Art. 188. k.k. Działalność zagrażająca środowisku

Kto, na terenie objętym ochroną ze względów przyrodniczych lub krajobrazowych albo w otulinie takiego terenu, wbrew przepisom, wznosi nowy lub powiększa istniejący obiekt budowlany albo prowadzi działalność gospodarczą zagrażającą środowisku, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Komentarz do Art. 188. kk

Art. 188 Kodeksu karnego jest przepisem mającym na celu ochronę środowiska naturalnego oraz krajobrazu przed nielegalnymi działaniami budowlanymi i gospodarczymi, które mogą zagrażać ich integralności i wartości. Przepis ten penalizuje określone działania na terenach objętych ochroną ze względów przyrodniczych lub krajobrazowych, a także w ich otulinach.

Zakres ochrony

Przepis odnosi się do dwóch rodzajów terenów:

Tereny objęte ochroną ze względów przyrodniczych lub krajobrazowych - mogą to być parki narodowe, rezerwaty przyrody, obszary Natura 2000, parki krajobrazowe, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe oraz inne formy ochrony przyrody przewidziane w ustawie o ochronie przyrody.
Otuliny tych terenów - są to strefy buforowe wokół obszarów chronionych, które mają na celu minimalizowanie negatywnego wpływu działalności człowieka na te obszary.

Czynności zabronione

Przepis penalizuje dwa rodzaje działań:

Wznoszenie nowego lub powiększanie istniejącego obiektu budowlanego - obejmuje to wszelkie prace budowlane, które prowadzą do powstania nowych budynków, budowli lub innych obiektów, a także rozbudowę, nadbudowę, przebudowę istniejących obiektów.
Prowadzenie działalności gospodarczej zagrażającej środowisku - dotyczy to wszelkiej działalności gospodarczej, która może negatywnie wpływać na środowisko naturalne, np. działalność przemysłowa, rolnicza, wydobywcza, transportowa, turystyczna itp.

Warunek bezprawności

Działania te muszą być podejmowane wbrew przepisom, co oznacza, że są one niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, w tym przepisami dotyczącymi ochrony środowiska, prawa budowlanego, planowania przestrzennego, a także innymi regulacjami mającymi na celu ochronę przyrody i krajobrazu.

Sankcje

Za naruszenie art. 188 Kodeksu karnego przewidziane są trzy rodzaje sankcji:

Grzywna - kara pieniężna, której wysokość zależy od okoliczności sprawy oraz sytuacji majątkowej sprawcy.
Kara ograniczenia wolności - polega na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne lub innych obowiązkach nałożonych przez sąd.
Kara pozbawienia wolności do lat 2 - najpoważniejsza sankcja, która może być orzeczona w przypadku najcięższych naruszeń.

Wnioski

Art. 188 Kodeksu karnego pełni ważną funkcję prewencyjną i represyjną w zakresie ochrony środowiska i krajobrazu. Przepis ten ma na celu zapobieganie nielegalnym działaniom, które mogą prowadzić do degradacji cennych przyrodniczo i krajobrazowo terenów. W praktyce jego stosowanie wymaga ścisłej współpracy organów ścigania, inspekcji ochrony środowiska oraz innych instytucji odpowiedzialnych za nadzór nad przestrzeganiem przepisów ochrony przyrody.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

teren objęty

ochrona krajobrazu

Art. 187. kk Art. 188a. kk