Zagrożenie środowiska

Zagrożenie środowiska oznacza w prawie polskim stan lub możliwość powstania takiego oddziaływania na elementy środowiska, które może prowadzić do ich zanieczyszczenia, uszkodzenia albo pogorszenia ich stanu. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji obowiązującej we wszystkich ustawach. Jego znaczenie ustala się w zależności od regulowanej dziedziny, rodzaju zagrożenia oraz przewidzianych skutków prawnych.

Zagrożenie może dotyczyć w szczególności wód, powierzchni ziemi, powietrza, środowiska morskiego, ekosystemów, odpadów lub substancji niebezpiecznych. Może mieć charakter rzeczywisty, gdy szkodliwe oddziaływanie już występuje, albo potencjalny, gdy istnieje ryzyko jego powstania. W przepisach dotyczących gospodarowania wodami występuje także pojęcie zagrożenia osiągnięcia celów środowiskowych. Oznacza ono ryzyko, że stan wód nie zostanie poprawiony lub utrzymany na wymaganym poziomie.

Stwierdzenie zagrożenia uruchamia przede wszystkim obowiązki o charakterze prewencyjnym i kontrolnym. Mogą one obejmować:

• analizę przyczyn zagrożenia i skutków dla środowiska,
• wprowadzenie dodatkowych działań ochronnych, technicznych lub organizacyjnych,
• zaostrzenie norm jakości oraz zmianę programów monitoringu,
• przegląd albo ograniczenie pozwoleń związanych z korzystaniem ze środowiska,
• ograniczenie obrotu, ponownego wykorzystania lub nakaz eliminacji substancji stwarzających szczególne zagrożenie.

W Prawie wodnym zagrożenie wiąże się z planowaniem działań na obszarach dorzeczy oraz z ochroną wód morskich. Jeżeli nie wynika ono z okoliczności naturalnych lub siły wyższej, może wymagać wdrożenia działań uzupełniających. W Prawie ochrony środowiska zagrożenie środowiska może uzasadniać cofnięcie albo ograniczenie pozwolenia, bez odszkodowania.

Termin ma również znaczenie w prawie karnym i wykroczeniowym, zwłaszcza przy nielegalnym postępowaniu z odpadami lub substancjami oraz naruszaniu przepisów obowiązujących na terenach chronionych. W prawie budowlanym zagrożenie może uzasadniać wstrzymanie robót lub odpowiedzialność za naruszenie obowiązków dotyczących bezpieczeństwa. Jest więc zarówno przesłanką działań zapobiegawczych organów administracji, jak i podstawą odpowiedzialności za zachowania powodujące niebezpieczeństwo dla środowiska.