Ochrona środowiska

Ochrona środowiska to ogół działań podejmowanych w celu zachowania lub przywrócenia równowagi przyrodniczej oraz ograniczania negatywnego wpływu działalności człowieka na środowisko. Obejmuje ochronę jego składników, w szczególności wód, powietrza, powierzchni ziemi, krajobrazu, roślin, zwierząt i innych elementów przyrody, a także racjonalne korzystanie z zasobów naturalnych.

W polskim prawie ochrona środowiska ma charakter prewencyjny, kontrolny i naprawczy. Polega między innymi na zapobieganiu zanieczyszczeniom, wymaganiu spełnienia określonych standardów technicznych, prowadzeniu ocen oddziaływania planowanych przedsięwzięć, wydawaniu decyzji i pozwoleń oraz monitorowaniu stanu środowiska. Jeżeli doszło do naruszenia, przepisy mogą przewidywać obowiązek usunięcia jego skutków, ograniczenia działalności, wykonania określonych robót albo naprawienia szkody.

Termin występuje w wielu dziedzinach prawa. W prawie wodnym odnosi się do ochrony wód, w tym wód morskich, gospodarowania nimi oraz opracowywania planów dla obszarów dorzeczy. W prawie budowlanym wiąże się między innymi z decyzjami o środowiskowych uwarunkowaniach, wymaganiami dotyczącymi obiektów i zmianą sposobu ich użytkowania. W prawie o ruchu drogowym oznacza obowiązek takiej konstrukcji, wyposażenia i utrzymania pojazdów, aby ograniczały szkodliwe oddziaływanie na środowisko. Ochrona środowiska jest również przedmiotem kontroli administracyjnej, zadań służb publicznych oraz działań organów samorządowych i rządowych.

Naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska może prowadzić do odpowiedzialności administracyjnej, cywilnej lub karnej. W postępowaniu cywilnym możliwe jest dochodzenie naprawienia szkody wynikającej z takiego naruszenia, a w określonych sprawach organizacje pozarządowe mogą występować z powództwem za zgodą osoby uprawnionej. W postępowaniu karnym przewidziano także sankcje za utrudnianie kontroli dotyczącej ochrony środowiska oraz możliwość orzeczenia nawiązki na rzecz właściwych funduszy lub pokrzywdzonych.