Art. 163. k.k. Sprowadzenie zdarzenia powszechnie niebezpiecznego
§ 1. Kto sprowadza zdarzenie, które zagraża życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach, mające postać:
1) pożaru,
2) zawalenia się budowli, zalewu albo obsunięcia się ziemi, skał lub śniegu,
3) eksplozji materiałów wybuchowych lub łatwopalnych albo innego gwałtownego wyzwolenia energii, rozprzestrzeniania się substancji trujących, duszących lub parzących,
4) gwałtownego wyzwolenia energii jądrowej lub wyzwolenia promieniowania jonizującego, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 15.
§ 4. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 2 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 163 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok II K 461/25
- Stan sprawy
- Oskarżonemu zarzucono sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa pożaru przez pozostawienie na klamce drzwi bluzy nasączonej benzyną i rozlanie benzyny na drewnianej podłodze klatki schodowej w budynku mieszkalnym. Ustalono, że wszedł do bloku, zabrał pojemnik z mieszaniną benzyny i oleju, rozlał część cieczy przy drzwiach jednego mieszkania, następnie nasączył bluzę benzyną, zawiesił ją na klamce drzwi prowadzących do korytarza przy mieszkaniu byłej partnerki i rozlał część benzyny na podłodze klatki. Zużył około litra benzyny, resztę pozostawił w pojemniku i opuścił budynek. Mieszkanka wyczuła zapach benzyny, zabezpieczyła rzeczy i zmyła pozostałości. Z ustaleń wynika też, że na klatce były elementy palne i instalacje, ale nie było w obrębie rozlanej benzyny źródła zapłonu ani niedopałków.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd nie przypisał przestępstwa związanego ze sprowadzeniem bezpośredniego niebezpieczeństwa zdarzenia powszechnie niebezpiecznego. Uznał czyn jedynie za wykroczenie polegające na nieostrożnym obchodzeniu się z materiałami łatwo zapalnymi i wymierzył karę 10 dni aresztu.
- Uzasadnienie
- Sąd przyjął, że nie wykazano znamienia bezpośredniości niebezpieczeństwa wymaganego dla przestępstwa. W ocenie sądu stan wywołany przez sprawcę nie mógł samoczynnie przekształcić się w pożar, eksplozję albo rozprzestrzenianie substancji; do ziszczenia się zagrożenia potrzebny byłby dodatkowy impuls zewnętrzny. Opinia biegłego została uznana za podstawę ustaleń co do braku obiektywnie realnego i bliskiego zagrożenia. Samo rozlanie benzyny i pozostawienie nasączonej bluzy stwarzało niebezpieczeństwo, ale tylko pośrednie, dlatego zachowanie zakwalifikowano jako wykroczenie.
Wyrok XII C 1291/17
- Stan sprawy
- Sprawa cywilna dotyczyła roszczeń odszkodowawczych i o zadośćuczynienie po wybuchu, który zniszczył budynek wykorzystywany do działalności gospodarczej. W tle zdarzenia prowadzono wcześniej postępowanie karne o sprowadzenie zdarzenia zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach w postaci zawalenia się budowli. To postępowanie zostało umorzone. Z materiału przywołanego w sprawie cywilnej wynikało, że ekspertyza z postępowania przygotowawczego wiązała wybuch z dużym prawdopodobieństwem z gazem pochodzącym z instalacji gazowej i odrzucała hipotezę, że przyczyną była użyta pianka montażowa.
- Rozstrzygnięcie
- Powództwo zostało oddalone w całości. Sąd odstąpił od obciążania powodów kosztami postępowania.
- Uzasadnienie
- Dla oceny roszczeń kluczowe znaczenie miała opinia biegłego z postępowania przygotowawczego. Sąd uznał, że nie wykazano związku przyczynowego między użyciem pianki a wybuchem ani niebezpiecznych właściwości produktu. W konsekwencji nie potwierdzono podstaw odpowiedzialności cywilnej pozwanych. W części odnoszącej się do wątku karnego sąd odnotował, że wcześniejsze postępowanie dotyczące zdarzenia odpowiadającego konstrukcji art. 163 k.k. zostało umorzone wobec braku znamion czynu zabronionego.
Wyrok II AKa 285/19
- Stan sprawy
- Oskarżony po telefonicznym zapowiedzeniu zamiaru spowodowania wybuchu w budynku mieszkalnym ingerował w instalację gazową: wyginał stalową rurę gazową i przeciął przewody pod gazowym podgrzewaczem wody. Zarzucono mu usiłowanie sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa zdarzenia powszechnie niebezpiecznego, a następnie sąd pierwszej instancji przyjął usiłowanie sprowadzenia samego zdarzenia w postaci eksplozji gazu ziemnego i pożaru. Ustalono jednak, że działanie było nieudolne i nie doprowadziło do przerwania przewodów gazowych w sposób pozwalający na powstanie zakładanego skutku.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd apelacyjny zmienił kwalifikację prawną czynu i uznał oskarżonego za winnego usiłowania nieudolnego przestępstwa związanego z art. 164 § 1 k.k. w związku z art. 163 § 1 pkt 1 i 3 k.k., wymierzając za ten czyn 6 miesięcy pozbawienia wolności. Nie utrzymał kwalifikacji przyjętej przez sąd pierwszej instancji jako usiłowania sprowadzenia samego zdarzenia z art. 163 k.k.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy uznał, że zachowanie oskarżonego zmierzało bezpośrednio do wywołania niebezpieczeństwa zdarzenia powszechnie niebezpiecznego, bo gdyby udało się skutecznie naruszyć przewody gazowe, powstałoby niebezpieczeństwo. Nie można jednak było przyjąć bezpośredniego zmierzania do dokonania zdarzenia z art. 163 k.k., ponieważ między działaniem sprawcy a eksplozją oraz pożarem musiałyby wystąpić dalsze ogniwa pośrednie i dodatkowy bodziec aktywizujący niebezpieczny układ. To wykluczało kwalifikację jako usiłowanie sprowadzenia samego zdarzenia powszechnie niebezpiecznego, ale uzasadniało przyjęcie usiłowania nieudolnego sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa takiego zdarzenia.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.