Art. 140. k.k.s. Uchylenie prawomocnego mandatu karnego

Zmiana uchwalona, wejdzie w życie po ogłoszeniu ustawy zmieniającej. Zmiana obejmie: § 1b, § 1c, § 5. Podstawa: Ustawa o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw.

Zobacz zapowiedziane brzmienie

Ten tekst jeszcze nie obowiązuje. Zacznie obowiązywać po ogłoszeniu ustawy zmieniającej.

§ 1b. Prawomocny mandat karny podlega uchyleniu w każdym czasie na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego albo z urzędu, jeżeli: 1) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego została nałożona grzywna tym mandatem;

2) potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską;

3) w związku z jego nałożeniem dopuszczono się czynu zabronionego, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść prawomocnego mandatu karnego;

4) po jego uprawomocnieniu ujawnią się nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że ukarany nie popełnił czynu.

§ 1c. W wypadku, o którym mowa w § 1b pkt 3, przepis art. 541 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

§ 5. W razie wydania ponownego rozstrzygnięcia w sprawie, w której uchylono prawomocny mandat karny, nie można orzec na niekorzyść oskarżonego, jeżeli uchylenie mandatu nastąpiło z przyczyn wskazanych w § 1b pkt 1, 2 i 4.

§ 1. Prawomocny mandat karny podlega niezwłocznie uchyleniu, jeżeli karę grzywny nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie skarbowe albo na osobę, która nie podpisała mandatu karnego lub która nie ponosi odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego złożony nie później niż w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu albo z urzędu.

§ 1a. Prawomocny mandat karny podlega także niezwłocznie uchyleniu w trybie określonym w § 1 zdanie drugie, jeżeli karę grzywny nałożono wbrew zakazom określonym w art. 137 § 2 pkt 2 i 4. Podlega on także niezwłocznie uchyleniu, gdy karę grzywny nałożono w wysokości wyższej niż wynika to z art. 48 § 2, z tym że w takim wypadku jedynie w części przekraczającej dopuszczalną jej wysokość.

§ 2. Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona kara grzywny. W przedmiocie uchylenia mandatu karnego sąd orzeka na posiedzeniu. W posiedzeniu ma prawo uczestniczyć ukarany, organ, który lub którego funkcjonariusz nałożył karę grzywny w drodze mandatu karnego, albo przedstawiciel tego organu oraz ujawniony interwenient. Przed wydaniem postanowienia sąd może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdzenia podstaw do uchylenia mandatu karnego.

§ 3. Uchylając mandat karny, nakazuje się podmiotowi, na rachunek którego pobrano grzywnę, niezwłoczny zwrot uiszczonej kwoty, chyba że czyn zarzucany sprawcy wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego, przestępstwa lub wykroczenia; w takim wypadku uiszczoną kwotę zatrzymuje się do zakończenia postępowania jako zabezpieczenie majątkowe grożących mu kar, środków karnych lub innych środków oraz kosztów postępowania.

§ 4. W razie uchylenia mandatu karnego sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych.

Komentarz do Art. 140. kks

Art. 140 Kodeksu karnego skarbowego (KKS) reguluje procedurę uchylania prawomocnych mandatów karnych w określonych sytuacjach. Przepis ten ma na celu ochronę praw jednostki przed niesłusznym nałożeniem kary grzywny oraz zapewnienie zgodności działań organów skarbowych z przepisami prawa.

1. Przesłanki uchylenia mandatu karnego

Art. 140 KKS przewiduje kilka sytuacji, w których prawomocny mandat karny podlega niezwłocznemu uchyleniu:

Czyn niebędący wykroczeniem skarbowym: Mandat karny nałożony za czyn, który nie jest wykroczeniem skarbowym, musi zostać uchylony.
Brak podpisu osoby ukaranej: Mandat karny nałożony na osobę, która nie podpisała mandatu, jest nieważny.
Brak odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe: Mandat nałożony na osobę, która nie ponosi odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe, również podlega uchyleniu.
Naruszenie zakazów z art. 137 § 2 pkt 2 i 4: Mandat nałożony wbrew zakazom określonym w tych przepisach (np. nałożenie mandatu na osobę, która nie ukończyła 17 lat) musi być uchylony.
Przekroczenie dopuszczalnej wysokości grzywny: Mandat karny nałożony w wysokości wyższej niż dopuszczalna podlega uchyleniu w części przekraczającej dopuszczalną wysokość.

2. Procedura uchylenia mandatu

Uchylenie mandatu może nastąpić na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego, złożony nie później niż w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu, lub z urzędu. Wniosek ten musi być złożony do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona kara grzywny.

3. Postępowanie przed sądem

Sąd orzeka w przedmiocie uchylenia mandatu karnego na posiedzeniu, w którym mają prawo uczestniczyć:

Ukarany,
Organ, który lub którego funkcjonariusz nałożył karę grzywny,
Przedstawiciel tego organu,
Ujawniony interwenient.

Przed wydaniem postanowienia, sąd może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdzenia podstaw do uchylenia mandatu karnego.

4. Skutki uchylenia mandatu

W przypadku uchylenia mandatu karnego, sąd nakazuje niezwłoczny zwrot uiszczonej kwoty grzywny na rachunek podmiotu, który ją pobrał. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy czyn zarzucany sprawcy wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego, przestępstwa lub wykroczenia - wówczas uiszczona kwota zatrzymywana jest do zakończenia postępowania jako zabezpieczenie majątkowe.

5. Rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych

Po uchyleniu mandatu karnego, sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych, co oznacza, że zostaje przeprowadzona pełna procedura postępowania karnego skarbowego.

Podsumowanie

Art. 140 KKS jest istotnym przepisem chroniącym prawa jednostki przed niesłusznym nałożeniem kary grzywny. Zapewnia on mechanizmy umożliwiające szybkie uchylenie nieprawidłowo nałożonych mandatów oraz gwarantuje zwrot niesłusznie pobranych kwot. Procedura ta jest kluczowa dla utrzymania zaufania do organów skarbowych i prawidłowego funkcjonowania systemu karnego skarbowego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 633.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

mandat karny

uchylenie mandatu