Zabezpieczenie majątkowe

Zabezpieczenie majątkowe to środek prawny służący zapewnieniu, że w przyszłości będzie możliwe wykonanie określonego obowiązku o charakterze pieniężnym lub majątkowym. Polega na czasowym ograniczeniu możliwości rozporządzania składnikami majątku albo na ustanowieniu na nich zabezpieczenia. Nie jest samo w sobie karą ani egzekucją, lecz ma zapobiegać ukryciu, zbyciu lub obciążeniu mienia przed zakończeniem postępowania.

W postępowaniu karnym zabezpieczenie majątkowe może służyć wykonaniu między innymi grzywny, przepadku, środków kompensacyjnych lub obowiązku zwrotu korzyści majątkowej. O zastosowaniu zabezpieczenia decyduje sąd albo prokurator, określając jego zakres w odpowiedniej kwocie oraz sposób wykonania. Zabezpieczenie powinno odpowiadać przewidywanym sankcjom i rzeczywistym potrzebom postępowania. Może obejmować na przykład zajęcie ruchomości, wierzytelności lub środków pieniężnych, a także ustanowienie zabezpieczenia na nieruchomości. Postanowienie w tej sprawie może podlegać zaskarżeniu, a po spełnieniu wymagań przewidzianych w ustawie może stanowić podstawę wykonania zabezpieczenia. W określonych sytuacjach zabezpieczenie można zmienić albo uchylić. Policja może tymczasowo zająć rzecz ruchomą lub pojazd, jeżeli zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa, jednak dalsze utrzymanie takiego zajęcia wymaga wydania postanowienia o zabezpieczeniu.

W sprawach o wykroczenia zabezpieczenie może dotyczyć w szczególności przedmiotów zagrożonych przepadkiem. Za niesłuszne zabezpieczenie majątkowe może przysługiwać odszkodowanie i zadośćuczynienie na zasadach określonych w przepisach.

Termin występuje także w prawie podatkowym. Zabezpieczenie zobowiązania podatkowego chroni przyszłą możliwość jego wyegzekwowania, między innymi z majątku podatnika, płatnika, inkasenta lub innych osób odpowiedzialnych za podatek. Odrębne znaczenie ma zabezpieczenie udzielane przez gwaranta lub poręczyciela, który może odpowiadać solidarnie z podatnikiem do wysokości gwarancji lub poręczenia. W prawie karnym skarbowym zabezpieczenia służą również wykonaniu orzeczeń o przepadku oraz grzywien i są wykonywane przez właściwe organy. Pojęcie może ponadto oznaczać wymagane prawem zabezpieczenie finansowe działalności gospodarczej, na przykład w formie gwarancji lub ubezpieczenia.