Art. 913. k.c. Zmiana dożywocia na rentę; rozwiązanie umowy

§ 1. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.

Komentarz do Art. 913. kc

Art. 913 Kodeksu cywilnego reguluje sytuacje, w których relacje między dożywotnikiem a zobowiązanym stają się na tyle napięte, że dalsze utrzymywanie bezpośredniej styczności między nimi jest niemożliwe. Przepis ten przewiduje dwa główne mechanizmy rozwiązania takich sytuacji: zamianę uprawnień dożywotnika na dożywotnią rentę oraz rozwiązanie umowy o dożywocie.

Zamiana uprawnień na dożywotnią rentę

Pierwszy mechanizm, przewidziany w § 1, polega na zamianie wszystkich lub niektórych uprawnień dożywotnika na dożywotnią rentę. Warunkiem zastosowania tego rozwiązania jest wystąpienie takich stosunków między stronami, które uniemożliwiają dalsze pozostawanie w bezpośredniej styczności. W praktyce mogą to być konflikty osobiste, różnice charakterów, czy inne okoliczności, które powodują, że dalsze wspólne zamieszkiwanie lub bliska współpraca stają się niemożliwe.

Sąd, na żądanie jednej ze stron, może dokonać zamiany uprawnień na rentę, która powinna odpowiadać wartości tych uprawnień. Wartość ta powinna być ustalona w sposób obiektywny, uwzględniając wszystkie korzyści, jakie dożywotnik miałby z tytułu prawa dożywocia.

Rozwiązanie umowy o dożywocie

Drugi mechanizm, przewidziany w § 2, dotyczy wyjątkowych przypadków, w których sąd może na żądanie jednej ze stron rozwiązać umowę o dożywocie. Warunkiem jest, aby dożywotnik był zbywcą nieruchomości. Rozwiązanie umowy jest środkiem ostatecznym, stosowanym w sytuacjach, gdy zamiana uprawnień na rentę nie jest wystarczająca lub możliwa do zrealizowania.

Praktyczne zastosowanie

W praktyce, zastosowanie art. 913 Kodeksu cywilnego wymaga dokładnej analizy sytuacji faktycznej oraz oceny, czy rzeczywiście doszło do takiego pogorszenia stosunków między stronami, które uzasadniałoby interwencję sądu. Sąd musi również dokładnie ocenić wartość uprawnień dożywotnika, aby zamiana na rentę była sprawiedliwa i odpowiadała rzeczywistej wartości świadczeń, jakie dożywotnik otrzymywałby w ramach prawa dożywocia.

Wnioski

Art. 913 Kodeksu cywilnego stanowi ważny mechanizm ochrony interesów zarówno dożywotnika, jak i zobowiązanego, w sytuacjach, gdy relacje między nimi stają się nie do zniesienia. Przepis ten pozwala na elastyczne dostosowanie warunków umowy dożywocia do zmieniających się okoliczności, zapewniając jednocześnie ochronę praw obu stron. Warto jednak pamiętać, że zastosowanie tego przepisu wymaga interwencji sądu, co może wiązać się z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego i oceny sytuacji przez niezależny organ.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1610.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

dożywotnia renta

stosunki osobiste

prawo dożywocia

żądanie strony

wyjątkowe przypadki

rozwiązanie umowy

zobowiązany

dożywotnik

sąd

nieruchomość

Art. 912.Art. 914.