Żądanie strony

„Żądanie strony” to przewidziane w przepisach wystąpienie uczestnika postępowania, w którym domaga się on podjęcia przez organ lub sąd określonego działania, rozstrzygnięcia sprawy albo zastosowania określonego środka. Termin ten nie oznacza jednego, jednolicie uregulowanego rodzaju pisma. Jego znaczenie zależy od rodzaju postępowania i przepisu, który się nim posługuje.

Żądanie może dotyczyć między innymi wszczęcia postępowania, wydania decyzji lub postanowienia, wstrzymania ich wykonania, przywrócenia określonego stanu procesowego, sporządzenia uzasadnienia albo podjęcia zawieszonego postępowania. W postępowaniu podatkowym i administracyjnym żądanie strony może być podstawą wszczęcia sprawy, jeżeli przepisy nie przewidują wszczęcia z urzędu. W niektórych przypadkach strona może również zmienić lub rozszerzyć zakres żądania przed wydaniem rozstrzygnięcia, co może wpływać na dalszy bieg postępowania.

Najważniejsze cechy żądania strony:

• pochodzi od podmiotu mającego status strony lub inne uprawnienie przewidziane w danym postępowaniu,
• powinno wskazywać, czego strona się domaga, a niekiedy także przedstawiać okoliczności uzasadniające żądanie,
• może być złożone w formie wymaganej przez przepisy, w szczególności na piśmie, ustnie do protokołu albo za pomocą właściwego środka komunikacji,
• wywołuje skutki procesowe tylko wtedy, gdy przewiduje je podstawa prawna i gdy spełnione są wymagania formalne.

W postępowaniu cywilnym żądanie wyznacza granice rozpoznania sprawy. Sąd co do zasady nie może przyznać stronie więcej, niż zażądała, ani orzec o przedmiocie nieobjętym żądaniem. Żądanie należy odróżnić od twierdzeń o faktach, zarzutów i wniosków dowodowych, które służą jego uzasadnieniu lub wykazaniu. W postępowaniach karnych i w sprawach o wykroczenia termin może odnosić się do uprawnienia strony do wystąpienia o dokonanie określnej czynności procesowej, na przykład sporządzenie uzasadnienia.

Przepisy mogą też przewidywać rozstrzygnięcie na żądanie strony w sytuacji, gdy organ lub sąd działa w ramach przyznanego uznania. Samo zgłoszenie żądania nie oznacza zatem automatycznego uwzględnienia sprawy. Organ albo sąd ocenia jego dopuszczalność, kompletność i zasadność na podstawie właściwych przepisów.