Zaspokojenie wierzyciela

Zaspokojenie wierzyciela oznacza spełnienie świadczenia należnego wierzycielowi, w całości albo w części, prowadzące do wykonania zobowiązania w odpowiednim zakresie. Najczęściej polega na zapłacie pieniędzy, ale może również obejmować wydanie rzeczy, wykonanie określonego działania albo zaniechanie, jeżeli taki jest przedmiot zobowiązania.

Do zaspokojenia może dojść dobrowolnie, gdy dłużnik wykonuje obowiązek, albo przymusowo, w szczególności w postępowaniu egzekucyjnym. W egzekucji źródłem zaspokojenia mogą być między innymi zajęte rachunki bankowe, wierzytelności, prawa majątkowe lub składniki majątku sprzedane przez organ egzekucyjny. W określonych przypadkach wierzyciel może zaliczyć własną egzekwowaną wierzytelność na poczet ceny nabycia składnika majątku.

Zakres i sposób zaspokojenia zależą od rodzaju zobowiązania, jego zabezpieczenia oraz liczby wierzycieli. Przy zobowiązaniach solidarnych spełnienie świadczenia przez jednego z dłużników może zwolnić pozostałych wobec wierzyciela, a wykonanie całego świadczenia na rzecz jednego z wierzycieli solidarnych może wywołać skutek wobec wszystkich uprawnionych. Zaspokojenie może pochodzić także z majątku osoby trzeciej, na przykład z przedmiotu obciążonego hipoteką lub zastawem.

Szczególne znaczenie ma pierwszeństwo zaspokojenia. Może ono wynikać z przepisów, zabezpieczenia rzeczowego albo charakteru dochodzonej należności. Zaspokojenie wierzyciela hipotecznego lub innego wierzyciela zabezpieczonego może nastąpić z wartości obciążonego składnika, także gdy odpowiada za dług inna osoba. Osoba, która spłaciła takiego wierzyciela, może w określonych sytuacjach wejść w jego prawa do wysokości dokonanej spłaty.

Pojęcie występuje między innymi w Kodeksie cywilnym, Kodeksie postępowania cywilnego, przepisach o księgach wieczystych i hipotece, Kodeksie spółek handlowych oraz Kodeksie karnym wykonawczym. W likwidacji spółki podział majątku między wspólników lub akcjonariuszy jest co do zasady możliwy dopiero po zaspokojeniu albo odpowiednim zabezpieczeniu wierzycieli. Termin ten wskazuje więc nie tylko na samą zapłatę, lecz na osiągnięcie przez wierzyciela celu przysługującego mu roszczenia.