Wymierzenie kary

Wymierzenie kary oznacza formalne ustalenie przez uprawniony organ, że za określone naruszenie prawa zostaje zastosowana konkretna kara wobec wskazanej osoby lub podmiotu. Jest to etap rozstrzygania sprawy, w którym organ określa rodzaj i rozmiar sankcji, działając w granicach przewidzianych przez przepisy. Wymierzenie kary należy odróżnić od jej wykonania, które polega na faktycznej realizacji orzeczonej sankcji, oraz od zatarcia kary, gdy skutki jej nałożenia zostają usunięte na zasadach określonych w ustawie.

W prawie karnym wymierzenie kary następuje co do zasady w wyroku sądu po stwierdzeniu popełnienia przestępstwa. Kara może polegać między innymi na grzywnie, ograniczeniu wolności albo pozbawieniu wolności. Sąd uwzględnia ustawowe granice zagrożenia oraz okoliczności dotyczące czynu i sprawcy. W określonych sytuacjach przepisy pozwalają na nadzwyczajne złagodzenie kary, czyli zastosowanie sankcji łagodniejszej niż zwykle przewidziana, albo na odstąpienie od wymierzenia kary. Odstąpienie nie zawsze oznacza brak stwierdzenia naruszenia, lecz polega na rezygnacji z nałożenia kary, niekiedy przy zastosowaniu innego środka.

Termin występuje także w sprawach o wykroczenia i przestępstwa skarbowe. Może dotyczyć skazania bez przeprowadzenia rozprawy, jeżeli spełnione są ustawowe warunki, a także sytuacji, w których postępowanie prowadzi do wymierzenia kary przekraczającej określony próg. W prawie administracyjnym obejmuje nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, na przykład w sprawach ochrony środowiska lub ochrony konkurencji i konsumentów. Przepisy mogą przewidywać odstąpienie od kary, jej obniżenie albo niewszczynanie postępowania ze względu na niewielką wysokość sankcji.

Wymierzenie kary występuje również w odpowiedzialności dyscyplinarnej, między innymi wobec żołnierzy i funkcjonariuszy. W takim przypadku karę nakłada właściwy przełożony dyscyplinarny, a jej liczba i rodzaj mogą zależeć od tego, czy rozpatrywane jest jedno, czy kilka przewinień.