Umowa dożywocia

Umowa dożywocia to umowa uregulowana w Kodeksie cywilnym, na podstawie której właściciel nieruchomości przenosi jej własność na inną osobę, a nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. Osobę uprawnioną do świadczeń określa się jako dożywotnika, natomiast nabywcę jako zobowiązanego.

Zakres świadczeń wynika przede wszystkim z ustawy, ale strony mogą go ukształtować odmiennie w umowie. W braku innych ustaleń nabywca powinien przyjąć dożywotnika jako domownika, zapewnić mu mieszkanie, wyżywienie, ubranie, odpowiednią pomoc i opiekę w chorobie oraz sprawić mu pogrzeb odpowiadający miejscowym zwyczajom. Umowa może także przewidywać ustanowienie na rzecz zbywcy albo jego osoby bliskiej użytkowania, służebności mieszkania lub innych powtarzających się świadczeń.

Najważniejsze cechy umowy dożywocia:

• dotyczy przeniesienia własności nieruchomości, a nie samego prawa do korzystania z niej;
• ma charakter odpłatny i wzajemny, ponieważ przeniesienie własności jest związane z obowiązkiem zapewnienia utrzymania;
• świadczenia nabywcy mają co do zasady charakter osobisty i trwają przez życie dożywotnika;
• przeniesienie własności powoduje jednoczesne obciążenie nieruchomości prawem dożywocia;
• prawo dożywocia jest niezbywalne, nie można więc sprzedać go ani przenieść na inną osobę.

Umowa dożywocia wymaga aktu notarialnego, ponieważ obejmuje przeniesienie własności nieruchomości. Jej praktyczne znaczenie polega na połączeniu zmiany właściciela nieruchomości z zabezpieczeniem utrzymania zbywcy. Od darowizny różni się tym, że nabywca nie otrzymuje nieruchomości bez obowiązków, lecz przejmuje określone zobowiązania wobec dożywotnika. Zakres tych obowiązków powinien być możliwie precyzyjnie określony, zwłaszcza gdy strony chcą odejść od ustawowego modelu świadczeń.