Szkoda majątkowa

Szkoda majątkowa to uszczerbek w majątku osoby fizycznej, osoby prawnej albo innego podmiotu, polegający na zmniejszeniu jego aktywów lub zwiększeniu obciążeń. Obejmuje zarówno utratę, zniszczenie albo uszkodzenie rzeczy, pieniędzy, praw majątkowych i danych mających wartość ekonomiczną, jak i powstanie dodatkowych kosztów lub zobowiązań.

W prawie cywilnym wyróżnia się przede wszystkim:

• stratę rzeczywistą, czyli faktyczne zmniejszenie majątku, na przykład koszt naprawy uszkodzonej rzeczy albo wartość rzeczy zniszczonej,
• utracone korzyści, czyli wartość tego, co poszkodowany mógłby uzyskać, gdyby nie doszło do zdarzenia wyrządzającego szkodę, na przykład niewypracowany dochód.

Szkoda majątkowa może być następstwem działania lub zaniechania innej osoby, naruszenia umowy, czynu niedozwolonego albo zdarzenia przewidzianego w przepisach szczególnych. Sam fakt powstania uszczerbku nie przesądza jeszcze o obowiązku jego naprawienia. Odpowiedzialność odszkodowawcza co do zasady wymaga ustalenia podstawy odpowiedzialności, związku przyczynowego między zdarzeniem a szkodą oraz jej wysokości. Naprawienie szkody może polegać między innymi na przywróceniu stanu poprzedniego albo zapłacie odpowiedniej kwoty.

Pojęcie występuje w szczególności w Kodeksie cywilnym, gdzie wiąże się z roszczeniami o odszkodowanie, także w sprawach dotyczących ochrony dóbr osobistych, ochrony przedsiębiorcy i odpowiedzialności za określone zdarzenia. W Kodeksie karnym szkoda majątkowa może być skutkiem przestępstwa przeciwko mieniu, informacji lub danym informatycznym. Jej rozmiar może wpływać na kwalifikację czynu albo wysokość odpowiedzialności, zwłaszcza gdy przepis posługuje się określeniem „znaczna szkoda majątkowa”.

Termin ten występuje również w postępowaniu cywilnym, między innymi przy ocenie, czy określone informacje mogą narazić osobę na uszczerbek ekonomiczny, oraz w przepisach szczególnych dotyczących odpowiedzialności majątkowej i świadczeń odszkodowawczych. Szkoda majątkowa różni się od krzywdy, która dotyczy cierpień fizycznych lub psychicznych i ma charakter niemajątkowy.