Sędzia-komisarz

Sędzia-komisarz to sędzia wyznaczony przez sąd do kierowania tokiem postępowania upadłościowego albo restrukturyzacyjnego oraz do wykonywania określonych czynności nadzorczych i procesowych. Nie jest odrębnym organem sądowym, lecz sędzią działającym w ramach postępowania i w zakresie kompetencji przyznanych mu przez przepisy.

W postępowaniu upadłościowym sędzia-komisarz przede wszystkim nadzoruje działalność syndyka, czuwa nad prawidłowym przebiegiem postępowania i podejmuje czynności zastrzeżone dla niego, a nie dla sądu upadłościowego. Może między innymi wydawać zarządzenia dotyczące toku postępowania, rozpoznawać określone wnioski i skargi, kontrolować czynności związane z zarządem masą upadłości, a także podejmować decyzje dotyczące udziału upadłego w postępowaniu i ochrony składników majątku. W przypadkach przewidzianych prawem jego zgoda jest potrzebna do dokonania przez syndyka określonych czynności.

W postępowaniu restrukturyzacyjnym sędzia-komisarz sprawuje nadzór nad działalnością nadzorcy albo zarządcy i wykonuje czynności związane z organizacją oraz przebiegiem postępowania. Zakres jego uprawnień zależy od rodzaju postępowania. Może obejmować kontrolę wykonywania obowiązków przez osobę pełniącą funkcję w postępowaniu, rozpoznawanie sprzeciwów i innych środków procesowych, a także zwoływanie lub nadzorowanie zgromadzeń wierzycieli.

Najważniejsze cechy sędziego-komisarza:

• działa jako sędzia wyznaczony do konkretnego postępowania;
• łączy funkcję kierującą z nadzorem nad syndykiem, nadzorcą lub zarządcą;
• podejmuje decyzje w sprawach wskazanych w przepisach, natomiast nie zastępuje sądu w sprawach zastrzeżonych dla sądu;
• może wydawać postanowienia i zarządzenia, które podlegają zaskarżeniu tylko w przypadkach określonych prawem.

Instytucja ta ma zapewnić sprawny przebieg postępowania, ochronę interesów wierzycieli i kontrolę nad prawidłowym wykonywaniem obowiązków przez osoby zarządzające majątkiem dłużnika. Termin występował również w dawnych przepisach upadłościowych.