Kara nagany

Kara nagany jest formalną sankcją polegającą na wyrażeniu dezaprobaty wobec określonego zachowania i wskazaniu, że naruszyło ono obowiązujące przepisy lub zasady służby. Nie ma jednolitego znaczenia we wszystkich dziedzinach prawa. Jej treść, tryb wymierzenia oraz skutki zależą od rodzaju odpowiedzialności, której dotyczy.

W prawie wykroczeń nagana jest jedną z kar, obok między innymi ograniczenia wolności i grzywny. Może zostać orzeczona tylko wtedy, gdy przepis przewiduje ją za dane wykroczenie. Jej podstawowym celem jest napiętnowanie czynu, bez nakładania obowiązku zapłaty lub wykonywania określonych prac. Nagana może być przewidziana między innymi za niektóre naruszenia dotyczące bezpieczeństwa, ochrony urządzeń lub właściwego postępowania ze zwierzętami.

W prawie pracy nagana jest karą porządkową stosowaną przez pracodawcę wobec pracownika za naruszenie organizacji i porządku pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych albo przyjętego sposobu potwierdzania obecności i usprawiedliwiania nieobecności. Jest surowsza od upomnienia, ale odmienna od kary pieniężnej, ponieważ nie wiąże się z potrąceniem określonej kwoty z wynagrodzenia. Nałożenie nagany wymaga zachowania przewidzianej procedury, a kara może być odnotowana w dokumentacji pracowniczej i podlega usunięciu na zasadach określonych w przepisach prawa pracy.

Nagana występuje także jako kara dyscyplinarna wobec przedstawicieli zawodów zaufania publicznego, funkcjonariuszy i żołnierzy. Przewidują ją między innymi Prawo o notariacie, Prawo o adwokaturze oraz przepisy dotyczące służby wojskowej, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej. W tych systemach może skutkować dodatkowymi ograniczeniami, na przykład czasową utratą określonych praw samorządowych lub służbowych. Wymierzenie nagany może nastąpić w formie decyzji, orzeczenia albo rozmowy podczas raportu dyscyplinarnego. Po upływie określonego czasu lub w innych przewidzianych prawem okolicznościach kara może zostać uznana za niebyłą i usunięta z właściwej ewidencji.