Dochodzenie roszczeń

Dochodzenie roszczeń oznacza podejmowanie czynności zmierzających do uzyskania świadczenia lub innego zachowania, do którego uprawniona osoba może żądać od zobowiązanego. Roszczenie może dotyczyć w szczególności zapłaty pieniędzy, wydania rzeczy, wykonania umowy, zaniechania naruszeń albo naprawienia szkody. Samo dochodzenie roszczenia nie stanowi odrębnego rodzaju prawa podmiotowego, lecz jest sposobem realizacji uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, umowy lub innego zdarzenia prawnego.

Dochodzenie może mieć charakter pozasądowy albo sądowy. Obejmuje między innymi wezwanie do wykonania obowiązku, negocjacje, uznanie roszczenia, a w określonych przypadkach także mediację. Jeżeli zobowiązany nie spełnia świadczenia dobrowolnie, uprawniony może wszcząć postępowanie przed właściwym organem, w szczególności wnieść pozew w postępowaniu cywilnym. W toku sprawy może żądać zabezpieczenia roszczenia, zgłaszać dowody, domagać się udzielenia informacji potrzebnych do ustalenia naruszenia lub osoby zobowiązanej oraz dochodzić kilku roszczeń łącznie, jeżeli pozwalają na to przepisy postępowania. Po uzyskaniu wykonalnego rozstrzygnięcia dochodzenie może obejmować także postępowanie egzekucyjne.

W polskim prawie wyróżnia się między innymi roszczenia majątkowe i niemajątkowe, pieniężne i niepieniężne, a także roszczenia indywidualne oraz dochodzone przez podmioty uprawnione do reprezentowania większej grupy osób. W niektórych sprawach roszczenie może być dochodzone tylko łącznie z innym żądaniem, na przykład związanym z ustaleniem określonego stosunku prawnego.

Termin występuje w Kodeksie cywilnym, Kodeksie postępowania cywilnego, Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, Kodeksie pracy, Kodeksie spółek handlowych oraz w przepisach dotyczących ochrony konsumentów, równego traktowania i własności intelektualnej. W postępowaniu karnym może odnosić się do uwzględnienia roszczenia majątkowego w związku z przestępstwem. Praktyczne znaczenie dochodzenia roszczeń wiąże się między innymi z zachowaniem terminów, skutkami przedawnienia, właściwością organu, legitymacją osoby występującej z żądaniem oraz wyborem odpowiedniego trybu postępowania.