Sygn. akt XI Ka 348/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 czerwca 2021 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Włodzimierz Śpiewla
Sędziowie: Mariusz Jaroszyński (sprawozdawca)
Artur Achrymowicz
Protokolant: Marta Kańska
w obecności przedstawiciela Lubelskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Białej Podlaskiej I. D.
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2021 roku
sprawy
L. S.
urodzonego (...) w K., syna W. i A. zd. S.
oskarżonego z art. 107 § 3 k.k.s. i in.
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 6 lipca 2020 roku sygn. akt II K 2616/19
I. uchyla zaskarżony wyrok i – przyjmując, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu - na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. postępowanie wobec L. S. umarza;
II. wydatkami poniesionymi w sprawie obciąża Skarb Państwa.
Włodzimierz Śpiewla Mariusz Jaroszyński Artur Achrymowicz
UZASADNIENIE
Formularz UK 2
Sygnatura akt
XI Ka 348/21
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1
1.
CZĘŚĆ WSTĘPNA
1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
Wyrok Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 6 lipca 2020 roku, wydany w sprawie o sygn. akt II K 2616/19.
1.2. Podmiot wnoszący apelację
x oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
oskarżyciel posiłkowy
oskarżyciel prywatny
obrońca
oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
inny
1.3. Granice zaskarżenia
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
na korzyść
x na niekorzyść
x w całości
w części
co do winy
co do kary
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
x
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
art. 439 k.p.k.
brak zarzutów
1.4. Wnioski
x
uchylenie
zmiana
2.
Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
2.1. Ustalenie faktów
2.1.1. Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
-
-
-
-
-
2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
-
-
-
-
-
2.2. Ocena dowodów
2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
-
-
-
2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
-
-
-
3.
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
1.
Zarzut obrazy prawa materialnego, a mianowicie art. 10 § 4 k.k.s.
x zasadny
częściowo zasadny
niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
Zarzut obrazy prawa materialnego, a mianowicie art. 10 § 4 k.k.s., polegającej na bezpodstawnym uznaniu, że oskarżony nie popełnił zarzucanego mu czynu, gdyż pozostawał w usprawiedliwionej nieświadomości jego karalności.
Zarzut uznany został przez Sąd odwoławczy za zasadny. Artykuł 10 § 4 k.k.s stanowi, iż nie popełnia przestępstwa skarbowego, lub wykroczenia skarbowego, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionej nieświadomości jego karalności.
Należy bowiem stwierdzić, iż Sąd Rejonowy niezasadnie uznał istnienie po stronie L. S. owej usprawiedliwionej nieświadomości, mając przy tym na względzie, iż dysponował on w dacie popełnienia czynu wiedzą o niedopełnieniu przez państwo polskie obowiązku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych oraz wykazywał zainteresowanie tą tematyką, poszukując profesjonalnych i wiarygodnych informacji, dotyczących interpretacji przepisów prawa istotnych z punktu widzenia prowadzonej przez siebie działalności (k. 386).
Już zatem jedynie powyższe okoliczności - wskazane przez sąd meriti – jak poszukiwanie odpowiednich informacji, czy też doświadczenie w eksploatacji automatów do gier, wynikające również z urządzania i prowadzenia gier we wcześniejszym okresie (k. 384v, k. 33-34), a w związku z tym znajomość przepisów o grach hazardowych, przeczą tezie o zaistnieniu po stronie L. S. braku świadomości co do karalności. Samo wskazanie na poszukiwanie „profesjonalnych i wiarygodnych” informacji w przedmiocie przepisów ustawy o grach hazardowych - nie daje oskarżonemu podstawy skutecznego powoływania się na błąd - w postaci usprawiedliwionej nieświadomości karalności czynu.
L. S. wiedział bowiem o istniejących w porządku prawnym rozbieżnościach dotyczących zasadności pociągania do odpowiedzialności karnej sprawców z art. 107 § 1 k.k.s. oraz, że organy ścigania kwestionują legalność przedmiotowego rodzaju działalności.
Rzecz bowiem w tym, że istnienie w świadomości sprawcy wątpliwości co do charakteru norm określonych w art. 6 i 14 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. 2018.165 ze zm.), to nic innego jak fakt uświadomienia sobie niepewności co do rzeczywistości prawnej, gdy tymczasem błąd co do prawa (art. 10 § 4 k.k.s.), to mylne przekonanie (pewność) o istniejącym stanie prawnym.
Sąd Okręgowy uznał zatem, że L. S. nie działał w usprawiedliwionej nieświadomości karalności popełnionego przez siebie czynu.
Wniosek
Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji.
☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
Uznanie apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego od wyroku uniewinniającego za zasadną, a zatem stwierdzenie względnej przyczyny odwoławczej z art. 438 pkt 1a k.p.k. oraz stwierdzenie z urzędu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. umożliwiło uchylenie zaskarżonego wyroku i przyjęcie, iż L. S. dopuścił się zarzucanego mu czynu oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
Już z uwagi na powyższe, wniosek o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nie mógł zostać uwzględniony.
4.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
1.
Sąd odwoławczy stwierdził w niniejszym przypadku zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej, a mianowicie – braku skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.).
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
Zgodnie z art. 155 § 2 k.k.s. - akt oskarżenia zatwierdza i wnosi do sądu prokurator. Należy w nim wskazać finansowy organ postępowania przygotowawczego, który prowadził postępowanie przygotowawcze, a któremu to przysługują przed sądem uprawnienia oskarżyciela publicznego.
Natomiast na mocy art. 151a § 2 pkt 4 k.k.s. - śledztwo prowadzi się w sprawach o przestępstwa skarbowe jeżeli prokurator lub finansowy organ postępowania przygotowawczego tak zarządzi. Przepis ten określa kryteria podmiotowe i przedmiotowe decydujące o prowadzeniu postępowania przygotowawczego w formie śledztwa. Jest ono fakultatywne w sprawach o przestępstwa skarbowe, w których finansowy organ postępowania przygotowawczego lub prokurator zarządzi przeprowadzenie postępowania przygotowawczego w bardziej sformalizowanej formie mimo, że z art. 151a § 1 pkt 1 – 3 k.k.s. wynika a contrario, że dopuszczalne jest prowadzenie dochodzenia. Zatem, na podstawie powołanego przepisu prokurator może zarządzić przeprowadzenie postępowania przygotowawczego w formie śledztwa także wtedy, gdy nie będzie to jego własne śledztwo.
Z akt sprawy wynika natomiast, że Prokuratura Krajowa Podkarpacki Wydział Zamiejscowy Departament do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji w Rzeszowie przekazał zgodnie z postanowieniem z dnia 11 marca 2019 roku, materiały dotyczące niniejszej sprawy, wyłączone z akt śledztwa - (...) do odrębnego postępowania, Lubelskiemu Urzędowi Celno – Skarbowemu w Białej Podlaskiej (k. 2 – 4v). Nie ulega wątpliwości, iż dalsze postępowanie przygotowawcze w sprawie przeciwko L. S. powinno być prowadzone w formie śledztwa.
Wbrew jednak powyżej powołanym unormowaniom – Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Białej Podlaskiej postanowieniem z dnia 27 marca 2019 roku wszczął dochodzenie w niniejszej sprawie (k. 294), a następnie złożył do sądu akt oskarżenia, niezatwierdzony przez prokuratora (k. 325 – 326v).
Oczywiste jest zatem, że wniesienie aktu oskarżenia przez finansowy organ postępowania przygotowawczego skutkuje wystąpieniem negatywnej przesłanki procesowej, w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.). Z kolei wystąpienie takiej wady postępowania, z jednoczesnym uznaniem zarzutu apelacji za zasadny – o czym była już mowa powyżej - skutkować musiało uchyleniem wyroku sądu I instancji i umorzeniem postępowania.
Nie jest bowiem możliwe, traktowanie owej wady, jako braku formalnego aktu oskarżenia, gdyż nie chodzi o sytuację, gdzie czynność dokonana jest przez organ uprawniony, a brak dotyczy wyłącznie podpisu osoby, lecz o sytuację, gdy czynność wniesienia aktu oskarżenia do sądu, a zatem akt inicjujący w ogóle prowadzenie sądowego postępowania karnego – dokonana jest przez organ nieuprawniony.
5.
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
Przedmiot utrzymania w mocy
-
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
-
5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
Przedmiot i zakres zmiany
-
Zwięźle o powodach zmiany
-
5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
1.1.
-
art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
-
2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
-
3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
x art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
Zasadność zarzutu apelacji, a zatem stwierdzenie względnej przyczyny odwoławczej oraz wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. spowodowało uchylenie wyroku i przyjęcie, że L. S. dopuścił się zarzucanego mu czynu oraz umorzenie postępowania wobec niego.
Unormowanie art. 439 § 2 k.p.k. wskazuje, iż uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określonych w art. 439 § 1 pkt 9 – 11 k.p.k. jest możliwe tylko na korzyść oskarżonego. Oznacza to, że sąd odwoławczy nie może tak postąpić wyłącznie wtedy, gdy jedynym powodem uchylenia wyroku uniewinniającego miałoby być ujawnienie jednej z wymienionych okoliczności, w tym braku skargi uprawnionego oskarżyciela.
Zatem, jeżeli sąd odwoławczy ma do czynienia z apelacją wniesioną na niekorzyść oskarżonego przeciwko uniewinniającemu go wyrokowi, to nie ulega wątpliwości, że określony w art. 439 § 2 k.p.k. zakaz uchylenia tego wyroku aktualizuje się w sytuacji stwierdzenia nietrafności podniesionych zarzutów środka odwoławczego, do których wszak rozpoznania sąd ten zobligowany jest art. 433 § 1 i 2 k.p.k. Wówczas umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., jako pogarszające sytuację oskarżonego, nie byłoby możliwe. Natomiast uznanie apelacji za zasadną, a zatem stwierdzenie względnej przyczyny odwoławczej, dało Sądowi Okręgowemu możliwość uchylenia wyroku i umorzenia postępowania na wskazanej podstawie (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 23 stycznia 2018 roku, III KZ 67/17,
Legalis numer 1713258).
Ograniczenie z § 2 art. 439 k.p.k. nie stoi bowiem na przeszkodzie rozpoznaniu apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego od wyroku uniewinniającego, w przypadku zbiegu względnych przyczyn odwoławczych z art. 438 k.p.k. zawartych w środku odwoławczym i bezwzględnej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. – stwierdzonej z urzędu.
Sąd Okręgowy skontrolował zatem zasadność zarzutu apelacji, uznając go za trafny i tym samym stwierdził uchybienie z art. 438 k.p.k., a ponadto z urzędu bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., dlatego też uchylił wyrok i przyjął, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu oraz postępowanie wobec niego umorzył na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
Konsekwencją powyższego, było również obciążenie Skarbu Państwa wydatkami poniesionymi w sprawie.
4.1.
-
☐ art. 454 § 1 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
-
5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
-
5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
-
-
6.
Koszty Procesu
P unkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
II.
Na mocy art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. wydatkami poniesionymi w sprawie obciążono Skarb Państwa.
7.
PODPIS
Włodzimierz Śpiewla Mariusz Jaroszyński Artur Achrymowicz
1.3. Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
1
Podmiot wnoszący apelację
oskarżyciel publiczny
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
wyrok Sądu Rejonowego Lublin – Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z dnia 6 lipca 2020 roku, wydany w sprawie o sygn. akt II K 2616/19
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☒
uchylenie
☐
zmiana