UZASADNIENIE
Pozwem z dnia (...) r. C. C. (1) wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, którym nakazane zostanie pozwanemu (...) w G., aby zapłacił C. C. (2) (...) złotych tytułem wynagrodzenia za pracę wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwot:
a)
(...) złotych – od dnia (...) roku do dnia zapłaty;
b)
(...) złotych – od dnia (...) roku do dnia zapłaty;
c)
(...) złotych – od dnia (...) roku do dnia zapłaty;
d)
(...) złotych – od dnia (...) roku do dnia zapłaty;
e)
(...) złotych – od dnia (...) roku do dnia zapłaty;
a także o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.
Uzasadniając swoje roszczenie powód podał, że został powołany w dniu (...) roku przez Prezesa (...) na stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych (...) z siedzibą w G. na okres 5 lat, tj. do dnia (...) r. Tego samego dnia została zawarta umowa o zarządzanie(...) Zgodnie z postanowieniem zawartym w § 8 ust. 2 Umowy, „Wszelkie oświadczenia wynikające z Umowy winny być dokonywane odpowiednio na adresy wskazane na wstępie lub na adresy do korespondencji wskazane pisemnie przez Strony w odrębnym powiadomieniu.". W treści Komparycji umowy, wskazano, iż adresem do korespondencji C. C. (1) jest: ul. (...), (...). Powód zaznaczył, że nie składał innych oświadczeń w tym przedmiocie. Wyjasnił też, że w(...) r., w związku z bardzo dobrymi wynikami osiąganymi przez powoda w zakresie zarządzania Instytutem, został zawarty Aneks do umowy o zarządzanie Instytutem (...). Na jego podstawie, powodowi zaczęło przysługiwać miesięczne wynagrodzenie z tytułu świadczonej pracy w wysokości(...)obowiązującej podstawy do ustalenia maksymalnej wysokości wynagrodzenia miesięcznego o którym mowa w art. 8 pkt. 6a ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Wynagrodzenie to w(...)r. wynosiło (...) zł brutto miesięcznie. Powód kwestionował skuteczność złożonego mu przez pozwanego oświadczenia o odwołaniu go ze stanowiska Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych (...)z dniem(...) r. z uwagi na fakt, iż zostało mu złożone przez pozwanego poprzez komunikator WhatsApp, a nie przesłane pocztą na adres korespondencyjny zgodnie z § 8 ust. 2 umowy o zarządzaniu z(...) r., a nadto przesłano mu je ww. komunikatorem bez załączonego dokumentu potwierdzającego, że pismo z odwołaniem ze stanowiska w postaci PDF zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Powód podniósł także, że otrzymał to odwołanie poprze WhatsApp w okresie, kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim. Powód wskazał, że zgodnie z art. 70 k.p. odwołanie powinno być dokonane na piśmie i jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem. Ponadto powód argumentował, że odwołanie może być równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53 k.p. Powód podkreślił, że nie zna przyczyny zakończenia z nim przez Instytut łączącego, ich stosunku prawnego, bowiem odwołanie nie zawierało uzasadnienia, lecz w ocenie powoda nie doszło do spełnienia żadnej z przesłanek wskazanych w przepisach aby go pozwany odwołał ze stanowiska. Powód zaznaczył, że prowadzona przez niego wieloletnia działalność spowodowała, iż Instytut osiągał bardzo dobre wyniki finansowe, a co było głównym zadaniem powoda. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 36 § 1 pkt. 3 k.p. należy uznać, iż powodowi przysługiwał 3 miesięczny okres wypowiedzenia (okres jego zatrudnienia wynosił około 6 lat). Powód podniósł też, ustawodawca przyjął, w art. 49 k.p., iż w razie zastosowania okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy. Zaakcentował, że w orzecznictwie Sądowym, również tut. Sądu Okręgowego, podkreśla się, że okresy wypowiedzenia z art. 36 § 1 k.p. mają charakter okresów sztywnych, i nie może być przedłużony (ani skrócony). Wywodził, że zakładając, iż powód otrzymał skuteczny akt odwołania go z zajmowanego stanowiska w dniu (...) r. to 3- miesięczny okres wypowiedzenia należy liczyć od (...) r. do (...) r., bowiem wypowiedzenie rozpoczyna swój bieg od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik lub pracodawca złożyli wypowiedzenie, wskazując, że długość okresu wypowiedzenia określana jest zawsze w pełnych miesiącach, a stosunek pracy ustaje z ostatnim dniem miesiąca. Podał, że nie otrzymywał w tym okresie wynagrodzenia od pozwanego, i dlatego wysłał do pozwanego wezwanie do zapłaty, lecz pozwany nie zadośćuczynił temu wezwaniu.
(pozew k. 3-6)
Sąd Okręgowy w dniu (...) r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodnie z żądaniem pozwu. (
nakaz zapłaty k. 26)
Od powyższego nakazu zapłaty strona pozwana wniosła sprzeciw, w którym wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko pozwany argumentował, że nawet jeśli uznać, że formalnie odwołanie powoda ze stanowiska było wadliwe z uwagi na brak podpisu kwalifikowanego na dokumencie PDF z tym oświadczeniem wysłanym do powoda komunikatorem WhatsApp w dniu (...) r. (czemu pozwany zaprzeczał), to i tak jest to odwołanie skuteczne, ponieważ powód zapoznał się z oświadczeniem o jego odwołaniu. Pozwany negował także twierdzeniom pozwu, że na skutek ww. odwołania przysługiwało powodowi dochodzone wynagrodzenie za 3-miesięczny okres wypowiedzenia, podnosząc, że zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy o (...), który jest lex specialis wobec przepisów o powołaniu z Kodeksu pracy – umowa o zarządzanie zawarta z powodem w dniu (...) r. wygasła z mocy prawa z dniem, w którym powód został odwołany ze stanowiska, tj. (...) r., i co za tym idzie - z tym też dniem wygasł z mocy prawa stosunek pracy z powołania powoda. Pozwany powołał się też na wyniki kontroli NIK, która zastosowała taką wykładnię przepisów i podał, że na skutek ustaleń pokontrolnych NIK wezwał powoda do zwrotu nienależnie wypłaconych świadczonych po dniu wygaśnięcia stosunku pracy.
(
sprzeciw k. 34-39)
Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. pełnomocnicy stron podtrzymali zajęte w sprawie stanowiska. (
e-prot. z 16.04.2026 r.: 00:01:34, 00:01:49, 00:45:47, 00:49:34)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Na podstawie Uchwały (...) z dnia (...) roku o połączeniu z dniem (...) roku nastąpiło połączenie następujących Instytutów Sieci: (...) co nastąpiło w trybie art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 21 lutego 2019 roku o (...).
Wskutek połączenia z dniem(...) roku powstał (...) z siedzibą w G..
(okoliczność bezsporna i znana Sądowi z urzędu – dane z KRS, a nadto informacja z KRS k. 10-12 i informacja z KRS stan na 10.09.2018 r. zalegająca w aktach osobowych cz. B)
C. C. (1) posiada wykształcenie wyższe: w (...) r. ukończył studia magisterskie na kierunku(...)na Uniwersytecie Łódzkim, w latach (...) był uczestnikiem studiów doktoranckich, a w dniu(...) r. uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce. Powód jest nauczycielem akademickim. (
dyplomy k. 4 cz. A akt osobowych, kwestionariusz osobowy k. 4 cz. B akt osobowych)
W dniu (...) r. powód został powołany na stanowisko Dyrektora (...) z siedzibą w G. z dniem (...) r.
(pismo k. 1 cz. B akt osobowych)
W dniu (...) r. C. C. (1) został powołany na stanowisko Dyrektora(...) z siedzibą w G. z dniem(...) r. na okres 5 lat, tj. do (...) r.
(pismo k. 16 cz. B akt osobowych)
W dniu (...) r. zawarta została umowa o zarządzanie (...) pomiędzy Prezesem (...) (zwanym w umowie Prezesem) a powodem (zwanym w umowie Zarządzającym) na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia (...) roku o (...).
(umowa o zarządzanie k. 17 cz. B akt osobowych)
W dniu(...) r. C. C. (1) został powołany na stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych (...) z siedzibą w G. na okres 5 lat, tj. do (...) r.
(pismo k. 26 cz. B akt osobowych)
W dniu(...) r. zawarta została umowa o zarządzanie (...) z/s w G. pomiędzy (...)(zwanym w umowie Prezesem) a powodem (zwanym w umowie Zarządzającym) na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 lutego 2019 roku o (...)
W myśl § 1 umowy jej przedmiotem jest określenie zasad zarządzania(...) w przypadku powołania Zarządzającego do pełnienia funkcji Zastępcy Dyrektora(...) (ust. 1). Umowa została zawarta pod warunkiem powołania Zarządzającego do pełnienia funkcji (warunek zawieszający) (ust. 2). Podstawą nawiązania stosunku pracy pomiędzy (...), a Zarządzającym może być wyłącznie powołanie, o którym mowa w ust. 1. Zawarcie umowy nie stanowi nawiązania odrębnego stosunku pracy (ust. 3). Zarządzający zobowiązuje się do świadczenia pracy na rzecz(...) na zasadach określonych umową (ust. 4). Zarządzający rozpocznie wykonywanie umowy z dniem powołania do pełnienia funkcji (ust. 6).
Zgodnie z § 5 umowy z tytułu pełnienia funkcji Zarządzającemu przysługuje od (...) wynagrodzenie miesięczne w wysokości (...) obowiązującej podstawy do ustalenia maksymalnej wysokości wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w art. 8 pkt 6a ustawy z dnia 3.03.2000r. o wynagrodzeniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (ust. 1). Wynagrodzenie będzie wypłacane Zarządzającemu przez (...) z dołu, zgodnie z zasadami obowiązującymi w (...), jednak nie później niż do 10 dnia każdego miesiąca (ust. 2).
W myśl § 7 umowa wchodzi w życie z dniem powołania Zarządzającego do pełnienia funkcji (ust. 1)
Umowa zostaje zawarta na czas pełnienia przez Zarządzającego funkcji (§ 7 ust. 2)
Odwołanie z funkcji skutkuje wygaśnięciem umowy z ostatnim dniem pełnienia funkcji (§7 ust. 3).
Z dniem rozwiązania umowy prezes odwołuje Zarządzającego z funkcji (§ 7 ust. 4)
Umowa może być rozwiązana w każdym czasie wskutek porozumienia stron (§ 7 ust. 5)
W § 7 ust. 6 przewidziano, iż prezesowi przysługuje prawo rozwiązania umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia wynikającego z przepisów prawa pracy w określonych w tym przepisie przypadkach.
W § 7 ust. 7 ww. umowy ustalono, iż prezesowi przysługuje prawo rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia w określonych w tym przepisie przypadkach.
W myśl § 8 ust. 2 tej wszelkie oświadczenia wynikające z umowy winny być dokonywane odpowiednio na adresy wskazane wstępnie lub na adresy do korespondencji wskazane pisemnie przez strony w odrębnym powiadomieniu.
W komparycji umowy wskazany był adres korespondencyjny powoda, tj. ul. (...), (...)-(...) V..
(umowa o zarządzanie k. 27 cz. B akt osobowych)
Powód nie składał żadnych innych oświadczeń dotyczących jego adresu do korespondencji w okresie obowiązywania tej umowy. (
okoliczność niesporna)
Aneksem do opisanej umowy o zarządzanie, strony zgodnie postanowiły, że z dniem(...) r. zmianie uległ zapis § 5 umowy, w ten sposób, że ustęp 1 otrzymał następujące brzmienie: Z tytułu pełnienia funkcji Zarządzającemu przysługuje od(...)wynagrodzenie miesięczne w wysokości (...) obowiązującej podstawy do ustalenia maksymalnej wysokości wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w art. 8 pkt 6a ustawy z dnia 3 marca 2000r. o wynagrodzeniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Aneks ten wszedł w życie z dniem zawarcia z mocą obowiązującą od 1 lipca 2023 r. (
aneks k. 29 cz. B akt osobowych)
Pismem z dnia (...) r. Prezes (...) odwołał powoda z dniem(...) r. ze stanowiska Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych (...)z siedzibą w G.. W piśmie tym wskazano, że w związku z powyższym po dniu (...)r. powód przestaje pełnić funkcję Zastępcy Dyrektora w (...).
(pismo odwołujące powoda ze stanowiska k. 1 cz. C akt osobowych)
Pismo z oświadczeniem o odwołaniu powoda z pełnionej funkcji Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych (...) - zostało przesłane powodowi za pośrednictwem komunikatora WhatsApp w dniu(...)r. i tego samego dnia powód zapoznał się z jego treścią. Przesłane za pomocą tego komunikatora pismo było jedynym załącznikiem, nie miało ono poświadczenia podpisu certyfikowanego i nie zawierało znacznika podpisu.
C. C. (1) przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia(...) r. W trakcie tego zwolnienia powód sprawdzał służbową pocztę mailową, ale na nie odpowiadał na przesłane do niego maile. Pozwany nie przesłał na służbową pocztę powoda maila z ww. oświadczeniem o odwołaniu powoda z pełnionej funkcji.
Strona pozwana nie przesłała też powodowi pisma z oświadczeniem o odwołaniu z funkcji na adres korespondencyjny powoda wynikający z komparycji umowy o zarządzanie z (...) r.
Po zakończeniu zwolnienia lekarskiego - w dniu (...) r. powód odebrał osobiście pisemne oświadczenie z (...) r., co potwierdził na oryginalnym dokumencie własnoręcznym podpisem i opatrzył datą.
(
okoliczności niesporna, a nadto kopia wiadomości k. 2 cz. C akt osobowych, pismo odwołujące powoda ze stanowiska k. 1 cz. C akt osobowych)
Nie było do żadnych zastrzeżeń do powoda jako Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych (...) w G..
(okoliczności niesporne, a nadto zeznania powoda – e-prot. z 16.04.2026 r.: 00:06:08 w zw. z 00:41:11, okoliczności przyznane przez pozwanego e-prot. z 16.04.2026 r.:00:35:56)
Powód pod koniec(...) lub na początku (...)r. za pośrednictwem koleżanki złożył w sekretariacie pismo skierowane do Prezesa (...) z wnioskiem o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Nie dostał na nie żadnej odpowiedzi od strony pozwanej. Później dowiedział się, że pozwany uznał, że jego stosunek pracy wygasł(...) r. w związku z odwołaniem z funkcji i jego wniosek był w związku z tym bezprzedmiotowy.
(zeznania powoda – e-prot. z 16.04.2026 r.: 00:06:08 w zw. z 00:41:11)
C. C. (1) nie otrzymał żadnego wynagrodzenia od pozwanego w okresie od (...) do(...)r.
(okoliczności niesporne, a nadto zeznania powoda – e-prot. z 16.04.2026 r.: 00:06:08 w zw. z 00:41:11, okoliczności przyznane przez pozwanego e-prot. z 16.04.2026 r.:00:35:56)
W dniu (...) r. wystawiono świadectwo pracy stwierdzające, że powód był zatrudniony w Sieci Badawczej G. – (...) Instytucie Technologicznym w okresie(...)r., a stosunek pracy ustał w wyniku odwołania ze stanowiska (art. 25 ust. 1 ustawy z 21.02.2019 r. o(...)).
(świadectwo pracy k. 5 cz. C akt osobowych)
Powód wystąpił do pozwanego o sprostowanie tego świadectwa pracy, ponieważ czuł się pracownikiem strony pozwanej przez dalsze 3 miesiące okresu wypowiedzenia po dniu (...) r., w którym osobiście odebrał pisemnego oświadczenia o odwołaniu go z funkcji. Pozwany nie uwzględnił tego żądania powoda. Powód nie wystąpił do sądu z pozwem o sprostowanie świadectwa pracy ze względu na n/n postępowanie.
(zeznania powoda – e-protokół z 16.04.2026 r.: 00:06:08 w zw. z 00:41:11)
Najwyższa Izba Kontroli, w ramach realizowanej w (...) z siedzibą w G. w (...) roku planowej kontroli, stwierdziła nieprawidłowość polegającą na tym, że wbrew art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 21 lutego 2019 roku o (...) w czterech przypadkach odwołanych w latach (...)dyrektorów i zastępców dyrektorów wypłacono wynagrodzenie po dacie odwołania.
Najwyższa Izba Kontroli wskazała, że z art. 25 ust. 4 ustawy o (...) wynika wprost, że z dniem odwołania dyrektora albo zastępcy wygasa z mocy prawa zawarta z nim umowa o zarządzanie (...). Przepis ten stanowiący szczególną regulację wobec art. 70 § 2 k.p. w zw. z art. 36 § 1 k.p. należy rozumieć tak, że wraz ze zmaterializowaniem się aktu odwołania dochodzi także do wygaśnięcia stosunku pracy powołanego dyrektora lub zastępcy dyrektora.
W uwagach i wnioskach Najwyższa Izba Kontroli poleciła podjęcie działań zmierzających do wyegzekwowania zwrotu wypłaconych dwóm dyrektorom i dwóm zastępcom, po dacie ich odwołania, nienależnych świadczeń za okres wypowiedzenia umowy.
(wystąpienie pokontrolne k.48-49)
Po kontroli NIK, pozwany w umowach o zarządzanie zawieranych w późniejszym okresie w (...) r. z osobami, którym powierzał funkcję zarządzająca, zamieszcza postanowienie, że umowa wygasa z mocy prawa z dniem odwołania zarządzającego z funkcji a także, że wygaśnięcie umowy nie wpływa na tryb o zasady rozwiązania stosunku pracy powstałego z powołania zarządzającego na funkcję wynikającego z przepisów prawa.
(umowa o zarządzanie k. 79-84)
Ponadto z uwagi na wyniki ww. kontroli NIK - pismem z dnia (...) r. strona pozwana wezwała powoda do zwrotu kwoty (...) zł podnosząc, że kwota ta została wypłacona powodowi nienależnie z tytułu wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego oraz innych świadczeń pracowniczych w okresie po odwołaniu.
(wezwanie do zapłaty k. 7 cz. C akt osobowych)
C. C. (1) otrzymywał z tytułu wykonywania funkcji Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych (...) – (...)w G. wynagrodzenie miesięczne wyliczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy na dzień (...) r. w wysokości (...) zł brutto.
(zaświadczenie k. 71, potwierdzenia przelewów k. 22-24)
Do dnia wniesienia pozwu, ani w trakcie niniejszego postępowania, strona pozwana nie uznała powództwa i nie wypłaciła żądanego przez powoda roszczenia z tytułu wynagrodzenia za 3-miesięczny okres wypowiedzenia od (...)r. (
okoliczność niesporna)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił przede wszystkim na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych powoda i załączonych do akt spraw oraz zeznań powoda. Zasadnicze dla rozstrzygnięcia fakty były w sprawie bezsporne, a spór sprowadzał się do kwestii prawnych.
Sąd pominął na podstawie art. 235
2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. wniosek dowodowy pełnomocnika powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność braku zastrzeżeń do pracy powoda, albowiem po pierwsze kwestia ta była między stronami bezsporna i została wprost przyznana przez stronę pozwaną, a po drugie, nie miała ona żadnej doniosłości prawnej dla rozstrzygnięcia badanego sporu, co zostanie omówione bardziej szczegółowo w ramach rozważań prawnych, wobec czego prowadzenie postepowania dowodowego w tym kierunku było zbędne i skutkowałoby jedynie jego niepotrzebnym wydłużeniem.
Na tej samej podstawie Sąd pominął także wniosek pełnomocnika pozwanego o przesłuchanie w charakterze świadka C. H. na okoliczność wysłania powodowi (...) r. pisma z odwołaniem z funkcji w postaci pliku PDF podpisanego podpisem elektronicznym kwalifikowanym, albowiem ze złożonych do akt dokumentów w postaci wydruku z komunikatora WhatsApp wynika, że powód otrzymał tego dnia tylko 1 plik PDF z odwołaniem bez żadnego załącznika. Nie było przy tym sporne, że pozwany nie przesłał powodowi pisma z oświadczeniem o odwołaniu z funkcji pocztą na adres korespondencyjny wynikający z umowy o zarządzanie, jak i, że nie wysłał pliku PDF z ww. odwołaniem na służbową skrzynkę mailową powoda, jak i to, że powód osobiście odebrał pismo z rzeczonym odwołaniem dopiero (...) r. Wszystkie istotne dla kwestii skutecznego złożenia oświadczenia o odwołaniu powoda z funkcji zostały wyjaśnione na podstawie dowodów dokumentarnych i zeznań powoda, które nie budzą wątpliwości sądu co do ich wiarygodności. Prowadzenie zatem postępowania dowodowego z zeznań świadka C. H. było na wskazane okoliczność zbędne.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo jest niezasadne.
Przedmiotem niniejszego postępowania było roszczenie powoda o wynagrodzenie za okres 3-miesięcznego wypowiedzenia w związku z przekazaniem przez pozwanego powodowi poprzez komunikator WhatsApp w formacie PDF pisma z dnia (...) r. zawierającego oświadczenie o odwołaniu powoda z pełnionej funkcji Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych(...) (...)w G. z dniem (...)r., przy czym powód osobiście odebrał ww. pismo z tym odwołaniem w dniu (...) r. i od tej daty liczył początek okresu wypowiedzenia. Jako podstawę prawną swojego żądania powód powołał art. 70 k.p., art. 36 § 1 pkt 3 k.p. i art. 49 k.p.
Powód kwestionował skuteczność odwołania z uwagi na fakt, iż zostało mu ono złożone poprzez komunikator WhatsApp, a nie przesłane pocztą na adres korespondencyjny zgodnie z § 8 ust. 2 umowy o zarządzaniu z(...) r., a nadto przesłano mu je ww. komunikatorem bez załączonego dokumentu potwierdzającego, że pismo z odwołaniem ze stanowiska w postaci PDF zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a ponadto podnosił też, że otrzymał to odwołanie poprze WhatsApp w okresie, kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim oraz, że nie podano w odwołaniu przyczyny zakończenia z nim przez stronę pozwaną stosunku pracy.
Wobec przywołanych w pozwie jako podstawy dochodzonego roszczenia przepisów Kodeksu pracy, należy wskazać, że w art. 70 k.p. postanowiono, iż:
§ 1. Pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Dotyczy to również pracownika, który na podstawie przepisów szczególnych został powołany na stanowisko na czas określony.
§ 1
1.Odwołanie powinno być dokonane na piśmie.
§ 1
2. Stosunek pracy z pracownikiem odwołanym ze stanowiska rozwiązuje się na zasadach określonych w przepisach niniejszego oddziału, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
§ 2. Odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem.
§ 3. Odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53.
Zgodnie zaś z art. 36 § 1 pkt 3 k.p., okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony i umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.
Natomiast w art. 49 k.p. postanowiono, że w razie zastosowania okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy.
Przechodząc do oceny zasadności powództwa w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii skuteczności złożenia przez stronę pozwaną powodowi oświadczenia o odwołaniu z (...) r. z pełnionej funkcji z dniem (...) r. poprzez przesłanie komunikatorem WhatsApp dokumentu zawierającego to oświadczenie w postaci PDF, nie zaś w postaci pisma z tym oświadczeniem na adres korespondencyjny powoda podany w komparycji umowy o zarządzaniu z (...) r. zgodnie z zapisem § 8 ust. 2 tek umowy.
Sąd zważył zatem, że zgodnie z cytowanym wyżej artykułem 70 § 1
1 k.p. odwołanie powinno być dokonane na piśmie. Celem tego przepisu jest zapewnienie pracownikowi powołanemu, którego odwołanie dotyczy, możliwości zapoznania się z kierowanym do niego oświadczeniem woli. W razie sporu sądowego na podmiocie odwołującym pracownika zatrudnionego na podstawie powołania ciąży obowiązek wykazania, iż odwołanie ze stanowiska dotarło do zainteresowanego pracownika
(zob. wyrok SN z 6.10.1998 r., IPKN 369/98, OSNP 1999/21, poz. 686).
Jednocześnie wskazać należy, że przepisy ustawodawstwa prawa pracy zawarte w Kodeksie pracy nie normują wyczerpująco sposobu składania oświadczeń woli. Nie regulują miedzy innymi kwestii, kiedy - w jakim momencie - należy uważać, że oświadczenie woli o odwołaniu zostało złożone. W tym zakresie z mocy art. 300 k.p. mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego.
Odpowiedź na to pytanie zawiera art. 61 zdanie 1 k.c., zgodnie z którym oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do stosunku pracy z powołania
(zob. wyrok SN z 13.10.1999 r., I PKN 305/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 119).
Zgodnie z treścią art. 60 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).
Przepis ten formułuje ustawową definicję oświadczenia woli, w myśl której jest nim zachowanie się osoby dokonującej czynności prawnej, ujawniające jej wolę w sposób dostateczny. Mimo niezachowania formy pisemnej czynność prawna jest skuteczna i wywołuje skutki prawne.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że złożenie oświadczenia woli w innej formie niż pisemna nie prowadzi do nieważności czynności prawnej.
Nawet ustne oświadczenie woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę przekazane pracownikowi przez bezpośredniego przełożonego jest skuteczne, choć prawnie wadliwe.
(por. wyrok SN z dnia 24 marca 1999 r., I PKN 631/98)
Oświadczenie woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę może być wyrażone przez każde zachowanie ujawniające wolę w sposób dostateczny, a więc także w sposób dorozumiany, mimo jego formalnej wadliwości (art. 30 § 3 k.p.). Oświadczenie w takiej formie (ustnej, w rozmowie telefonicznej) nie powoduje nieważności dokonanej czynności prawnej, aczkolwiek upoważnia pracownika do wystąpienia na drogę sądową z odpowiednim roszczeniem przewidzianym przepisami prawa.
(por. wyrok SN z dnia 5 maja 2016 r., II UK 280/15)
Także w nowszym orzecznictwie podtrzymaną tę linie jurydyczną i m.in. w wyroku SN z 11 kwietnia 2024 r.
(II PSKP 86/22) stwierdzono, że otrzymanie przez pracownika SMS o rozwiązaniu z nim stosunku pracy w trybie natychmiastowym, bez wskazania konkretnej (innej) daty, spowodowało rozwiązanie umowy o pracę w dniu otrzymania SMS.
Ponadto należy też wskazać, że Kodeks pracy nie reguluje warunków zachowania formy pisemnej. W tym zakresie odpowiednie zastosowanie mają także, zgodnie z odesłaniem zamieszczonym w art. 300 k.p., przepisy kodeksu cywilnego.
Zgodnie art. 78 § 1 zd. 1 k.c. do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli.
W tym kontekście Sąd zważył, że dokument w postaci PDF wysłany do powoda w dniu 28 czerwca 2024 r. przez stronę pozwaną poprzez komunikator WhatsApp jest dokumentem elektronicznym. Aby ta forma elektroniczna była równoważna pisemnej, pracodawca musiałby przesłać powodowi dokument PDF opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
W art. 78
1 § 1 k.c. postanowiono bowiem, że do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W § 2 tego przepisu postanowiono zaś, że oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej. Przesłany elektronicznie dokument o odwołaniu ze stanowiska może więc spełnić wymóg formy pisemnej, jeżeli dokument ten opatrzony był kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jest to tzw. bezpieczny podpis elektroniczny zgodny z ustawą o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej. Taki podpis jest równoważny podpisowi odręcznemu i pozwala na skuteczne złożenie oświadczenia woli w formie elektronicznej, w tym odwołanie ze stanowiska.
Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania Sąd zważył, że uznając, iż elektroniczny dokument PDF zawierający oświadczenie o odwołaniu ze stanowiska wysłano do powoda komunikatorem WhatsApp bez kwalifikowanego podpisu elektronicznego, to odwołanie takie
jest prawnie wadliwe formalnie, jednakże z chwilą otwarcia i przeczytania pliku PDF na WhatsApp przez powoda nastąpiło skuteczne doręczenie tego oświadczenia woli pracodawcy. Obie ostatnie okoliczności nie są w sprawie sporne i zostały też przyznane wprost przez powoda w złożonych na rozprawie 16 kwietnia 2026 r. zeznaniach.
Oznacza to, że nawet jeśli uznać, że do przesłanego przez stronę pozwaną poprzez komunikator WhatsApp dokumentu PDF zawierającego oświadczenie o odwołaniu powoda ze stanowiska powoda nie był załączony dokument poświadczający opatrzenie tego oświadczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym, to choć złożenie w ten sposób oświadczenia o odwołaniu powoda ze stanowiska było prawnie wadliwe – to jednak pozwany skutecznie złożył C. C. (1) w dniu(...) r. oświadczenie o odwołaniu ze stanowiska z dniem(...) r., albowiem w sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że tego dnia dotarło to oświadczenie o odwołaniu ze stanowiska do powoda i że powód (co sam przyznał) tego dnia zapoznał się z treścią tego oświadczenia - wobec czego wywołało ono skutki prawne w postaci odwołania powoda ze stanowiska Zastępcy Dyrektora ds. Bezpieczeństwa(...) z dniem(...) r.
Co zaś tyczy tego, że odwołanie ze stanowiska zostało powodowi złożone, gdy powód przebywał na zwolnieniu lekarskim, to wskazać należy, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może zostać skutecznie odwołany ze stanowiska w czasie urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności (np. zwolnienia lekarskiego), gdyż wynika to bezpośrednio z konstrukcji art. 70 § 1 i art. 72 § 1 k.p. W odróżnieniu od umów o pracę, do stosunku pracy z powołania nie stosuje się art. 41 k.p., który zabrania wypowiadania umów podczas nieobecności pracownika.
W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2001 r.
(I PKN 702/00), Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, że odwołanie pracownika ze stanowiska w okresie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy jest skuteczne i dopuszczalne. Przepisy chronią takiego pracownika wyłącznie przed natychmiastowym rozpoczęciem biegu okresu wypowiedzenia, a nie przed samym faktem złożenia oświadczenia woli o odwołaniu przez pracodawcę. Również w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 27 listopada 1996 r.
(III APa 24/96), stwierdzono, że odwołanie ze stanowiska może nastąpić podczas choroby pracownika, a okres wypowiedzenia rozpoczyna się dopiero po ustaniu niezdolności do pracy.
Usprawiedliwiona nieobecność powoda w pracy z powodu choroby nie mogła być więc przeszkodą w odwołaniu go ze stanowiska przez uprawniony do tego podmiot.
Jednakże odwołanie to nie skutkowało w realiach badanej sprawy tym, że bieg wypowiedzenia umowy o pracę uległ zawieszeniu na czas trwania przeszkody i rozpoczął się dopiero po ustaniu przyczyny nieobecności –
albowiem w przypadku powoda stosunek pracy z powołania łączący go z pozwanym wygasł z mocy prawa z dniem (...) r. W przypadku powoda nie miał zastosowania 3-miesięczny okres wypowiedzenia w związku z odwołaniem go ze stanowiska z dniem (...) r.
Przystępując do omówienia argumentacji przemawiającej za takim stanowiskiem, dla jasności dalszego wywodu, należy rozpocząć rozważania prawne od wyjaśnienia statusu pracowniczego zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...). To zaś wymaga przeprowadzenia analizy prawnej regulacji normatywnej dotyczącej zatrudnienia zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu Sieci zawartej w ustawie z dnia 21 lutego 2019 roku o (...)
(t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 995 ze zm., dalej też, jako ustawa S.B.Ł. lub ustawa o Sieci).
Tytułem wstępu przypomnieć należy, że dnia(...) roku weszła w życie ustawa z dnia (...)roku o(...) G.. Początkowo zgodnie z art.98 ust. 2 ww. ustawy, 38 podmiotów mających status instytutów badawczych w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 roku o instytutach badawczych (Dz.U. 2022, poz. 498 tekst jedn. ze zm., dalej: „ustawa o instytutach badawczych”), stało się wówczas instytutami (...). Do Sieci zostały m.in. włączone Instytuty:(...)Z dniem(...) roku, w trybie art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 21 lutego 2019 roku o (...) nastąpiło połączenie ww. Instytutów Sieci, i w rezultacie tego połączenia z dniem (...) roku powstał Instytut pod nazwą (...), który w n/n sprawie występował po stronie pozwanej.
Wskazać należy, że Instytuty (...), zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy S.B.Ł., są państwowymi osobami prawnymi powołanymi do prowadzenia badań aplikacyjnych i prac rozwojowych, a w uzasadnionych przypadkach także badań podstawowych. Jako jednostki organizacyjne Instytuty (...) posiadają przymiot osobowości prawnej i mają zdolność do bycia pracodawcą w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy.
Należy w tym miejscu wskazać, że w ustawie o Sieci Badawczej G. wyodrębniony został rozdział 8 zatytułowany „Pracownicy Centrum (...) i instytutów Sieci”, w którym w sposób cząstkowy uregulowano niektóre aspekty związane ze stosunkiem pracy pracowników instytutu należącego do Sieci.
Sąd zważył, że przepisy zamieszczone w rozdziale 8 ustawy o Sieci nie odnoszą się jednak w zasadzie do dyrektora i do zastępcy dyrektora, w tym zastępcy dyrektora ds. badawczych, instytutu (...).
Nadto Sąd miał na uwadze, że procedura czynności powołania nie jest szczegółowo określona w Kodeksie pracy - z reguły normują to odrębne przepisy.
Ustawa o Sieci zawiera takie przepisy odrębne, które przewidują pewne szczególne rozwiązania w zakresie kumulacji sposobów zatrudnienia, a także powołania dyrektora oraz zastępcy dyrektora, w tym zastępcy dyrektora ds. badawczych, instytutu (...).
Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o Sieci, zastępca dyrektora instytutu (...), w tym zastępca dyrektora do spraw badawczych, jest powoływany przez Prezesa na okres pięciu lat. Ustawa ta stanowi, że osoba będąca kandydatem na zastępcę dyrektora lub uprzednio pełniąca tę funkcje może pełnić rolę zastępcy dyrektora nie dłużej niż przez dwa następujące po sobie okresy, co oznacza, że zastępcą dyrektora instytutu (...) można być maksymalnie przez dziesięć lat. Okres pełnienia funkcji przez zastępcę dyrektora instytutu (...) wynika z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o Sieci.
Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy S.B.Ł. „Powołanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku — Kodeks pracy.”
Powołanie na zastępcę dyrektora ds. badawczych instytutu (...) poprzedzają dwie czynności określone ogólnie w ustawie, a mianowicie: pierwszą z nich jest zasięgnięcie opinii rady instytutu (...), zaś drugą zawarcie umowy o zarządzanie instytutem (...).
Sąd miał na uwadze, że taki rodzaj umowy o zarządzanie instytutem (...) nie był wcześniej praktykowany w procesach powołania dyrektorów i zastępców dyrektorów zarządzających polską nauką (tj. w instytutach Polskiej Akademii Nauk oraz instytutach badawczych), dlatego charakter tej umowy wymaga wyjaśnienia pod kątem jej wpływu na czynność powołania jako nawiązania stosunku pracy, a także – co jest przede wszystkim istotne z perspektywy badanej sprawy – pod kątem jej wpływu dla zakończenia stosunku pracy zastępcy dyrektora instytutu (...).
Powołany przepis art. 21 ust. 1ustawy S.B.Ł. jest „przepisem odrębnym” w rozumieniu art. 68 § 1 k.p.
Przypomnieć należy, że powołanie w rozumieniu Kodeksu pracy stanowiące jedną z podstaw nawiązania stosunku pracy jest określone w Rozdziale III w przepisach artykułów 68-72 k.p.
W doktrynie prawa pracy przyjmuje się powszechnie, że powołanie może być podstawą nawiązania stosunku pracy tylko wtedy, gdy wynika to w sposób jednoznaczny z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który przy tym musi mieć rangę ustawową
(zob. B.M. Ćwiertniak, [w:] K.W. Baran (red.), Kodeks pracy Komentarz 2022, s. 477).
Jednocześnie wskazać należy, że powołanie jest aktem organizacyjnym o podwójnym charakterze. Pierwszym z nich jest powierzenie osobie określonej funkcji, dzięki czemu tworzy się zależność służbowa pomiędzy osobą powołaną a jednostką organizacyjną, natomiast drugim - jest powstanie stosunku pracy pomiędzy osobą powołaną a jednostką organizacyjną, w której pracownik ma objąć powierzone stanowisko
(zob. T. Kuczyński, Stosunek Pracy na podstawie powołania, [w:] H. Szrugacz, A. Tomanek, Prawo pracy. Zarys wykładu, Wrocław 2023, s. 504).
Dodać należy, że w niektórych wypadkach powołanie może prowadzić jednak jedynie do powierzenia stanowiska (funkcji) bez nawiązywania stosunku pracy. Ponadto w niektórych przepisach używa się pojęcia „powołania” w znaczeniu czysto technicznym, jako powierzenie stanowiska, chociaż z analizy elementów składających się na status prawny tych podmiotów (np. stabilizacja zatrudnienia, odpowiedzialność dyscyplinarna i inne, wynika), że podstawę kierowania więzi pracowniczej stanowiło mianowanie
(zob. T. Kuczyński, ibidem, s. 507).
O powstaniu stosunku pracy w drodze powołania wielokrotnie wypowiadał się również Sąd Najwyższy, który uznaje, że sam przepis o powołaniu na stanowisko nie jest wystarczającą podstawą do powstania stosunku pracy w rozumieniu przepisu art. 68 § 1 k.p.
(zob. K. Jaśkowski, Komentarz do art. 68, [w:] E. Maniewska, K. Jaśkowski, Kodeks pracy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023).
Dla sprawy istotne jest to, że w przypadku powołania zastępcy dyrektora ds. badawczych Instytutu (...) - treść przepisu ustępu 2 art. 21 ustawy o Sieci nie daje pola do jakichkolwiek wątpliwości co do faktu powstania stosunku pracy – ten wynika bowiem wprost z treści ww. przepisu, który brzmi „ Powołanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy”.
Z przepisów analizowanej ustawy o Sieci wynika również, że powołanie zastępcy dyrektora instytutu jest aktem zarówno funkcjonalnym (jako powierzenie stanowiska dyrektora), jak również kreacyjnym (skutkującym nawiązaniem stosunku pracy).
Stosunek zatrudnienia zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) jedynie na pierwszy rzut oka sprawia jednak wrażanie klasycznego stosunku pracy z powołania w rozumieniu Kodeksu pracy – na co zdaje się kłaść główny akcent w swojej argumentacji strona powodowa.
Dokładniejsza analiza regulacji normatywnej stosunku pracy z powołania przewidziana wobec zastępcy dyrektora instytutu (...), uwydatnia jednak liczne odrębności. Wynika to z analizy relacji pomiędzy powołaniem właściwym a umową zarządczą warunkującą dopuszczalność tego powołania, co ma istotne znaczenie w badanej sprawie dla oceny roszczeń powoda wobec odwołania go przez pozwanego z dniem (...) r. ze stanowiska zastępcy dyrektora ds. badawczych Instytutu (...).
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy S.B.Ł. przed powołaniem zastępcy dyrektora, w tym zastępcy dyrektora ds. badawczych, Prezes Centrum (...) zawiera z nim umowę o zarządzanie instytutem (...) (dalej „umowa o zarządzanie” lub „umowa zarządcza”). Umowa ta zawierana jest na okres pięciu lat i zaczyna obowiązywać z dniem powołania zastępcy dyrektora instytutu (...) (ust. 2 art. 22 ustawy S.B.Ł.). Stosunek pracy zastępcy dyrektora instytutu (...) nawiązuje się w terminie określonym w powołaniu, a jeśli termin ten nie został w nim wskazany to należy uznać, że jest nim dzień doręczenia aktu powołania.
Umowę o zarządzanie, o której stanowi art. 22 ustawa S.B.Ł., ze względu na status instytutu (...), zdefiniowanego w art. 3 ust. 1 ustawy S.B.Ł. jako państwowa osoba prawna, należy zaliczyć do kategorii kontraktów menedżerskich zawieranych w sektorze publicznym (zob. A. Ś. F., Cywilnoprawne zatrudnienie niepracownicze [w:] K.Z. V. (red.), Zatrudnienie niepracownicze, Warszawa 2015 r., System Prawa Pracy, t. 7, s. 145).
Sąd zważył, że przedstawiciele doktryny wskazują, iż powodem zatrudniania menedżerów na podstawie umów cywilnoprawnych jest chęć „uelastycznienia” statusu prawnego osoby, która kierując zakładem pracy i będąc zatrudniona w ramach stosunku pracy, korzysta niemal z takich samych mechanizmów ochronnych wynikających z prawa pracy jak pozostali pracownicy
(zob. A. Ś. F., Cywilnoprawne zatrudnienie niepracownicze [w:] K.Z. V. (red.), Zatrudnienie niepracownicze, Warszawa 2015 r., System Prawa Pracy, t. 7, s. 144).
Zachodzenie zakresów obowiązków zatrudnionego na podstawie powołania zastępcy dyrektora instytutu (...) i zarządcy instytutu (...) dostrzeżono już na etapie prac legislacyjnych. Ma to swoją podstawę w treści art. 22 ust. 3 ustawy S.B.Ł., określającego
essentialia negotii umowy o zarządzanie instytutem (...), do których zgodnie z tym przepisem w szczególności należą:
1)
warunki wynagradzania dyrektora lub zastępcy dyrektora na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 marca 2000 roku o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi;
2)
kryteria oceny pracy dyrektora lub zastępcy dyrektora oraz
3)
przesłanki i tryb jej rozwiązania przed upływem okresu, na który została zawarta.
Zgodnie z ustępem 5 art. 22 ustawy o Sieci, z dniem rozwiązania umowy o zarządzanie instytutem (...) odwołuje dyrektora lub zastępcę dyrektora.
Należy zatem zauważyć, że ustępy 2 i 5 art. 22 ustawy S.B.Ł. ukazują wyjątkową istotę umowy o zarządzanie z punktu widzenia klasycznego powołania w rozumieniu Kodeksu pracy. Ustawodawca nie określił relacji umowy o zarządzanie z samym aktem powołania, jednakże wprost zaznaczył w omawianej regulacji normatywnej niesamodzielny charakter tej umowy, gdyż wskazuje w tejże regulacji na to, że umowa o zarządzenie zaczyna obowiązywać z dniem powołania (ustęp 2), a także, że z dniem rozwiązania umowy Prezes Centrum (...) odwoła dyrektora (ustęp 5).
Sąd zważył także, badając wpływ umowy zarządczej na powołanie na stanowisko zastępcy dyrektor ds. badawczych instytutu (...), że w przypadku odmowy zawarcia umowy o zarządzanie Instytutem przez kandydata na zastępcę dyrektora ds. badawczych - skutkiem takiej odmowy jest odmowa powołania takiego kandydata przez Prezesa Centrum (...) na stanowisko zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) (ustęp 4 art. 22 ustawy S.B.Ł.).
Jak wskazuje wyraźnie art. 22 ustęp 1 ustawy S.B.Ł. - umowa musi zostać zawarta przed nawiązaniem stosunku pracy. Zgodnie z przepisami ustawy o Sieci nie ma zatem możliwości powołania, a tym samym nawiązania stosunku pracy przez osobę, która odmówiła podpisania umowy o zarządzanie. W takim przypadku w ogóle nie dochodzi do powołania i nawiązania stosunku pracy.
W tym kontekście Sąd zważył również, że ustawodawca w uzasadnieniu projektu ustawy o Sieci określa charakter umowy zarządczej takimi słowami „Art. 20 projektu stanowi, że organami Instytutu będą dyrektor i rada instytutu. Dyrektora będzie powoływać Prezes Centrum (...) na okres 5 lat. Z dyrektorem oraz zastępcami dyrektora będą zawierane, analogicznie jak w przypadku Prezesa i Wiceprezesów Centrum (...), umowy o zarządzanie instytutem. Należy podkreślić, że kontrakty menedżerskie są rozwiązaniem proefektywnościowym. Uzależnienie wysokości wynagrodzenia kadry zarządzającej od realizacji określonych celów będzie sprzyjać osiąganiu celów, jakie przyświecają reformie instytutów badawczych
”.
Z powyższego wynika, że nazwaną w ustawie o Sieci umowę zarządczą należy według ustawodawcy traktować jak kontrakt menadżerski zawierany przed nawiązaniem stosunku pracy, będący obligatoryjnym warunkiem powołania.
Oznacza to, że dyrektor lub zastępca dyrektora instytutu (...) jest zarazem pracownikiem instytutu, jak i osobą zatrudnioną na podstawie umowy o zarządzanie. Ustawodawca zdecydował się na dychotomiczny model zatrudnienia, który obejmuje dwa stosunki prawne. Jednym z nich jest powołanie, będące podstawą stosunku pracy, drugim zaś umowa cywilnoprawna, czyli umowa o zarządzanie instytutem (...).
Sąd stwierdził jednocześnie, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy o Sieci Badawczej G., które określają status zatrudnienia zastępcy dyrektora instytutu (...) wynikający z powołania i z umowy o zarządzanie instytutem, nie jest możliwe przeprowadzenie linii granicznej pomiędzy obowiązkami pracowniczymi i obowiązkami wykonywanymi na podstawie umowy cywilnoprawnej, jaką jest umowa o zarządzanie.
Sąd, analizując przyjęty model zatrudnienia zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...), zważył, że dla ustalenia wpływu umowy zarządczej na stosunek pracy z powołania zastępcy dyrektora instytutu, należy odnieść się do znanego od lat w praktyce i doktrynie prawa pracy, zagadnienia prawnego dotyczącego zatrudnienia pracownika u tego samego pracodawcy na podstawie dodatkowego stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej.
W doktrynie przyjmuje się, że dopuszczalne jest równoczesne pozostawanie tej samej osoby w więcej niż jednym stosunku pracy, czy też jednocześnie w stosunku pracy i w cywilnoprawnym stosunku zatrudnienia z tym samym pracodawcą (podmiotem zatrudniającym), jeśli we wchodzących w grę stosunkach zatrudnienia wykonywana jest praca innego rodzaju (
zob. B. Cudowski, Wielość zatrudnienia pracowniczego u jednego pracodawcy, „Państwo i Prawo”, 2005 r., z. 3, s. 87; P. (...), Dodatkowe zatrudnienie u tego samego pracodawcy, „Monitor Prawa Pracy” 2011 r.; R. Sadlik, Zawarcie dodatkowej umowy cywilnoprawnej z własnym pracownikiem, „Monitor Prawa Pracy” 2016 r., nr 8).
Pogląd taki reprezentowany jest również w orzecznictwie
(por. wyrok SN z 13 marca 1997 r., PKN 43/97,OSNP 1997, nr 24, poz. 494; wyrok SN z 4 lipca 2007 r., II PK 26/07, P.).
Zdaniem Sądu z regulacji prawnej dotyczącej zatrudniania zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) i zarządzania przez niego instytutem wynika, że nie ma możliwości wyznaczenia czynności polegających na zarządzaniu instytutem (...), które nie wchodziłyby w zakres zadań i kompetencji, a tym samym nie stanowiłyby obowiązków zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) jako pracownika. W konsekwencji należy uznać, że zastępca dyrektor ds. badawczych instytutu (...) jest wynagradzany za ten sam rodzaj pracy – zarówno jako pracownik instytutu (...), jak i jako zarządca. Należy też podkreślić, że zakres obowiązków realizowanych przez zastępcę dyrektora ds. badawczych instytutu sieci, będącego jednocześnie zarządcą, pokrywa się całkowicie w wymiarze temporalnym i przedmiotowym. Na tle statusu pracowniczego zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu badawczego (...), należy tym samym stwierdzić, że w świetle przepisów ustawy o Sieci Badawczej G. – zastępca dyrektora ds. badawczych jest wynagradzany za zarządzanie.
Umowa o zarządzanie instytutem (...) zawiera zgodnie z ustawą o Sieci warunki wynagradzania, kryteria oceny pracy oraz przesłanki i tryb jej rozwiązania. Zgodnie z powyższym należy stwierdzić, że na podstawie wymogów ustawowych co do treści umowy o zarządzanie instytutem (...), rozumianej przez ustawodawcę jako kontrakt menadżerski, nie jest to odrębna podstawa zatrudnienia. Wymieniane przez ustawodawcę wymogi odnoszą się bezpośrednio do zastępcy dyrektora, czyli osoby już powołanej - mimo konieczności ustawowej wcześniejszego zawarcia umowy o zarządzanie instytutem (...).
W badanej sprawie z zalegającej w aktach osobowych powoda umowy o zarządzanie z dnia(...) r. wynika, że została ona zawarta na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 lutego 2019 roku o Sieci Badawczej G..
W § 1 ww. umowy wskazano, że przedmiotem tej umowy jest określenie zasad zarządzania Instytutem (...) w przypadku powołania Zarządzającego do pełnienia funkcji Zastępcy Dyrektora Instytutu (...) (ust. 1). Umowa została zawarta pod warunkiem powołania Zarządzającego do pełnienia funkcji (warunek zawieszający) (ust. 2). Podstawą nawiązania stosunku pracy pomiędzy Instytutem (...), a Zarządzającym może być wyłącznie powołanie, o którym mowa w ust. 1. Zawarcie umowy nie stanowi nawiązania odrębnego stosunku pracy (ust. 3). Zarządzający zobowiązuje się do świadczenia pracy na rzecz Instytutu (...) na zasadach określonych umową (ust. 4). Zarządzający rozpocznie wykonywanie umowy z dniem powołania do pełnienia funkcji (ust. 6). W § 7 ust. 1 tej umowy postanowiono, że umowa ta wchodzi w życie z dniem powołania Zarządzającego do pełnienia funkcji.
Nadto w umowie tej w § 7 ust. 2 postanowiono, że umowa zostaje zawarta na czas pełnienia przez Zarządzającego funkcji. Jednocześnie zapisano w § 7 ust. 3 ww. umowy, że odwołanie z funkcji skutkuje wygaśnięciem umowy z ostatnim dniem pełnienia funkcji. Postanowiono także w § 7 ust. 4 tej umowy, że z dniem rozwiązania umowy prezes odwołuje Zarządzającego z funkcji. Nadto w § 7 ust. 5 ww. umowy przewidziano, że umowa może być rozwiązana w każdym czasie wskutek porozumienia stron. Jednocześnie w § 7 ust. 6 ww. umowy przewidziano, iż prezesowi przysługuje prawo rozwiązania umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia wynikającego z przepisów prawa pracy w określonych w tym przepisie przypadkach. W § 7 ust. 7 ww. umowy z kolei przewidziano, że prezesowi przysługuje prawo rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia w określonych w tym przepisie przypadkach.
Po spełnieniu warunku zawarcia umowy o zarządzanie – powód został z dniem (...) r. powołany na stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych(...) w G. – Sieci (...) G. z dniem (...) na okres 5 lat, tj. do dnia(...) r., a powołanie to stanowiło nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy (powołanie k. 13).
Z treści art. 69 k.p. wynika nakaz stosowania do stosunku pracy opartego na powołaniu przepisów dotyczących umowy o pracę na czas nieokreślony, a nadto z regulacji art. 29 § 1 pkt 1 k.p. wynika, iż w akcie powołania powinien m.in. zostać określony rodzaj pracy
(Ś. Z., Nawiązanie stosunku pracy z powołania [w:] H. J. (red.) Indywidualne prawo pracy. Pozaumowne stosunki pracy, Z. 2017 r., System Prawa Pracy t. 4, s. 159).
Obowiązek ten jest realizowany przez określenie stanowiska pracy, którym jest stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych Instytutu (...).
Z zalegającego w aktach osobowych w części C pisemnego odwołania powoda ze stanowiska zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) z dnia (...) r. wynika, że Prezes Centrum (...) odwołał powoda z dniem (...)r. ze stanowiska Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych (...) W piśmie tym wskazano, że w związku z odwołaniem po tym dniu powód przestaje pełnić ww. funkcję.
Sąd zważył, że przepisy ustawy o Sieci Badawczej G. stanowią
lex specialis w stosunku do Kodeksu Pracy, w tym art. 70 § 2 k.p., zgodnie z którym to przepisem „odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem”.
Należy w tym miejscu przywołać art. 68 § 1 k.p., zgodnie z którym stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania w przypadkach określonych w odrębnych przepisach. Przywołany przepis wskazuje sytuacje, kiedy stosunek pracy zostaje nawiązany na podstawie powołania, a mianowicie „w przypadkach określonych w odrębnych przepisach”. Kodeks pracy nie jest zatem podstawą do nawiązania takiego stosunku pracy. W sposób całościowy regulacje te znajdują się w odrębnych przepisach, do których komentowany przepis odsyła. Kodeks pracy nie wskazuje także organu właściwego do powołania ani trybu powołania na stanowisko. Regulacje te znajdują się w aktach prawnych dotyczących funkcjonowania poszczególnych jednostek organizacyjnych. Wskazać tu wreszcie należy na art. 70 § 1
2 k.p., zgodnie z którym „stosunek pracy z pracownikiem odwołanym ze stanowiska rozwiązuje się na zasadach określonych w przepisach niniejszego oddziału,
chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej”.
Przepisami odrębnymi, na podstawie których możliwe jest nawiązanie stosunku pracy w drodze powołania, są właśnie przepisy przywołanej ustawy z dnia 21 lutego 2019 roku o Sieci Badawczej G..
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt. 2 ustawy Zastępcę Dyrektora, w tym zastępcę dyrektora ds. badawczych, powołuje Prezes Centrum (...) na okres 5 lat - po zasięgnięciu opinii rady instytutu (...).
Powołanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (art. 21 ust. 2).
Stosownie zaś do art. 22 ust. 1 przed powołaniem dyrektora lub zastępcy dyrektora Prezes zawiera z nim umowę o zarządzanie instytutem (...).
W myśl ust. 2 umowę o zarządzanie instytutem (...) zawiera się na okres 5 lat. Umowa zaczyna obowiązywać z dniem powołania dyrektora lub zastępcy dyrektora.
W myśl ust. 3 umowa o zarządzanie instytutem (...) określa w szczególności:
1)
warunki wynagradzania dyrektora lub zastępcy dyrektora w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi;
2)
kryteria oceny pracy dyrektora lub zastępcy dyrektora;
3)
przesłanki i tryb jej rozwiązania przed upływem okresu, na który została zawarta.
W myśl ust. 4 odmowa zawarcia umowy o zarządzanie instytutem (...) przez kandydata na dyrektora lub zastępcę dyrektora skutkuje odmową jego powołania przez Prezesa.
W myśl ust. 5 z dniem rozwiązania umowy o zarządzanie instytutem (...) Prezes odwołuje dyrektora lub zastępcę dyrektora.
Stosownie zaś do art. 25 ust. 1 Prezes odwołuje dyrektora w przypadku:
1)
zaprzestania spełniania wymagań, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5;
2)
złożenia rezygnacji;
3)
utraty zdolności do pełnienia obowiązków na skutek długotrwałej choroby trwającej co najmniej 6 miesięcy;
4)
działania niezgodnego z prawem, zasadami gospodarności lub celowości;
5)
niezatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego instytutu (...) albo jego nieprzedłożenia do zatwierdzenia w terminie, o którym mowa w art. 24 ust. 3 pkt 2 lit. c.
Zgodnie zaś z ust. 2 art. 25 ww. ustawy, Prezes odwołuje zastępcę dyrektora do spraw badawczych w przypadku:
1)
zaprzestania spełniania wymagań, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5;
2)
o którym mowa w ust. 1 pkt 2-4.
W myśl ust. 4 art. 25 ww. ustawy, z dniem odwołania dyrektora albo zastępcy dyrektora wygasa z mocy prawa zawarta z nim umowa o zarządzanie instytutem (...).
W myśl ust. 5 ww. przepisu, w przypadku odwołania albo śmierci dyrektora albo zastępcy dyrektora Prezes wyznacza do pełnienia obowiązków:
1)
dyrektora - jednego z jego zastępców albo inną osobę spełniającą warunki, o których mowa w art. 23 ust. 1,
2)
zastępcy dyrektora - innego zastępcę dyrektora albo inną osobę spełniającą warunki, o których mowa w art. 23 ust. 1 albo 2
- na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy.
Zgodnie z ust. 6 ww. artykułu z osobą wyznaczoną do pełnienia obowiązków dyrektora albo zastępcy dyrektora nie zawiera się umowy o zarządzanie instytutem (...).
Z przywołanych wyżej przepisów ustawy o (...) G. wynika, że do ustania nawiązanego na podstawie powołania stosunku pracy Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych Instytutu (...) może dojść w różny sposób w zależności od kolejności podjętych przez strony czynności. Wyniki tej analizy prawnej nakazują stwierdzenie, że możliwe są dwa odrębne tryby prowadzące do ustania stosunku pracy z powołania zastępcy dyrektora ds. badawczych Instytutu (...), o których niżej.
Należy po pierwsze zauważyć, że umowa o zarządzanie (która jest umową zawieraną na okres 5 lat) może zostać rozwiązana przed upływem okresu, na który została zawarta. Przesłanki i tryb jej rozwiązania umowy przed upływem okresu, na który została zawarta, określa sama umowa o zarządzanie (zgodnie z art. 22 ust. 3 pkt. 3 ustawy).
W umowie o zarządzanie zawartej przez strony w dniu (...) r. taką możliwość przewidziano dla Prezesa Centrum (...) w § 7 ust. 6 (to jest prawo rozwiązania umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia) oraz w § 7 ust. 7 (to jest prawo rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia).
Z kolei w § 7 ust. 5 przewidziano możliwość rozwiązania umowy wskutek porozumienia stron. Zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy z dniem rozwiązania umowy o zarządzanie instytutem (...) odwołuje dyrektora. Tożsamy zapis został przewidziany w § 7 ust. 4 umowy o zarządzanie: „Z dniem rozwiązania umowy prezes odwołuje Zarządzającego z funkcji”.
Jest to zatem tryb, w którym najpierw dochodzi do rozwiązania umowy o zarządzanie dokonanego na skutek porozumienia stron bądź na skutek oświadczenia w przedmiocie rozwiązania umowy złożonego przez Prezesa Centrum (...) (np. z zachowaniem okresu wypowiedzenia), a dopiero później (w rezultacie rozwiązania umowy o zarządzanie) dochodzi do odwołania Zastępcy Dyrektora z jego funkcji, co jednak istotne następuje z datą rozwiązania umowy.
Drugi tryb to taki, w którym Prezes Centrum (...) odwołuje zastępcę dyrektora ds. badawczych (art. 25 ust. 2 ustawy), co dzieje się bez uprzedniego rozwiązania umowy o zarządzanie.
Zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy
z dniem odwołania zastępcy dyrektora ds. badawczych wygasa z mocy prawa zawarta z nim umowa o zarządzanie instytutem (...)
. Podobny zapis znajduje się w zawartej przez strony umowie o zarządzanie, która w § 7 ust. 3 stanowi, iż „odwołanie z funkcji skutkuje wygaśnięciem umowy z ostatnim dniem pełnienia funkcji”.
Należy w tym miejscu przypomnieć, iż zwrotem „wygaśnięcia umowy” posługuje się Kodeks pracy w art. 63. Zgodnie z tym przepisem „Umowa o pracę wygasa w przypadkach określonych w kodeksie oraz w przepisach szczególnych”. Jedynym z takich przypadków przewidzianych w Kodeksie pracy jest śmierć pracownika . Zgodnie z art. 63
1 § 1 k.p. z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa.
Istotą wygaśnięcia umowy o pracę jest to, że zakończenie stosunku pracy nie wymaga czynności prawnej, lecz następuje na skutek określonego w Kodeksie pracy lub innej ustawie zdarzenia prawnego. Tym samym, skutek w postaci wygaśnięcia następuje niezależnie od woli stron. Konsekwentnie nie podejmuje się żadnych czynności typowych dla wypowiedzeń (oświadczeń, konsultacji związkowych), a w związku z wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca wystawia jedynie świadectwo pracy
(„Kodeks pracy. Komentarz” pod red. prof. dr hab. Arkadiusza Sobczyka, (...), nr wyd. 7, Legalis).
Wygaśnięcie umowy o pracę następuje wyłącznie w przypadkach prawem przewidzianych. Strony stosunku pracy nie mogą samodzielnie zdecydować o rozszerzeniu w ten sposób wyznaczonego katalogu, przyjmując, że umowa o pracę wygasa również w innych przypadkach. Zaistnienie zdarzenia, z którym konkretny przepis prawa pracy wiąże skutek w postaci wygaśnięcia umowy o pracę, wywoła ten skutek niezależnie od woli stron. Strony stosunku pracy, nawet na mocy zgodnych oświadczeń woli, nie mogą wyłączyć skutku wygaśnięcia na przyszłość czy też uchylić go, jeżeli już nastąpił
(„Kodeks pracy. Komentarz” pod red. dr hab. Krzysztofa Walczaka, (...), nr wyd. 34, Legalis).
Podsumowując powyższe rozważania - stosownie do przywołanych przepisów istnieją dwie przeciwstawne sobie formy ustania nawiązanego na podstawie powołania stosunku pracy Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych Instytutu (...): rozwiązanie i wygaśnięcie, które są odmienne i od siebie odrębne.
Przenosząc zatem wyżej poczynione rozważania na grunt badanej sprawy – należy wskazać, że powód został powołany na stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych Sieci Badawczej G. – (...) Instytutu (...) z siedzibą w G. z dniem (...) r. na okres 5 lat, tj. do dnia 4 kwietnia 2027 r. i w związku z tym powołaniem w dniu (...) r. została zawarta umowa o zarządzanie Instytutem (...) pomiędzy Prezesem Centrum G. a powodem. Umowa została zawarta na czas pełnienia przez pozwanego funkcji Dyrektora (§ 7 ust. 2) i wyłącznie ona regulowała prawa i obowiązki stron, jak również warunki wynagradzania powoda oraz przesłanki i tryb rozwiązania umowy przed upływem okresu, na który została zawarta.
W dniu (...) r. Prezes Centrum (...) odwołał powoda ze stanowiska Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych Sieci Badawczej G. – (...) Instytutu (...) z dniem (...) r. W piśmie, którym dokonano odwołania, wskazano, iż po dniu (...) r. powód przestaje pełnić ww. funkcję w Sieci Badawcza G..
Zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy o Sieci Badawczej G., ale i zgodnie z zawartą przez strony umową o zarządzanie, odwołanie powoda z funkcji zastępcy dyrektora ds. badawczych skutkowało wygaśnięciem umowy o zarządzeniem z ostatnim dniem pełnienia funkcji, to jest z dniem (...) r. Skutek ten, zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy o Sieci Badawczej G., następował z mocy prawa.
Strony stosunku pracy, nawet na mocy zgodnych oświadczeń woli, nie mogłyby skutku wygaśnięcia umowy uchylić – stąd też pozwany słusznie nie reagował na wniosek powoda o rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron, o którym to wniosku zeznał powód na rozprawie w niniejszej sprawie. Po dniu (...) r. nie istniał bowiem już stosunek pracy ze stosunku powołania powoda do pełnienia powierzonej mu funkcji.
Skoro powód nie pełnił funkcji Zastępcy R. po dniu (...) r. – przeto pozwany nie miał też podstaw prawnych do wypłaty wynagrodzenia powodowi czy innych świadczeń należnych ze stosunku pracy za okres po (...) r. Wygasł nie tylko dokument, z którego wynikały prawa i obowiązki stron, ale również podstawa prawna naliczania wynagrodzenia za pracę i innych należności ze stosunku pracy. Z tego względu powództwo co do zasady okazało się nieuzasadnione, gdyż powodowi nie przysługiwał po (...) r. okres 3-miesięcznego wypowiedzenia i żądane wynagrodzenie za okres od (...) r. do(...) r.
Należy w tym miejscu zauważyć, iż pozwany zmienił zapisy zawieranych umów o zarządzanie w następstwie wniosków kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli, w której dostrzeżono, że pracodawca powołując się na przepisy kodeksu pracy, w sposób niezgodny z zapisami umowy o zarządzaniu i ustawy o Sieci Badawczej G. zastosował w stosunku do pracowników okres wypowiedzenia, a w rezultacie wypłacił odwołanym dyrektorom i zastępcom dyrektorów instytutów Sieci (...) G. wynagrodzenie za okres po ich odwołaniu z funkcji mimo, że do tych odwołań nie miał zastosowania art. 70 § 2 kp w zw. z art. 36 § 1 k.p., lecz regulacja szczególna z art. 25 ust. 4 ustawy o (...).
Odnosząc się do stwierdzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli ww. nieprawidłowości oraz mając na uwadze przeciwną argumentację strony powodowej, który zaznaczał, że powód nie został odwołany z przyczyn określonych w art. 52 i art. 53 k.p., ale na podstawie art. 70 § 2 k.p., zgodnie z którym odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę wobec czego powód miał prawo do wynagrodzenia w okresie wypowiedzenia - Sąd zważył, że strona powodowa dokonała wadliwej interpretacji przepisów prawa.
Należy zaznaczyć, że treść art. 22 ust. 5 ustawy S.B.Ł. odnosi się do pierwszego z omówionych wyżej trybów, gdy odwołanie za stanowiska zastępcy dyrektora instytutu (...) nastąpiło w związku uprzednim rozwiązaniem umowy o zarządzanie, stanowiąc, że skutkiem rozwiązania umowy zarządczej jest odwołanie dyrektora. Natomiast przepis art. 25 ust. 4 ustawy S.B.Ł. dotyczy drugiego trybu - czyli sytuacji, gdy odwołanie nastąpiło bez rozwiązania umowy o zarządzanie, i reguluje losy umowy o zarządzanie, stanowiąc, że w takim przypadku następuje z dniem odwołania dyrektora wygaśnięcie z mocy prawa umowy o zarządzanie instytutem (...).
Podkreślić też należy, że w przepisie art. 25 ust. 4 ustawy S.B.Ł. wprost przewidziano wygaśnięcie z mocy prawa umowy zarządczej w sytuacji odwołania ze stanowiska zastępcy dyrektora instytutu (...), kiedy to odwołanie nie było poprzedzone rozwiązaniem umowy o zarządzanie. Z tym przepisem koreluje postanowienie zawartej przez strony umowy o zarządzenie z § 7 ust. 3.
Zdaniem Sądu zarówno treść ww. przepisu art. 25 ust. 4 ustawy S.B.Ł., jak i postanowienie umowy o zarządzenie z § 7 ust. 3, nie pozostawiają miejsca na jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjnych, że w przypadku odwołania powoda z funkcji zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) bez wcześniejszego rozwiązania umowy o zarządzanie - umowa zarządcza z mocy prawa wygasa z tym samym dniem w jakim nastąpiło odwołanie powoda ze stanowiska zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nie jest trafne stanowisko, iż w przypadku odwołania do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia może dojść jedynie jeżeli odwołanie nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 k.p. lub art. 53 k.p.
Zgodnie z art. 70 § 1
2 k.p. stosunek pracy z pracownikiem odwołanym ze stanowiska rozwiązuje się na zasadach określonych w przepisach niniejszego oddziału,
chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Tym samym z mocy art. 70 § 1
2 k.p. wobec istnienia przepisów szczególnych, tj. art. 25 ust. 4 Ustawy S.B.Ł., nie ma zastosowania art. 70 § 3 k.p., w którym postanowiono, że odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 lub 53.
Strona powodowa w tym zakresie powoływała w uzasadnieniu pozwu argumentację, która nie zasługuje na akceptację. Wobec istnienia art. 25 ust. 4 ustawy S.B.Ł. stanowiącego
lex specialis z mocy art. 70 § 1
2 k.p. nie ma zastosowania do odwołania zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) także art. 70 § 2 k.p., który stanowi, że „odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem”.
Podkreślić też należy, że skutek w postaci wygaśnięcia stosunku pracy z mocy art. 25 ust. 4 ustawy S.B.Ł. następuje niezależnie od woli stron.
Sąd zważył, że do ustania stosunku pracy może dojść w wyniku bądź to rozwiązania stosunku pracy, bądź jego wygaśnięcia, co wynika z regulacji zawartej w Kodeksie pracy.
I tak, w art. 30 k.p. wskazano zdarzenia prawne powodujące rozwiązanie stosunku pracy realizujące się w drodze czynności prawnej stron tego stosunku, zaś zgodnie z art. 63 k.p. umowa o pracę wygasa w przypadkach określonych w kodeksie oraz
w przepisach szczególnych
(zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 22 lipca 2015 r., III AUa 572/14, P.).
W przedmiotowej sprawie, co nie ulega wątpliwości Sądu, przepis art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o (...) Badawczej G. stanowi właśnie przepis szczególny, o którym mowa w art. 63 k.p. To na jego podstawie nastąpiło wygaśnięcie stosunku pracowniczego z powołania łączącego powoda z pozwanym.
Jak wyżej wskazano, istnieją dwie zasadnicze podstawy ustania umownego stosunku pracy, tj. rozwiązanie i wygaśnięcie umowy o pracę. Cechą charakterystyczną odróżniającą obie formy ustania stosunku pracy jest fakt, iż rozwiązanie stosunku pracy następuje z woli jednej lub obu stron na podstawie czynności prawnej, jaką jest złożenie oświadczeń woli skutkującego ustaniem stosunku pracy z określonym dniem, podczas gdy wygaśnięcie stosunku pracy następuje z mocy samego prawa wskutek zaistnienia zdarzenia określonego w ustawie, a niebędącego czynnością prawną. W tej sytuacji wszelkie oświadczenia pracodawcy lub pracownika skierowane do drugiej strony w przedmiocie wygaśnięcia stosunku pracy nie wywołują żadnego skutku, gdyż ustaje on z mocy samego prawa. Strony stosunku pracy nie mogą samodzielnie zdecydować o rozszerzeniu w ten sposób wyznaczonego katalogu, przyjmując, że umowa o pracę wygasa również w innych przypadkach. Zaistnienie zdarzenia, z którym konkretny przepis prawa pracy wiąże skutek w postaci wygaśnięcia umowy o pracę, wywoła ten skutek niezależnie od woli stron. Strony stosunku pracy, nawet na mocy zgodnych oświadczeń woli, nie mogą wyłączyć skutku wygaśnięcia na przyszłość czy też uchylić go, jeżeli już nastąpił
(tak: P. Wąż w komentarzu do art. 63 k.p., Kodeks pracy. Komentarz pod red. K. Walczaka, 2018 r. wyd. 25, Legalis).
Mając na uwadze podnoszone przez stronę powodową również zarzuty, że pozwany nie wskazał w odwołaniu przyczyn zakończenia stosunku pracy – Sąd zważył, że w przypadku wygaszenia stosunku pracowniczego z mocy prawa, pracodawca nie ma obowiązku wskazywania pracownikowi przyczyn wygaśnięcia zatrudnienia, gdyż wygaśnięcie wynika z przepisów Kodeksu pracy lub z przepisów szczególnych – co w analizowanej sprawie wynika z art. 25 ust. 4 ustawy S.B.Ł. jako przepisu szczególnego
(lex specialis).
Podkreślić też należy z uwagi na argumentację strony powodowej, że w odwołaniu pozwany nie podał przyczyny zakończenia stosunku prawnego z powodem, iż odwołanie z funkcji pracownika zatrudnionego na podstawie powołania może nastąpić w każdym czasie, niezwłocznie lub w określonym terminie, bez konieczności uzasadniania decyzji.
Wynika to wprost z art. 70 § 1 k.p.
Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 grudnia 2000 r.,
I PKN 170/00, pracownik zatrudniony na podstawie powołania nie może skutecznie kwestionować odwołania ze stanowiska ze względu na brak uzasadnionej przyczyny.
Sąd Najwyższy podtrzymał ten pogląd w wyroku z dnia 10 grudnia 2010 r
., II PK 135/10, stwierdzając, że pomimo oddalenia w postępowaniu w sprawach gospodarczych powództwa o ustalenie, że powód jest członkiem zarządu i prezesem spółki z o.o. z tego względu, że osoba odwołana z zarządu nie ma legitymacji do zaskarżenia uchwały rady o odwołaniu, sąd pracy nie może badać zasadności tej uchwały.
W uchwale z dnia 10 stycznia 2007 r.,
III PZP 6/06, Sąd Najwyższy przyjął, że w oświadczeniu woli pracodawcy o odwołaniu pracownika zbędne jest wskazanie przyczyny uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy. Potwierdził to następnie SN w wyroku z dnia 27 kwietnia 2010 r.
(vide: II PK 314/09).
Podobnie orzekł również SA w Białymstoku w wyroku z 8 lipca 2020 r., I ACa 409/19, w którym SA wskazał, że w regulacji prawnej stosunku pracy na podstawie powołania istnieje zasada, iż może on być rozwiązany w każdej chwili w wyniku odwołania, które przy tym nie jest poddane rygorom w zakresie uzasadnienia. Stosunek pracy nawiązany w drodze powołania nie korzysta ze stabilizacji, co wyraźnie wynika z regulacji prawnej zawartej w art. 70 K.p.
Stąd też argumentacja strony powodowej, że powód nie zna przyczyny zakończenia z nim stosunku prawnego, bo odwołanie nie ma uzasadnienia – nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Nie było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie co do tego czy powód należycie wykonywał funkcję Zastępcy Dyrektora ds. Badawczych Instytutu (...), czy też nie (tym niemniej wskazać należy, że pozwany wprost przyznał, że nie było jakichkolwiek zastrzeżeń do wykonywania funkcji przez powoda, co jednak z ww. przyczyn nie ma znaczenia dla sprawy).
Oznacza to, że powód mógł kwestionować jedynie formę i tryb zakończenia z nim stosunku pracy przez pozwanego. Stąd też ustalając stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd pominął wnioski dowodowe pełnomocnika powoda dotyczące zeznań świadków na okoliczność prawidłowego wywiązywania się przez powoda z funkcji i złożone w tej części przez powoda zeznania, gdyż relacje w tym zakresie odnosiłyby się w zamierzeniu strony powodowej do braku przyczyny odwołania powoda ze stanowiska zastępcy dyrektora ds. badawczych, co w zestawieniu z powyższymi poglądami nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Konsekwentnie - w związku z brakiem konieczności wskazywania przyczyn odwołania ze stanowiska pracownika zatrudnionego na podstawie powołani - nie podejmuje się żadnych czynności typowych dla wypowiedzeń (oświadczeń, konsultacji związkowych), a w związku z wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca wystawia jedynie świadectwo pracy
(„Kodeks pracy. Komentarz” pod red. A. Sobczyka, (...), nr wyd. 7, Legalis).
Dla badanej sprawy istotne było zatem to, że zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy S.B.Ł. z dniem odwołania zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) wygasa z mocy prawa zawarta z nim umowa o zarządzanie instytutem (...), co było także zapisane w umowie o zarządzanie w § 7 ust. 3 zawartej przez strony.
Powód został odwołany ze stanowiska zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...) pisemnym oświadczeniem z dnia (...) r. Prezesa Centrum (...) z dniem (...) r. i z tym też dniem w zw. z rzeczonym odwołaniem powód przestał pełnić funkcję zastępcy dyrektora ds. badawczych instytutu (...), bo oświadczenie to zostało mu skutecznie doręczone (...) r. i tego dnia powód zapoznał się z tym odwołaniem, co oznacza, że w przypadku powoda w związku odwołaniem go w tym trybie bez rozwiązania umowy zarządczej – nie ma do powoda zastosowania okres wypowiedzenia, bo umowa zarządcza, a tym samym stosunek pracy z powołania powoda, wygasł z mocy prawa z dniem, w którym powód został odwołany z ww. funkcji, czyli z dniem (...) r.
Reasumując - nie ma w przypadku powoda zastosowania regulacja art. 36 § 1 pkt 3 k.p. i art. 49 k.p., gdyż stosunek pracy powoda ze stroną pozwaną wygasł w dniu (...). zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy S.B.Ł. i wobec powoda nie mógł być zastosowany okres wypowiedzenia. Tym samym jego roszczenie o wypłatę wynagrodzenia za okres 3-miesięcznego wypowiedzenia od dnia odebrania osobiście odwołania w dniu (...) r. do (...) (...) r. jest w całości bezzasadne.
Z tych wszystkich przyczyn powództwo podlegało oddaleniu.
Przedmiotową sprawę w całości wygrała strona pozwana, wobec czego zasądzono na jej rzecz od powoda, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, zwrot kosztów procesu. Na koszty procesu, które poniosła strona pozwana złożyły się wyłącznie koszty zastępstwa procesowego w wysokości 4.050 zł ustalone na podstawie § 9 ust. 1 pkt. 2 w zw. z § 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118 ze zm.), które Sąd zasądził razem z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w punkcie 2 sentencji wyroku na mocy art. 98 §1, § 1
1 § 3 k.p.c.
SSO Paulina Kuźma