Warszawa, dnia 16 września 2025 r.
Sygn. akt VI Ka 1345/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSA del. Anna Kalbarczyk
Sędziowie: SO Michał Chojnowski
SO Justyna Dołhy
protokolant: protokolant sądowy Małgorzata Jaworska
przy udziale prokuratora Wojciecha Groszyka
po rozpoznaniu dnia 16 września 2025 r.
sprawy A. W., syna M. i J., ur. (...) w O.
oskarżonego o przestępstwo z art. 190a § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku
z dnia 9 września 2024 r. sygn. akt II K 868/21
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania.
SSA del. Anna Kalbarczyk SSO Michał Chojnowski SSO Justyna Dołhy
UZASADNIENIE
Formularz UK 2
VI Ka 1345/24
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
2
1.
CZĘŚĆ WSTĘPNA
Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie Artura Witkowskiego.
Podmiot wnoszący apelację
☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☒ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☒ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ inny
1.3. Granice zaskarżenia
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☒ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☒
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.
☒
art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐
art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☒
art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana
.
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzuty obrońcy oskarżonego
1.
Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.
Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej.
Lp.
Zarzuty pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej
1.
Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.
Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej.
4.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia
i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).
Naruszenie prawa do obrony – art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.
1.
W dniu 6 września 2023 roku sąd I instancji powziął wątpliwości dotyczące stanu zdrowia psychicznego oskarżonego i dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (k. 321).
2.
W związku z powyższym udział obrońcy oskarżonego w toczącym się postępowaniu był obligatoryjny art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.
3.
W dniu 19 sierpnia 2024 roku roku biegli sporządzili opinię sądowopsychiatryczną wskazując we wnioskach, że oskarżony nie jest osobą chorą psychicznie, nie jest także upośledzony umysłowo. W okresie zarzucanego czynu mógł prawidłowo rozpoznać znacznie czynu i pokierować swoim postępowaniem. Biegli stwierdzili także, że oskarżony może brać udział w postępowaniu sądowym i prowadzić obronę w sposób samodzielny oraz rozsądny (k. 381386).
4.
Pomimo takiej treści decyzji sąd nie postanowił, by uznać obronę oskarżonego za nieobligatoryjną.
5.
Obrońca oskarżonego uczestniczył w toczącym się postępowaniu i był obecny na rozprawie w dniach 30 stycznia 2023 roku.
6.
Nie był obecny na rozprawach w dniach 3 kwietnia 2023 roku, 14 czerwca 2023 roku. Co istotne nie był także obecny na rozprawach w dniach 27 maja 2024 roku, kiedy odtworzono nagrania i 28 sierpnia 2024 roku, kiedy odebrano głosy stron, czyli po wydaniu postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów i zaistnieniu przesłanek z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.
7.
W dniu 28 sierpnia 2024 roku zamknięto przewód sądowy, a wyrok wydano 9 września 2024 roku.
5.
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
☒ art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia.
1.
W sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. udział obrońcy w toczącym się postępowaniu jest obligatoryjny.
2.
Obrona obligatoryjna wynikająca z tych okoliczności może ustać wyłącznie wtedy, gdy zostanie wydane wskazane w § 4 tego artykułu postanowienie sądu i to niezależnie od tego, czy – między powstaniem wątpliwości co do poczytalności oskarżonego a wydaniem przez biegłych lekarzy psychiatrów opinii – oskarżony miał ustanowionego z wyboru lub wyznaczonego z urzędu obrońcę (
postanowienie SN z 28 stycznia 2020 roku, V KS 1/20).
3.
Tym samym obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, po uznaniu opinii biegłych lekarzy psychiatrów za uzasadnioną – art. 79 § 4 k.p.k. (
wyrok SN z 16 stycznia 2018 roku, V KK 450/17; wyrok SN z 20 lipca 2023 roku, I KK 390/22; wyrok SN z 19 lipca 2023 roku, III KK 628/22).
4.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, który kwestię tę pojmuje wysoce restrykcyjnie, nieobecność obrońcy obligatoryjnego (art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.) na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony (art. 79 § 4 k.p.k.), stanowi uchybienie będące bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. także wówczas, gdy z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, iż poczytalność oskarżonego w czasie popełnienia czynu nie była wyłączona ani w znacznym stopniu ograniczona, a nadto że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala mu na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny (
postanowienie z 18 maja 2022 roku, I KZP 10/21, OSNK 2022/6, poz. 23, T. Markiewicz, aprobująca stanowisko glosa do tego postanowienia OSP 2022/9, poz. 75).
5.
Mając powyższe na względzie uznać należy, że doszło do wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z uwagi na prowadzenie postępowania dowodowego na rozprawie w dniu 27 maja 2024 roku i 28 sierpnia 2024 roku pod nieobecność obrońcy. Na rozprawie tego dnia obrona oskarżonego była obroną obligatoryjną, gdyż sąd nie wydał postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. To uchybienie musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
6.
Artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k. odnosi się do dwóch przypadków sytuacji, gdy oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k. lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy.
(vide: postanowienie SN z 17.12.2014 r., II KK 316/14, LEX nr 1565761).
5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy sąd rejonowy zobligowany jest przeprowadzić w całości postępowanie zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego.
6.
Koszty Procesu
Wskazać oskarżonego.
Przytoczyć okoliczności.
A. W.
Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, nie orzekano o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze.
7.
PODPIS
Michał Chojnowski Anna Kalbarczyk Justyna Dołhy
1.1.
Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
1
Podmiot wnoszący apelację
Obrońca oskarżonego
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie A. W..
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☒
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☒
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☒
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana
1.2.
Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
2
Podmiot wnoszący apelację
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie A. W..
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☒
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☒
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☒
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana