Sygn. akt V U 52/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 sierpnia 2026 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk
Protokolant: st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz
po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2026 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wniosku G. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.
o prawo do rekompensaty
na skutek odwołania G. Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.
z dnia (...) sygn.: (...)
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje wnioskodawcy G. Z. prawo do rekompensaty;
Sygn. akt VU 52/26
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. odmówił G. Z. prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
Powyższą decyzję zaskarżył G. Z., wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony podniósł, że w okresie od 9 maja 1990 roku do 15 kwietnia 1992 roku zatrudniony był na stanowiska kierownika jakości i pracował w jednym pomieszczeniu z pracownikami zatrudnionymi przy wykonywaniu badań wyrobu gotowego. Natomiast w okresie od 15 kwietnia 1992 roku do 30 czerwca 2003 roku pracował jako kierownik działu kontroli jakości, w tym w latach 2000-2003 przy uruchomieniu i pracy analizatora rentgenowskiego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powielając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Nadto organ wskazał, że do pracy w szczególnych warunkach zaliczył G. Z. łącznie 14 lat i 3 dni, tj. okresy zatrudnienia od 7 października 1981 roku do 11 kwietnia 1984 roku, od 11 maja 1984 roku do 12 kwietnia 1990 roku i od 14 kwietnia 1990 roku do 16 kwietnia 1990 roku, 18 kwietnia 1990 roku do 8 maja 1990 roku oraz od 1 lipca 2003 roku do 31 grudnia 2008 roku. Zakład nie zaliczył ubezpieczonemu okresów zatrudnienia w (...) Spółce z o.o. od 9 maja 1990 roku do 15 kwietnia 1992 roku na stanowiska kierownika kontroli jakości oraz od 16 kwietnia 1992 roku do 30 czerwca 2003 roku na stanowiska kierownika działu kontroli jakości wykazanych w świadectwie pracy w warunkach szczególnych, z uwagi na brak możliwości stwierdzenia czy wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze sprawował dozór stanowisk, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach. Nadto zakres obowiązków kierownika wiąże się z pracami administracyjno-biurowymi, a wnioskodawca nie przedłożył zakresu obowiązków na ww. stanowiskach.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca G. Z. urodził się (...).
(okoliczność bezsporna)
W dniu (...) ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę z rekompensatą. W rozpoznaniu wniosku ZUS wydał zaskarżoną w sprawie decyzję.
(dowód: wniosek, k.1-6, decyzja ZUS z (...) k.18-akt ZUS)
G. Z.zatrudniony jest od 7 października 1981 roku do chwili obecnej w Kopalni (...) Spółce z o.o. (wcześniej (...) Spółce z o.o. z siedzibą w G.). Zakład ten zajmuje się wydobywaniem piasku kwarcowego oraz jego przeróbką. Do 1998 roku był jeden zakład produkcyjny, który zajmował się wydobyciem i klasyfikacją piasku. W zakładzie produkcyjnym były natomiast dwa oddziały-oddział (...) piasku kwarcowego oraz suszarnia. Oddział (...) piasku kwarcowego zajmował się myciem piasku oraz jego klasyfikacją pod względem uziarnienia. Znajdowały się tam spycharki, ładowarki, suwnice, ciąg taśmociągów oraz klasyfikatory, w których odbywało się płukanie piasku. Praca w kopalni była zautomatyzowana- to automat wrzucał piasek na przesiewacze. Piasek był płukany w maszynie, a następnie wypłukany piasek taśmami był przesyłany do boksów. Gotowy piasek szedł do silosów - magazynów.
Jako kontroler jakości ubezpieczony w okresie od 4 czerwca 1987 roku do 8 maja 1990 roku kontrolował jakość piasku w magazynie, pobierał próbki z każdego silosu i przeprowadzał badania na zawartość glinki, zanieczyszczeń oraz sprawdzał granulację, tj. czy piasek jest odpowiednio posegregowany.
Następnie ubezpieczony zatrudniony był w na stanowisku kierownika działu kontroli kopalni. Jako kierownik wnioskodawca wykonywał badania, pobierał próbówki w magazynie, a następnie badał je w laboratorium, w którym znajdowały się piece i wagi. Kontrolował również piasek na wagonach i na samochodach. Wnioskodawca obok laboratorium miał swoje pomieszczenie-biuro, gdzie zajmował się dokumentacją. Praca biurowa zajmowała ubezpieczonemu około godziny czasu. Jako kierownik ubezpieczony nadzorował wyłącznie kontrolerów jakości. Miał nienormowany czas pracy.
Do obowiązków ubezpieczonego jako kierownika komórki organizacyjnej należało:
-systematyczne badanie laboratoryjne nadawy piasków do klasyfikatorów i powiadomienie o wszystkich analizach Wydział Wydobycia i Przetwórstwa;
-sporządzanie analiza piasków klasyfikowanych, piasków i żwirków suszonych oraz kaolinu i kwalifikowanie ich do poszczególnych klas;
-nadzór nad prawidłową dostawa piasków i kaolinu jako wyrobów gotowych ze szczególnym zwróceniem uwagi na niedopuszczanie do ewentualnych zanieczyszczeń ich ziemia lub innymi materiałami;
-nadzór nad prawidłowym magazynowaniem piasków, żwirków, kaoliny i niedopuszczenia do zmieszania rodzajów klas;
-opracowywanie analiz strat z tytułu produkcji wyrobów złej jakości;
-formułowanie zaleceń doraźnych i programów poprawy jakości produkcji;
-inicjowanie nowych zasad i metod kontroli jakości;
-współudział przy opracowywaniu- w razie brakujących norm-metod badań i warunków do umów z odbiorcami zapewniającymi wymaganą jakość dostaw;
-nadzór nad właściwym przygotowaniem wagonów i innych środków transportowych do załadunku-niedopuszczenie do ładowania piasku w wagony nieoczyszczone;
-dopilnowanie załadunku właściwych rodzajów oraz klas piasków i kaolinu dla poszczególnych odbiorców;
-dopilnowanie pobieranie próbek piasków do sporządzania analizy i wystawianie atestów kontrolnych;
-sporządzanie atestów wysyłkowych piasków, żwirków oraz kaolinu i jak najszybsze przesyłanie ich odbiorcom;
-analiza wszystkich złożonych przez odbiorów zamówień i potwierdzenie ich w zakresie jakości;
-organizowania takiego systemu kontroli, aby zapewnić właściwą jakość poprzez opracowywanie między innymi sposobu pobierania próbek;
-stała współpraca z wydziałem wydobycia, przetwórstwa w kierunku jak najlepszych wyników pod względem jakości i ilości;
-systematyczna kontrola procesu technologicznego i natychmiastowe sygnalizowanie o jego nieprawidłowości;
-załatwianie zgłaszanych poprzez odbiorców reklamacji zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami;
-prowadzenie dokumentacji z zakresu działania Działu oraz sporządzanie obowiązującej sprawozdawczości.
W okresie od dnia 1 kwietnia 1993 roku do 31 marca 1994 roku ubezpieczony wykonywał obowiązki sztygara zmianowego oddziału (...). Do stałych obowiązków ubezpieczonego należał nadzór nad produkcją oraz pracownikami działu produkcyjnego. Na oddziale tym znajdowały się przesiewacze piasku, urządzenia służące do klasyfikacji piasku (klasyfikatory), falsztamery (urządzenia służące do podziału piasku na frakcje) oraz pompy odbierające podzielone frakcje piasków do boksów. Wnioskodawca stale nadzorował produkcję, załadunek i transport piasku z magazynów do boksów. Pełnił nadzór nad pracownikami na stanowiskach produkcyjnych przenośników, pracowników produkcji mokrej, obsługujących urządzenia oraz operatorów urządzeń produkcyjnych. Nadzorowani przez ubezpieczonego pracownicy zajmowali się obsługą maszyn i urządzeń klasyfikujących piasek. Ubezpieczony był bezpośrednim przełożonym pracowników zatrudnionych na stanowiskach płuczkowego, przenośnikowego na oddziale (...) piasku kwarcowego oraz operatorów spycharek, ładowarek oraz suwnicowych. Pracownicy Ci pracowali w szczególnych warunkach, wypłacono im dodatek szkodliwy. Dodatkowo ubezpieczony zajmował się przeszkoleniem nowo zatrudnionych pracowników na stanowiskach w oddziale produkcyjnym. Ubezpieczony przebywał cały czas na oddziale i kontrolował pracę pracowników. Obstawiał zmiany, określał dniówki pracy, kierował zmianą, sprawdzał wyniki i klasyfikatory. Jako sztygar ubezpieczony pracował na trzy zmiany.
Od 1 kwietnia 1994 roku do 30 czerwca 1994 roku ubezpieczony przebywał na zwolnieniu lekarskim.
Po ogłoszeniu upadłości przez zakład w dniu 1 września 1994 roku, syndyk masy upadłościowej przywrócił ubezpieczonego na stanowisko kierownika działu kontroli jakości i ubezpieczony wykonywał te same czynności co przed 1 kwietnia 1993 roku. W 2000 roku zakład zakupił aparat rentgenowski do precyzyjnego określania pierwiastków zawartych w piasku i ubezpieczony używał go do analizy składu piasku.
(dowód: umowa o pracę z 16.04.1992 roku k.1, karta obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień k.5, angaże k.6, k.7, k.8, k.9, k.10, k.11, k.14, k.15, k.18, umowa o pracę k.21-akt osobowych, zeznania świadka E. S. od min. 00:04:14 do min.00:34:37, zeznania świadka M. M. od min, 00:34:37 do min. 00:53:16, zeznania świadka Z. W. od min. 00:53 do min. 01:01:01, zeznania wnioskodawcy G. Z. od min. 01:01:37 do min. 01:17:47-protokołu z rozprawy z dnia 30 lipca 2026 roku k.36-42-akt sprawy)
W wystawionym świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 18 listopada 2025 roku pracodawca (...) Spółka z o.o., potwierdził zatrudnienie ubezpieczonego w okresie od dnia 7 października 1981 roku do 25 września 2025 roku, w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w:
⚫
Dz. I, poz. 2 wydobywanie odkrywkowe węgla brunatnego, piasku podsadzkowego (żelazistego, formierskiego), anhydrytu i gipsu; pracując na stanowiskach na stanowiskach:
-od 7 października 1981 roku do 4 maja 1982 roku - przenośnikowy, które odpowiada stanowisku wym. w Dz. 1, poz.2, pkt. 15;
-od 5 maja 1982 roku do 3 czerwca 1987 roku- operatora spycharki, które odpowiada stanowisku wym. w Dz. I, poz.2, pkt 16
⚫
Dz. XIV, poz. 24 - kontrola międzyoperacyjna, kontrola produkcji oraz dozór inżynieryjnotechniczny w oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie pracując na stanowiskach:
-od 4 czerwca 1987 roku do 8 maja 1990 roku- kontrolera jakości produkcji,
-od 9 maja 1990 roku do 15 kwietnia 1992 roku- kierownika kontroli jakości,
-od 16 kwietnia 1992 roku do 30 czerwca 2003 roku -kierownika działu kontroli jakości.
-od 1 lipca 2003 roku do 31 grudnia 2008 roku- technologa, koordynatora zapewnienia jakości, które odpowiadają stanowisku wymienionemu w Dz. XIV, poz.24, pkt 1, wymienionych w Wykazie A wykazu stanowiącego załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładzie pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz. Urz. Nr 1-3 poz. 1).
(dowód: świadectwo pracy w szczególnych warunkach k.17 -akt ZUS)
Po zaliczeniu ubezpieczonemu okresu zatrudnienia od 1 kwietnia 1993 roku do 31 sierpnia 1994 roku ubezpieczony legitymuje się:
-okresami składkowymi w ilości 15 lat, 2 miesiące i 6 dni;
-okresami nieskładkowymi w ilości 2 miesięcy i 28 dni.
(dowód: pismo procesowe ZUS k.43-akt sprawy)
Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje:
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696 ze zm.) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. W myśl natomiast ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są:
1) utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę we wcześniejszym wieku emerytalnym w związku z wygaśnięciem po dniu 31 grudnia 2008 roku - w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, a przed dniem 1 stycznia 1969 roku - podstawy prawnej przewidującej takie uprawnienie;
2) niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej na zasadach wynikających z przepisów o emeryturach pomostowych;
3) legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z FUS;
4) nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Wątpliwości w zakresie interpretacji co do kręgu osób uprawnionych do rekompensaty oraz ram czasowych pracy wykonywanej w warunkach szczególnych rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 25 listopada 2010 roku sygn. K 27/09 (OTK-A 2010, nr 9, poz. 109) przyjął, że rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które rozpoczęły pracę przed dniem 1 stycznia 1999 roku i nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. W myśl art. 23 ust. 1 w/w ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 23 ust. 2).
Do oceny pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze konieczne jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025r. poz. 1749 ze zm.), gdzie wskazano, że rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w art. 32 ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32). Przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zestawienia § 1 i 2 tego rozporządzenia wynika, że pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest zaś spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 202/11/272).
Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresy pracy w warunkach szczególnych, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Także brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca legitymował się świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych za sporny okres. Pracodawca (...) Spółka z o.o., potwierdził zatrudnienie ubezpieczonego również w spornych okresach i na stanowiskach:
-od 4 czerwca 1987 roku do 8 maja 1990 roku- kontrolera jakości produkcji,
-od 9 maja 1990 roku do 15 kwietnia 1992 roku- kierownika kontroli jakości,
-od 16 kwietnia 1992 roku do 30 czerwca 2003 roku -kierownika działu kontroli, wskazując, że w ww. okresach ubezpieczony wykonywał pracę wymienioną w Dziale XIV, poz. 24 - kontrola międzyoperacyjna, kontrola produkcji oraz dozór inżynieryjno-techniczny w oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
Nie mniej wobec zakwestionowania przez organ rentowy charakteru pracy wykonywanej przez ubezpieczonego we wskazanych wyżej okresach to na skarżącym spoczywał ciężar dowodu wykazania, że od 9 maja 1990 roku do 30 czerwca 2003 roku pracował w szczególnych warunkach. Pozostały okres zatrudnienia w kopalni ZUS zaliczył ubezpieczonemu do pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy wskazał bowiem, że do pracy w szczególnych warunkach zaliczył G. Z. łącznie 14 lat i 3 dni, tj. okresy zatrudnienia od 7 października 1981 roku do 11 kwietnia 1984 roku, od 11 maja 1984 roku do 12 kwietnia 1990 roku i od 14 kwietnia 1990 roku do 16 kwietnia 1990 roku, 18 kwietnia 1990 roku do 8 maja 1990 roku oraz od 1 lipca 2003 roku do 31 grudnia 2008 roku.
Charakter pracy wnioskodawcy w spornych okresach Sąd ustalił na podstawie dokumentów, w szczególności świadectwa pracy w warunkach szczególnych, umów o pracę oraz angaży potwierdzających stanowiska pracy ubezpieczonego a także zeznań świadków E. S., M. M., Z. W. oraz samego ubezpieczonego.
Ww. świadkowie pracowali razem z ubezpieczonym w zakładzie, świadek E. S. pracowała na stanowisku kontrolera jakości od 1977 roku do 2021 roku, świadek M. M. pracował jak ślusarz, inspektor do spraw innowacji oraz sztygar na oddziale (...) piasku kwarcowego, na oddziale (...) oraz jako zastępca kierownika oddziału (...) w okresie od 1984 roku do chwili obecnej, natomiast świadek Z. W. pracował jako płuczkowy i przenośnikowy, a ubezpieczony był jego bezpośrednim przełożonym.
Z zeznań świadków wynika, że obowiązki ubezpieczonego zależały od stanowiska, jakie w danym okresie zajmował i oddziału na jakim pracował.
Z zeznań świadków i skarżącego wynika, że miał on tożsame obowiązki w dziale kontroli jakości zarówno w okresie od 9 maja 1990 roku do 31 marca 1993r. roku jak i od 1 września 1994 roku do 30 czerwca 2003r. Ubezpieczony w w/w okresach zajmował stanowisko kierownika działu kontroli jakości. Jako kierownik wykonywał badania, pobierał próbówki w magazynie, a następnie badał je w laboratorium, w którym znajdowały się piece i wagi. Kontrolował również piasek na wagonach i na samochodach. Wnioskodawca obok laboratorium miał swoje pomieszczenie-biuro, gdzie zajmował się dokumentacją. Praca biurowa zajmowała ubezpieczonemu około godziny czasu. Jako kierownik ubezpieczony nadzorował wyłącznie kontrolerów jakości. Miał nienormowany czas pracy. Ustawodawca do prac w warunkach szczególnych tylko taką kontrole jakości produkcji, która jest wykonywana na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A (wykaz A dział XIV poz. 24). Wnioskodawca takich prac nie wykonywał, gdyż kontrole jakości produkcji wykonywał w magazynie i laboratorium, a w tych miejscach nie były wykonywane prace przy przeróbce piasku tj. prace w warunkach szczególnych. Na marginesie należy dodać, że gdyby nawet skarżący wykonywał te czynności w miejscach, gdzie wykonywane są jako podstawowe prace wymienione w wykazie A, to i tak wykonywanych przez niego czynności kontroli jakości produkcji nie sposób byłoby zaliczyć do prac w warunkach szczególnych, gdyż oprócz tych prac wykonywał przynajmniej przez jedną godzinę dziennie prace biurowe w osobnym pomieszczeniu, co oznaczałoby, że nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych.
Odmiennie natomiast Sąd ocenił okres zatrudnienia ubezpieczonego w okresie od 1 kwietnia 1993 roku do 31 sierpnia 1994 roku, kiedy to ubezpieczony pracował na stanowisku sztygara zmianowego oddziału (...). Z angażu wynika, że na stanowisko to skarżący został przeniesiony z dniem 1 kwietnia 1993 roku. W okresie tym do stałych obowiązków ubezpieczonego należał nadzór nad produkcją oraz pracownikami działu produkcyjnego. Na oddziale tym znajdowały się przesiewacze piasku, urządzenia służące do klasyfikacji piasku (klasyfikatory), falsztamery (urządzenia służące do podziału piasku na frakcje) oraz pompy odbierające podzielone frakcje piasków do boksów. Wnioskodawca stale pełnił nadzór nad pracownikami na stanowiskach produkcyjnych przenośników, pracowników produkcji mokrej, obsługujących urządzenia oraz operatorów urządzeń produkcyjnych. Nadzorowani przez ubezpieczonego pracownicy zajmowali się obsługą maszyn i urządzeń klasyfikujących piasek. Dodatkowo ubezpieczony zajmował się przeszkoleniem nowo zatrudnionych pracowników na stanowiskach w oddziale produkcyjnym. Ubezpieczony przebywał cały czas na oddziale i kontrolował pracę pracowników. A zatem uznać należy, że wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach, bowiem przebywał bezpośrednio na produkcji. Wszystkie obowiązki wykonywane przez wnioskodawcę w spornym okresie czasu od dnia 1 kwietnia 1994 roku do 31 sierpnia 1994 roku polegały na sprawowaniu dozoru inżynieryjno – technicznego nad pracami wykonywanymi na oddziałach produkcyjnych. Wnioskodawcy, jak wynika z zeznań świadków, podlegali płuczkowy, przenośnikowy, operatorzy spycharek, ładowarek. Oddział, gdzie swe obowiązki służbowe wykonywał wnioskodawca zajmował się obsługą maszyn i urządzeń klasyfikujących piasek. Natomiast pracownicy nadzorowani przez ubezpieczonego pracowali w szczególnych warunkach i wypłacano im dodatek szkodliwy.
Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, za pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia.
Wnioskodawca w spornym okresie od 1 kwietnia 1993 roku do 31 sierpnia 1994 roku sprawował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy – jak wykazało postępowanie dowodowe - dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, gdzie jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie tj. obróbka i przeróbka surowca skalnego – piasku (wymienione w wykazie A dziale I ( w górnictwie) poz. 3 rozporządzenia) sprawując nadzór na pracownikami zatrudnionymi przy obróbce i przeróbce surowca skalnego.
Skoro zatem skarżący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy sprawował dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, gdzie jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie tj. wydobywanie, obróbka i przeróbka surowca skalnego – piasku (wykaz A dział I poz. 3), to jego prace na stanowisku sztygara zmianowego oddziału (...), należy uznać za prace wykonywaną w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A dział XIV poz. 24 rozporządzenia Rady Ministrów. Sytuacji tej nie zmienia fakt, że ubezpieczony jako sztygar zmianowy określał dniówki pracy, kierował zmianą, sprawdzał wyniki i klasyfikatory. Prace te wykonywał bowiem na oddziale produkcyjnym i zajmowały mu zaledwie kilkanaście minut dziennie. Wnioskodawca przez cały czas w w/w okresie był zatem narażony na szkodliwe warunki pracy, tak samo jak i pracownicy pracujący przy produkcji i klasyfikacji piasków.
Po zaliczeniu w/w okresu do pracy w warunkach szczególnych G. Z. legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477
(
14)§ 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy G. Z. prawo do rekompensaty.