Sygn. akt V ACa 914/12
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 grudnia 2012 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:
SSA Artur Lesiak (spr.)
Sędziowie:
SA Zbigniew Koźma
SO del. Jarosław Urban
Protokolant:
stażysta Aleksandra Ćwiek
po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwa M. W.
przeciwko (...) S.A. w Ł.
o zapłatę, rentę i o ustalenie
na skutek apelacji obu stron
od wyroków Sądu Okręgowego we (...)
z dnia 9 marca 2012 r. oraz z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt I C 5/11
zmienia zaskarżony wyrok z dnia 9 marca 2012 r.:
w punkcie 2 (drugim) o tyle tylko, że zasądzoną kwotę 17.848,89 zł z odsetkami obniża do kwoty 12.451,15 zł (dwanaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt jeden 15/100) złotych z odsetkami, oddalając powództwo o skapitalizowaną rentę wyrównawczą za okres od dnia 24 grudnia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. w pozostałej części,
w punkcie 3 (trzecim) w ten sposób, że zasądza od pozwanego na rzecz powoda rentę wyrównawczą za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. w kwocie po 418,84 (czterysta osiemnaście 84/100)
złotych miesięcznie płatną do 10-tego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności do dnia zapłaty, a za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do 29 lutego 2012 r. w kwocie po 474,50 (czterysta siedemdziesiąt cztery 50/100) złotych miesięcznie, płatną do 10-tego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności do dnia zapłaty, oddalając powództwo o rentę wyrównawczą za okres od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 29 lutego 2012 r. w pozostałej części,
w punkcie 4 (czwartym) o tyle tylko, że zasądzoną rentę wyrównawczą w kwocie po 598,34 zł miesięcznie z odsetkami obniża do kwoty po 474,50 (czterysta siedemdziesiąt cztery 50/100) złotych miesięcznie z odsetkami, oddalając powództwo o rentę wyrównawczą za okres od 1 marca 2012 r. w pozostałej części,
w punkcie 9 (dziewiątym) w ten sposób, że:
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 13.234,20 (trzynaście tysięcy dwieście trzydzieści cztery 20/100) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 stycznia 2012 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów opieki,
ustala odpowiedzialność na przyszłość pozwanego za skutki wypadku jakiemu uległ powód w dniu 1 maja 2003 r., przyjmując 30 % przyczynienie się powoda do powstania szkody,
oddala powództwo w pozostałej części,
w punkcie 10 (dziesiątym) o tyle tylko, że w miejsce kwoty 4.736 zł zasądza kwotę 2.532 (dwa tysiące pięćset trzydzieści dwa) złote,
w punkcie 12 (dwunastym) w ten sposób, że zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.150 (jeden tysiąc sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu,
oddala apelację powoda i obie apelacje pozwanego w pozostałym zakresie;
znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego;
nakazuje ściągnąć od powoda z zasądzonego roszczenia na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we (...) kwotę 1.859 (jeden tysiąc osiemset pięćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem części opłaty od apelacji, od uiszczenia której powód był zwolniony;
nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we (...) kwotę 653 (sześćset pięćdziesiąt trzy) złote tytułem części opłaty od apelacji, od uiszczenia której powód był zwolniony.
Sygn. akt VACa 914/12
UZASADNIENIE
Powód M. W. w związku z wypadkiem, któremu uległ, dochodził odpozwanego (...) S.A. w Ł. kwot:
80 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12 stycznia 201 Ir. do dnia zapłaty tytułemzadośćuczynienia,
17 848 zł 89 gr. z ustawowymi odsetkami od dnia 12 styczna 201 Ir. d dnia zapłatytytułem skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od dnia 24 grudnia 2007r. dodnia 31 grudnia 2010r.,
renty wyrównawczej w wysokości po 598 zł 34 gr. poczynając od dnia 1 stycznia2011 r. płatnej do 10-tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłokiw terminie płatności,
28 359 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12 stycznia 2011 r. do dnia zapłatytytułem zwrotu kosztów opieki,
zł 13 gr. z ustawowymi odsetkami od dnia 12 stycznia 2011 r. do dnia zapłatytytułem zwrotu kosztów leczenia ,
oraz kosztów procesu , w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 7217zł.
Pozwany wnosił o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu podał, że powódotrzymał już kwotę 30 336 zł 94gr. , w tym kwotę 20 000 zł z tytułu zadośćuczynienia, kwotę 9453 zł z tytułu kosztów pomocy osób drugich i kwotę 83 zł 94 zł z tytułuzwrotu kosztów zakupu leków. Przy ustaleniu świadczeń na rzecz poszkodowanegoprzyjęto jego 50%-owe przyczynienie się do wyrządzonej szkody spowodowane jegoniewłaściwym zachowaniem się podczas rozładunku wózka widłowego, co byłozwiązane z jego stanem (...) uniemożliwiającym prawidłową ocenęzagrożenia związanego z tą czynnością. W odniesieniu do żądania rentywyrównawczej pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia za grudzień2007r. w wysokości 61 zł 53 gr. , a w stosunku do pozostałej części tego roszczeniajego zawyżenie poprzez brak uwzględnienia przyczynienia się powoda dowyrządzonej szkody .
Pismem z dnia 16 lutego 2012 r. powód rozszerzył powództwo domagając sięzasądzenia od pozwanego (...) S.A. w Ł. kwoty5154 zł tytułem skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby za okres od 10października 2009r. do 29 lutego 2012r. z ustawowymi odsetkami od 7- ego dnialiczonego od daty doręczenia pozwanej pisma procesowego rozszerzającegopowództwo oraz na bieżąco od dnia 1 marca 2012r. kwoty po 240 zł miesięcznie ztytułu renty na zwiększone płatnej do 10-tego każdego miesiąca z ustawowymiodsetkami w razie zwłoki w terminie płatności
Pozwany nie zajął w tej kwestii stanowiska, czego konsekwencją było wydaniewyroku zaocznego.
Wyrokiem z dnia 9 marca 2012 r. Sąd Okręgowy we (...):
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. kwotę 56 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia12 stycznia (...). do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia.
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. kwotę 17 848 zł 89 gr. z ustawowymi odsetkami oddnia 12 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty tytułem skapitalizowanej renty.
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. renty wyrównawcze za okres od 1 stycznia 2011 r.do 29 lutego 2012r. w wysokości po 598 zł 34 gr miesięcznie za cały ten okres zustawowymi odsetkami od każdej z rent miesięcznych w tej wysokości , liczonymiodpowiednio od dnia: 11 stycznia 2011 r. , 11 lutego 2011 r. , 11 marca 201 Ir. , 11kwietnia 2011 r., 11 maja 2011r. , 11 czerwca 2011 r. , 11 lipca 2011 r. , 11 sierpnia
r. , 11 września 2011 r. , 11 października 2011 r. , 11 listopada 2011 r, 11grudnia 2011r. , 11 stycznia 2012r., 11 lutego 2012r. do dnia zapłaty .
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. rentę wyrównawczą w wysokości po 598 zł 34 gr.miesięcznie poczynając od dnia 1 marca 2012r. płatną do 10-tego każdegomiesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w terminie płatności .
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. kwotę 3781 zł 20 gr. z ustawowymi odsetkami oddnia 12 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów opieki .
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. kwotę 70 zł 79 gr z ustawowymi odsetkami od dnia
Stycznia 2011Ir. do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów leczenia.
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. kwotę 3607 zł 80 gr. z ustawowymi odsetkami oddnia 31 stycznia 2012r. do dnia zapłaty tytułem skapitalizowanej renty nazwiększone potrzeby za okres od 10 października 2009r do dnia 29 lutego 2012r.
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. rentę na zwiększone potrzeby w wysokości po 168zł miesięcznie poczynając od dnia 1 marca 2012r. płatną do 10-tego każdegomiesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w terminie płatności.
Oddalił powództwo w pozostałej części.
Zasądził od pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzeczpowoda M. W. kwotę 4736 zł tytułem zwrotu części kosztówzastępstwa procesowego .
11 .Nakazał pobrać od pozwanej (...) S.A. w Ł. narzecz Skarbu Państwa[ Sądu Okręgowego we (...) kwotę 5390 zł tytułemzwrotu części kosztów sądowych , od uiszczenia których powód był zwolniony.
Nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanej.
Pozostały mi kosztami sądowymi, od uiszczenia których powód był zwolnionyobciążył Skarb Państwa.
Wyrok w punktach 7 i 8 jest zaoczny.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania Sądu I.:
Sąd ustalił, że w dniu 1 maja 2003 r. doszło do rozładunku lawety, na którejznajdował się wózek widłowy. Podczas rozładunku wózek wywrócił się przygniatającstojącego obok powoda. Powód M. W. przyjechał na miejsce rozładunkuwózka widłowego, gdyż wskazywał drogę do miejsca rozładunku . Miał wówczas (...).
W wyniku zaistniałego wypadku powód M. W. doznał ciężkichobrażeń ciała pod (...)Został w dniu 1 maja 2003r. przewiezionydo Szpitala, w którym przebywał do 23 czerwca 2003 r.
W wyniku doznanych obrażeń (...)
(...)
(...)
Powód został zaliczony na stałe do osób o znacznym stopniuniepełnosprawności z zaleceniem korzystania z opieki i wsparcia ze strony osóbdrugich . Otrzymuje zasiłek w kwocie 434 zł miesięcznie.
Powód obecnie wymaga pomocy osób drugich (...)
Przed wypadkiem do listopada 2002r. powód pracował jako sprzedawca , a potej dacie przebywał na zasiłku dla bezrobotnych. Przez okres 10 miesięcy 2002r. jegozarobki wyniosły łącznie 8601 zł.
Zdaniem Sądu Okręgowego wypłacone przez pozwanego zadośćuczynienie wwysokości 20 000 zł z całą pewnością nie stanowiło właściwej rekompensaty dlapowoda w zakresie doznanych przez niego obrażeń , a także cierpień fizycznych ipsychicznych oraz skutków z tym związanych . Żądana rzez powoda kwota 80 000 złnie była zbyt wygórowana. Z uwagi na fakt, że powód w chwili wypadku znajdowałsię pod wpływem (...), Sąd przyjął 30 % przyczynienie się i o taki stopieńzmniejszył wartość dochodzonego roszczenia z tytułu zadośćuczynienia.
Według wyliczeń Sądu Okręgowego, powodowi przysługiwała rentawyrównawcza w kwocie 20 302 zł 80. Sąd zasądził jednak całość dochodzonej z tegotytułu kwoty w wysokości 17 848 zł 89 gr. mając na uwadze fakt, że w istocie powódżądał renty wyrównawczej za powyższy okres w kwocie niższej aniżeli mu sięfaktycznie należała.
W świetle treści zawiadomienia (...) [k. 277 powoływanych akt szkodowych] Sąd Okręgowy niepodzielił stanowiska powoda co do tego, że została dwukrotnie pomniejszonawartość kosztów opieki. Z treści tej wynika bowiem, że (...)określił wysokość kosztów opieki nad powodem na kwotę 9453 zł pozastosowaniu 50%-wego przyczynienia się powoda do wyrządzonej szkody, a zatemwartość ta przed potrąceniem została obliczona na kwotę 18 906 zł. Skoro zatemSąd obniżył stopień przyczynienia się powoda do wyrządzonej szkody do 30% ,wobec tego powód winien uzyskać od ubezpieczyciela z tytułu kosztów opieki kwotę
234 zł 20 gr. [ 18 906 zł -30% ], a faktycznie otrzymał kwotę 9543 zł.
W tych okolicznościach istniała podstawa do zasądzenia na rzecz powodadalszej kwoty 3781 zł 20 gr. z tytułu kosztów opieki.
Oceniając zasadność roszczenia o rentę z tytułu zwiększonych potrzeb, Sąd woparciu o opinię biegłego uznał, że powód istotnie wymaga pomocy (...) .Przyjmując, że wartość 1 godziny pomocy osoby drugiej to kwota 8 zł daje to kwotę240 zł miesięcznie, którą Sąd pomniejszył o stopień przyczynienia się.
Zdaniem Sądu brak było podstaw do uwzględnienia żądania w zakresieustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość za skutki zdarzeniazaistniałego w dniu 1 maja 2003r. Z opinii biegłych lekarzy (...)
O kosztach procesu postanowiono na podstawie art. 100 k.p.c. mając nauwadze fakt, że powód wygrał w 66%-tach oraz art. 113 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 102 k.p.c. wzakresie nieobciążania powoda kosztami sądowymi , od uiszczenia których byłzwolniony oraz kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej z uwagi na jegotrudną sytuację materialno-zdrowotną.
Pozwany Towarzystwo (...).A. w Ł. na skutekorzeczenia wyrokiem zaocznym z dnia 9 marca 2012r. zapłaty na rzecz (...) kwoty 3607 zł 80 gr. z ustawowymi odsetkami od dnia 31stycznia 2012r. do dnia zapłaty tytułem skapitalizowanej renty na zwiększonepotrzeby za okres od 10 października 2009r. do 29 lutego 2012r. i na bieżąco renty ztego tytułu w wysokości po 168 zł miesięcznie poczynając od dnia 1 marca 2012r. ,płatnej do 10-tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki wterminie płatności, złożył sprzeciw wnosząc uchylenie tego orzeczenia i oddaleniepowództwa w zakresie skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby za okres od10 października 2009r. do 29 lutego 2012r. oraz renty z tego tytułu na bieżąco wwysokości po 240 zł miesięcznie oraz o zasądzenia kosztów procesu.
W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany wskazał na brak wykazania przez powodajakichkolwiek kosztów związanych z opieką osób trzecich w okresie leczenia irehabilitacji . Fakt odczuwania dolegliwości powypadkowych nie oznacza by (...)
Zbyt niskie jest również przyjęte 30%-owe przyczynienie się powoda dowyrządzenia szkody.
Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy we (...)
Uchylił wyrok zaoczny Sądu Okręgowego we (...) z dnia 9 marca 2012r. wpunkcie 7 w części dotyczącej ustawowych odsetek i zasądza ustawowe odsetkiod kwoty 3607 zł 80 gr. od dnia 9 marca 2012r. do dnia zapłaty .
W pozostałej części wyrok zaoczny utrzymał w mocy .
Nie obciążył powoda M. W. kosztami procesu wywołanymiwniesieniem sprzeciwu od wyroku zaocznego .
Sąd Okręgowy rozpoznając sprzeciw pozwanego poczynił ponownie ustaleniafaktyczne i rozważania, zbieżne z zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 marca
r., które stały się podstawą do utrzymania wyroku zaocznego w zakresiewysokości zasądzonych w nim kwot.
Sąd I instancji uznał natomiast, że w pełni zasadnie pozwany w sprzeciwie odwyroku zaocznego zarzucił, że ustawowe odsetki od kwoty skapitalizowanej renty nazwiększone potrzeby w wysokości 3 607 zł 80 gr. w zakresie początkowej daty ichbiegu zostały w punkcie 7 wyroku zaocznego z dnia 9 marca 2012r. zasądzonenieprawidłowo. Rację przyznał pozwanemu, że Sąd Okręgowy ustalając początkowytermin biegu tych odsetek wykroczył ponad żądanie w tym zakresie określone wpiśmie procesowym powoda z dnia 16 lutego 2012r. W niniejszym orzeczeniu odsetkizostały zasądzone po upływie 7 dnia od daty doręczenia pozwanemu odpisu pismaprocesowego powoda z dnia 16 lutego 2012r. traktowanego jako wezwanie dozapłaty tej skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby.
O kosztach procesu postanowiono na podstawie art. 102 k.p.c. i nie obciążonopowoda kosztami procesu wywołanymi wniesieniem przez pozwanego sprzeciwu odwyroku zaocznego albowiem powód uległ w zakresie zgłoszonego żądaniadotyczącego renty na zwiększone potrzeby tylko minimalnie w zakresie ustawowychodsetek określonych w punkcie 7 wyroku zaocznego Sądu Okręgowego weWłocławku z dnia 9 marca 2012r.
Powód wniósł apelację od wyroku z dnia 9 marca 2012 r. w części oddalającejpowództwo w zakresie żądania zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia,odszkodowania oraz w zakresie ustalenia odpowiedzialności pozwanego za skutkiwypadku na przyszłość, tj. pkt. 9 wyroku, zarzucając temu rozstrzygnięciu:
naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że nie istniejeprawdopodobieństwo ujawnienia się nowych skutków wypadku, podczas gdy zopinii biegłego (...);
sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawiemateriału dowodowego polegającej na przyjęciu, że (...), który pierwotnieprowadził postępowanie likwidacyjne uznał wartość kosztów opieki w wysokości18.909 zł (w piśmie z dnia 12.03.2010 r.), podczas gdy z treści wskazanego pismawynika, iż uznał te koszty w wysokości 37.812 zł.
naruszenie przepisów prawa materialnego:
art. 362 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a polegające naustaleniu 30 % przyczynienia się powoda do wyrządzonej mu szkody i w efekcieobniżenie należnych mu kwot tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia,podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcietakich ustaleń,
art. 189 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą nauznaniu, że powód nie wykazał istnienia prawdopodobieństwa ujawnienia siędotąd nie zdiagnozowanych skutków wypadku (jego stan zdrowia należy uznaćza utrwalony, a leczenie za zakończone) podczas gdy uprawdopodobnienie tonie dotyczy wyłącznie nowych skutków wypadku, ale również szkody przyszłejwynikającej z tych skutków które są już powodowi znane.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o:
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości izasądzenie od pozwanej na rzecz powoda dalszej kwoty:
24.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia12.01.2011 r. do dnia zapłaty,
24.577,80 zł tytułem zwrotu kosztów opieki wraz z ustawowymi odsetkami oddnia 12.01.2011 r. do dnia zapłaty,
30,34 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia wraz z ustawowymi odsetkami oddnia 12.01.2011 r. do dnia zapłaty,
1546,20 zł tytułem skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby wraz zustawowymi odsetkami od dnia 31.01.2012 r. do dnia zapłaty,
72 zł tytułem renty na zwiększone potrzeby od dnia 01.03.2012 płatnej do 10-tego każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki,oraz ustalenie odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku naprzyszłość;
zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztówzastępstwa procesowego, według norm przepisanych za obie instancje.
Lub ewentualnie o:
uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy sądowi I instancji doponownego rozpoznania — przy uwzględnieniu kosztów postępowaniaodwoławczego.
Pozwany w odpowiedzi na apelację powoda wniósł o jej oddalenie i zasądzenieod powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w postępowaniu odwoławczymwedług norm przepisanych.
Pozwany wniósł apelację od wyroku z dnia 9 marca 2012 r. od wyroku wczęści zasądzającej od pozwanego na rzecz powoda zadośćuczynienie w wysokości36.000 zł, skapitalizowana rentę w wysokości 11.709,21 zł i rentę wyrównawcząmiesięczną ponad kwotę 233 zł oraz odszkodowanie w całości wraz z kosztamiprocesu, zarzucając:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię lubniewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
a/ art. 822 k.c. i art. 445 k.c. w zw. z art. 362 k.c. poprzez zawyżeniezasądzonego zadośćuczynienia przy jednoczesnym zaniżeniu stopnia przyczynieniasię powoda do powstania szkody i jej rozmiaru jedynie do 30 %, co doprowadziło do
uznania, że kwota 76.000,- zł. w tej konkretnej sprawie stanowi wartość odpowiedniązadośćuczynienia;
b/ art. 442 § 2 k.c, w zw. z art. 361 k.c. i 362 k.c. przez zawyżenie ustalonejrenty wyrównawczej na potrzeby kapitalizacji renty i wypłaty renty bieżącej w wynikupominięcia otrzymywanego przez powoda dochodu w postaci stałego miesięcznegododatku pielęgnacyjnego w wysokości 153,- zł. oraz poprzez zaniżenie stopniaprzyczynienia się powoda do powstania szkody i jej rozmiaru do 30 %, a nadtoprzyjęcie do ustalenia wysokości renty wartości minimalnego wynagrodzenia brutto;
c/ art. 444 k.c. w zw. z art. 6 k.c. i art. 362 k.c. poprzez zawyżenie zwrotukosztów opieki osób trzecich w okresie leczenia i po jego zakończeniu mimofaktycznego nie poniesienia tych kosztów przez powoda, a nadto poprzez zaniżeniestopnia przyczynienia się powoda do powstania szkody i jej rozmiaru do 30 %;
d/ art. 98 k.p.c. i art. 100 k.p.c. poprzez zawyżenie kosztów zastępstwaprocesowego powoda, odstąpienie od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowegona rzecz pozwanego i nieuzasadnione niezastosowanie zasady stosunkowegorozdzielenia kosztów procesu stosownie do wyniku sporu.
W oparciu o wyżej wskazane zarzuty pozwany wniósł o zmianę wyroku wzaskarżonej części i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzeczpozwanego kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych,ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy doponownego rozpoznania.
Pozwany wniósł także apelację od wyroku z dnia 1 czerwca 2012 r. w całościzarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie lub niewłaściwezastosowanie, a mianowicie:
art. 444 § 2 k.c. w zw. z art. 6 k.c., art. 361 k.c. i 362 k.c. przezustalenie renty wyrównawczej na zwiększone potrzeby w wysokości 168 złmiesięcznie dla potrzeb kapitalizacji renty i wypłaty renty bieżącej oraz poprzezzaniżenie stopnia przyczynienia się powoda do powstania szkody i jej rozmiaru do 30%, a nadto uznanie, że powód wykazał faktycznie poniesione koszty opieki osóbtrzecich i że zachodzi konieczność ponoszenia takich kosztów w przyszłości,
art. 340 k.p.c. i 348 k.p.c. poprzez obciążenie pozwanego kosztami opłatyod sprzeciwu od wyroku zaocznego w sytuacji, gdy wydanie wyroku zaocznegonastąpiło z naruszeniem zasad dopuszczalności.
W oparciu o wyżej wskazane zarzuty pozwany wniósł o zmianę wyroku wzaskarżonej części i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzeczpozwanego kosztów procesu za obie instancje norm przepisanych, ewentualnie ouchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obu stron zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i rozważania Sądu I instancji przyjmując je zapodstawę także własnego rozstrzygnięcia, z niżej wskazanymi modyfikacjami.
Odnosząc się do apelacji powoda należy stwierdzić, iż trafne są zarzutynaruszenia prawa procesowego oraz art. 189 k.p.c.
Trafnie Sąd I instancji przyjął, że ustalenie kosztów opieki możliwe jest woparciu o treść pisma (...) z dnia 12marca 2010 r. Skoro bowiem żądana kwota była uznana w toku postępowanialikwidacyjnego, a jedynie została pomniejszona o przyjęty stopień przyczynienia się,to należy uznać, iż okoliczności faktyczne zostały przyznane w tym zakresie. SądOkręgowy błędnie jednak powołał się na pismo znajdujące się na karcie 277 aktszkodowych, zamiast na pismo z tej samej daty, lecz znajdujące się na kartach 273 -274. W tym ostatnim piśmie uznano odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną (...), nie uznano natomiast odpowiedzialności za szkodęwyrządzoną przez (...). Z tych względów za podstawę obliczenianależnych powodowi kosztów opieki osób trzecich przyjęto połowę dochodzonej ztego tytułu kwoty, tj. 18.906 zł, którą następnie pomniejszono o 50 % z uwagi naprzyczynienie się poszkodowanego. W piśmie z dnia 12 marca 2010 r. znajdującymsię na karcie 277 akt szkodowych wskazano kwotę podlegającą wypłacie na rzeczpowoda z tytułu odpowiedzialności za (...). Takie jednakstanowisko ubezpieczyciela nie znajduje podstawy prawnej, gdyż w świetle art. 441 §
k.c. jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynemniedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie daje podstaw doprzyjęcia, że w przyszłości nie pojawią się dalsze skutki przedmiotowego wypadku.Wprawdzie stan zdrowia powoda jest utrwalony, jednak tylko hipotetycznie możnazakładać, że nie pojawią się dalsze skutki szkody doznanej w wynikuprzedmiotowego wypadku. Charakter doznanych obrażeń, a zwłaszcza (...)
(...) może w przyszłości powodować dalsze negatywne konsekwencje. Jaktrafnie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69: „Szkody na osobie nie zawsze powstają jednocześnie ze zdarzeniem, które wywołałouszkodzenie ciała. Są one z istoty swej rozwojowe. Poszkodowany z reguły nie możew chwili wszczęcia procesu dochodzić wszystkich roszczeń, jakie mogą muprzysługiwać z określonego stosunku prawnego. Następstwa bowiem uszkodzeniaciała są z reguły wielorakie i zwłaszcza w wypadkach cięższych uszkodzeń wywołująniekiedy skutki, których dokładnie nie można określić ani przewidzieć, gdyż są onezależne od indywidualnych właściwości organizmu, osobniczej wrażliwości,przebiegu leczenia i rehabilitacji oraz wielu innych czynników”. W okolicznościachniniejszej sprawy charakter doznanych przez powoda obrażeń wskazuje namożliwość pojawienia się w przyszłości dalszych konsekwencji przedmiotowegowypadku, co przemawia za zasadnością powództwa w tej części.
Nie jest natomiast trafny zarzut powoda naruszenia art. 363 k.p.c. Dla ocenysamego faktu przyczynienia się powoda do zaistniałej szkody nie ma znaczeniaokoliczność, że nie brał on udziału w rozładunku. Istotne jest bowiem to, że będącpod wpływem (...) znajdował się w miejscu, w którym wykonywane były pracestwarzające potencjalne niebezpieczeństwo wypadku. Nie podlega dyskusji, że (...) zaburza percepcję i koncentrację oraz spowalnia reakcję na bodźcezewnętrzne. Zakres zawinienia sprawców szkody nie wyłącza zaś przyczynienia sięposzkodowanego do powstania szkody. Z uwagi na to, że przyczynienie się powodabyło spowodowane wpływem (...), brak podstaw do odstąpienia od miarkowanianależnego powodowi odszkodowania.
Odnosząc się z kolei do apelacji wniesionych przez pozwanego należyzauważyć, że nie jest trafny zarzut zawyżenia przyznanego zadośćuczynienia. Wjudykaturze utrwalony jest pogląd, że sąd odwoławczy może ingerować w wysokośćzasądzonej z tego tytułu kwoty tylko wówczas, gdy jest ona rażąco zawyżona lubzaniżona. W niniejszej sprawie, gdyby nie przyjęte przez Sąd przyczynienie sięposzkodowanego, otrzymałby on z tytułu zadośćuczynienia łącznie kwotę 100.000 zł.W ocenie Sądu Apelacyjnego kwota ta nie jest rażąco wygórowana jeśli się zważy, iżnastępstwa doznanych przez niego urazów mają charakter trwały, a przy tymzmieniło się całkowicie dotychczasowe życie poszkodowanego. (...) Oceny tejniezmienia to, że istotnie powód nie wykazywał szczególnej aktywności zawodowejprzed wypadkiem. W chwili wypadku był on jeszcze człowiekiem stosunkowo młodym((...), a więc nie można wykluczyć tego, że jeszcze przez wiele lat mógłby byćosobą w pełni aktywną fizycznie i zawodowo.
Sąd I instancji prawidłowo ustalił stopień przyczynienia się powoda dopowstania szkody. Nie można bowiem pominąć tego, że powód nie był sprawcąwypadku drogowego, jak również nie był to wypadek przy wykonywaniu pracy przezpowoda. Stąd też chybione jest powoływanie się przez pozwanego na nagminnośćtego typu wypadków spowodowanych pod wpływem (...). Powód był osobąpostronną, która jedynie przyglądała się rozładunkowi. Nie zwalnia to powoda odprzyjęcia jego przyczynienia się do wypadku, co zostało już wyjaśnione przyomawianiu apelacji powoda, nie mniej jednak nie może pozostać bez wpływu naprzyjęty stopień tego przyczynienia.
Błędny jest pogląd pozwanego, że od renty tej należy odliczyć wysokośćdodatku pielęgnacyjnego. O ile zasiłek z opieki społecznej stanowi dochód powoda,o tyle zasiłek pielęgnacyjny stanowi pomoc ze strony państwa w przynajmniejczęściowym pokryciu kosztów wynikających z jego niezdolności bądź ograniczonejzdolności do samodzielnego funkcjonowania. Z tych względów nie może on wpływaćna zmniejszenie należnej uprawnionemu renty wyrównawczej, której funkcją jestzrekompensowanie dochodów, jakie otrzymywałby, gdyby nie uległ wypadkowi wnastępstwie którego doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.
Trafny jest natomiast zarzut zawyżenia ustalonej renty wyrównawczej napotrzeby kapitalizacji renty i wypłaty renty bieżącej poprzez przyjecie do jej ustaleniawartości minimalnego wynagrodzenia brutto. Podzielić należy w tym względziepogląd Sądu Najwyższego przywołany przez pozwanego, że rentę odszkodowawcząwylicza się w wartościach netto, ponieważ odszkodowanie cywilne nie jestprzychodem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osóbfizycznych, nie pobiera się także składki na ubezpieczenie społeczne (wyrok SN zdnia 23 listopada 2010 r., I(...)).
Wbrew wywodom apelacji wysokość zasądzonej renty z tytułu zwiększonychpotrzeb nie budzi zastrzeżeń. Zwiększenie się potrzeb poszkodowanego stanowiszkodę przyszłą, wyrażającą się w stale powtarzających się wydatkach na ichzaspokojenie, np. konieczność stałych zabiegów, rehabilitacji, specjalnegoodżywiania. W judykaturze utrwalony jest pogląd, że przyznanie renty z tytułuzwiększonych potrzeb na podstawie art. 444 § 2 k.c. nie jest uzależnione odwykazania, że poszkodowany te potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi związane ztym wydatki. Do przyznania renty z tego tytułu wystarcza samo istnieniezwiększonych potrzeb jako następstwa czynu niedozwolonego (tak Sąd Najwyższy wwyroku z dnia 11 marca 1976 r., IV CR 50/76). Powód zeznał, że kupuje lekarstwazwiązane ze stanem zdrowia po wypadku, musi być podwożony do lekarza. Z opiniibiegłego wynika zaś, że powód wymaga pomocy (...). Wuzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że za podstawę ustaleniawysokości renty na zwiększone potrzeby przyjęto kwotę 8 zł stanowiącąwynagrodzenie za jedną godzinę pomocy osoby drugiej. Z powyższego wynika więc,że ustalona renta (po jej zmniejszeniu o 30 % przyczynienie) nie obejmuje nawetwszystkich potrzeb uprawnionego. Nie mniej jednak nie można przeoczyć, żeotrzymuje on także zasiłek pielęgnacyjny, który rekompensuje pozostałe zwiększonepotrzeby powoda.
Powyższe wywody trzeba też odnieść do zarzutu dotyczącego kosztów opiekiosób drugich w okresie leczenia. Jak już to wyjaśniono omawiając apelację powoda,wysokość tych kosztów była przyznana w toku postępowania likwidacyjnego, ajedynie w sposób błędny obniżono powodowi należną z tego tytułu kwotę o połowę, iod tak ustalonej kwoty obliczono 50% przyczynienie. Jak wynika z pisma z dnia 12marca 2010 r. (...)(k. 274) cała należna ztego tytułu kwota wynosiła 37.812 zł. Należy zauważyć, że zawarte w nim wyliczeniegodzin opieki nad powodem koresponduje z treścią opinii biegłego, który wskazał, żepowód po zakończeniu hospitalizacji potrzebował opieki w ilości sześciu godzindziennie. (...)
(...)
Powyższe wywody odnieść trzeba także do zarzutu zawartego w apelacji odwyroku z dnia 1 czerwca 2012 r. dotyczącego ustalenia renty na zwiększonepotrzeby w wysokości 168 zł dla potrzeb kapitalizacji renty i wypłaty renty bieżącej.
Oceniając zatem zasadność obu apelacji, Sąd Apelacyjny odmiennie niż touczynił Sąd I instancji uznał, że powodowi przysługują od pozwanego następującekwoty:
[. Skapitalizowana za okres od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. renta wyrównawcza w kwocie 12.451,15 zł. Najniższe miesięczne wynagrodzenienetto wynosiło: w 2008 r. 845,17 zł, w 2009 r. 954,96 zł, w 2010 r. 984,15 zł, tj.łącznie 33.411,36 zł. Powód pobierał w tym okresie zasiłek z (...) w kwocie po 434zł x 36 miesięcy, tj. łącznie otrzymał 15.624 zł. Powodowie przysługiwałaby rentawyrównawcza w kwocie 17.787,36 zł (33.411,36 zł. - 15.624 zł), jednak po jejpomniejszeniu o 30 % (5.336,21 zł) wynosi ona 12.451,15 zł. Za wcześniejszy okresroszczenie uległo przedawnieniu. Powyższej kwoty 12.451,15 zł roszczenie powodaz tego tytułu podlegało oddaleniu.
Renta wyrównawcza za rok 2011 w kwocie po 418,84 zł miesięcznie wraz zodsetkami. Najniższe miesięczne wynagrodzenie netto za rok 2011 wynosiło 1032,34zł - 434 zł = 598,34 zł - 30% .
Renta wyrównawcza bieżąca od stycznia 2012 r. w kwocie po 474,50 zł miesięcznie wraz z odsetkami. Najniższe miesięczne wynagrodzenie netto za 2012 r.wynosiło 1111,86 zł - 434 zł = 677,86 zł - 30 %.
VI. Dalsza kwota 13.234.20 zł tytułem kosztów opieki. Powodowi przysługiwała ztego tytułu kwota 37.812 zł, która pomniejszona o 30 % przyczynienie wynosi26.468,40 zł. Powód otrzymał z (...) zaś Sąd I instancji zasądził kwotę 3.781,20 zł. czyli łącznie otrzymałjuż 13.234,20 zł.
Ustalając odpowiedzialność pozwanego na przyszłość za skutki wypadku S. 30 % przyczynienie się powoda. Motywy takiego rozstrzygnięcia zostały jużwyżej przedstawione przy omawianiu zarzutów apelacji powoda i pozwanego.
W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancjiuznając za prawidłowe zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczące:
Kosztów leczenia w kwocie 70,79 zł.
Skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby w kwocie 3.607,80 zł.
Bieżącej renty na zwiększone potrzeby w kwocie po 168 zł miesięcznie.
Wskutek zmiany wyroku I instancji zmieniły się proporcje, w jakich strony wygrały
proces. Powód mianowicie wygrał w 70 %, zaś pozwany w 30 %.
Sąd Apelacyjny uznał za zasadny zarzut pozwanego odnoszący się dorozstrzygnięcia o kosztach procesu. Słusznie pozwany zarzucił zawyżenie kosztówzastępstwa procesowego, gdyż w sprawie nie zachodziły żadne szczególneokoliczności przemawiające za przyznaniem podwójnej stawki. Niniejsza sprawa macharakter typowy, a stan faktyczny nie był skomplikowany. Rozpoznana została natrzech terminach, przesłuchano dwóch świadków, powoda oraz przeprowadzonodowód z pisemnej opinii dwóch biegłych. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, żepowodowi przysługuje od pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego wkwocie 2.532 zł.
W ocenie Sądu Apelacyjnego nie zachodzą też w sprawie żadne szczególneokoliczności przemawiające za odstąpieniem po myśli art. 102 k. p..c. od obciążeniapowoda kosztami procesu należnymi pozwanemu. Powód winien bowiem zdawaćsobie sprawę z tego, że skoro w chwili wypadku znajdował się(...) musi liczyć się z przyjęciem jego przyczynienia się do powstania szkody.Nie sposób więc mówić o jego subiektywnym przeświadczeniu o zasadnościroszczenia. Sama zaś sytuacja materialna nie uzasadnia jeszcze zastosowania art.
k.p.c. Trzeba przy tym zauważyć, że sytuacja ta ulega poprawie wskutekprzyznania powodowi renty wyrównawczej, która w przeciwieństwie do kosztówopieki czy renty z tytułu zwiększonych potrzeb, stanowiąc dochód powoda może byćprzeznaczona na zwrot należnych stronie przeciwnej kosztów procesu. Trafnie teżpodniósł pozwany, że nie zachodziły podstawy do obciążenia go kosztami sprzeciwu,gdyż odpis rozszerzonego pozwu nie został mu doręczony przed terminem rozprawyw dniu 29 lutego 2012 r. Pozwany poniósł następujące koszty: wynagrodzeniepełnomocnika 3.617 zł, koszty świadka 71,40 zł, opłata od sprzeciwu 141 zł, tj.
łącznie 3.832,40 zł. Zważywszy, iż pozwany wygrał proces w 30% przysługuje mu ztego tytułu kwota 1.150 zł.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny w punkcie I sentencji zmienił napodstawie art. 386 § 1 k.p.c. zaskarżony wyrok w wyżej wskazany sposób, zaś niepodzielając dalszych zarzutów apelacji w punkcie II na podstawie art. 385 k.p.c. oddalono apelację powoda i obie apelacje pozwanego w pozostałym zakresie.
Sąd Apelacyjny w punkcie III sentencji zniósł między stronami kosztypostępowania apelacyjnego kierując się wyrażoną w art. 100 k.p.c. zasadąsłuszności. Uwzględniając bowiem wynik postępowania apelacyjnego, każdej zestron przysługiwał zwrot kosztów w zbliżonej wysokości (powodowi 2.997 zł, zaśpozwanemu 2.863 zł). Powód wygrał swoją apelację w około 26 % (13.224 zł wstosunku do 51.019 zł). Powód był zwolniony od kosztów opłaty sądowej, a zatemponiósł koszty zastępstwa procesowego 2.700 zł, takie same koszty poniósłpozwany. Powodowi przysługuje zatem z tego tytułu kwota 702 zł, zaś pozwanemukwota 1.998 zł. Pozwany wygrał swoją apelację od wyroku z dnia 9 marca 2012 r. wokoło 15 % (9.285 zł w stosunku do 61.261 zł). Pozwany uiścił opłatę sądową wkwocie 3.065 zł oraz poniósł koszty zastępstwa procesowego w kwocie 2.700 zł, tj.łącznie 5.765 zł. Przysługuje mu zatem z tego tytułu zwrot kosztów od powoda wkwocie 865 zł. Powodowi z tego tytułu przysługuje zwrot kosztów w kwocie 2.295 zł.
Pozwany przegrał apelację od wyroku z dnia 1 czerwca 2012 r., zaś powód nieżądał zwrotu kosztów tego postępowania apelacyjnego.
W punkcie IV i V sentencji Sąd Apelacyjny orzekł o obowiązku uiszczeniaopłaty sądowej od apelacji wniesionej przez powoda w kwocie 2.512 zł nakazując jejściągnięcie stosownie do proporcji, w jakich strony przegrały tę apelację (74% tejkwoty obciążą powoda, a 26% obciąża pozwanego).