Postanowienie Ts 49/11

POSTANOWIENIE z dnia 7 kwietnia 2011 r. Sygn. akt Ts 49/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Łukasza Ś. w sprawie zgodności: art. 133 § 2 w zw. z art. 505 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 85, poz. 555, ze zm.) oraz § 7 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu karnym (Dz. U. Nr 108, poz. 1022) z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 2 oraz z art. 45 ust. 1, oraz z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej zarzucono niezgodność art. 133 § 2 w zw. z art. 505 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 85, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) oraz § 7 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu karnym (Dz. U. Nr 108, poz. 1022; dalej rozporządzenie w sprawie doręczania pism sądowych w postępowaniu karnym) z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 2, oraz z art. 45 ust. 1 oraz z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe – Wydział IV Karny z 25 marca 2010 r. (sygn. akt IV K 1454/09) skarżący został skazany na karę ograniczenia wolności połączoną z obowiązkiem nieodpłatnego wykonywania pracy na cele społeczne oraz oddany pod dozór kuratora sądowego. Wobec nieodebrania przez skarżącego wysłanego mu pocztą wyroku Sąd ten uznał, że pismo doręczno 20 maja 2010 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroku Sądu Rejonowego. Postanowieniem z 27 sierpnia 2010 r. (sygn. akt IV K 1454/09) Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe – Wydział IV Karny odmówił przywrócenia terminu. Postanowieniem Sądu Okręgowego Warszawa Praga – Wydział VI Karny Odwoławczy z 19 listopada 2010 r. (sygn. akt VI Kz 947/10) rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy. Zdaniem skarżącego, zaskarżone przepisy, pozwalające na uznanie za doręczony nieodebranego przez adresata wyroku nakazowego, co skutkuje rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia sprzeciwu od tego wyroku, naruszają konstytucyjne prawo do obrony w postępowaniu karnym w związku z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 42 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji), prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zakaz zamykania drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw lub wolności w związku z ogólnymi zasadami ograniczania praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji). Skarżący wskazuje, że mimo pouczenia o możliwości doręczania mu pism w postępowaniu karnym za pośrednictwem poczty nie spodziewał się otrzymania w ten sposób wyroku skazującego. Pojęcia „pisma” i „przesyłki” użyte w zaskarżonych przepisach nie są jego zdaniem dla adresatów tożsame z pojęciem „wyroku”, co narusza zasadę dostatecznej określoności przepisów (art. 2 Konstytucji). Zdaniem skarżącego, domniemanie doręczenia wyroku nakazowego i nieuznanie faktu nieodebrania przesyłki, której doręczenie przebiegło zgodnie z zaskarżonymi przepisami, za przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego na podstawie art. 126 § 1 k.p.k., pozbawiły go prawa do obrony swoich praw przed sądem. Twierdzi on bowiem, że zaskarżone przepisy nie zapewniają wystarczających gwarancji skuteczności doręczenia wyroku, aby można było wiązać z nim tak daleko idący skutek prawny. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionować zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie z tego środka ochrony wolności i praw, precyzuje ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm., dalej: ustawa o TK). W świetle powyższych unormowań konstytucyjnych i ustawowych nie ulega wątpliwości, że przesłanką rozpoznania skargi konstytucyjnej nie może być wskazanie dowolnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ale tylko takiego, który w konkretnej sprawie stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia, a zarazem doprowadził do naruszenia wskazanych jako podstawa skargi konstytucyjnych wolności lub praw. W związku z tym obowiązkiem skarżącego jest dołączenie do skargi konstytucyjnej orzeczenia, które wykazuje powyższą złożoną kwalifikację, tzn. zostało wydane na podstawie przepisów stanowiących przedmiot wniesionej skargi i prowadzi do niedozwolonej ingerencji w sferę konstytucyjnie chronionych praw podmiotowych. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Zasadniczym powodem odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej w niniejszej sprawie jest ustalenie, że zaskarżone przepisy nie stanowiły postawy wydania ostatecznego orzeczenia o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego w rozumieniu art. 79 Konstytucji oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. Jako przedmiot zaskarżenia w skardze konstytucyjnej wskazano art. 133 § 2 w zw. z art. 505 k.p.k. oraz § 7 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia w sprawie doręczania pism sądowych w postępowaniu karnym. Są to przepisy techniczne – regulujące sposób doręczania pism (w związku z obowiązkiem doręczenia oskarżonemu wyroku nakazowego), a więc obowiązek umieszczenia w skrzynce pocztowej, na drzwiach adresata lub w innym widocznym miejscu zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, zasady wysłania powtórnego zawiadomienia, wymogi dotyczące treści adnotacji dokonywanych na przesyłce oraz obowiązek odesłania przez pocztę nieodebranej w terminie przesyłki. Przepisy te mogą stanowić podstawę dokonania określonych czynności przez podmioty doręczające pisma. Nie wskazują natomiast skutku prawnego nieskutecznego przeprowadzenia tych czynności. Taką regulację zawiera, niezaskarżony w skardze konstytucyjnej, art. 139 § 1 k.p.k. Nie sposób więc przyjąć, że zaskarżone przepisy stanowiły podstawę rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego, wskazanych przez skarżącego jako orzeczenia, z którymi wiąże on naruszenie swoich praw. Zgodnie z art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK stanowi to przesłankę odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej. Ponadto należy zauważyć, że zarzuty podnoszone przez skarżącego są oczywiście bezzasadne. Jak wynika z zapadłych w sprawie skarżącego orzeczeń, wiedział on o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym i został prawidłowo pouczony o zasadach doręczania pism w procedurze karnej oraz obowiązku informowania organu prowadzącego postępowanie o zmianie swojego miejsca pobytu (a więc o treści art. 75 § 1 oraz art. 139 k.p.k.). Normy regulujące obowiązki informacyjne wobec oskarżonego oraz zasady doręczania pism zapewniły mu zatem możliwość ochrony swoich praw w toczącym się postępowaniu. Okoliczność, że skarżący nie skorzystał z tej możliwości, zaniedbując obowiązek informowania organów prowadzących postępowanie o zmianie miejsca pobytu oraz nie odbierając wysłanej zgodnie z przepisami przesyłki, nie może służyć za uzasadnienie zarzutu naruszenia jego konstytucyjnego prawa do obrony oraz praw związanych z dostępem do sądu. Oczywiście bezzasadny jest również formułowany przez skarżącego zarzut braku dostatecznej określoności pojęć „pisma” i „przesyłki” użytych w zaskarżonych przepisach. Jak wskazywały sądy powszechne orzekające w sprawie skarżącego, art. 128 k.p.k. wyraźnie wskazuje, że zasady dotyczące doręczeń odnoszą się między innymi do orzeczeń sądów. Brzmienie przepisów k.p.k. nie pozostawia wątpliwości co do możliwości doręczenia wyroku w sposób wskazany w zaskarżonych przepisach. Zgodnie z art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK oczywista bezzasadność podniesionych w skardze zarzutów również stanowi samoistną przesłankę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Mając powyższe na względzie, należało orzec jak w sentencji.