Postanowienie Ts 182/08

408/5/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 20 października 2009 r. Sygn. akt Ts 182/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak – przewodniczący Andrzej Rzepliński – sprawozdawca Teresa Liszcz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 lipca 2009 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Eugeniusza K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 5 czerwca 2008 r. Eugeniusz K. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 921 § 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.; dalej: k.p.) z art. 2, art. 24 w związku z art. 30, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 67 ust. 1 w związku z art. 30 Konstytucji; art. 94 k.p. z art. 2, art. 24 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji; art. 244 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji; art. 379 k.p.c. z art. 2, art. 5, art. 7, art. 30, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 174 i w związku z art. 178 ust. 1 Konstytucji; art. 91 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.; dalej: p.u.s.p.) z art. 2, art. 5 w związku z art. 10, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 173 i art. 178 ust. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 21 lipca 2009 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Takie rozstrzygnięcie spowodowane było niewłaściwym określeniem przedmiotu skargi, brakiem związku pomiędzy zaskarżonym przepisem a podstawą rozstrzygnięcia o wolnościach lub prawach skarżącego. Skarga nie zawierała również dostatecznego uzasadnienia zarzutów niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów. Częściowo zarzuty skargi zostały ocenione jako oczywiście bezzasadne. Pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie, zastrzegając, że nie zgadza się z zaskarżonym orzeczeniem jedynie w zakresie dotyczącym art. 921 § 1 i 2 i art. 94 k.p. W środku odwoławczym skarżący: (1) przedstawił argumentację mającą wykazać, że niepełna treść art. 921 § 1 k.p. nosi znamiona pominięcia legislacyjnego, (2) podniósł, że art. 921 § 2 i art. 94 k.p. musiały stanowić podstawę rozstrzygnięcia o jego wolnościach lub prawach, albowiem powoływał się on w toku postępowania na te regulacje, a sądy – rozpoznające sprawę w granicach zaskarżenia – musiały odnieść się do argumentów skarżącego, (3) wskazał, że art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) nie daje podstaw do odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy skarżący podjął próbę wskazania sposobu naruszenia praw konstytucyjnych, ale spełnienie tego obowiązku zostało ocenione przez Trybunał negatywnie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zaskarżone postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest prawidłowe, zaś zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. 2. W pierwszej kolejności Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że skarżący poddaje w wątpliwość zasadność postanowienia tylko w określonej części, tym samym pozostałe ustalenia Trybunału Konstytucyjnego nie mogą stanowić przedmiotu badania na etapie postępowania odwoławczego. 3. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego poza sporem pozostaje, że skarżący kwestionował zgodność z Konstytucją przepisów kodeksu pracy w zakresie, w jakim ich treść nie pozwalała na uwzględnienie jego postulatów zgłaszanych w postępowaniu sądowym. Należy więc przypomnieć pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w wyroku z 2 czerwca 2009 r., zgodnie z którym: „Z punktu widzenia charakteru postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym istotne znaczenie ma odróżnienie pominięcia od zaniechania legislacyjnego. Zaniechanie legislacyjne (ustawodawcze) nie może stanowić przedmiotu kontroli konstytucyjnej. Rolą Trybunału Konstytucyjnego nie jest zastępowanie ustawodawcy w sytuacji, gdy zaniechał on uregulowania jakiegoś zagadnienia, nawet gdy obowiązek tego uregulowania został ustanowiony w Konstytucji. Jednakże w ramach kompetencji do kontrolowania konstytucyjności obowiązującego prawa Trybunał Konstytucyjny ocenia zawsze pełną treść normatywną zaskarżonego przepisu, a więc także brak pewnych elementów normatywnych, których istnienie warunkowałoby konstytucyjność danej regulacji” (SK 31/08, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 83). Skarżący stwierdza, że art. 921 § 1 k.p. o treści: „pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia” jest niekonstytucyjny, albowiem nie wskazuje, że: „(a) pracownikowi przysługuje odprawa rentowa niezależnie od tego, że przysługuje mu odprawa emerytalna, (b) stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę także wtedy, gdy pracownik po ustaniu stosunku pracy przeszedł na rentę i przebywa na niej nieprzerwanie aż do momentu przejścia na emeryturę, (c) wysokość odprawy wylicza się w oparciu o przepisy obowiązujące w momencie nabycia prawa do odprawy oraz (d) pracodawca powinien odprawę wypłacać bez wezwania”. Skarżący oczekuje wprowadzenia do treści przepisu zmian, które w zasadniczy sposób zmieniłyby jego zakres unormowania. W opinii Trybunału Konstytucyjnego tak daleko idąca i hipotetyczna zmiana stanu prawnego dowodzi, że zarzut skarżącego jest w istocie skargą na zaniechanie ustawodawcze (brak regulacji), co w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 46 ustawy o TK jest niedopuszczalne. 4. Trybunał Konstytucyjny nie zgadza się również z poglądem skarżącego, zgodnie z którym art. 921 § 2 i art. 94 k.p. musiały stanowić podstawę orzeczeń sądów, także dlatego, że skarżący podnosił ich naruszenie na etapie postępowania sądowego. Zakres normowania i stosowania wskazanych przepisów kodeksu pracy wykraczał poza kwestie rozstrzygane przez sądy pracy w sprawie skarżącego. Nie mógł w niej znaleźć zastosowania art. 94 k.p., regulujący obowiązki pracodawcy względem pracownika, gdyż przedmiotem sporu był fakt istnienia (bądź nieistnienia) związku między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę, a w konsekwencji uzyskaniem odprawy emerytalnej. Skarżący domagał się przyznania mu odprawy emerytalnej, jednak umowa o pracę została rozwiązana z uwagi na przejście na rentę. Z okoliczności faktycznych sprawy – jak ustalono w postępowaniu sądowym – wynikało, że stosunek pracy łączący skarżącego i pracodawcę ustał na skutek długotrwałej choroby i uzyskania w związku z nią praw do renty inwalidzkiej. Po osiemnastu latach korzystania ze świadczeń rentowych – z chwilą ukończenia 60 lat, skarżący uzyskał prawo do emerytury. Spór pomiędzy pracodawcą a skarżącym dotyczył istnienia związku przyczynowego, czasowego, funkcjonalnego albo mieszanego pomiędzy przejściem skarżącego na emeryturę a rozwiązaniem umowy o pracę. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymagało zbadania okoliczności faktycznych sprawy w celu ustalenia, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 921 § 1 k.p. W sprawie nie stosowano art. 921 § 2 k.p. w brzmieniu „pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa”, gdyż był on prawnie irrelewantny dla toczącego się sporu. 5. Nietrafny jest także ostatni zarzut zażalenia. Nałożony na skarżącego obowiązek wskazania naruszonych konstytucyjnych praw podmiotowych wraz z określeniem sposobu ich naruszenia, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK nie może być rozumiany formalnie, w oderwaniu od treści argumentacji dowodzącej spełnienia tej przesłanki. Nie wystarczy jakiekolwiek wskazanie sposobu uszczuplenia podmiotowych praw konstytucyjnych, musi ono zawierać spójne wywody, których przedmiotem jest uprawdopodobnienie, że kwestionowana norma jest niezgodna z normą konstytucyjną. 6. Trybunał Konstytucyjny jednocześnie zwraca uwagę, że realizacja przesłanki określonej w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK nie może także polegać na wskazaniu jakiegokolwiek prawa lub wolności, obowiązek wskazania naruszonych konstytucyjnych wolności lub praw musi być rozumiany jako konieczność określenia prawa o charakterze podmiotowym. Niewłaściwe wykonanie tego obowiązku jest w istocie jego niespełnieniem. 7. Skoro postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu było trafne, Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 36 ust. 7 ustawy o TK zażalenia nie uwzględnił.