Art. 379. k.p.c. Nieważność postępowania

Nieważność postępowania zachodzi:

1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna;

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;

3) jeżeli o to samo roszczenie między tymi samymi stronami toczy się sprawa wcześniej wszczęta albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona;

4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy;

5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw;

6) jeżeli sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu.

Komentarz do Art. 379. kpc

Art. 379 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) określa przesłanki nieważności postępowania cywilnego. Nieważność postępowania oznacza, że postępowanie sądowe jest obarczone tak poważnymi wadami, że jego wyniki nie mogą być uznane za prawomocne i wiążące. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 379 k.p.c.

Niedopuszczalność drogi sądowej:
- Postępowanie jest nieważne, jeżeli sprawa, która została wniesiona do sądu, nie mogła być rozpatrywana przez sąd cywilny. Przykładem może być sytuacja, gdy sprawa powinna być rozpatrywana przez sąd administracyjny lub inny organ, a nie przez sąd cywilny.
Brak zdolności sądowej lub procesowej:
- Zdolność sądowa to zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowym. Zdolność procesowa to zdolność do podejmowania czynności procesowych. Jeżeli strona nie posiada zdolności sądowej lub procesowej, postępowanie jest nieważne. Dotyczy to również sytuacji, gdy strona nie miała organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany.
Sprawa tocząca się między tymi samymi stronami o to samo roszczenie:
- Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli o to samo roszczenie między tymi samymi stronami toczy się już sprawa wcześniej wszczęta lub jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona (res iudicata). Ma to na celu zapobieżenie prowadzeniu równoległych postępowań dotyczących tego samego przedmiotu sporu.
Sprzeczny z przepisami skład sądu:
- Postępowanie jest nieważne, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa. Dotyczy to również sytuacji, gdy w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (np. z powodu pokrewieństwa ze stroną).
Pozbawienie strony możności obrony swych praw:
- Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Może to obejmować sytuacje, w których strona nie została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, nie miała możliwości przedstawienia dowodów lub nie mogła w inny sposób bronić swoich interesów.
Niewłaściwość sądu rejonowego:
- Postępowanie jest nieważne, jeżeli sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu. Przykładem mogą być sprawy z zakresu prawa autorskiego, które z mocy ustawy należą do właściwości sądów okręgowych.

Podsumowując, art. 379 k.p.c. zawiera katalog przesłanek, których wystąpienie powoduje nieważność postępowania cywilnego. Każda z tych przesłanek ma na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania sądowego oraz ochronę praw stron. W przypadku stwierdzenia nieważności postępowania, sąd jest zobowiązany do uchylenia wydanego orzeczenia i ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z przepisami prawa.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

nieważność postępowania

droga sądowa