Przejdź do treści

Orzecznictwo

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 10 kwietnia 2025 r., sygn. KIO 995/25

Sąd
Krajowa Izba Odwoławcza
Data
Sygnatura
KIO 995/25
Rodzaj
Wyrok

Sędzia: Katarzyna Paprocka

Powołane przepisy

  • Prawo zamówień publicznych

Treść orzeczenia

Sygn. akt: KIO 995/25

WYROK

Warszawa, dnia 10 kwietnia 2025 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodnicząca:Katarzyna Paprocka

Protokolant:

Mikołaj Kraska

po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 17 marca 2025 r.

przez wykonawcę DROG-BUD Sp. z o.o. w Lubojence

w postępowaniu prowadzonym przez Województwo Łódzkie – Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi

przy udziale uczestnika zgłaszającego przystąpienie po stronie Zamawiającego, wykonawcy Przedsiębiorstwo Robót

Drogowo-Mostowych sp. z o.o. w Piotrkowie Trybunalskim

orzeka:

1.oddala odwołanie;

2.kosztami postępowania obciąża Odwołującego i zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 20

000 zł 00 gr (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez Odwołującego tytułem wpisu od

odwołania, kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) poniesioną przez

Odwołującego tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.

Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby

Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.

Przewodnicząca:…………..

Sygn. akt: KIO 995/25

Uzasadnienie

Zamawiający, Województwo Łódzkie – Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi, działając w imieniu i na rzecz: 1)

Województwa Łódzkiego – Zarządu Dróg Wojewódzkich w Łodzi oraz 2) Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i

Kanalizacji w Zduńskiej Woli sp. z o.o. prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pn. „Rozbudowa

drogi wojewódzkiej nr 482 na odcinku przejścia przez Zduńską Wolę – II Etap”. Numer referencyjny: DZ.2610.28.2024, w

trybie przetargu nieograniczonego. Ogłoszenie o zamówieniu zostało zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Unii

Europejskiej w dniu 10 września 2024 r., pod nr: 2024/S 176-543528. Wartość szacunkowa zamówienia przekracza

progi unijne.

W dniu 17 marca 2024 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęło odwołanie wykonawcy DROG-BUD Sp. z o.o.

w Lubojence, od czynności i zaniechań Zamawiającego, polegających na zaniechaniu wyboru oferty złożonej przez

Odwołującego jako najkorzystniejszej, pomimo, że wykonawca ten wykazał spełnienie warunków udziału w

postępowaniu, w tym również w zakresie wykazania doświadczenia kierownika robót oraz złożył najkorzystniejszą ofertę,

wyboru oferty Przedsiębiorstwa Robót Drogowo-Mostowych sp. z o.o. (dalej jako: „PRDM”) jako oferty najkorzystniejszej,

pomimo że to oferta Odwołującego jest ofertą najkorzystniejszą oraz wykroczenia poza postanowienia Specyfikacji

Warunków Zamówienia (dalej jako: „SW Z”) w zakresie definiowania okresu pełnienia funkcji kierownika budowy/robót w

ramach wymaganego doświadczenia od wskazanych przez wykonawców osób na stanowisko kierownika budowy.

Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie:

1)art. 239 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz.

1320 ze zm., dalej jako „PZP”) w zw. z art. 16 pkt 1 i 2 i art. 17 ust. 2 PZP poprzez dokonanie wadliwej czynności

oceny oferty złożonej przez wykonawcę PRDM i przyznanie jej największej ilości punktów, a w konsekwencji

dokonanie wyboru jej oferty jako najkorzystniejszej, podczas gdy to oferta Odwołującego spełnia warunki

postępowania, nie podlega odrzuceniu oraz jest najkorzystniejsza;

2)art. 239 ust. 1 PZP w zw. z art. 112 ust. 1 w zw. z art. 116 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 1 i 2 PZP poprzez przyjęcie

przez Zamawiającego definicji pełnienia funkcji kierownika budowy/robót wykraczającej poza zakres SW Z

zamówienia przy ocenie i wyborze oferty w przedmiotowym zamówieniu, polegającej na wskazaniu w piśmie z

Informacją o wyborze najkorzystniejszej oferty z dn. 07 marca 2025 r., że okres pełnienia funkcji kierownika

budowy/robót liczony jest od dnia złożenia oświadczenia o przejęciu obowiązków kierownika budowy/robót

złożonego w Dzienniku budowy do dnia odbioru ostatecznego robót/zakończenia pełnienia funkcji kierownika

budowy/robót, podczas gdy w SW Z dla przedmiotowego zamówienia nie została określona definicja ani zakres

terminowy obliczania pełnienia funkcji kierownika budowy/robót przy wskazywaniu wymaganego doświadczenia,

co w konsekwencji doprowadziło do: − uznania, że doświadczenie A.M. wskazanego przez Odwołującego na

kierownika budowy, nie spełniło warunku dla przyznania maksymalnej liczby punktów, które mogły być przyznane

przy ocenie ofert wykonawców w zakresie doświadczenia kierownika budowy/robót, oraz obniżenia punktacji w

powyższym zakresie przy ocenie oferty Odwołującego i niewybrania oferty Odwołującego jako najkorzystniejszej.

Podnosząc wskazane zarzuty, Odwołujący wniósł o nakazanie Zamawiającemu:

1)unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej,

2)dokonania ponownej oceny, badania ofert i wyboru oferty złożonej przez Odwołującego jako najkorzystniejszej.

Ponadto, Odwołujący wniósł o zasądzenie od Zamawiającego na rzecz Odwołującego kosztów postępowania, w tym

kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zgodnie z fakturą przedstawioną na rozprawie.

Jak wyjaśnił w uzasadnieniu odwołania, wadliwe działania Zamawiającego doprowadziły do uznania, że doświadczenie

A.M. wskazanego przez Odwołującego jako kierownik budowy, nie spełniło warunku dla przyznania maksymalnej liczby

punktów, które mogły być przyznane w kryterium oceny ofert: Doświadczenie kierownika budowy/robót, a co za tym idzie

do obniżenia punktacji w powyższym zakresie przy ocenie oferty Odwołującego i ostatecznie niewybrania oferty

Odwołującego jako najkorzystniejszej. Zdaniem Odwołującego, wskazana osoba pełniła funkcję kierownika robót lub

kierownika robót drogowych na wskazanych w ofercie trzech budowach przez okres łącznie 48 miesięcy i 18 dni, licząc

od dnia przejęcia placu budowy do dnia odbioru końcowego. Odwołujący wskazał bowiem na następujące doświadczenie

A.M.: 1) na zadaniu 1 „Rozbudowa drogi wojewódzkiej Nr 484 Bełchatów – Kamieńsk Odcinek Łękawa – Kamieńsk” pełnił

funkcję kierownika budowy w okresie od 21 września 2017 do 12 grudnia 2018, 2) na zadaniu 2 „Rozbudowa ul. Głównej

w Kleszczowie wraz z infrastrukturą drogową” pełnił funkcja kierownika budowy w okresie od 13 grudnia 2018 do 05

marca 2020, 3) na zadaniu 3 „Budowa MOP-ów i OUA w ramach realizacji Autostrady A1 węzeł Rząsawa – węzeł

Blachownia” pełnił funkcję kierownika robót drogowych w okresie od 29 grudnia 2020 do 15 lipca 2022. Dodatkowo,

wskazał, że w uzupełnieniu odpowiedzi z dnia 23 grudnia 2024 r., udzielonej na wezwanie Zamawiającego z dnia 13

grudnia 2024r., sprostował błędną informację podając, że na wskazanych w ofercie trzech budowach pełnił funkcję

kierownika budowy lub kierownika robót drogowych przez okres łącznie 48 miesięcy i 18 dni, licząc od dnia przejęcia

placu budowy do dnia odbioru końcowego. Nadto, pismem z dnia 18 lutego Odwołujący sprostował również daty

dotyczące ww. 3 pozycji, tj. zadania „Budowa MOP-ów i OUA w ramach realizacji Autostrady A1 węzeł Rząsawa – węzeł

Blachownia”, gdzie doświadczenie w zakresie pełnienia funkcji kierownika robót drogowych A.M. zdobywał w okresie od

dnia 12 stycznia 2021 r. do dnia 31 października 2022 r. Ponadto, w zakresie tego zadania A.M. uczestniczył w ramach

pełnienia przez niego funkcji kierownika robót w usuwaniu usterek zgodnie z zapisami umowy, co potwierdzają protokoły

odbioru robót technicznych z dn. 30 września 2022 r. oraz z dnia 31 października 2022 r. Odwołujący zakwestionował,

wskazany w zawiadomieniu z dnia 7 marca 2025 r. przez Zamawiającego sposób liczenia okresu pełnienia funkcji

kierownika od złożenia oświadczenia o przejęciu obowiązków kierownika budowy/robót złożonego w Dzienniku budowy

do dnia odbioru ostatecznego robót/zakończenia pełnienia funkcji kierownika budowy/robót. Wskazał, że przyjęta definicja

nie znajduje odzwierciedlenia w SW Z, gdzie nie określono sposobu wskazywania początku i końca pełnienia funkcji

kierownika budowy/robót. Tym samym, w ocenie Odwołującego, Zamawiający dokonując przedmiotowej interpretacji

znacznie wykroczył poza granice SW Z. Jego, zdaniem zaś, wszelkie wątpliwości jakie mogły wynikać z niejasnych

postanowień SW Z należy interpretować na korzyść wykonawców, nadto postanowienia SW Z powinny być czytane

literalnie, a ich interpretacja nie może opierać się na niewyrażonych w ich treści intencjach Zamawiającego. Odwołujący

podkreślił, że w zakresie powołania się przez Odwołującego na doświadczenie A.M., Zamawiający powinien uwzględnić

łącznie 1538 dni, czyli 51 miesięcy i 8 dni. Dodatkowo, DROG-BUD Sp. z o.o. podniósł, że gdyby zgodnie z przepisami

prawa zamówień publicznych SW Z był precyzyjnie i przejrzyście określony to w zakresie doświadczenia kierownika

budowy/robót Odwołujący mógłby powołać inne z licznych inwestycji, w ramach których A.M. pełnił funkcję kierownika

budowy.

W odpowiedzi z dnia 1 kwietnia 2025 r. na odwołanie, Zamawiający wniósł o oddalenie odwołania w całości. Stwierdził,

że Odwołujący, w zależności od etapu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i etapu postępowania

odwoławczego, dla wykazania spełnienia warunku udziału w postaci doświadczenia kierownika budowy/robót i w

maksymalnym stopniu wykazania spełnienia pozacenowego kryterium oceny ofert, w różny sposób podaje daty

świadczenia usług przez kierownika A.M. i definicje „pełnienia funkcji”, co wynika z dokumentów składanych przez

Odwołującego, tj. oferty (pkt 5), wykazu osób, sprostowaniu z 23 grudnia 2024 r., pisma z 13 stycznia 2025 r. pt.

wyjaśnienia treści oferty oraz pisma z dnia 18 stycznia 2025 r. pt. stanowisko wykonawcy. Wskazał, że przez termin

rozpoczęcia pełnienia funkcji kierownika budowy/robót DROG-BUD Sp. z o.o. w ofercie rozumiał – okres od dnia

przejęcia placu budowy, w Wykazie osób i piśmie „Sprostowanie omyłki” – okres od dnia podpisania umowy oraz w

przypadku Zadania 3 – okres od dnia przejęcia funkcji kierownika budowy/robót. Z kolei, w odniesieniu do terminu

zakończenia pełnienia funkcji kierownika, Zamawiający podał, że DROG-BUD Sp. z o.o. w ofercie przyjął, że jest to –

okres do dnia odbioru końcowego, zaś w przypadku Zadania 3 – okres do dnia usunięcia wybranych (niektórych) wad i

usterek w okresie rękojmi/gwarancji. Z kolei, w odwołaniu – jak wskazał Zamawiający – Odwołujący przyjął inną definicję i

to w zależności od zadania, tj. dla Zadania 1 przyjął, że jest to okres od dnia skierowania wniosku przez wykonawcę do

zamawiającego o zmianę kierownika, ale przed faktycznym złożeniem oświadczenia o przyjęciu funkcji kierownika i

przed wpisem kierownika do dziennika budowy do dnia odbioru końcowego, dla Zadania 2 przyjął, że jest to okres od

oświadczenia o przejęciu obowiązków w Dzienniku Budowy do dnia odbioru robót/zakończenia pełnienia funkcji

kierownika budowy/robót, dla Zadania 3, że jest to okres od dnia „rzeczywistego” wykonywania funkcji kierownika

budowy/robót – również w trakcie robót naprawczych. Ponadto, wskazał, że niezrozumiała jest dla Zamawiającego cała

argumentacja przedstawiona w odwołaniu w zakresie określenia doświadczenia A.M., skoro Odwołujący zgodził się z

Zamawiającym w zakresie dat, w jakich należy zaliczyć doświadczenie tej osoby jako kierownika robót w odniesieniu do

Zadania 2 i Zadania 3. Stąd, wg Zamawiającego, najbardziej sporne jest zatem ustalenie okresu doświadczenia A.M. dla

Zadania 1, realizowanego dla samego Zamawiającego. Zamawiający nie zgodził się z argumentacją, że termin

rozpoczęcia pełnienia funkcji kierownika przez A.M. powinien być liczony od daty pierwszego wniosku o zmianę

kierownika budowy, tj. od dnia 5 października 2017 r., bowiem sam wniosek o zmianę kierownika nie jest jeszcze

równoznaczny z pełnieniem funkcji kierownika. Jak podniósł Zamawiający, w rzeczonej inwestycji, tj. Rozbudowa drogi

wojewódzkiej nr 484 Bełchatów – Kamieńsk – Odcinek Łękawa – Kamieńsk, niezbędna była zgoda Zamawiającego na

zmianę kierownika, wyrażona tylko wówczas, gdy nowa osoba spełnia wymagania określone w SW Z. Niemniej,

Zamawiający zwrócił uwagę, że z wnioskiem z ww. dnia Odwołujący przedłożył wykaz doświadczenia A.M., który nie

potwierdzał wymagań, stąd Zarząd Dróg Wojewódzkich odmówił akceptacji A.M., kolejny wniosek wpłynął dnia 25

października i wówczas Zamawiający go zaakceptował. „(…) dopiero w dniu 11.12.2017 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich

przekazał do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi informację o zmianie kierownika, a

tym samym dopiero ta data, jako zgodna z prawem budowlanym potwierdza rozpoczęcie pełnienia funkcji przez Pana

A.M..” W ocenie Zamawiającego, wykonawca DROG-BUD sp. z o.o. nie podjął działań w celu wyjaśnienia swojego

oświadczenie z pkt 5 oferty, lecz poprzez wielokrotne składanie pism i przyjmowanie odrębnej argumentacji i odmiennych

dat dla wykazania tego samego faktu – dostrzegając własne błędy starał się je poprawiać już po otwarciu ofert, a tym

samym starał się manipulować treścią oferty, w taki sposób, by uzyskać maksymalną liczbę pkt. Takie działanie

Zamawiający uznał za niezgodne z PZP i nazwał je „niedbalstwem”. Zamawiający konsekwentnie podtrzymuje

stanowisko – zarówno na etapie badania i oceny ofert, wyjaśniania treści ofert, wyboru najkorzystniejszej oferty i

odpowiedzi na odwołanie – że definicja pełnienia funkcji kierownika budowy/robót to pełnienie usługi od dnia złożenia

oświadczenia o przyjęciu funkcji w Dzienniku Budowy do dnia odbioru robót/zakończenia pełnienia funkcji – czyli taka jaka

wynika z przepisów prawa budowlanego. „W przedmiotowej sprawie Zamawiający zdecydował się nie tworzyć

samodzielnie definicji (pełnienia funkcji kierownika) na potrzeby postępowania, lecz oprzeć się o definicje wynikające z

przepisów prawa budowlanego. (…) Zgodnie z SW Z (rozdział 18 – Informacje o warunkach udziału, pkt 18.4.2. na str.

20), zamawiający wyraźnie wskazał, że „określenie pełnionych funkcji należy rozumieć tak jak w Ustawie prawo

budowlane.” (…) zgodnie z Prawem budowlanym za kierownika danej budowy można uznać tego, kto nie tylko posiada

wymagane do tego uprawnienia, ale faktycznie pełnił tę funkcję od chwili, gdy – świadomy odpowiedzialności zawodowej,

karnej i cywilnej za niewywiązywanie się z przewidzianych prawem obowiązków – złożył opatrzone data pisemne

oświadczenie o przyjęciu tych obowiązków.” Zdaniem Zamawiającego, za kierownika budowy nie można uznać osoby,

nawet jeżeli faktycznie wcześniej wykonywała jakieś czynności wg przepisów Prawa budowlanego należące do

kierownika budowy, ale formalnie nie wyraziła zgody na pełnienie takiej samodzielnej funkcji technicznej. W efekcie,

zdaniem Zamawiającego, Odwołujący nie wykazał, że postanowienia SW Z w odniesieniu do warunków udziału i kryteriów

oceny ofert nie były wystarczająco precyzyjne.

Przystąpienie do postępowania odwoławczego – po stronie Zamawiającego – zgłosił wykonawca Przedsiębiorstwo

Robót Drogowo-Mostowych sp. z o.o. w Piotrkowie Trybunalskim. Pismem z dnia 2 kwietnia 2025 r. wniósł o oddalenie

odwołania z uwagi na całkowitą bezzasadność podniesionych w nim zarzutów. Na wstępie podkreślił, że informacje

objęte kryteriami oceny ofert stanowią element oferty i jako takie nie mogą podlegać zmianie, a zatem obowiązkiem

Zamawiającego jest ocenić te informacje, które podane zostały w ofercie. Podkreślił, że informacje przedstawiane przez

Odwołującego były zmieniane przez niego kilkukrotnie. Zdaniem Przystępującego zaś, Zamawiający prawidłowo ocenił

okres pełnienia funkcji przez A.M. na zadaniach przedstawionych przez Odwołującego w formularzu ofertowym.

Podkreślił, że Zamawiający w pkt 18.4.2 SW Z wskazał, że określenia pełnionych funkcji należy rozumieć tak, jak w

ustawie Prawo budowlane, tym samym Zamawiający powinien akceptować wyłącznie doświadczenie kierownika budowy

lub robót, któremu funkcja została powierzona zgodnie z ww. zasadami, tj. osobom, które zostały wpisane do dziennika

budowy lub zgłoszone do właściwego organu nadzoru. Przystępujący wskazał, iż Zamawiający prawidłowo ustalił, że p.

Mazur pełnił funkcję kierownika budowy na Zadaniu 1 w okresie od 11 grudnia 2017 r. – 12 grudnia 2018 roku, gdyż

wówczas osoba ta złożyła oświadczenia o przejęciu obowiązków. „Biorąc zaś pod uwagę, iż okres pełnienia funkcji na

Zadaniu 1 pokrywał się z okresem pełnienia funkcji na Zadaniu 2 (czego Odwołujący nie kwestionuje), okres tych dwóch

inwestycji nie mógł się podlegać niezależnemu sumowaniu. Tym samym, doświadczenie p. A.M. w kontekście Zadanie 1

prawidłowo zostało przeliczone z perspektywy trwania Zadania 2, co dało łącznie p. Mazurowi 27 miesięcy i 28 dni

doświadczenia zawodowego odpowiadającego warunkowi udziału w Postępowaniu.” Według Przystępującego,

Zamawiający prawidłowo ustalił również okres pełnienia funkcji kierownika budowy przez p. Mazura na Zadaniu 3. „(…) p.

A.M. nie mógł pełnić odpowiedniej funkcji na Zadaniu 3 już od stycznia 2020 r. albowiem postępowanie przetargowe nie

było jeszcze nawet wszczęte w tym terminie (!). Dopiero w grudniu 2020 r. (i to na sam koniec) doszło do zawarcia

umowy w sprawie zamówienia publicznego pomiędzy wykonawcą a inwestorem. Odwołujący przedstawił więc w treści

formularza oferty informację obiektywnie nieprawdziwą, co do terminu rozpoczęcia pełnienia funkcji przez p. A.M..

Nieprawdziwa informacja dodawała bowiem p. Mazurowi dodatkowy rok doświadczenia zawodowego.” Odnośnie terminu

zakończenia doświadczenia na Zadaniu 3, Przystępujący wskazał, że: „Stanowisko, które Odwołujący stara się (…)

przeforsować na obecnym etapie, a które miałoby wydłużać okres nabytego doświadczenia p. Mazura na Zadaniu 3 do

końca października 2022 roku jest dalece nieuprawnione. Skoro bowiem Zadanie 3 ukończone zostało 10 sierpnia 2022 r.

i wraz z tym ukończeniem odpowiedzialność za wykonane roboty przeniesiona została na zamawiającego, to nie istnieją

podstawy ku temu, by twierdzić, iż przez cały okres pomiędzy wydaniem świadectwa odbioru ostatecznego a protokołem

odbioru technicznego p. Mazur miał nabywać doświadczenie zawodowe.” Zdaniem Przystępującego, Zamawiający

prawidłowo ocenił zaprezentowane przez Odwołującego doświadczenie p. Mazura. „W wyniku oceny trzech zadań

wskazanych w formularzu ofertowym (których zamiana nie była możliwa), doświadczenie p. Mazura wyniosło w sumie

46 miesięcy i 27 dni (Zamawiający błędnie podsumował liczbę dni i błędnie przyjął, że jest to 47 miesięcy i 10 dni). Ocena

i liczba przyznanych Odwołującemu punktów jest niezależnie od tego prawidłowa.”

Ponadto, Odwołujący na rozprawie, w ślad za wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego, złożył

fakturę na kwotę 4 428 zł brutto tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, z kolei Zamawiający nie złożył wniosku o

zasądzenie kosztów.

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje.

Izba ustaliła, że odwołanie nie zawiera braków formalnych i terminowo został uiszczony wpis od odwołania w wymaganej

wysokości. Izba nie stwierdziła również podstaw do odrzucenia odwołania.

Do niniejszego postępowania odwoławczego – po stronie Zamawiającego – skutecznie przystąpił wykonawca

Przedsiębiorstwo Robót Drogowo-Mostowych sp. z o.o. w Piotrkowie Trybunalskim.

W piśmie procesowym Przystępujący argumentował, że odwołanie w zakresie zarzutu b. skierowanego wobec przyjęcia

przez Zamawiającego błędnej definicji pełnienia funkcji kierownika budowy jest spóźnione, gdyż informację w tym

zakresie Odwołujący pozyskał już dnia 7 stycznia 2025 r., kiedy to Zamawiający zwrócił się do niego z wezwaniem do

złożenia wyjaśnień, prezentując w sposób jednoznaczny przyjęty sposób oceny nabywanego doświadczenia. Wobec

tego, zdaniem Przystępującego – jak wynika z art. 515 ust. 3 pkt 1 PZP odwołanie powinno być wniesione w terminie 10

dni licząc od dnia, w który powziął z ww. pisma informację o sposobie rozumienia przez Zamawiającego tego pojęcia, a

nie w terminie liczonym od dnia zawiadomienia o wyborze najkorzystniejszej oferty. Oznacza to, że odwołanie, w którym

Odwołujący chciałby skutecznie zakwestionować taki sposób oceny nabywania doświadczenia przez kierownika budowy/

kierownika robót powinno zostać wniesione w terminie do 17 stycznia 2025 roku. Izba nie zgadza się z tym

stanowiskiem. Sposób przeprowadzenia przez Zamawiającego czynności oceny ofert i jej skutki, zostały bowiem

ostatecznie wyrażone w zawiadomieniu o wyborze najkorzystniejszej oferty. Do tego czasu Zamawiający miał prawo

przeprowadzania oceny ofert pod każdym kątem, wzywania wykonawców do wyjaśnień treści ofert itd. Konsekwencje

wyjaśnień złożonych przez Odwołującego i przeprowadzenia procesu oceny ofert przez Zamawiającego zostały

przedstawione dopiero wraz z zawiadomieniem o wyborze najkorzystniejszej oferty, którą to czynność Odwołujący

zaskarżył wraz z zaskarżeniem zaniechania wyboru oferty Odwołującego i czynności przeprowadzenia oceny ofert, które

do tych decyzji doprowadziły a zostały ujawnione wykonawcom dopiero wówczas. Odwołujący nie zaskarżył czynności

wezwania z dnia 7 stycznia 2025 r. do złożenia wyjaśnień treści oferty, lecz efekt procesu oceny ofert. Stąd,

przedmiotowy zarzut odwołania oraz argumentacja zawarta w uzasadnieniu nie mogły zostać pominięte, ani tez zarzut

ten nie podlegał odrzuceniu jako spóźniony.

Izba uznała także, że Odwołujący jest uprawniony do wniesienia odwołania do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej,

bowiem posiada interes w uzyskaniu zamówienia i może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez Zamawiającego

przepisów PZP. Jak wskazał w odwołaniu, Odwołujący jest wykonawcą zainteresowanym pozyskaniem przedmiotowego

zamówienia, złożył ważną i niepodlegającą odrzuceniu ofertę, zaś uwzględnienie odwołania spowoduje, że oferta

Odwołującego zajmie pierwsze miejsce w rankingu ofert, co pozwoli na pozyskanie zamówienia. Izba ustaliła, iż w

postępowaniu, wpłynęło 10 ofert, w tym: oferta Odwołującego z ceną brutto 69.555.464,77 zł, oferta Przystępującego z

ceną brutto 70.296.020,77 zł oraz oferta STRABAG Sp. z o.o. w Pruszkowie z ceną brutto 74.575.835,14 zł. Kryteria

oceny ofert, wg pkt 22 Specyfikacji Warunków Zamówienia (dalej jako: „SW Z”) stanowiły: cena (60 %), długość okresu

rękojmi dla zamówienia podstawowego (20%) oraz doświadczenie kierownika budowy (20%). Wszyscy wykonawcy

zaoferowali tę samą długość okresu rękojmi, tj. 108 miesięcy oraz to samo doświadczenie kierownika budowy, tj. 48

miesięcy. Zgodnie z informacją o wyborze oferty najkorzystniejszej z dnia 7 marca 2025 r., za najkorzystniejszą została

uznana oferta Przystępującego PRDM – z punktacją 99,37 pkt, na drugim miejscu znalazła się oferta STRABAG Sp. z

o.o. z punktacją 95,96 pkt, zaś dopiero na 9 miejscu oferta Odwołującego z punktacją 90,00 pkt, przy czym wszystkie

ww. oferty uzyskały maksymalną liczbę punktów, tj. 20 pkt w kryterium Długość okresu rękojmi, zaś w kryterium

Doświadczenie kierownika budowy, pierwsi dwaj wykonawcy uzyskali maksymalną liczbę pkt, tj. 20 pkt, zaś Odwołujący

10 pkt. W efekcie, jak wskazano w odwołaniu, w wyniku naruszenia przez Zamawiającego wskazanych w zarzutach

przepisów PZP, Odwołujący może ponieść szkodę wynikającą z braku możliwości osiągnięcia zysku w związku z

realizacją zamówienia. Tym samym, spełnione są przesłanki materialnoprawne skorzystania ze środka ochrony prawnej,

jakim jest odwołanie, wynikające z art. 505 PZP

W świetle pkt 18.4.2. ppkt 1) SW Z, wykształcenie, kwalifikacje zawodowe, doświadczenie osób skierowanych przez

wykonawcę do realizacji zamówienia, umożliwiające realizację zamówienia na odpowiednim poziomie jakości.

Wykonawca zdolny do wykonania udzielanego zamówienia, to taki który wykaże, że będzie dysponował osobami, którym

zostanie powierzone wykonanie niniejszego zamówienia na stanowiskach wymienionych poniżej. Osoby wskazane

przez Wykonawcę muszą posiadać kwalifikacje, uprawnienia i doświadczenie zawodowe nie mniejsze niż określone

poniżej: Kierownik budowy w specjalności inżynieryjnej drogowej – 1 osoba posiadająca uprawnienia do kierowania

robotami budowlanymi w specjalności inżynieryjnej drogowej w zakresie odpowiadającym przedmiotowi zamówienia,

która w okresie ostatnich 8 lat przed upływem terminu składania ofert pełniła funkcję kierownika budowy, kierownika robót

lub inspektora nadzoru robót drogowych na zadaniach polegających na budowie, przebudowie lub rozbudowie dróg przy

min. dwóch zadaniach o wartości nie mniejszej niż 20 000 000,00 zł brutto każde zadanie, łącznie przez okres min. 24

miesięcy. Funkcji kierownika budowy oraz funkcji kierownika robót drogowych nie może pełnić ta sama osoba. Określenia

pełnionych funkcji należy rozumieć tak, jak w ustawie Prawo budowlane. Uprawnienia, o których mowa powyżej, powinny

być zgodne z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane lub inne ważne odpowiadające im uprawnienia nadane na

podstawie wcześniej obowiązujących przepisów.

Wg pkt 22.4 Kryterium „doświadczenie kierownika budowy (B)”, kryterium to rozpatrywane będzie na podstawie pkt 5

Formularza Oferty, gdzie wykonawca wskaże doświadczenie osoby wyznaczonej na stanowisko kierownika budowy w

okresie ostatnich 8 lat przed upływem terminu składania ofert. Minimalne doświadczenie osoby wyznaczonej na

stanowisko kierownika budowy opisane jest w warunku 18.4.2 pkt. 1) SW Z. Liczba punktów w ramach kryterium

„doświadczenie kierownika budowy - B” w okresie ostatnich 8 lat zostanie przyznana wg poniższej tabeli.

Zważywszy, że Formularz Oferty w zakresie kryterium „Doświadczenie kierownika budowy” stanowić będzie integralną

część umowy zawieranej z wyłonionym w drodze niniejszego postępowania wykonawcą, wobec tego wykonawca będzie

związany proponowanymi rozwiązaniami i odpowiedzialny wobec Zamawiającego za realizację zamówienia zgodnie z

zaoferowanym zobowiązaniem. Zamawiający informuje, że Formularz Oferty w części dotyczącej kryterium

„Doświadczenie kierownika budowy” nie stanowi dokumentu składanego w celu potwierdzenia spełniania warunków, o

których mowa w art. 57 PZP. Przepis art. 223 PZP może mieć zastosowanie jedynie w zakresie wyjaśnienia treści

złożonych ofert. W następstwie czynności złożenia wyjaśnień. Wykonawca nie może uzupełniać pkt 5 Formularza Oferty

o dodatkowe zadania nieujęte w Formularzu lub dokonywać ich zmiany. Jeśli w wyniku zastosowania procedury

przewidzianej w art. 128 PZP w zakresie okoliczności, o których mowa w 125 ust. 1 PZP Wykonawca dokona zmiany

osoby wskazanej na stanowisko, które podlega ocenie i punktacji w ramach kryterium „doświadczenie kierownika

budowy” – wówczas Zamawiający w ramach tego kryterium przyzna 0 punktów. Wykonawca w ramach kryterium

„doświadczenie kierownika budowy” może wskazać tylko jedną osobę. W przypadku, gdy Wykonawca wskaże okres

doświadczenia kierownika dłuższy niż 48 miesięcy, do oceny oferty zostanie przyjęty okres 48 miesięcy. Zadeklarowanie

doświadczenia kierownika budowy krótszego niż 24 miesiące będzie skutkowało odrzuceniem Oferty Wykonawcy jako

niezgodnej z SW Z. Doświadczenie zdobyte przez Wykonawcę na kilku równoległych budowach nie będzie sumowane.

Niedopuszczalne jest dublowanie okresów doświadczenia, tj. podwójne wliczanie do okresu wymaganego doświadczenia

okresu pełnienia funkcji kierownika budowy w ramach inwestycji realizowanych w tym samym czasie.

Zamawiający będzie stosował procedurę, o której mowa w art. 139 ust. 1 PZP (tzw. procedurę odwróconą) (pkt 3.2

SWZ).

W Formularzu oferty, w pkt 5 zawarto wzór oświadczenia:

OŚW IADCZAMY, że skierujemy do realizacji niniejszego zamówienia kierownika budowy w specjalności inżynieryjnej

drogowej (podać imię i nazwisko) ___________________________, który w okresie ostatnich 8 lat przed upływem

terminu składania ofert pełnił funkcję kierownika budowy lub kierownika robót drogowych lub inspektora nadzoru na

zadaniach polegających na budowie, przebudowie lub rozbudowie dróg klasy technicznej min. G przy min. dwóch

zadaniach o wartości nie mniejszej niż 6 000 000,00 zł brutto każde zadanie, przez okres min.: (* proszę zaznaczyć

właściwe)

1min. 24 miesięcy,

1min. 36 miesięcy,

1min.48 miesięcy,

t.j. przy nw. zadaniach:

zadanie 1: _______________________________

zadanie 2: _______________________________

(podać dane dot. zadania, m.in. nazwę i wartość zadania, pełnioną funkcję na zadaniu oraz okres pełnienia funkcji na

zadaniu).

Z kolei, w Wykazie osób (Formularz 3.3), wykonawca zobowiązany był do wskazania w tabeli imienia i nazwiska osoby

przewidzianej na dane stanowisko, posiadanych uprawnień, opisu przebiegu doświadczenia kierownika budowy/robót

oraz podstawy dysponowania.

W Formularzu oferty, DROG-BUD sp. z o.o. w pkt 5 oświadczył, że skieruje do realizacji zamówienia kierownika budowy

w specjalności inżynieryjnej drogowej A.M., który w okresie ostatnich 8 lat przed upływem terminu składania ofert pełnił

funkcję kierownika budowy, kierownika robót lub inspektora nadzoru robót drogowych na zadaniach polegających na

budowie, przebudowie lub rozbudowie dróg przy min. dwóch zadaniach o wartości nie mniejszej niż 20 000 000,00 zł

brutto każde zadanie, łącznie przez okres min.: min. 48 miesięcy, t.j. przy nw. zadaniach: zadanie 1: Nazwa zadania:

Rozbudowa drogi wojewódzkiej Nr 484 Bełchatów - Kamieńsk Odcinek Łękawa – Kamieńsk Wartość zadania: 36 525

985,59 zł brutto. Pełniona funkcja – Kierownik budowy. Okres pełnienia funkcji kierownika budowy: 12.2017 – 12.2018

zadanie 2: Nazwa zadania: Rozbudowa ul. Głównej w Kleszczowie wraz z infrastrukturą drogową Wartość zadania: 68

393 070,87 zł brutto. Pełniona funkcja – Kierownik budowy. Okres pełnienia funkcji kierownika budowy: 01.2018 – 02.2020

zadanie 3: Nazwa zadania: Budowa MOP-ów i OUA w ramach realizacji Autostrady A1 węzeł Rząsawa – węzeł

Blachownia Wartość zadania: 38 710 700,82 zł brutto. Pełniona funkcja – Kierownik robót drogowych. Okres pełnienia

funkcji kierownika budowy: 01.2020 – 06.2022.

Dnia 13 grudnia 2024 r. Zamawiający, w trybie art. 126 ust. 1 PZP wezwał Odwołującego do złożenia aktualnych na dzień

złożenia podmiotowych środków dowodowych. W odpowiedzi, pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. Odwołujący złożył

podmiotowe środki dowodowe oraz dodatkowo wskazał, że powołany w punkcie 5 oferty wykonawcy kierownik budowy w

branży drogowej A.M. posiada wymagane przez Zamawiającego w pkt 22.4 SW Z doświadczenie (w postaci kierowania

robotami budowlanymi w specjalności inżynieryjnej drogowej w zakresie odpowiadającym przedmiotowi zamówienia w

okresie ostatnich 8 lat przed upływem terminu składania ofert przez okres łącznie minimum 48 miesięcy), albowiem na

wskazanych w ofercie trzech budowach pełnił funkcję kierownika budowy lub kierownika robót drogowych przez okres

łącznie 48 miesięcy i 18 dni (licząc od dnia przejęcia placu budowy do dnia odbioru końcowego). W szczególności: 1) na

zadaniu 1 „Rozbudowa drogi wojewódzkiej Nr 484 Bełchatów - Kamieńsk Odcinek Łękawa – Kamieńsk” pełnił funkcję

kierownika budowy w okresie od 21.09.2017 do 12.12.2018 2) na zadaniu 2 „Rozbudowa ul. Głównej w Kleszczowie wraz

z infrastrukturą drogową” pełnił funkcja kierownika budowy w okresie od 13.12.2018 do 05.03.2020 3) na zadaniu 3

„Budowa MOP-ów i OUA w ramach realizacji Autostrady A1 węzeł Rząsawa – węzeł Blachownia” pełnił funkcję

kierownika robót drogowych w okresie od 29.12.2020 do 15.07.2022. Złożył również Wykaz osób (Formularz 3.3), w

którym wskazał A.M., jako osobę przewidzianą na stanowisko Kierownik budowy w specjalności inżynieryjnej drogowej,

zaś podając doświadczenie tej osoby, wskazał: 1. Zadanie pn.: Rozbudowa drogi wojewódzkiej Nr 484 Bełchatów Kamieńsk Odcinek Łękawa – Kamieńsk Pełniona funkcja na ww. zadaniu: kierownik budowy, Okres pełnienia ww. funkcji

na zadaniu: 21.09.2017 – 12.12.2018, 2. Zadanie pn.: Rozbudowa ul. Głównej w Kleszczowie wraz z infrastrukturą

drogową, Okres pełnienia ww. funkcji na zadaniu: 25.10.2017 – 05.03.2020, 3. Zadanie pn.: Budowa MOP-ów i OUA w

ramach realizacji Autostrady A1 węzeł Rząsawa – węzeł Blachownia Pełniona funkcja na ww. zadaniu: kierownik robót

drogowych, Okres pełnienia ww. funkcji na zadaniu: 29.12.2020 – 15.07.2022.

Dnia 23 grudnia 2024 r. wykonawca DROG-BUD sp. z o.o. skierował do Zamawiającego pismo pt. Sprostowanie omyłki,

w którym wskazał, że w uzupełnieniu odpowiedzi z dnia 23 grudnia 2024 r., prostuje błędną informację zawartą w

ostatniej części tego pisma, dotyczącą posiadania przez A.M. wymaganego przez Zamawiającego doświadczenia

zawodowego poprzez wskazanie w owym piśmie terminu „od dnia przejęcia placu budowy”, podczas gdy wykonawcy w

rzeczywistości chodziło o dzień zawarcia umowy ze wskazanymi w tym piśmie Zamawiającym. Do pisma dołączył

dowody potwierdzające uprawnienia budowlane m.in. A.M..

Dnia 7 stycznia 2025 r. Zamawiający wezwał Odwołującego do wyjaśnienia treści złożonej oferty, w trybie art. 223 ust. 1

PZP, w związku z wątpliwościami dotyczącymi rzetelności informacji zamieszczonych w Formularzu Oferty w pkt 5

dotyczących doświadczenia osoby przewidzianej na stanowisko kierownika budowy, a więc stanowiących podstawę do

dokonania oceny oferty w zakresie kryterium oceny ofert: „doświadczenie kierownika budowy (B)”, wskazując, że

Odwołujący w pkt 5 Formularza oferty oraz w Wykazie osób (Formularz 3.3.) wskazał na odmienne daty pełnienia funkcji

przez A.M.. Wyraził stanowisko, że aby skutecznie twierdzić, że dana osoba przy wykonywaniu danych robót pełniła

samodzielną funkcję techniczną, koniecznym jest formalne przyjęcie przez nią obowiązków związanych z tą funkcją

poprzez złożenie podpisu w dzienniku budowy. Co do powołanego doświadczenia w ramach Zadania 3 to Zamawiający

wskazał, iż ogłoszenie o udzieleniu zamówienia ukazało się w dniu 31.12.2020 r. W sekcji V.2.1) tego ogłoszenia widnieje

data zawarcia umowy: 29/12/2020, a więc niemal 12 miesięcy po terminie wskazanym przez DROG-BUD w pkt.5

Formularza Oferty, jako data rozpoczęcia pełnienia funkcji kierownika budowy w ramach tego zamówienia. W związku z

powyższym, Zamawiający zwrócił się o przedłożenie wyjaśnień w zakresie zidentyfikowanych ww. wątpliwości i

rozbieżności popartych dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste pełnienie funkcji kierownika budowy/robót

drogowych przez pana A.M. przy Zadaniach wymienionych w pkt.5 Formularza Oferty.

Pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. wykonawca DROG-BUD sp. z o.o. wyjaśnił, że Pan A.M. posiada wymagane przez

Zamawiającego w pkt. 22.4 SW Z doświadczenie, które zdobył na wskazanych w ofercie trzech budowach, na których

pełnił funkcję kierownika budowy lub kierownika robót drogowych przez okres przekraczający łącznie 48 miesięcy.

Wskazał, że ww. osoba pełniła obowiązki kierownika budowy lub kierownika robót drogowych na wskazanych w ofercie

zadaniach w następujących okresach: Zadanie nr 1 (Rozbudowa drogi wojewódzkiej Nr 484 Bełchatów - Kamieńsk

Odcinek Łękawa – Kamieńsk): 8.10.2017 – 24.10.2017– 16 dni, Zadanie nr 2 (Rozbudowa ul. Głównej w Kleszczowie

wraz z infrastrukturą drogową): 25.10.2017 – 05.03.2020 – 862 dni, Zadanie nr 3 (Budowa MOP-ów i OUA w ramach

realizacji Autostrady A1 węzeł Rząsawa – węzeł Blachownia): 29.12.2020 – 11.08.2022 – 590dni. Zatem Wykonawca

wskazuje, że już czas pracy na Zadaniu nr 2 i nr 3 wypełnia wymagany okres doświadczenia kierownika budowy, gdyż:

Zadanie nr 2+ Zadanie nr 3 = 862 dni + 590 dni = 1452 dni. 1452 dni / 30 dni = 48 miesięcy i 12 dni. „Wykonawca

potwierdza, iż w okresach wskazanych w piśmie Zamawiającego z 7 stycznia b.r.Pan A.M. wykonywał obowiązki

kierownika budowy na zadaniach nr 1 (Rozbudowa drogi wojewódzkiej Nr 484 Bełchatów - Kamieńsk Odcinek Łękawa –

Kamieńsk) oraz nr 2 (Rozbudowa ul. Głównej w Kleszczowie wraz z infrastrukturą drogową). Ponadto – zdaniem

Wykonawcy – na zadaniu nr 1 A.M. pełnił funkcję kierownika budowy od dnia 8.10.2017,na podstawie wniosku

Wykonawcy do Zamawiającego z dnia 05.10.2017 o zmianę na stanowisku kierownika budowy (Załącznik nr 1). Zgodnie

bowiem z § 15 umowy nr 128/2017 zawartej przez Wykonawcę z ZDW w Łodzi o zmianie na stanowisku kierownika

budowy Wykonawca miał obowiązek powiadomić na piśmie Zamawiającego na 3 dni przed dokonaniem tej zmiany. Taki

zapis oznacza, że po upływie tych 3 dni nowy kierownik budowy przejął faktycznie obowiązki na budowie od swojego

poprzednika.” Odnosząc się do doświadczenia zdobytego w ramach Zadania 3, Odwołujący wyjaśnił, że do weryfikacji

Zamawiający przyjął nieprawidłowy dokument pn.:„Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia” a powinien przyjąć dokument

pn.: „Ogłoszenie o zamówieniu z dnia 29.05.2020”. Ponadto, wyjaśnił, że omyłkowo w ofercie przyjął nieprawidłową datę

rozpoczęcia realizacji zadania nr 3. „W rzeczywistości budowa ta była prowadzona od 29 grudnia 2020 r. a zakończyła

się odbiorem ostatecznym dopiero w dniu 10 sierpnia 2022 r. oraz wydaniem świadectwa przejęcia w dniu 11 sierpnia

2022 r.(Załącznik nr 7)Na stronie 2 tego świadectwa zostało wyraźnie napisane, że, cyt.: „Z dniem 11.08.2022 ustaje

odpowiedzialność Wykonawcy za opiekę nad przejętą częścią Robót z uwzględnieniem wyłączeń określonych w

załączniku nr 2 do niniejszego Świadectwa Przejęcia i przechodzi na Zamawiającego.” A zatem do 11.08.2022

odpowiedzialność ta spoczywała po stronie Wykonawcy.” Powołał się na brzmienie Subklauzuli 11.9. „Nawet gdyby

Zamawiający nie zgodził się z tą argumentacją, to Pan A.M. sprawował obowiązki kierownika robót drogowych na Zadaniu

nr 3 od 29 grudnia 2020 r. do 11.08.2022 r., co potwierdza Poświadczenie Zamawiającego GDDKiA O. Katowice z dnia

7.03.2023r na Zadanie nr 3 wraz z uzupełnieniem tego poświadczenia z 10.01.2025 r. (Załączniki nr 4 i nr 5), protokół

odbioru ostatecznego Zadania nr 3 (Załącznik nr 6), Świadectwo przejęcia na Zadanie Nr 3 ( załącznik nr 7), Schemat

organizacyjny Wykonawcy dla Zadania nr 3 (załącznik nr 12) oraz Świadectwo Wykonania Dla Robót Stałych z

24.06.2024 r. na Zadanie nr 3 ( załącznik nr 3).” Do pisma dołączył dowody potwierdzające zajęte wyżej stanowisko, w

tym protokoły odbioru, treść Subklauzuli 11.9, ogłoszenia o zamówieniu.

Dodatkowo, dnia 18 lutego 2025 r. Odwołujący skierował do Zamawiającego pismo pt. Stanowisko wykonawcy, w którym

w załączeniu przedłożył zaświadczenie z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z 14 lutego 2025 r., protokół

odbioru technicznego robót z 31 października 2022 r. oraz protokół odbioru technicznego robót z 31 września 2022 r.

Wyjaśnił, że w ramach Zadania 3 – doświadczenie w zakresie pełnienia funkcji kierownika robót drogowych A.M.

zdobywał w okresie od dnia 12 stycznia 2021 r. do dnia 31 października 2022 r. Okoliczność tę potwierdza załączone do

niniejszego pisma zaświadczenie wystawione przez Zamawiającego tej inwestycji, Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i

Autostrad. Dodał, że pan A.M. uczestniczył w ramach pełnienia przez niego funkcji kierownika robót w usuwaniu usterek

zgodnie z zapisami umowy, co potwierdzają protokoły odbioru robót technicznych z 30 września 2022 r. oraz z dnia 31

października 2022 r. na których pan A.M. złożył podpis jako kierownik robót.

Dnia 7 marca 2025 r. Zamawiający poinformował o wyborze najkorzystniejszej oferty Przedsiębiorstwo Robót DrogowoMostowych sp. z o.o. Dodał również, że wykonawca DROG-BUD Sp. z o.o. z Lubojenki zaoferował najniższą cenę,

zadeklarował udzielenie maksymalnego okresu rękojmi oraz doświadczenie kierownika budowy wynoszące min. 48

miesięcy, w związku z czym na podstawie tak przekazanych w ofercie informacji, jego oferta została najwyżej oceniona

a wykonawca został wezwany do złożenia podmiotowych środków dowodowych, niemniej Zamawiający przy badaniu

informacji, dotyczących kryterium „doświadczenie kierownika budowy”, zawartych w pkt 5 Formularza oferty oraz w

podmiotowych środkach dowodowych – wykazie osób, dostrzegł rozbieżności w datach pełnienia funkcji kierownika

budowy/robót na trzech przedstawionych zadaniach. Zamawiający podjął kroki w celu ustalenia prawidłowych terminów

pełnienia funkcji kierownika budowy przez osobę przewidzianą w Formularzu oferty. Zamawiający szczegółowo

przeanalizował otrzymane informacje i ustalił, iż kierownik budowy wskazany w ramach kryterium „doświadczenie

kierownika budowy” przez wykonawcę nie posiada zadeklarowanego w ramach tego kryterium doświadczenia

zawodowego. Zamawiający przyjmując, że okres pełnienia funkcji kierownika liczymy od złożenia oświadczenia o

przejęciu obowiązków kierownika budowy/robót złożonego w Dzienniku budowy do dnia odbioru ostatecznego

robót/zakończenia pełnienia funkcji kierownika budowy/robót otrzymał następujący rezultat:

W związku z powyższym poinformował, że zgodnie z opisanymi w pkt 22 SW Z kryteriami oceny ofert oraz zasadami ich

punktowania, Zamawiający w kryterium (pkt 22.4 SW Z) „doświadczenie kierownika budowy” przyznaje wykonawcy

DROG-BUD Sp. z o.o. 10 punktów. Podkreślił, że nie może budzić wątpliwości, że nie można sumować doświadczenia

kierownika robót nabytego na dwóch budowach w tym samym czasie, co znajduje potwierdzenie w doktrynie i

orzecznictwie. Powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2017 r.,

sygn. V SA/Wa 3208/16 oraz na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 4 października 2021 r., sygn. akt KIO 2444/21,

a także wyrok z 31 marca 2022 r., sygn. KIO 704/22. Wskazał, że w oparciu o zasady logiki oczywistym jest, że jeśli

dana osoba była w jednym miesiącu kierownikiem budowy na dwóch różnych inwestycjach, to nie nabywa przez to

dwumiesięcznego doświadczenia, lecz doświadczenie miesięczne na dwóch zadaniach. Powołał się również na

interpretację Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, dotyczącej terminu objęcia obowiązków przez kierownika budowy

i kierownika robót, zgodnie z którą: „Kierownik budowy obejmuje swoje obowiązki przed rozpoczęciem robót

budowlanych. W pierwszej kolejności inwestor w dzienniku budowy wpisuje osobę, której powierza obowiązki kierownika

budowy. Osoba ta potwierdza wpisem przyjęcie powierzonej funkcji. Natomiast kierownik robót może zostać

wyznaczony już w trakcie trwania robót budowlanych, ale przed rozpoczęciem tych robót, za które ma on odpowiadać

(…) Podjęcie obowiązków kierownika budowy i kierownika robót następuje z chwilą złożenia oświadczenia (podpis i data)

o przyjęciu obowiązków kierownika budowy i kierownika robót nad danymi robotami budowlanymi”. Podał, że wykonawca

DROG-BUD Sp. z o.o.podał w Formularzu Oferty w odniesieniu do doświadczenia osoby przewidzianej na stanowisko

kierownika budowy dane niezgodne ze stanem faktycznym, lecz zweryfikowana przez Zamawiającego ocena oferty

eliminuje uznanie oferty tego wykonawcy za najkorzystniejszą, toteż podanie informacji niezgodnej z rzeczywistością nie

wywoła negatywnych skutków w sferze interesów, czy to samego zamawiającego czy innych wykonawców.

Izba zaliczyła w poczet akt postępowania:

1)dokumentację przekazaną przez Zamawiającego w postaci elektronicznej, która wpłynęła do akt sprawy w dniu 24

marca 2025 r., w szczególności:

-Ogłoszenie o zamówieniu,

-SWZ wraz z załącznikami,

-oferty,

-informacja z dnia 25 listopada 2024 r. z otwarcia ofert,

-pismo z 13 grudnia 2024 r. wezwanie do złożenia podmiotowych środków dowodowych wraz z odpowiedzią DROGBUD Sp. z o.o. i Wykazem osób (Formularz 3.3.),

-pismo z 23 grudnia 2024 r. pt. Sprostowanie omyłki,

-wezwanie do wyjaśnień treści oferty i odpowiedź z dnia 13 stycznia 2025 r.,

-pismo z 18 lutego 2025 r. pt. Stanowisko wykonawcy DROG-BUD Sp. z o.o.,

-informacja z dnia 7 marca 2025 r. o wyborze najkorzystniejszej oferty,

2)dowody załączone do odwołania, na fakty powołane przez stronę:

-kopia dziennika budowy dot. inwestycji Budowa MOP-ów i OUA w ramach realizacji Autostrady A1 węzeł Rząsawa –

węzeł Blachownia,

-subklauzula 11.9 Warunków Kontraktu,

-świadectwo Wykonania dla Robót Stałych z 24 czerwca 2024 r.,

-wnioski Odwołującego z 5 października 2017 r. i 25 października 2017 r.

-pisma Zarządu Dróg Wojewódzkich w Łodzi z 7 listopada 2017 r.

-protokół z narady organizacyjnej z 15 września 2017 r.

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, poczynione ustalenia faktyczne oraz orzekając

w granicach zarzutów zawartych w odwołaniu, Izba zważyła, co następuje.

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Izba stwierdziła, że czynność oceny ofert złożonych tak przez Odwołującego, jak też przez Przedsiębiorstwo Robót

Drogowo-Mostowych sp. z o.o. nie jest obarczona wadami wskazanymi w odwołaniu. Zamawiający nie naruszył

przepisów stanowiących zarzuty odwołania.

W szczególności, Izba uznała, że Zamawiający prawidłowo zadecydował o braku podstaw do przyznania Odwołującemu

20 pkt w kryterium „doświadczenie kierownika budowy (B)”, wobec braku możliwości uznania, wskutek dokonywanych

przez Odwołującego co najmniej trzykrotnych zmian oferty, że osoba wyznaczona przez tego wykonawcę na stanowisko

kierownika budowy A.M., w okresie ostatnich 8 lat przed upływem terminu składania ofert, pełniła funkcję kierownika

budowy, kierownika robót lub inspektora nadzoru robót drogowych na zadaniach polegających na budowie, przebudowie

lub rozbudowie dróg przy min. dwóch zadaniach o wartości nie mniejszej niż 20 000 000,00 zł brutto każde zadanie –

przez okres min. 48 miesięcy.

W efekcie, Zamawiający prawidłowo wybrał jako najkorzystniejszą ofertę Przystępującego.

Odnosząc się szczegółowo do zarzutów odwołania, należy wskazać, co następuje.

W odniesieniu do zarzutu b. odwołania, Izba uznała, że wbrew twierdzeniom Odwołującego, SW Z zawiera jasne,

precyzyjne postanowienia w zakresie dotyczącym warunku udziału w postępowaniu odnoszącego się do wykazania się

dysponowaniem osoby nadającej się na stanowisko kierownika budowy w specjalności inżynieryjnej drogowej, jak też w

zakresie powiązanego z nim opisu kryterium „doświadczenie kierownika budowy (B)”, w tym również w zakresie

wszystkich aspektów podlegających ocenie, a przede wszystkim w zakresie zdefiniowania sposobu określania początku

okresu pełnienia funkcji kierownika i jego końca.

Odwołujący zdaje się przeoczył, że zgodnie z pkt 18.4.2. SW Z, określenia pełnionych funkcji należy rozumieć tak, jak w

ustawie Prawo budowlane. Wobec powyższego, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy

odwoływać się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 47u pkt 1 tej ustawy, w wersji

obowiązującej na dzień upływu terminu składania ofert (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.), minister właściwy

do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa określi, w drodze

rozporządzenia szczegółowy sposób wydawania i prowadzenia dziennika budowy w postaci papierowej i elektronicznej,

w tym dokonywania wpisów. Zgodnie zaś z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22

grudnia 2022 r. w sprawie dziennika budowy oraz systemu elektroniczny dziennik budowy (Dz.U. z 2023 r., poz. 45),

wydanego w oparciu o ww. upoważnienie ustawowe, przed rozpoczęciem robót budowlanych inwestor dokonuje w

dzienniku budowy, na początku części przeznaczonej do dokonywania wpisów, wpisu dotyczącego osób, którym

powierza się funkcje kierownika budowy. Natomiast, w świetle § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia, osoba, której powierza się

ww. funkcję, potwierdza wpisem przyjęcie powierzonej funkcji i wskazuje numer posiadanych uprawnień budowlanych.

Obecnie, nie obowiązuje już bowiem przepis art. 45 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w niemal analogicznym brzmieniu,

do którego odwoływała się Krajowa Izba Odwoławcza w orzeczeniach powołanych przez Zamawiającego. Niemniej

jednak, na gruncie niniejszej sprawy – pomimo zmiany stanu prawnego – nie można odmówić tym orzeczeniom

aktualności. Zwłaszcza, że Odwołujący powołał się na doświadczenie A.M. wynikające z pełnienia funkcji kierownika

budowy w latach 2017-2022, zaś ww. regulacja art. 45 ust. 7 ustawy Prawo budowlane obowiązywała do dnia 27 stycznia

2023 r. Izba w niniejszym składzie podziela stanowisko, iż – w razie braku odmiennej definicji wynikającej ze specyfikacji

warunków zamówienia danego zamówienia – z przepisów ustawy Prawo budowlane wynika, że pełnienie funkcji przez

kierownika budowy rozpoczyna się z momentem potwierdzenia przez osobę, której powierzono tę funkcję, wpisem w

dzienniku budowy przyjęcia tej funkcji. Istotne w tym zakresie jest bowiem ustalenie, że z tym momentem kierownik

budowy staje się uczestnikiem procesu budowlanego, w rozumieniu ustawy (art. 17 ustawy Prawo budowlane),

przyjmuje na siebie obowiązki kierownika budowy, o których mowa w art. 22 tej ustawy oraz odpowiedzialność za ich

należyte wykonywanie.

Z kolei, odnośnie zakończenia okresu pełnienia funkcji `na potrzeby ww. kryterium oceny ofert ustalonego w niniejszym

postępowaniu, należy brać pod uwagę albo dzień rezygnacji z pełnienia funkcji kierownika albo stosowny wpis w

dzienniku budowy o zakończeniu lub przejęciu pełnienia funkcji dotychczasowego kierownika, ewentualnie dzień

zakończenia budowy (protokolarny odbiór robót). Zgodnie z art. 47l ust. 1 ustawy Prawo budowlane w obecnie

obowiązującym brzmieniu, w przypadku zakończenia robót budowlanych kierownik budowy zamyka wpisem dziennik

budowy. Przy czym, w ocenie Izby, skoro jednym z obowiązków kierownika budowy, wskazanych w art. 22 pkt 9 ustawy

Prawo budowlane, jest zapewnienie usunięcia stwierdzonych wad – czas wykonywania tych obowiązków, należy

uwzględnić przy ustalaniu doświadczenia kierownika budowy, niewątpliwie bowiem są to obowiązki ciążące na

kierowniku budowy, za których wykonanie ponosi on odpowiedzialność. Jednocześnie, niewłaściwe i nielogiczne byłoby

wliczanie do okresu doświadczenia całego czasu od momentu odebrania robót i zakończenia budowy do momentu

usuwania ewentualnie stwierdzonych wad, skoro wówczas kierownik budowy nie wykonywał żadnych obowiązków, o

których mowa w art. 22 ustawy Prawo budowlane. Biorąc powyższe pod uwagę, nie ma wątpliwości, iż w świetle SW Z

obowiązuje wszystkich wykonawców, jak też Zamawiającego jeden sposób liczenia okresu doświadczenia kierownika

budowy – taki, na jaki wskazał Zamawiający w niniejszej sprawie.

Zdaniem Izby, SW Z zawiera również precyzyjne ustalenia w odniesieniu do możliwości powołania się na doświadczenie

zdobywane równolegle w czasie. W pkt 18.4.2 SW Z wskazano bowiem, że doświadczenie zdobyte przez wykonawcę na

kilku równoległych budowach nie będzie sumowane, a nadto, że niedopuszczalne jest dublowanie okresów

doświadczenia, tj. podwójne wliczanie do okresu wymaganego doświadczenia okresu pełnienia funkcji kierownika

budowy w ramach inwestycji realizowanych w tym samym czasie. Postanowienia te są jasne.

Niemniej jednak, sposób interpretacji ww. postanowień SW Z miałby wpływ na wynik postępowania tylko wówczas, gdyby

Odwołujący nie dokonał kilkukrotnych zmian oświadczeń w zakresie okresu pełnienia funkcji przez A.M..

W pkt 5 Formularza oferty, Odwołujący powołał się na doświadczenie A.M., w zakresie trzech zadań, z podaniem ich

przedmiotu, wartości, pełnionej funkcji i podanych z dokładnością do danego miesiąca dat rozpoczęcia i zakończenia

okresu pełnienia funkcji kierownika budowy.

Zaznaczyć należy, że zgodnie z pkt 22.4 SW Z, przedmiotowe kryterium oceny ofert „doświadczenie kierownika” miało

być rozpatrywane wyłącznie na podstawie pkt 5 Formularza Oferty, przy czym warto zaznaczyć, że Zamawiający nie

żądał w treści SW Z złożenia przez wykonawców żadnych dokumentów wykazujących tak wskazane doświadczenie w

pełnieniu funkcji kierownika robót na potrzeby kryterium oceny ofert.

Podkreślić należy, że w toku postępowania o udzielenie zamówienia, Zamawiający stwierdził, że podane w ofercie przez

wykonawcę DROG-BUD Sp. z o.o. daty dotyczące okresu pełnieni funkcji przez A.M. są wątpliwe. Po pierwsze,

Zamawiający sam ustalił, iż w zakresie zadania nr 3, w dacie „01.2020” postępowanie o udzielenie zamówienia, w

ramach którego wykonywana miała być funkcja kierownika budowy nie zostało jeszcze nawet wszczęte. Po drugie,

Zamawiający nabrał wątpliwości co do wiarygodności informacji wskazanych w pkt 5 oferty Odwołującego wskutek

porównania wskazanych tam dat z datami wskazanymi następnie w złożonym przez Odwołującego Wykazie osób

(Formularz 3.3).

W związku z ww. wątpliwościami, Zamawiający prawidłowo wezwał Odwołującego do wyjaśnienia treści oferty w trybie

art. 223 ust. 1 PZP. W odpowiedzi, Odwołujący ponownie zmienił swoje wcześniejsze oświadczenia i wskazał na inne

daty, w których A.M. pełnił funkcję kierownika budowy.

Należy podkreślić, że wskazane w pkt 5 Formularza oferty Odwołującego daty nie podlegały zmianom ani poprawianiu,

chyba że w ramach sprostowania oczywistej omyłki, ale za taką nie sposób uznać modyfikacji dat wprowadzanych

kolejnymi pismami przez Odwołującego. Odwołujący ani w toku postępowania o udzielenie zamówienia, ani w toku

postępowania odwoławczego nie wykazał, że doszło do popełnienia omyłki. Z oczywistą omyłką pisarską mamy do

czynienia, gdy wyraźnie widać, że omyłka ta jest prosta do poprawienia, tj. w sposób oczywisty i jednoznaczny, innymi

słowy sposób jej poprawienia jest tylko jeden i nie budzi wątpliwości, zaś zamawiający nie musi dopytywać wykonawcy o

sposób, w jaki powinien poprawić omyłkę, lecz jest w stanie samodzielnie tego dokonać i poinformować wykonawcę o

poprawieniu omyłki w ofercie (art. 223 ust. 2 pkt 1 PZP). Podobnie w przypadku innych omyłek polegających na

niezgodności treści oferty z dokumentami zamówienia, niepowodujących istotnych zmian w treści oferty (art. 223 ust. 2

pkt 3 PZP).

W niniejszej sprawie, Zamawiający nie był w stanie samodzielnie „poprawić” dat, w jakich A.M. nabywał doświadczenie

kierownika budowy, bowiem nie miał o tym wiedzy. To zadaniem wykonawcy było wskazanie poprawnych dat w

Formularzu oferty, ew. wskazanie na omyłkę, jeżeli faktycznie doszłoby do jej popełnienia. Tym samym, wykluczone jest

uznanie, że w niniejszej sprawie, na którymkolwiek etapie postępowania doszło do popełnienia przez Odwołującego

omyłki w zakresie wskazania dat, w jakich A.M. nabywał doświadczenie kierownika budowy oceniane w ramach kryterium

„doświadczenie kierownika budowy (B)” oraz skutecznego jej poprawienia.

Wykluczenie możliwości uznania, że Odwołujący popełnił w Formularzu oferty omyłki prowadzi do uznania, że

Odwołujący kolejnymi pismami próbował dokonać w treści oferty niedopuszczalnych, w świetle art. 223 ust. 1 PZP

zmian. Nie można zgodzić się z argumentacją Odwołującego, iż wobec treści pkt 22.4 SW Z: „W następstwie czynności

złożenia wyjaśnień Wykonawca nie może uzupełniać pkt 5 Formularza Oferty o dodatkowe zadania nieujęte w

Formularzu lub dokonywać ich zmiany” – Zamawiający zakazał jedynie uzupełniania Formularza o kolejne zadania i

dokonywania zmian w zakresie wskazanych zadań poprzez wskazanie innych zadań, lecz nie zakazał dokonywania

korekt i uzupełnień w zakresie wskazanych tam zadań. Rację ma Przystępujący podkreślając, że ww. postanowienie

należy interpretować przez pryzmat art. 223 ust. 1 PZP i wyżej wskazanego ustawowego zakazu dokonywania zmian w

treści ofert w toku badania i oceny ofert.

Należy zaznaczyć, że co do zasady informacje podawane przez wykonawców na potrzeby oceny oferty w ramach

kryteriów oceny ofert stanowią treść oferty, skoro odnoszą się do przedmiotu przyszłego zobowiązania wykonawcy lub

dookreślają sposób jego wykonania (zob. wyrok z 4 czerwca 2013 r., sygn. KIO 1207/13). Informacje podane przez

Odwołującego na potrzeby oceny oferty w ramach kryterium „doświadczenie kierownika (B)” obejmują wskazanie

doświadczenia osoby wyznaczonej na stanowisko kierownika budowy w ramach realizacji przedmiotowego zamówienia.

Tym samym, informacje te nie odnoszą się ani do samego wykonawcy, w tym dokumenty je obejmujące nie stanowią

podmiotowych środków dowodowych, ani nie potwierdzają spełniania przez oferowane roboty budowlane wymagań

określonych przez Zamawiającego, skoro Zamawiający takich nie określił, a tym samym dokumenty je obejmujące nie

stanowią przedmiotowych środków dowodowych.

Konieczne jest również dostrzeżenie, że jak zaznaczył Zamawiający w treści pkt 22.4 SW Z, zważywszy, że Formularz

Oferty w zakresie kryterium „Doświadczenie kierownika budowy” stanowić będzie integralną część umowy zawieranej z

wyłonionym w drodze postępowania wykonawcą, wobec tego wykonawca będzie związany proponowanymi

rozwiązaniami i odpowiedzialny wobec Zamawiającego za realizację zamówienia zgodnie z zaoferowanym

zobowiązaniem. Co więcej, informacje wskazane przez wykonawcę w pkt 5 Formularza oferty mają istotne znaczenie w

zakresie podjęcia przez Zamawiającego decyzji o wyborze oferty najkorzystniejszej, skoro stanowią element oceny ofert i

mogły spowodować przyznanie ofercie od 0 do 20 pkt. Ich modyfikacja przez wykonawcę w toku postępowania o

udzielenie zamówienia, po upływie terminu składania ofert, może mieć wpływ na ustalenie pozycji wykonawcy w rankingu

ofert. Biorąc pod uwagę, iż zgodnie z art. 74 ust. 2 pkt 1 PZP, oferty podlegają udostępnieniu innym wykonawcom

niezwłocznie po otwarciu ofert, wykonawca znając informacje podane przez innych wykonawców w pkt 5 Formularza

oferty, mógłby modyfikować podane przez siebie informacje, wpływając na ranking ofert. Stąd, takie działania zostały

zakazane wprost przez ustawę PZP. Niewątpliwie, przyzwolenie przez zamawiającego na takie działanie stanowiłoby

naruszenie podstawowych zasad postępowania, w tym zasady równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji

oraz zasady przejrzystości (art. 16 pkt 1 i 2 PZP). Doprowadziłoby to do udzielenia zamówienia wykonawcy wybranemu

niezgodnie z przepisami PZP (art. 17 ust. 2 PZP).

W efekcie, należy podkreślić, że kilkukrotna zmiana przez wykonawcę podanych informacji niezbędnych do oceny oferty

w ramach kryteriów oceny ofert, co równoznaczne jest z kilkukrotną zmianą oferty, po upływie terminu składania ofert –

jest niedopuszczalna.

Mając powyższe na uwadze, Izba uznała, że – wbrew argumentom odwołania – Zamawiający nie miał podstaw do

przyznania ofercie Odwołującego 20 pkt, skoro nie można uznać, by Odwołujący spełnił kryterium „doświadczenie

kierownika (B)” poprzez wskazanie 1 osoby posiadającej uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w

specjalności inżynieryjnej drogowej w zakresie odpowiadającym przedmiotowi zamówienia, która w okresie ostatnich 8

lat przed upływem terminu składania ofert pełniła funkcję kierownika budowy, kierownika robót lub inspektora nadzoru

robót drogowych na zadania polegających na budowie, przebudowie lub rozbudowie dróg przy min. dwóch zadaniach o

wartości nie mniejszej niż 20 000 000,00 zł brutto każde zadanie, przez okres min. 48 miesięcy. W ocenie Izby,

trzykrotna zmiana w zakresie informacji istotnych dla oceny ww. kryterium oceny ofert, w przypadku przedmiotowej

sprawy, podważa wiarygodność informacji podanych w Formularzu oferty w zakresie uznania, że Odwołujący wykazał

fakt kierowania robotami budowlanymi przez A.M. przez okres minimum 48 miesięcy.

Nie sposób również uznać zasadności zarzutu a. odwołania dotyczącego naruszenia art. 239 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 1

i 2 i art. 17 ust. 2 PZP poprzez wadliwą ocenę czynności oferty złożonej przez Przystępującego i przyznanie jej

największej ilości pkt, a w konsekwencji dokonanie wyboru oferty tego wykonawcy jako najkorzystniejszej. Odwołujący w

żaden sposób nie wykazał, by Zamawiający przyznał Przystępującemu za dużą liczbę pkt, a tym samym by nienależycie

ocenił ofertę tego wykonawcy. Odwołujący skoncentrował się na zakwestionowaniu oceny własnej oferty i jak można

domniemywać, w ten sposób w konsekwencji kwestionował ocenę oferty Przystępującego. Skoro zatem, zarzut b

odwołania Izba uznała za bezzasadny, to również zarzut a. nie może zostać uwzględniony, skoro nie było podstaw do

uznania oferty Odwołującego za najkorzystniejszą, zaś jak już wskazano – Odwołujący nie wykazał, że Zamawiający

dokonał wadliwej czynności oceny oferty złożonej przez Przystępującego.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 552 ust. 1, art. 553 i art. 554 ust. 1 pkt 1 PZP, orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku postępowania - na podstawie 557 PZP oraz w oparciu o

przepisy 1 i pkt 2 lit. b) w zw. z 8 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie

szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobieraniu

wpisu od odwołania (Dz. U. poz. 2437 ze zm.). Zgodnie z tą regulacją, w przypadku oddalenia odwołania przez Izbę w

całości, koszty ponosi odwołujący. Izba zasądza uzasadnione koszty postępowania od odwołującego na rzecz

uczestnika postępowania odwoławczego wnoszącego sprzeciw, który przystąpił po stronie zamawiającego, jeżeli

uczestnik ten wniósł sprzeciw wobec uwzględnienia zarzutów przedstawionych w odwołaniu w całości.

Przewodnicząca: …………..

Uzasadnienie liczy 60 427 znaków.

Dokument w bazie źródłowej