Sygn. akt: KIO 3331/25
WYROK
Warszawa, dnia 29 września 2025 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Anna Wojciechowska
Protokolant:
Mikołaj Kraska
po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 25 września 2025 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej w dniu 8 sierpnia 2025 r. przez wykonawcę PHU Komunalnik sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu
w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego Gminę Tułowice
orzeka:
1.Umarza postępowanie odwoławcze w zakresie zarzutów nr 1, 3.1., 3.2., 3.5. odwołania uwzględnionych przez
zamawiającego.
2.Uwzględnia w części odwołanie w zakresie zarzutu nr 2, 3.4. oraz 3.6. odwołania i nakazuje zamawiającemu:
2.1.dokonanie modyfikacji specyfikacji warunków zamówienia, w tym szczegółowego opisu przedmiotu zamówienia i
projektowanych postanowień umowy przez zniesienie bezwzględnego wymogu wyposażenia bazy
magazynowo- transportowej w miejsce do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy
odpadów komunalnych i zabezpieczenia go przed emisją zanieczyszczeń do gruntu i działaniem czynników
atmosferycznych, a także wyposażenia bazy w urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów,
2.2.wykreślenie z projektowanych postanowień umowy kary umownej, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 34,
2.3.wykreślenie z projektowanych postanowień umowy prawa do odstąpienia od umowy z § 17 ust. 4,
oraz nakazuje uwzględnienie konsekwencji powyższych zmian w dokumentach zamówienia i ogłoszeniu o
zamówieniu.
3.Oddala odwołanie w pozostałym zakresie.
4.Kosztami postępowania obciąża odwołującego wykonawcę PHU Komunalnik sp. z o.o. z siedzibą we
Wrocławiu w części 1/4 oraz zamawiającego Gminę Tułowice w części 3/4 i
4.1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (piętnaście tysięcy złotych zero
groszy) uiszczoną przez wykonawcę PHU Komunalnik sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiutytułem wpisu od
odwołania oraz kwotę 3600 zł 00 gr (trzy tysiące sześćset złotych zero groszy) tytułem wynagrodzenia
pełnomocnika zamawiającego,
4.2.zasądza od zamawiającego Gminy Tułowice na rzecz odwołującego wykonawcy PHU Komunalnik sp. z o.o. z
siedzibą we Wrocławiu kwotę 10 350 zł 00 gr (dziesięć tysięcy trzysta pięćdziesiąt złotych zero groszy)
stanowiącą uzasadnioną część kosztów strony poniesionych tytułem wpisu od odwołania.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
Przewodniczący: …………………………..
Sygn. akt KIO 3331/25
Uzasadnienie
Zamawiający – Gmina Tułowice - prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu
nieograniczonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U.
2024 r., poz. 1320 z późn. zm. – dalej „ustawa pzp”), pn. „Świadczenie usług związanych z odbiorem oraz
zagospodarowaniem odpadów komunalnych, wytwarzanych przez właścicieli nieruchomości zamieszkałych
i niezamieszkałych z terenu gminy Tułowice”, numer zamówienia ZP.271.8.2025. Ogłoszenie o zamówieniu opublikowane
zostało w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu29 lipca 2025 r., pod numerem wydania i ogłoszenia (TED)
S:143/2025, 493582-2025.
W dniu 8 sierpnia 2025 r. odwołanie wniósł wykonawca PHU Komunalnik sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu –
dalej Odwołujący. Odwołujący wniósł odwołanie wobec treści specyfikacji warunków zamówienia.
Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów:
1. art. 112 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 1 i 3 ustawy pzp, a także art. 6d ust. 1 i ust. 4 pkt 5 ustawy o utrzymaniu czystości i
porządku w gminach, jak i art. 41 ustawy o odpadach przez określenie nieuzasadnionego ani charakterem zamówienia,
ani sposobem jego realizacji, a przez to nieproporcjonalnego i utrudniającego uczciwą konkurencję między
wykonawcami, warunku udziału w przedmiotowym postępowaniu dotyczącego wymaganych uprawnień do prowadzenia
określonej działalności gospodarczej lub zawodowej, tj. posiadania zezwolenia na zbieranie odpadów (Rozdział VIII punkt
8.1.2) tiret drugie SW Z – str. 10), o ile zwolnienie z obowiązku posiadania tego zezwolenia nie wynika z zastrzeżenia
Zamawiającego, poczynionego w pierwszym zdaniu in fine tegoż warunku: „w przypadku gdy Wykonawca zamierza
prowadzić przetwarzanie odpadów we własnym zakresie” (nie jest bowiem jednoznaczne czy zwolnienie to odnosi się
jedynie do wymaganego przez Zamawiającego zezwolenia na przetwarzanie odpadów, czy jednocześnie do zezwolenia
na przetwarzanie odpadów, jak i zezwolenia na zbieranie odpadów), gdy tymczasem prowadzenie odbierania
i zagospodarowania odpadów komunalnych (w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) nie jest
działalnością dla której przepisy powszechnie obowiązującego prawa wymagają uzyskania decyzji na zbieranie
odpadów, a ograniczają się jedynie do obowiązku zapewnienia sobie przez wykonawcę dostępu do właściwych instalacji
zagospodarowania odpadów (co Zamawiający w pełni wyraził gdy w zakresie zezwolenia na przetwarzanie odpadów
dopuszczając zamiast jego posiadania wylegitymowanie się przez wykonawcę umową z instalacją na
zagospodarowanie odpadów).
2. § 2 ust. 2 pkt 3 i 5 lit. c) oraz § 3 pkt 3 rozporządzenia z 11 stycznia 2023 r. Ministra Środowiska w sprawie
szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w związku z art. 99
ust. 1 i 2 i art. 16 ustawy pzp przez ukonstytuowanie bezwzględnego wymogu wyposażenia bazy magazynowotransportowej w miejsce do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych i
zabezpieczenia go przed emisją zanieczyszczeń do gruntu i działaniem czynników atmosferycznych, a także
wyposażenia bazy w urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych przed ich transportem do miejsc
przetwarzania (tak wprost „Opis zakresu usługi nr 1” punkt 7.7) lit. c) i e) tiret trzecie oraz punkt 7.10. lit. c) SOPZ oraz §
11 ust. 11 pkt 11 lit. c) i e) tiret trzecie oraz powtórzony punkt 10 lit. c) wzoru umowy), gdy tymczasem obowiązki te
(wyznaczenia zabezpieczonego miejsca magazynowania odpadów i posiadania urządzeń do ich gromadzenia) istnieją
jedynie w przypadku faktycznego zbierania na terenie bazy odpadów, co przecież nie jest obowiązkowe dla wykonawcy
(a więc obowiązki te mają jedynie względny charakter).
3. art. 483 § 1, art. 484 § 2 i art. 353(1) ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 16 pkt 13, art. 99 ust. 1, a także art. 433 pkt 1 i 4 pzp przez zastrzeżenie we wzorze umowy w sprawie zamówienia publicznego
nieadekwatnej do przedmiotu zamówienia, zbyt ogólnie określonej lub nadmiernie wygórowanej kary umownej, tj. kary
przewidzianej w:
1) § 12 ust. 1 pkt 13 – kary za nieterminowy odbiór odpadów w wysokości od 1.000 zł do 2.000 zł (w zależności od
wskazania wykonawcy w ofercie) za każdy stwierdzony przypadek i za każdy dzień zwłoki, gdy nie wiadomo, co jest
„stwierdzonym przypadkiem”, a gdyby „stwierdzonym przypadkiem” miałoby być nieodebranie odpadów w konkretnym
terminie harmonogramowym z pojedynczego punktu wywozowego (pojedynczej nieruchomości), to kara taka byłaby
nadmierna,
2) § 12 ust. 1 pkt 22 i 23 – kary za odbiór odpadów pojazdem nieujętym na liście pojazdów EURO 6 i za świadczenie
usługi pojazdem niespełniającym co najmniej normy EURO 6, które w rzeczywistości stanowią tą samą karę, ale co
ważniejsze gdy kary te dotyczą dopuszczalnego sposobu realizacji usługi, gdyż Zamawiający nie zastrzegł obowiązku
realizacji odbioru odpadów pojazdami o niższej normie emisji spalin niż EURO 6, a jedynie przewidział jako pozacenowe
kryterium oceny oferty dysponowanie przy realizacji usługi określonej liczby pojazdów EURO 6, co w żaden jednak
sposób nie oznacza, że oprócz tych zadeklarowanych pojazdów wykonawca nie może posiłkować się innymi,
niespełniającymi normy EURO 6 (przykładowo wykonawca nie musi w ogóle zadeklarować odbioru odpadów
„hakowcem”, czy „bramowcem” EURO 6, deklarując jedynie wykorzystanie sześciu „śmieciarek” EURO 6, czym wypełni
w całości zadeklarowany wymóg dysponowania pojazdami EURO 6 z pozacenowego kryterium oceny, ale będzie mógł
być „ukarany” za wykorzystanie np. „bramowca”, co do którego nie deklarował przecież spełnienia emisji normy spalin
EURO 6),
3) § 12 ust. 1 pkt 33 – kary za brak złożenia tłumaczenia przysięgłego obcojęzycznych dokumentów dotyczących
realizacji usługi, gdy taki wymóg nie wynika ani z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, ani z dokumentów
zamówienia,
4) § 12 ust. 1 pkt 34 – kary za „każdą ujawnioną realizację przedmiotu zamówienia zgodnie z zapisami umowy”, co w
żaden sposób nie wypełnia wymogu określoności i oznaczoności kary umownej, a jednocześnie uniemożliwia ocenę jej
adekwatności (niewygórowania),
5) § 12 ust. 3 – kary za nieudostępnienie dokumentacji związanej z działalnością objętą przedmiotem umowy, gdy kara ta
liczona jest od całości wynagrodzenie, co oznacza, że 0,1% za każdy dzień „opóźnienia” musi być przy kilkumilionowym
wynagrodzeniu uznane za wygórowane, a co ważniejsze, gdy kara ta oparta została na zasadzie ryzyka, a nie winy co
przecież stanowi klauzulę abuzywną w rozumieniu art. 433 pkt 1 ustawy pzp,
6) zastrzeżenie umownego prawa do odstąpienia od umowy w przypadku zmiany powszechnie obowiązujących
przepisów prawa dotyczących frakcji odpadów selektywnie zbieranych lub wymaganej częstotliwości odbioru odpadów (§
17 ust. 4 wzoru umowy), które skutkuje możliwością ograniczenia zakresu zamówienia bez wskazania minimalnej
(gwarantowanej) wartości lub wielkości usługi, co narusza art. 433 pkt 4 ustawy pzp, a co jednocześnie powinno być
przedmiotem regulacji dotyczącej dopuszczalności zmiany umowy, a nie jej przedwczesnego rozwiązania, gdyż inaczej
zasada równowagi kontraktowej stron i stabilności stosunku prawnego jest fikcją.
Odwołujący w oparciu o wyżej wskazane zarzuty wniósł o uwzględnienie odwołania, jak również nakazanie
Zamawiającemu modyfikacji SWZ:
1. zniesienia obowiązku posiadania przez wykonawcę decyzji na zbieranie odpadów komunalnych w ramach warunku
udziału w postępowaniu dotyczącego wymaganych uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub
zawodowej (Rozdział VIII punkt 8.1.2) tiret drugie SW Z – str. 10) jeżeli wykonawca nie zamierza prowadzić zbierania
odpadów we własnym zakresie.
2. zniesienia bezwzględnego wymogu wyposażenia bazy magazynowo- transportowej w miejsce do magazynowania
selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych i zabezpieczenia go przed emisją zanieczyszczeń do
gruntu i działaniem czynników atmosferycznych, a także wyposażenia bazy w urządzenia do selektywnego gromadzenia
odpadów („Opis zakresu usługi nr 1” punkt 7.7) lit. c) i e) tiret trzecie oraz punkt 7.10) lit. c) SOPZ, a także § 11 ust. 11 pkt
11 lit. c) i e) tiret trzecie oraz powtórzony punkt 10) lit. c) wzoru umowy).
3. dookreślenie przesłanek zastosowania kar umownych w jednoznaczny sposób i opartych wyłącznie na zasadzie winy
oraz w adekwatnej wysokości, co oznacza w przypadku kary z:
1) § 12 ust. 1 pkt 12 wskazanie, czym jest „stwierdzonym przypadek” zwłoki w odbiorze,
2) § 12 ust. 1 pkt 22 i 23 jej wykreślenie,
3) § 12 ust. 1 pkt 33 poprzestanie na wymaganiu przedłożenia dokumentu z tłumaczeniem (a nie przysięgłym
tłumaczeniem),
4) § 12 ust. 1 pkt 34 jej wykreślenie,
5) § 12 ust. 3 jej wykreślenie,
6) wykreślenie umownego prawa do odstąpienia od umowy z § 17 ust. 4 wzoru umowy.
Odwołujący uzasadniając zarzuty odwołania skierowane do rozpoznania wskazał, że:
Zarzut 2
Zamawiający, tak jak stanowi art. 6d ust. 4 pkt 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wymaga
przekazania odebranych odpadów komunalnych do zagospodarowania do właściwej instalacji (ewentualnie miejsc
zbierania odpadów) wskazanych w ofercie, względnie samodzielnego przetworzenia odpadów przez wykonawcę.
Sposób świadczenia przedmiotowej usługi nie wymaga od wykonawcy zbierania (choćby tymczasowego
magazynowania) odbieranych odpadów komunalnych. W szczególności z uwagi na bliskość instalacji do
zagospodarowania odpadów, możliwe jest bezpośrednie przekazywanie do nich odpadów odebranych z rejonu (z terenu
gminy Tułowice) pojazdami, które jeździły w danym dniu na tym rejonie. Innymi słowy, wykonawca nie jest zmuszony do
zjechania z rejonu na bazę magazynowo- transportową celem zrzutu/przeładunku na niej odebranych wcześniej
odpadów komunalnych. Zamawiający zarówno w SPOZ, jak i wzorze umowy, przewidział bezwzględny wymóg
wyposażenia bazy magazynowo- transportowej w miejsce do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy
odpadów komunalnych i zabezpieczenia go przed emisją zanieczyszczeń do gruntu i działaniem czynników
atmosferycznych, a także wyposażenia bazy w urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych przed
ich transportem do miejsca przetworzenia, co zdaniem Odwołującego z koniczności logicznej aktualizuje się dopiero w
przypadku faktycznego zbierania odpadów na terenie tej bazy (wymóg ten ma więc charakter względny, a nie
bezwzględny). Odwołujący powołał się na wyrok KIO z dnia 12 października 2020 r., sygn. 2440/20, który, mimo że
zapadł na podstawie poprzedniej ustawy pzp ale z uwagi na zbieżność treściową przepisów stanowiących podstawę
rozstrzygnięcia z aktualnie obowiązującymi zachowuje swą aktualność. Odwołujący wniósł o zniesienie bezwzględnego
wymogu wyznaczenia miejsca magazynowania odpadów na terenie bazy magazynowo- transportowej i jego
odpowiedniego zabezpieczenia, a także bezwzględnego wymogu wyposażenia bazy w urządzenia do selektywnego
gromadzenia odpadów, jeżeli na terenie bazy nie będzie dochodziło do faktycznego zbierania odpadów.
Zarzut 3.3.
W ocenie Odwołującego kara, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 33 zdaniem Odwołującego jest nieadekwatna, albowiem
ani powszechnie obowiązujące przepisy prawa, ani dokumentacja zamówienia nie przewidują co do zasady obowiązku
tłumaczenia dokumentów obcojęzycznych przez biegłych przysięgłych. Co więcej, z uwagi na nieokreśloność
dokumentów, których miałby dotyczyć ten obowiązek (w § 6 ust. 4 wzoru umowy mowa jest w zasadzie o każdym
rodzaju dokumentu), taka kara staje się tym bardziej nieadekwatna już nie tylko w kontekście przedmiotu zamówienia, ale
także i w aspekcie finansowym (stając się karą wygórowaną).
Zarzut 3.4.
Odwołujący wskazał, że kara przewidziana w § 12 ust. 1 pkt 34 jako przewidziana za jakiekolwiek naruszenie umowy w
oczywisty sposób narusza wszelkie zasady prawidłowej konstrukcji kar umownych. Zresztą w ocenie Odwołującego kara
ta i tak jest nieważna z mocy Kodeksu cywilnego.
Zarzut 3.6.
Odwołujący zakwestionował także zastrzeżone przez Zamawiającego w § 17 ust. 4 wzoru umowy umowne prawo do
odstąpienia. Pomijając już nawet kwestię błędnego określenia terminu skorzystania z tego prawa w świetle art. 395 § 1
Kodeksu cywilnego (a właściwie jego braku, gdyż przewidzenie terminu wypowiedzenia dla prawa odstąpienia jest novum
dla Odwołującego i nie jest znane regulacji Kodeksu cywilnego), to zauważył, że okoliczność pozwalająca na
skorzystanie z niego przez Zamawiającego leży poza wykonawcą, i co oczywiste jest całkowicie niezależna od
wykonawcy. Żaden wykonawca nie ma przecież wpływu na uchwalanie przez prawodawcę nowych regulacji prawnych.
Co jednak najważniejsze, nawet wprowadzenie przez prawodawcę takich zmian jak frakcje odpadów komunalnych
zbierane selektywnie, czy też częstotliwość ich odbioru, nie powinny prowadzić do przedwczesnej terminacji zamówienia
publicznego. Rolą zamawiającego publicznego jest zagwarantowanie wykonawcom minimalnego poziomu lub wartości
świadczenia usługi, i przewidzenie mechanizmu zmiany umowy w razie zmian prawa, które mogą wpływać na sposób
realizacji usługi. Tym samym, mechanizm przewidziany przez Zamawiającego w § 17 ust. 4 wzoru umowy sprzeczny
jest z podstawowymi zasadami pzp, jak i zresztą zasadami współżycia społecznego, choćby uczciwości między
kontrahentami i zachowania równowagi kontraktowej stron. W szczególności ujawnia się to w przypadku wprowadzenia
obowiązku selektywnego zbierania „u źródła” nowej frakcji odpadów komunalnych. W takim przypadku wykonawca może
przecież nadal realizować dotychczasowy przedmiot zamówienia, a Zamawiający mógłby albo udzielić osobnego
zamówienia na odbiór tej nowej frakcji odpadów albo po prostu dokonać zmiany umowy z wykonawcą przez obowiązek
przewidzenia dodatkowej trasówki dla odbioru nowej frakcji odpadów. Możliwość odstąpienia od całości umowy,
przewidzianej do realizacji w okresie 3-letnim, jest całkowicie nieadekwatnym rozwiązaniem, przysparzającym
Zamawiającemu uprawnienie negujące zachowanie jakiejkolwiek równowagi kontraktowej.
W dniu 3 września 2025 r. Zamawiający złożył odpowiedź na odwołanie, w której oświadczył, że uwzględnia
zarzuty nr 1, 3.1., 3.2. oraz 3.5. odwołania, a w pozostałym zakresie wniósł o oddalenie odwołania przedstawiając
uzasadnienie faktyczne i prawne swojego stanowiska.
Izba ustaliła, co następuje:
Izba ustaliła, że odwołanie czyni zadość wymogom proceduralnym zdefiniowanym w Dziale IX ustawy z dnia 11 września
2019 r. - Prawo zamówień publicznych, tj. odwołanie nie zawiera braków formalnych oraz został uiszczony od niego
wpis. Izba ustaliła, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 528 ustawy pzp, które skutkowałyby odrzuceniem
odwołania.
Izba stwierdziła, że Odwołujący posiada interes w uzyskaniu zamówienia oraz może ponieść szkodę w wyniku
naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy pzp, a więc odwołanie mu przysługiwało w myśl art. 505 ust. 1
ustawy pzp.
Izba ustaliła, że w terminie wynikającym z art. 525 ust. 1 ustawy pzp do postępowania odwoławczego nie zgłosił
przystąpienia żaden wykonawca.
Izba postanowiła dopuścić dowody z dokumentacji przedmiotowego postępowania, odwołanie wraz z załącznikami oraz
odpowiedź na odwołanie wraz z załącznikami.
Na podstawie tych dokumentów, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia, stanowiska i dowody złożone
przez strony w trakcie posiedzenia i rozprawy, Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła:
Na wstępie wskazania wymaga, że Izba postanowiła umorzyć postępowanie odwoławcze w zakresie zarzutów nr 1, 3.1.,
3.2. oraz 3.5. odwołania uwzględnionych przez Zamawiającego na podstawie art. 522 ust. 4 ustawy pzp. Zgodnie z tym
przepisem: „4. W przypadku uwzględnienia przez zamawiającego części zarzutów przedstawionych w odwołaniu, Izba
może umorzyć postępowanie odwoławcze w części dotyczącej tych zarzutów, pod warunkiem, że w postępowaniu
odwoławczym po stronie zamawiającego nie przystąpił w terminie żaden wykonawca albo wykonawca, który przystąpił po
stronie zamawiającego, nie wniósł sprzeciwu wobec uwzględnienia tych zarzutów. W takim przypadku Izba rozpoznaje
pozostałe zarzuty odwołania. Zamawiający wykonuje, powtarza lub unieważnia czynności w postępowaniu o udzielenie
zamówienia, zgodnie z żądaniem zawartym w odwołaniu w zakresie uwzględnionych zarzutów.” Taka sytuacja zaistniała w
przedmiotowym postępowaniu odwoławczym. Zamawiający uwzględnił w części zarzuty odwołania, natomiast po jego
stronie nie przystąpił w terminie do postępowania odwoławczego żaden wykonawca, co wyczerpuje dyspozycję ww.
przepisu i obliguje Izbę do umorzenia postępowania odwoławczego w zakresie zarzutów uwzględnionych. Powyższe
powoduje zakończenie postępowania odwoławczego bez merytorycznego rozpoznania ww. zarzutów odwołania. Izba
rozpoznała więc pozostałe zarzuty odwołania.
W pozostałym zakresie odwołanie zasługiwało na częściowe uwzględnienie.
W zakresie podniesionych zarzutów skierowanych do rozpoznania Izba ustaliła następujący stan faktyczny:
Zgodnie z SWZ:
- „Rozdział III. Opis przedmiotu zamówienia. 3.1. Przedmiotem zamówienia jest: „Świadczenie usług związanych z
odbiorem oraz zagospodarowaniem odpadów komunalnych, wytwarzanych przez właścicieli nieruchomości
zamieszkałych i niezamieszkałych z terenu gminy Tułowice” 3.2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawiera załącznik nr 9 do SWZ.”
- „Rozdział VIII. Warunki udziału w postępowaniu (…) 2) Uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej
lub zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów: - aktualny wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie
odbierania wszystkich grup odpadów komunalnych zawartych w Szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia od
właścicieli posesji/nieruchomości położonych na terenie Gminy Tułowice, wydany przez Burmistrza Tułowic. - aktualne
zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów komunalnych będących
przedmiotem zamówienia wydane na podstawie ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (tj. Dz. U. z 2023 r. poz.
1587 z późn.zm.), w przypadku, gdy Wykonawca zamierza prowadzić przetwarzanie odpadów we własnym zakresie lub aktualne umowy z instalacjami przetwarzania odpadów komunalnych zmieszanych i bioodpadów oraz umowy z
instalacjami odzysku i zagospodarowania odpadów zbieranych w sposób selektywny - w przypadku gdy Wykonawca
zamierza przekazywać odpady innemu podmiotowi w celu ich przetwarzania.”
Załącznik nr 9 do SWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia:
„Opis zakresu usługi Nr 1 (…) 7. Przy realizacji niniejszej Umowy, Wykonawca zobowiązany jest: 6) posiadać bazę
magazynowo- transportową usytuowaną: (…) 7) W zakresie wyposażenia bazy magazynowo- transportowej należy
zapewnić, aby: (…) c) miejsca magazynowania selektywnie zebranych odpadów komunalnych były zabezpieczone przed
emisją zanieczyszczeń do gruntu oraz zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych; (…) e) baza
magazynowo- transportowa była wyposażona w: (…) - miejsca do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z
grupy odpadów komunalnych, (…) 10) W zakresie posiadania wyposażenia umożliwiającego odbieranie odpadów
komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz jego odpowiedniego stanu technicznego należy zapewnić, aby: (…) c) na
terenie bazy magazynowo- transportowej znajdowały się urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów
komunalnych przed ich transportem do miejsc przetwarzania.”
Załącznik nr 8 – projektowane postanowienia umowy:
- „§ 3 ust. 1 pkt 11: Wykonawca zobowiązany jest do przedkładania dokumentacji związanej z realizacja umowy w języku
polskim. W sytuacji konieczności posłużenia się dokumentem obcojęzycznym np. umową z podwykonawcą,
Zamawiający zobowiązuje Wykonawcę do przedłożenia dokumentu wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski.”
- „§ 12 ust. 1 pkt 33 i 34: 1. Zamawiający może naliczyć Wykonawcy kary umowne w wysokości: 33.) 5 000,00 za brak
złożenia dokumentów dotyczących realizacji przedmiotu umowy w języku obcym bez tłumaczenia przez tłumacza
przysięgłego. 34) 2 000,00 zł za każdą ujawnioną realizację przedmiotu zamówienia niezgodnie z zapisami umowy.”
- „§ 17 ust. 4: 4. Zamawiającemu przysługuje prawo odstąpienia od umowy w przypadku wprowadzenia przez
ustawodawcę obowiązku segregacji nowej frakcji odpadów lub zmianę w zakresie częstotliwości odbioru odpadów. W
przedmiotowej sytuacji Zamawiający może od niniejszej Umowy odstąpić z zachowaniem 1 miesięcznego okresu
wypowiedzenia.”
- „§ 18. ZMIANA UMOW Y 1. Zamawiający przewiduje dokonanie zmian umowy zgodnie z art. 455 ust. 1 ustawy PZP.
Ponadto Zamawiający przewiduje możliwość dokonania istotnych zmian postanowień umowy w stosunku do treści oferty
w przypadku: 1) zmian powszechnie obowiązujących przepisów prawa w zakresie mającym wpływ na realizację
przedmiotu zamówienia.”
Stan prawny:
Artykuł 353(1) k.c. stanowi: „Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego
treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.”
W myśl art. 395 § 1 zdanie 1 k.c.: „Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w ciągu oznaczonego
terminu prawo odstąpienia od umowy.”
Artykuł 483 § 1 k.c. stanowi: „§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub
nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).”
Zgodnie z art. 484 k.c.: „§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się
wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie
odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.
§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo
dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.”
Artykuł 16 stanowi: „Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób: 1)
zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców; 2) przejrzysty; 3) proporcjonalny.”
Artykuł 99 ust. 1 i 2 ustawy pzp stanowi: „1. Przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za
pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ
na sporządzenie oferty. 2. Zamawiający określa w opisie przedmiotu zamówienia wymagane cechy dostaw, usług lub
robót budowlanych. Cechy te mogą odnosić się w szczególności do określonego procesu, metody produkcji, realizacji
wymaganych dostaw, usług lub robót budowlanych, lub do konkretnego procesu innego etapu ich cyklu życia, nawet jeżeli
te czynniki nie są ich istotnym elementem, pod warunkiem, że są one związane z przedmiotem zamówienia oraz
proporcjonalne do jego wartości i celów.”
Zgodnie z art. 433 pkt 3 i 4 ustawy pzp: „Projektowane postanowienia umowy nie mogą przewidywać: (…) 2) naliczania kar
umownych za zachowanie wykonawcy niezwiązane bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy lub jej
prawidłowym wykonaniem; (…) 4) możliwości ograniczenia zakresu zamówienia przez zamawiającego bez wskazania
minimalnej wartości lub wielkości świadczenia stron.”
Przedmiot sporu w zakresie zarzutów skierowanych do rozpoznania sprowadzał się do ustalenia czy Zamawiający
prawidłowo opisał przedmiot zamówienia co do wymogów dotyczących bazy magazynowo – transportowej, czy kary
umowne przewidziane w projektowanych postanowieniach umowy zostały określone precyzyjnie i nie stanowią kar
rażąco wygórowanych, a także czy wprowadzone prawo odstąpienia od umowy w przypadku zmiany powszechnie
obowiązujących przepisów nie narusza równowagi kontraktowej stron i nie stanowi klauzuli abuzywnej, o której mowa w
art. 433 pkt 4 ustawy pzp. Izba dokonała analizy dokumentów zamówienia i uznała, że zarzuty odwołania częściowo
zasługują na uwzględnienie.
W odniesieniu do zarzutu 2 odwołania Odwołujący podnosił, że ukonstytuowanie bezwzględnego wymogu wyposażenia
bazy magazynowo- transportowej w miejsce do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów
komunalnych i zabezpieczenia go przed emisją zanieczyszczeń do gruntu i działaniem czynników atmosferycznych, a
także wyposażenia bazy w urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych przed ich transportem do
miejsc przetwarzania jest wymogiem nadmiernym w sytuacji, gdy obowiązki te (wyznaczenia zabezpieczonego miejsca
magazynowania odpadów i posiadania urządzeń do ich gromadzenia) istnieją jedynie w przypadku faktycznego zbierania
na terenie bazy odpadów, co przecież nie jest obowiązkowe dla wykonawcy (a więc obowiązki te mają jedynie względny
charakter). Izba podzieliła stanowisko Odwołującego.
Jakkolwiek słusznie Zamawiający podnosił, że przepisy rozporządzenia z dnia 11 stycznia 2023 r. Ministra Środowiska w
sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (Dz. U.
2013 r., poz. 122), w zakresie wymagań dotyczących bazy magazynowo- transportowej stanowią, że: „§ 2. 1. Podmiot
odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany posiadać bazę magazynowo - transportową
usytuowaną: (…) 2. W zakresie wyposażenia bazy magazynowo-transportowej należy zapewnić, aby: (…) 3) miejsca
magazynowania selektywnie zebranych odpadów komunalnych były zabezpieczone przed emisją zanieczyszczeń do
gruntu oraz zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych; (…) 5) baza magazynowo-transportowa była
wyposażona w (…) c) miejsca do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych (…) §
3. W zakresie posiadania wyposażenia umożliwiającego odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości
oraz jego odpowiedniego stanu technicznego należy zapewnić, aby: (…) 3) na terenie bazy magazynowo-transportowej
znajdowały się urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych przed ich transportem do miejsc
przetwarzania.” to jednak zdaniem Izby, wymagania te nie będą dotyczyły wykonawcy, który nie zamierza prowadzić
działalności w zakresie faktycznego zbierania odpadów na terenie bazy. Zamawiający opisał przedmiot zamówienia w
sposób, który dopuszcza odbieranie odpadów i bezpośrednie przekazywanie do miejsc przetwarzania bez konieczności
ich składowania na terenie bazy wykonawcy. Izba zauważa, że Zamawiający uwzględnił zarzut nr 1 odwołania związany
z ww. obowiązkiem, a dotyczący warunku udziału w postępowaniu posiadania uprawnień. Zamawiający uznał
argumentację Odwołującego i zmodyfikował treść warunku wskazując, że wymaga wykazania się aktualnym
zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów komunalnych będących
przedmiotem zamówienia wydane na podstawie ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (tj. Dz. U. z 2023 r. poz.
1587 z późn.zm.), w przypadku, gdy wykonawca zamierza prowadzić przetwarzanie odpadów we własnym zakresie ale
w sytuacji gdy wykonawca zamierza przekazywać odpady innemu podmiotowi w celu ich przetwarzania Zamawiający
wymaga jedynie aktualnych umów z instalacjami przetwarzania odpadów komunalnych zmieszanych i bioodpadów oraz
umów z instalacjami odzysku i zagospodarowania odpadów zbieranych w sposób selektywny. W konsekwencji
ustanowienie ww. wymagań dotyczących bazy wykonawcy jako obowiązku bezwzględnego stanowi wymóg nadmierny i
niepowiązany z przedmiotem zamówienia. Dla wykonawcy, który nie zamierza prowadzić działalności zbierania odpadów
jest to obowiązek nieuzasadniony w świetle opisu przedmiotu zamówienia. Izba w całości przy tym podziela rozważania
przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 października 2020 r., sygn. akt: KIO 2440/20, w którym Izba powołała się
na objaśnienia Ministra Klimatu: „prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli
nieruchomości nie wiąże się z obowiązkiem zbierania tych odpadów, w tym obligatoryjnego zbierania tych odpadów na
terenie bazy magazynowo- transportowej, a tym samym nie wiąże się z koniecznością posiadania zezwolenia na zbieranie
odpadów. Posiadanie takiej decyzji nie jest zatem warunkiem uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej ani nie
decyduje o możliwości prowadzenia działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych.” I dalej: „Tym samym Izba
uznała za własne stanowisko wyrażone przez Ministra Klimatu objaśnieniu prawnym z 23 lipca 2020 r. (sygn.
DGO.VI.021.26.2020.MD) wydanym na wniosek Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na podstawie art. 33 ust.
1 Prawa przedsiębiorców. W ustalonych powyżej okolicznościach nie ma wątpliwości, że zarówno warunek dotyczący
posiadania uprawnień w zakresie zbierania odpadów […] należy uznać za oczywiście nieproporcjonalne do przedmiotu
tego zamówienia w sytuacji, w której możliwe jest jego należyte wykonanie bez tymczasowego magazynowania odpadów
na terenie tej bazy. Co więcej, postawienie takiego warunku w oczywisty sposób jest przejawem nierównego traktowania
małych i średnich przedsiębiorców, którym utrudnia, o ile nie uniemożliwia, konkurowanie z większymi lub lokalnymi
przedsiębiorcami, którzy takie oczekiwania Zamawiającego spełniają.” Orzeczenie przedstawia rozważania co do
obowiązków posiadania uprawnień w przypadku prowadzenia działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych
od właścicieli nieruchomości niemniej jednak zdaniem Izby wiąże się to również z wymaganiami dotyczącymi
wyposażenia bazy magazynowo – transportowej. Izba zwraca przy tym uwagę, że art. 9d ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13
września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 733) stanowi o obowiązku
podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości do: „4) zapewnienia odpowiedniego usytuowania
i wyposażenia bazy magazynowo- transportowej.” Stwierdzenie „odpowiedniego” oznacza, że nie zawsze wszystkie
wymagania dotyczące bazy określone ww. Rozporządzeniem będą uzasadnione i proporcjonalne do przedmiotu
zamówienia. W niniejszym postępowaniu Zamawiający nie nałożył na wykonawców bezwzględnego obowiązku zbierania
odpadów, co jak słusznie podnosił Odwołujący, czyni ww. wymagania dotyczące wyposażenia bazy względnymi.
Podobnie Izba stwierdziła w wyroku z dnia 8 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt: KIO 593/24 również powołując się na
objaśnienia Ministra Klimatu: „Jak wynika z objaśnień Ministra Klimatu z dnia 23 lipca 2020 r. DGO.VI.021.26.2020.MD,
załączonych do wyjaśnień przystępującego z dnia 8 stycznia 2024 r., Z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach nie wynika ani obowiązek samodzielnego zbierania odbieranych odpadów komunalnych przez
podmiot odbierający te odpady, ani w ogóle obowiązek prowadzenia zbierania odebranych odpadów komunalnych przed
ich przekazaniem do przetwarzania. W objaśnieniach tych wskazano także, że: Jeżeli odbierający odpady komunalne ma
tak zorganizowany proces odbierania odpadów komunalnych, że nie wymaga on od niego magazynowania tych odpadów,
bo bezpośrednio przekazuje te odpady do instalacji, w której zostaną przetworzone, albo przekazuje te odpady do innego
podmiotu, który działając na podstawie stosownego zezwolenia zbiera te odpady przed transportem do instalacji do
przetwarzania odpadów, uzyskiwanie zezwolenia na zbieranie odpadów przez podmiot odbierający jest zupełnie zbędne i
nieracjonalne, a nawet niemożliwe do spełnienia. Przyjęcie interpretacji, że podmiot odbierający odpady komunalne jest
obowiązany do uzyskania zezwolenia na zbieranie selektywnie zbieranych odpadów komunalnych bez względu na to, czy
zamierza w rzeczywistości te odpady zbierać, pozostawałoby w sprzeczności z przepisami dotyczącymi uzyskiwania
zezwoleń na zbieranie odpadów. (…) (…) Z przytoczonych fragmentów objaśnień prawnych wynikało, że podmiot
odbierający odpady nie musi prowadzić działalności w zakresie zbierania odpadów na terenie bazy. Powyższe nakazywało
prześledzić, czy ramach niniejszego postępowania zamawiający nałożył na wykonawców obowiązek zbierania odpadów.
(…) Owszem zamawiający pozostawił w SW Z warunek dysponowania bazą magazynową- transportową, o której mowa w
§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie
odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (Dz.U. z 2013 r. poz. 122). Jednakże, skoro zamawiający
jednocześnie wykreślił z SW Z obowiązek zbierania i magazynowania odpadów przez wykonawcę, to nielogiczne byłoby
domaganie się od wykonawcy wykazania dysponowania na terenie bazy miejscami do magazynowania selektywnie
zebranych odpadów. Taka działalność przez wykonawcę w ramach realizacji zamówienia nie będzie bowiem prowadzona.
Zdaniem Izby przez rezygnację przez zamawiającego z obowiązku zbierania odpadów przez wykonawcę w ramach
realizacji zamówienia, wymaganie rozporządzenia w zakresie magazynowego charakteru bazy nie mogło znaleźć
zastosowania. W tym miejscu podkreślenia wymagało, że zbliżony stan faktyczny do rozpoznawanego w tej sprawy był
przedmiotem rozstrzygania przez Izbę w wyroku z dnia 10 grudnia 2021 r. wydanym w sprawie o sygn. akt: KIO 3462/21.
W wyroku tym wskazano, że: Skoro Zamawiający zrezygnował z wymagania, aby wykonawcy posiadali aktualne
zezwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów, a takie zezwolenie jest niezbędne, aby wykonywać czynność zbierania
odpadów, to oznacza, że z przedmiotu zamówienia zostało usunięte wymaganie zbierania, a więc - stosowanie do
twierdzenia Zamawiającego – magazynowania odpadów. Skoro tak, to nie jest uprawnione twierdzenie Odwołującego, że
konieczne było posiadanie bazy magazynowej. Wprawdzie pojęcie baza magazynowo - transportowa pojawia się w
dokumentacji postępowania, jednakże jak zostało wyjaśnione w trakcie rozprawy, wynika to z faktu, że również w treści
przedmiotowego rozporządzenia takie pojęcie również się pojawia. Punkt 3.1.5 SW Z był odwzorowaniem rozporządzenia.
Jednakże z uwagi na fakt, że zbieranie odpadów i magazynowanie odpadów nie stanowią przedmiotu zamówienia, to w tej
konkretnej sytuacji wymaganie rozporządzenia w zakresie magazynowego charakteru bazy nie może mieć zastosowania.”
Podzielając powyższe rozważania Izba stwierdziła, że ustanowienie bezwzględnego wymagania w zakresie
wyposażenia bazy w odpowiednio zabezpieczone miejsca do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy
odpadów komunalnych oraz urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych przed ich transportem do
miejsc przetwarzania jest nieproporcjonalne i niezwiązane z przedmiotem zamówienia, w sytuacji gdy Zamawiający
dopuszcza bezpośrednie przekazywanie przez wykonawcę odpadów do miejsc przetwarzania, dlatego też Izba nakazała
jego zniesienie. Wymaganie to, jak podnosił Odwołujący powinno mieć charakter względny, a więc zarzut zasługiwał na
uwzględnienie.
Przechodząc do zarzutów 3.3. i 3.4. Odwołujący podnosił, że ustanowione przez Zamawiającego kary umowne są
nieadekwatne do przedmiotu zamówienia (w przypadku kary, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 33 wzoru umowy) oraz
określone zbyt ogólnie lub nadmiernie wygórowane (w przypadku kary, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 34 wzoru umowy).
Izba stwierdziła, że na uwzględnienie zasługuje zarzut 3.4. odwołania, a zarzut 3.3. uznała za chybiony.
Na wstępie wskazania wymaga, że kary umowne pełnią nie tylko rolę odszkodowawczą, ale również rolę motywującą
wykonawcę do należytej realizacji umowy, w tym dotrzymania określonych umową terminów. Kara umowna jest
dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na
celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu
wykonaniu zobowiązań. Kara umowna zastępuje odszkodowanie, a ponadto pełni rolę stymulacyjną i represyjną.
Klauzula umowna, zobowiązująca jedną ze stron do zapłaty określonej kwoty, w przypadku zaistnienia określonych
okoliczności zdejmuje z wierzyciela obowiązek udowodnienia rozmiarów faktycznej szkody. Stanowi to dodatkowy
czynnik mobilizujący dłużnika do wykonania zobowiązania. Dłużnik, godząc się na karę umowną, bierze tym samym na
siebie gwarancję jego wykonania. Zapłata kary umownej stanowi niejako automatyczną sankcję cywilnoprawną
przysługującą wierzycielowi w stosunku do dłużnika w wypadku niewykonania przez niego lub nienależytego wykonania
zobowiązania z przyczyn, za które dłużnik odpowiada. W umowie można łączyć kary za różne tytuły. Nie jest przy tym
dozwolone zastrzeganie we wzorcu umownym kary umownej rażąco wygórowanej (tak też: wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt: I CSK 484/06). O tym, czy w danym wypadku można mówić o karze umownej rażąco
wygórowanej, nie może sama przez się decydować jej wysokość przyjęta procentowo w określonym akcie prawnym,
lecz przede wszystkim stosunek, w jakim do siebie pozostają dochodzona kara umowna i spełnione ze zwłoką
świadczenie dłużnika. W sytuacji, gdy kara umowna równa się bądź zbliżona jest do wysokości wykonanego
nieterminowo zobowiązania, w związku, z którym ją zastrzeżono, można ją uważać za rażąco wygórowaną. Kara
umowna może być „rażąco wygórowana” już w chwili jej zastrzegania lub stać się taką w następstwie późniejszych
okoliczności, do których można przykładowo zaliczyć to, że szkoda wierzyciela jest znikoma, skutkiem czego zachodzi
rażąca dysproporcja pomiędzy jej wysokością a wysokością należnej kary (tak też: Gudowski Jacek (red.), Kodeks
cywilny. Komentarz. Księga trzecia. Zobowiązania, 2013).
Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy Izba zauważa, że Zamawiający zmodyfikował treść projektowanych
postanowień umownych przez dodanie obowiązku wykonawcy w § 3 ust. 1 pkt 11: „Wykonawca zobowiązany jest do
przedkładania dokumentacji związanej z realizacja umowy w języku polskim. W sytuacji konieczności posłużenia się
dokumentem obcojęzycznym np. umową z podwykonawcą, Zamawiający zobowiązuje Wykonawcę do przedłożenia
dokumentu wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski.” Ustanowiona więc w § 12 ust. 1 pkt 33 wzoru umowy kara
umowna pozostaje w związku z nałożonymi na wykonawcę wymaganiami. Odwołujący nie domagał się przy tym
wykreślenia ww. kary umownej a wyłącznie dopuszczenia tłumaczeń własnych, a nie sporządzonych przez tłumacza
przysięgłego. Zdaniem Izby, wymóg postawiony przez Zamawiającego jest uzasadniony jego potrzebami. Zamawiający
podkreślał, że z jego doświadczenia w zakresie realizacji analogicznych zamówień wynika, że wykonawcy przedkładają
dokumenty np. umowy podwykonawcze w językach obcych. Zamawiający jest zobowiązany dokonywać weryfikacji
prawidłowości dokumentów składanych przez wykonawców stąd uzasadniony jest wymóg przedstawienia tłumaczenia.
Tłumaczenie przysięgłe gwarantuje natomiast poprawność i wiarygodność treści wynikających z dokumentów. Co
istotne, to wykonawca podejmuje decyzję w jaki sposób będzie realizował zamówienie, w tym czy będzie korzystał z
instalacji poza granicami kraju, a w konsekwencji czy będzie zobowiązany stosować się do obowiązku z § 3 ust. 1 pkt 11
wzoru umowy. W ocenie Izby, w kontekście potrzeb Zamawiającego postawione wymaganie nie jest nadmierne tak jak
skorelowana z nim kara umowna. Z tych powodów Izba oddaliła zarzut 3.3. odwołania.
Izba uznała natomiast za zasadny zarzut 3.4. odwołania dotyczący kary umownej z § 12 ust. 1 pkt 34 wzoru umowy. W
odniesieniu do tego zarzutu Odwołujący podnosił, że wskazana w ww. paragrafie kara umowna w oczywisty sposób
narusza wszelkie zasady prawidłowej konstrukcji kar umownych i w ocenie Odwołującego jest nieważna z mocy
Kodeksu cywilnego. Izba podzieliła stanowisko Odwołującego.
Izba zauważa, że Zamawiający w § 12 wzoru umowy przewidział szeroki katalog naruszeń, które będą skutkowały
naliczeniem kar umownych. Uznać więc należy, że Zamawiający zidentyfikował obowiązki wykonawcy o charakterze
istotnym, których niedopełnienie wpłynie w sposób znaczący na prawidłową realizację umowy. W konsekwencji
niezasadnym i nieproporcjonalnym jest uzupełnienie tego katalogu o przypadki niewymienione, co skutkować może
sankcjonowaniem zachowania wykonawcy, co prawda negatywnego, ale nie oddziałowującego na należyte wykonanie
umowy. Zamawiający ustanowił bowiem karę za: „każdą ujawnioną realizację przedmiotu zamówienia niezgodnie z
zapisami umowy.” co może prowadzić do naliczania kar umownych za każde najdrobniejsze naruszenie, a w
konsekwencji czynić tą karę rażąco wygórowaną, niewspółmierną do rozmiarów faktycznej szkody. Kara umowna
powinna precyzować naruszenie, a jej wysokość musi być proporcjonalna do stopnia tego naruszenia. Niewątpliwie,
zakwestionowana przez Odwołującego kara umowna nie spełnia tych wymogów i może powodować nieadekwatność
sankcji i rażącą dysproporcję do wagi i skutków danego naruszenia. Izba zauważa przy tym, że zgodnie z art. 433 pkt 2
ustawy pzp: „Projektowane postanowienia umowy nie mogą przewidywać: 2) naliczania kar umownych za zachowanie
wykonawcy niezwiązane bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy lub jej prawidłowym wykonaniem.” Zapisy
umowy przewidują zarówno obowiązki o charakterze kluczowym dla prawidłowego wykonania umowy, ale również
o charakterze organizacyjnym czy technicznym, których niewykonanie nie wpłynie na należytą realizację umowy i celów
jakie Zamawiający planuje osiągnąć udzielając zamówienia. Z postanowienia § 12 ust. 1 pkt 34 wzoru umowy nie wynika,
że Zamawiający nie będzie naliczał kar umownych za naruszenie zapisów umowy niewpływających na należyte
wykonanie zamówienia, a samo zapewnienie Zamawiającego z odpowiedzi na odwołanie w świetle aktualnych zapisów
projektowanych postanowień umownych jest niewystarczające. Tak ustalona kara umowna narusza nie tylko powołane
przez Odwołującego przepisy k.c., ale również stanowi klauzulę abuzywną i narusza zasadę proporcjonalności, dlatego
też Izba zgodnie z żądaniem odwołania nakazała jej wykreślenie.
Izba za zasadny uznała również zarzut 3.6. odwołania. Odwołujący podnosił w ramach tego zarzutu, że zastrzeżenie
umownego prawa do odstąpienia od umowy w przypadku zmiany powszechnie obowiązujących przepisów prawa
dotyczących frakcji odpadów selektywnie zbieranych lub wymaganej częstotliwości odbioru odpadów (§ 17 ust. 4 wzoru
umowy), skutkuje możliwością ograniczenia zakresu zamówienia bez wskazania minimalnej (gwarantowanej) wartości
lub wielkości usługi, co narusza art. 433 pkt 4 ustawy pzp. Izba podzieliła stanowisko Odwołującego, że kwestionowane
postanowienie stanowi klauzulę abuzywną.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zasada trwałości umów o zamówienie publiczne jest wyprowadzana z
uregulowań ustawowych prawa zamówień publicznych, które co do zasady nie przewiduje możliwości dowolnego
rozwiązywania takich umów zarówno przez zamawiającego, jak i wykonawcę. Dyspozycja art. 456 ustawy pzp pozwala
zamawiającemu na odstąpienie od umowy w ściśle określonych sytuacjach. Regulacja ta ma charakter wyjątkowy, gdyż
stanowi ograniczenie zasady pacta sunt servanda. Do umów w sprawie zamówienia publicznego obowiązuje zasada
dotrzymywania umów, gdyż tego wymaga pewność obrotu. Zauważyć należy, że celem umowy o zamówienie publiczne
jest realizacja określonego świadczenia. Wykonawcy kalkulując ceny ofertowe biorą pod uwagę różne czynniki,
uzależniając ceny od długości trwania świadczenia, jego wielkości, zakładając także czynniki ryzyka na odpowiednim
poziomie, tak aby zapewnić zysk z realizacji zamówienia. Jak wskazuje się w doktrynie wykonawca, jak każdy podmiot
zawierający umowę ze swoim kontrahentem, czyni to w przeświadczeniu, iż wzajemne zobowiązania zostaną wykonane
(M. Stachowiak, J. Jerzykowski, W. Dzierżanowski, Prawo zamówień publicznych, kom. do art. 456). Pogląd taki znajduje
potwierdzenie w regulacjach ustawowych. Niewątpliwie, realizacji zasady trwałości umów służy dyspozycja art. 433 pkt 4
ustawy pzp, w której za klauzulę abuzywną uznano przewidywanie w projektowanych postanowieniach umownych
możliwości ograniczenia zakresu zamówienia przez zamawiającego bez wskazania minimalnej wartości lub wielkości
świadczenia stron.
W przedmiotowym postępowaniu Zamawiający przewidział możliwość odstąpienia od umowy z zachowaniem 1
miesięcznego okresu wypowiedzenia w przypadku wprowadzenia przez ustawodawcę obowiązku segregacji nowej
frakcji odpadów lub zmianę w zakresie częstotliwości odbioru odpadów. Izba podziela stanowisko Odwołującego, że
konstrukcja prawa odstąpienia jest wadliwa, wprowadzając okres wypowiedzenia przy odstąpieniu oraz nie precyzując
terminu odstąpienia. Zamawiający nie określił, w którym momencie od umowy odstąpi w sytuacji zmian obowiązujących
przepisów. Abstrahując jednak od powyższego, tak ustanowione prawo odstąpienia stanowi klauzulę abuzywną, o której
mowa w art. 433 pkt 4 ustawy pzp, w zakresie w jakim stanowi nieuprawnione ograniczenie zamówienia bez wskazania
minimalnej wartości lub wielkości świadczenia. Nie jest możliwie prawidłowe skalkulowanie oferty i ryzyk, gdy wykonawca
nie ma pewności co do zakresu zamówienia, który zrealizuje. Zamawiający przewidując postanowienie pozwalające na
odstąpienie od umowy jest zobowiązany ustalić gwarantowaną wielkość świadczenia, czego Zamawiający nie uczynił.
Postanowienie to przeczy zasadzie trwałości umów o zamówienie publiczne i w sposób niedozwolony i nieuzasadniony
pozwala na ograniczenie zamówienia w dowolnym czasie i zakresie. Izba zauważa przy tym, że Zamawiający nie
przewidział prawa odstąpienie w przypadku jakichkolwiek zmian powszechnie obowiązujących przepisów mających
wpływ na wykonanie umowy, a wyłącznie dotyczących obowiązku segregacji nowej frakcji odpadów lub zmiany w
zakresie częstotliwości odbioru odpadów, które to zdarzenia, jak słusznie podnosił Odwołujący nie muszą skutkować
zakończeniem umowy. Zamawiający posiada inne instrumenty pozwalające na zabezpieczenie zarówno interesów
własnych jak i wykonawców kalkulujących oferty z założeniem 3-letniego okresu trwania umowy. Zamawiający
przewidział zresztą we wzorze umowy możliwość zmiany umowy: „w przypadku: 1) zmian powszechnie obowiązujących
przepisów prawa w zakresie mającym wpływ na realizację przedmiotu zamówienia.” Nadto, jak słusznie podnosił
Odwołujący, Zamawiający w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w § 17 ust. 4 wzoru umowy może
udzielić osobnego zamówienia na odbiór nowej frakcji odpadów albo dokonać zmiany umowy z wykonawcą przez
obowiązek przewidzenia dodatkowej trasówki dla odbioru nowej frakcji odpadów. Ustanowienie prawa odstąpienia w
okresie 3 letnim realizacji umowy bez wskazania minimalnej wielkości świadczenia jest nieproporcjonalne, narusza
równowagę kontraktową stron, uniemożliwia prawidłowe skalkulowanie ryzyk i przewiduje odstąpienie w okolicznościach,
które Zamawiający może zabezpieczyć w inny sposób. Dlatego też, Izba nakazała Zamawiającemu wykreślenie
kwestionowanego postanowienia.
Mając na względzie powyższe orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 557, art. 574 i art. 575 ustawy pzp oraz w oparciu
o przepisy § 5 pkt 1 i 2 lit. a i b oraz § 7 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia
2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i
sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r. poz. 2437), stosownie do wyniku postępowania obciążając
kosztami postępowania Zamawiającego w części 3/4 i Odwołującego w części 1/4.
Na koszty postępowania odwoławczego składał się wpis uiszczony przez Odwołującego w wysokości 15 000,00 zł oraz
koszty poniesione przez Zamawiającego z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 3600,00 zł (łącznie
18 600,00 zł). Izba zarzuty nr 2, 3.4 i 3.6. uwzględniła, a zarzut nr 3.3. oddaliła. Odwołujący poniósł dotychczas koszty
postępowania odwoławczego w wysokości 15 000,00 zł tytułem wpisu od odwołania, tymczasem odpowiadał za nie do
wysokości 4650,00 zł (18 600,00 zł x 1/4). Wobec powyższego Izba zasądziła od Zamawiającego na rzecz
Odwołującego kwotę 10 350,00 zł, stanowiącą różnicę pomiędzy kosztami poniesionymi dotychczas przez
Odwołującego a kosztami postępowania, za jakie odpowiadał w świetle jego wyniku.
Przewodniczący: ………………………………