sygn. akt: KIO 1345/24
WYROK
Warszawa, dnia 10 maja 2024 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Emil Kuriata
Protokolant:Tomasz Skowroński
po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 19 kwietnia 2024 r.
przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: 1) Arteria Customer Services sp. z o.o., 2)
Trimtab sp. z o.o., ul. Stawki 2a;
00-193 Warszawa, w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego Skarb Państwa - Minister Rozwoju i
Technologii, Plac Trzech Krzyży 3/5; 00-507 Warszawa,
przy udziale uczestnika po stronie zamawiającego - Inteliwise S.A., ul. Ursynowska 72;
02-605 Warszawa,
orzeka:
1. Oddala odwołanie.
2. Kosztami postępowania obciąża wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: 1) Arteria
Customer Services sp. z o.o., 2) Trimtab sp. z o.o., ul. Stawki 2a; 00-193 Warszawa i zalicza w poczet kosztów
postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez
wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: 1) Arteria Customer Services
sp. z o.o., 2) Trimtab sp. z o.o., ul. Stawki 2a; 00-193 Warszawa, tytułem wpisu od odwołania.
Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Zamówień Publicznych.
Przewodniczący:…………………………
sygn. akt: KIO 1345/24
Uzasadnienie
Zamawiający – Skarb Państwa - Minister Rozwoju i Technologii - prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia
publicznego, pn. „Multikanałowa Infolinia dla osób zainteresowanych pozyskaniem informacji o dostępnej ofercie w
zakresie programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 (FENG)”.
19 kwietnia 2024 roku, wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia:
1) Arteria Customer Services sp. z o.o., 2) Trimtab sp. z o.o., ul. Stawki 2a; 00-193 Warszawa (dalej „Odwołujący”)
wnieśli odwołanie do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej.
Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie:
Zarzut 1 – naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 224 ust. 5 i 6 oraz w związku z art. 16 ustawy Pzp - poprzez:
a)nieprawidłową ocenę wyjaśnień z 26 stycznia 2024 roku (dalej “I Wyjaśnienia RNC”), podczas gdy z treści I Wyjaśnień
RNC wynika, że oferta zawiera cenę rażąco niską oraz poprzez zaniechanie odrzucenia oferty Inteliwise, pomimo iż
oferta ta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, zaś Inteliwise nie złożyło wyjaśnień
spełniających wymagania określone w art. 224 ust. 1-3 ustawy Pzp, w szczególności nie złożyło I Wyjaśnień RNC w
zakresie wymaganym przez zamawiającego w wezwaniu;
b)nieuprawnione i niezasadne wezwanie Inteliwise do złożenia ponownych wyjaśnień
z 31 stycznia 2024 roku (dalej “II Wyjaśnienia RNC”).
Zarzut 2 - naruszenie art. 224 w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp, poprzez nieprawidłową ocenę złożonych
przez Inteliwise I Wyjaśnień RNC oraz II Wyjaśnień RNC, podczas gdy z treści złożonych I wyjaśnień RNC i II Wyjaśniań
RNC wynika, że cena oferty jest rażąco niską i wyjaśnienia nie zawierają praktycznie żadnych dowodów. Do I Wyjaśnień
RNC załączono jedynie: kalkulację wynagrodzenia i kosztów wykonawcy, sprawozdanie finansowe za 2022 rok,
przykładową ofertę wykonawcy, aneks do umowy o pracę programisty (wskazane wadliwie jako umowa o pracę), dowody
do II Wyjaśnień RNC są dowodami spóźnionymi, które powinny zostać załączone do I Wyjaśnień RNC. Wskazane
dokumenty zdaniem odwołującego przekładane są do każdych wyjaśnień składanych przez Inteliwise
w zamówieniach publicznych – i nie są skonkretyzowane pod niniejsze zamówienie.
Zarzut nr 3: naruszenie art. 239 w zw. z art. 16 pkt 1 i art. 17 ust. 2 ustawy Pzp, poprzez wybór jako najkorzystniejszej
oferty Inteliwise, mimo że oferta Inteliwise nie może być uznana za najkorzystniejszą, gdyż nie została prawidłowo
zweryfikowana przedmiotowo pod względem ceny rażąco niskiej, co narusza zasadę prowadzenia postępowania w
sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców oraz udzielania zamówienia
wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy Pzp.
Odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania i nakazanie zamawiającemu:
1)Unieważnienie czynności badania i oceny ofert;
2)Unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej;
3)Powtórzenie czynności badania i oceny ofert;
4)Odrzucenie oferty Inteliwise;
5)Wybór oferty Konsorcjum jako oferty najkorzystniejszej.
Odwołujący wskazał, że ma interes w uzyskaniu zamówienia w rozumieniu ustawy Pzp oraz poniósł lub może
ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego wskazanych przepisów ustawy Pzp. Odwołujący ma interes
w uzyskaniu zamówienia, ponieważ jest podmiotem zdolnym do jego wykonania, posiadającym w tym zakresie
odpowiednie kompetencje i doświadczenie, a także złożył ofertę w niniejszym postępowaniu. Jego oferta została
sklasyfikowana na pozycji nr 2 i w przypadku, gdyby zamawiający prawidłowo ocenił I Wyjaśnienia RNC Inteliwise i
odrzucił tę ofertę, wygrywającą byłaby oferta odwołującego. Wwyniku bezprawnych czynności i zaniechań
zamawiającego, odwołujący może ponieść szkodę polegającą na braku uzyskania przedmiotowego zamówienia.
Odwołujący uzasadniając zarzuty odwołania wskazał, co następuje.
Zarzut 1 – naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 224 ust. 5 i 6 oraz w związku z art. 16 ustawy Pzp.
W ocenie odwołującego, Prawo zamówień publicznych nie wskazuje, ile razy zamawiający może wezwać
wykonawcę do wyjaśnień rażąco niskiej ceny. Teoretycznie nie ma więc ograniczeń, żeby wezwać wykonawcę drugi raz,
czy nawet kilka razy. Przyjmuje się jednak, że takie wezwanie powinno mieć co do zasady miejsce tylko raz. Choć
orzecznictwo KIO dochodzi do wniosku, że możliwe jest ponowne wezwanie – przy czym wskazywane są bardzo
konkretne przesłanki ponownego wezwania. Aby zamawiający mógł ponownie wezwać wykonawcę do złożenia
wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny, konieczne jest spełnienie trzech przesłanek:
Po pierwsze, pierwsze wyjaśnienia muszą czynić zadość wymogom postawionym przez zamawiającego w
wezwaniu, tj. muszą odpowiadać na wszystkie kwestie wskazane przez zamawiającego oraz muszą zawierać dowody
na poparcie tych kwestii.
Po drugie - złożone przez wykonawcę pierwsze wyjaśnienia można uznać za rzetelne, logiczne, poparte dowodami.
Po trzecie – drugie wezwanie może dotyczyć tylko nowo powziętych przez zamawiającego wątpliwości, powstałych
odnośnie treści pierwszych wyjaśnień, natomiast ponowne wezwanie nie może zawierać tych samych pytań, co
wezwanie pierwsze (wyrok z 3 kwietnia 2023 r. sygn. akt KIO 780/23, z 19 marca 2021 r., sygn. akt KIO 643/21).
Warto wskazać również, że Krajowa Izba Odwoławcza (KIO 3474/22) dopuściła możliwość ponownego wezwania do
wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny, gdy w pierwotnym wezwaniu zamawiający nie doprecyzował, jakie informacje i
dotyczące jakich kosztów wykonawca powinien w szczególności przedstawić. Uzasadnieniem do skierowania kolejnego
wezwania może być zatem również konieczność rozwinięcia lub uszczegółowienia wyjaśnień już złożonych przez
wykonawcę na pierwsze wezwanie, sformułowane przez zamawiającego w sposób ogólny, oparty na literalnym
brzmieniu przepisu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą wykonawcy mają obowiązek przedstawić szczegółowe
wyjaśnienia już
w odpowiedzi na pierwsze wezwanie. Tak wskazała Izba w wyroku z 15 maja 2023 roku, sygn. akt KIO 1210/23.
Przenosząc powyższe stanowisko Izby na stan faktyczny niniejszej sprawy należy wskazać, że przesłanki
uprawniające do wystosowania ponownego wezwania nie zostały spełnione przez I Wyjaśnienia RNC Inteliwise - gdyż
Inteliwise po prostu nie odpowiedziało na wyraźne pytania zamawiającego.
Po pierwsze – Inteliwise w ogóle nie odpowiedziało na konkretne pytania o stawki za Opcję 1 i Opcję 2. Zamawiający
wprost wskazał: Szczególne wątpliwości co do możliwości realizacji zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w
dokumentach zamówienia oraz z należytą starannością przy wygenerowaniu zysku budzi zaoferowana przez
Wykonawcę cena za 1 roboczogodzinę świadczenia usług w ramach opcji 1 wynosząca 123,00 zł, jak również cena za 1
roboczodzień świadczenia usługi w ramach opcji 2 wynosząca 246,00 zł.
W odpowiedzi odwołujący wskazał jedynie w pkt 4 I Wyjaśnień RNC (str. 3), że koszty pracy, których wartość została
przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia oraz że skieruje do realizacji zespół,
który brał udział w poprzednich projektach na rzecz zamawiającego. Trudno uznać, aby takie dwa lakoniczne zdania, bez
żadnych dowodów czy wyliczeń, można było uznać za odpowiedź na konkretne pytanie zamawiającego.
Po drugie – fakt braku odpowiedzi na powyższe pytania wynika wprost z treści II wezwania z dnia 29 stycznia 2024 r.
Zamawiający wprost wskazał, że nadal nie wyjaśnione zostały kwestie ceny za Opcję 2. Powyższe wskazuje wprost, że I
Wyjaśnienia RNC nie zawierają swojej treści odpowiedzi na konkretne pytania zadane przez zamawiającego. I już samo
to stanowi podstawę odrzucenia oferty Inteliwise. Odwołujący wskazuje tutaj na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z
4 lutego 2020 roku, sygn. akt XXIII Ga 1435/19.
W I wyjaśnieniach RNC w żaden sposób nie udokumentowano najważniejszego kosztu projektowego, tj. kosztu pracy
konsultantów i pozostałych członków wymaganego przez zamawiającego zespołu wykonawcy – i to pomimo faktu, że
zamawiający wyraźnie o te koszty pytał - w pkt 10 na stronie I wezwania. Tymczasem Inteliwise w I Wyjaśnieniach RNC
w ogóle nie wyjaśnił kwestii, o które był pytany.
Zarzut nr 2: naruszenie art. 224 w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp.
Domniemanie zaistnienia rażąco niskiej ceny. Rozpatrując przedmiotowy zarzut należy wziąć pod uwagę bardzo
istotną kwestię – w przedmiotowym postępowaniu powstało domniemanie prawne zaistnienia rażąco niskiej ceny w
ofercie Inteliwise. Tak też wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 23 kwietnia 2021 roku, sygn. akt XXIII Ga
18/21. Zaistnienie powyższego domniemania skutkuje tym, że tak długo, jak domniemanie nie zostanie obalone przez
Inteliwise – oferta tego wykonawcy podlega odrzuceniu.
Ciężar dowodu. Odwołujący wskazuje – choć wydaje się, że jest to kwestia oczywista, gdyż wynika z brzmienia
Ustawy PZP – że całkowity ciężar dowodu, że cena oferty nie jest rażąco niska spoczywa wyłącznie na Inteliwise, w
szczególności Inteliwise musi obalić powstałe domniemanie. Odwołujący jedynie dlatego wskazuje na kwestię rozkładu
ciężaru dowodu,
że zamawiający zdaje się pomijać ten problem. Pomimo tego, że Inteliwise nie zrealizował zakresu wezwania do I
wyjaśnień RNC załączył tylko 1 dowód. Wskazano, że załączono jedną umowę o pracę, podczas gdy załączono aneks
do umowy pracę. Brak przedstawienia dowodów dla pozostałych członków personelu oraz dla innych kosztów skutkuje
tym,
że Inteliwise nie obalił powstałego domniemania. Jedynie przykładowo wskazujemy na wyrok Sąd Okręgowy w
Warszawie z 14 marca 2017 roku, sygn. akt XXIII Ga 967/16. Brak złożenia przez Inteliwise dowodów przedstawianych
na potwierdzenie prawidłowości określenia ceny elementów składowych oferty – w szczególności brak dowodów w
odpowiedzi na konkretne pytania zamawiającego w pierwszym wezwaniu.
W odpowiedzi Inteliwise nie przedłożyło ani jednego dowodu do I Wyjaśnień RNC, który spełniałby wymagania
wezwania zamawiającego. Okolicznością niesporną jest, że jedynym dowodem (załączonym do I Wyjaśnień RNC) w
zakresie ceny jest aneks do umowy o pracę programisty. Taki aneks nie jest dowodem, do złożenia którego wezwał
zamawiający
w cytowanym powyżej fragmencie wezwania. W cytowanej części wezwania wyraźnie wskazano, że należy złożyć
stosowne dowody w zakresie ceny Opcji 2 – Opcja 2 to usługi dla konsultanta infolinii, a nie – prace programistyczne. A
zatem dowodami w zakresie Opcji 2, dołączonymi do I Wyjaśnień RNC, mogłyby być wyłącznie dokumenty wykazujące
wysokość wynagrodzenia poszczególnych konsultantów - jak się okazało w II Wyjaśnieniach RNC - osób
niepełnosprawnych. Dodatkowo odwołujący wskazuje, że w orzecznictwie wielokrotnie już wskazywano, jak należy
przedstawiać szacowanie ceny oferty dla kosztów osobowych. Jako jeden z pierwszych wypowiedział się w tym zakresie
Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku
z 14 marca 2017 roku, sygn. akt XXIII Ga 967/16 – analizując wyjaśnienia ceny, do których nie dołączono żadnych
dowodów, poza właśnie raportami płacowymi. Ze stanowiska Sądu Okręgowego wynika jednoznacznie, że ograniczenie
się przez Inteliwise do przedłożenia 1 aneksu o pracę (i tylko dla programisty) oraz brak umów dla członków personelu
realizujących usługę w zakresie infolinii jest niewystarczające. Jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy – wykonawca jest
zobowiązany przedstawić sposób szacowania ceny w oparciu o rzeczywiste koszty, jakie ponosi. Tego w I
Wyjaśnieniach RNC zabrakło. I to pomimo tego, że zamawiający wyraźnie wezwał o przedstawienie wyliczeń w zakresie
kosztów personelu oraz dowodów
w tym zakresie. Podkreślić też należy, że w zakresie pozostałych kosztów, innych niż osobowe – Inteliwise też nie
przedstawiło żadnych dowodów.
Możliwość badania istotnych części składowych ceny oferty. Zgodnie z przepisami ustawy Pzp, zamawiający może
wezwać wykonawcę do wyjaśnień ceny oferty, jeżeli uzna, że cena budzi wątpliwości (artykuł 224 ust. 1 ustawy Pzp).
Z powyższego wynika, że nie tylko cena całkowita oferty może podlegać badaniu pod kątem rażąco niskiej ceny, ale
również jej istotne części składowe. Jak wynika z art. 224 ust. 1 ustawy PZP, ceny jednostkowe mogą być
kwestionowane jako rażąco niskie, o ile są istotnymi częściami składowymi ceny całkowitej. To, czy dana cena
jednostkowa jest istotną częścią składową ceny całkowitej, wymaga każdorazowo oceny w danych okolicznościach
faktycznych. W wyroku z dnia 18 stycznia 2019 r., KIO 2678/18, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że pojęcie
„istotności” części składowej ceny lub kosztu. Istotnymi częściami składowymi ceny lub kosztu w rozumieniu art. 224
ust. 1 ustawy PZP będą te części składowe ceny lub kosztu, które ze względu na ich wartość, a także wielkość lub
rozmiar, a tym samym znaczący udział w całości zamówienia, mają wpływ na wykonanie zamówienia. Za istotną część
składową zaoferowanej ceny lub kosztu należy uznać m.in. koszty pracy. Ponadto
o cenie rażąco niskiej można mówić, gdy jest oczywiste, że przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez
wykonawcę za podaną cenę byłoby nieopłacalne albo gdy cena
w stosunku do przedmiotowego zamówienia będzie ceną odbiegającą od jego wartości,
w szczególności gdy różnica ta nie będzie możliwa do uzasadnienia obiektywnymi względami pozwalającymi
wykonawcy zrealizować to zamówienie bez strat i dodatkowego finansowania wykonania zamówienia z innych źródeł niż
wynagrodzenie umowne.
Brak w I Wyjaśnieniach RNC odpowiedzi na wszystkie pytania zamawiającego.
I Wyjaśnienia RNC Inteliwise są bardzo ogólne i można je zastosować do praktyczne każdej oferty, nie zostały
przygotowane pod ofertę złożoną w niniejszym postępowaniu. Wyjaśnienia nie uwzględniają szczegółowiej analizy
kosztów w tym dowodów, które mają istotny wpływ na cenę. Zamawiający w I wezwaniu wezwał Inteliwise: „(…) do
złożenia szczegółowej kalkulacji cenotwórczej wraz z dowodami, które w ocenie Wykonawcy uzasadniają zaoferowaną
przez Wykonawcę całkowitą cenę oferty, jak i jej poszczególne części składowe. Wyjaśnienia wraz z dowodami muszą
dotyczyć elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny oferty, jak i jej poszczególnych składowych. Wyjaśnienia,
o których mowa wyżej, mogą dotyczyć
w szczególności (lecz nie wyłącznie):
zarządzania procesem produkcji, świadczonych usług;
wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo korzystnych warunków dostaw, usług;
oryginalności dostaw lub usług oferowanych przez wykonawcę;
zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa
od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z
dnia 10 października 2002 r.
o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z
którymi związane jest realizowane zamówienie;
zgodności z prawem w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej;
zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym
realizowane jest zamówienie;
zgodności z przepisami z zakresu ochrony środowiska;
wypełniania obowiązków związanych z powierzeniem wykonania części zamówienia podwykonawcy;
marży Wykonawcy;
kosztu personelu realizującego zamówienie;
kosztu czynników techniczno-infrastrukturalnych niezbędnych do zapewnienia usługi”.
Podkreślić należy, że wyjaśnienia RNC Inteliwise nie zawierają szczegółowych wyjaśnień, w tym dowodów
odnoszących się do powyższych punktów. W szczególności należy wskazać, że wyjaśnienia nie zawierają żadnej
merytorycznej treści w zakresie pytania z w/w pkt 10),
tj. kosztu personelu realizującego zamówienie.
W I Wyjaśnieniach RNCInteliwise wskazał: „Wykonawca planuje korzystać z pracy personelu własnego,
zatrudnionego na podstawie odrębnych umów. Nie planuje zatrudniać nowych pracowników w wymiarze etatu mającym
wpływ na wysokość miesięcznego wynagrodzenia za usługę, poza pracownikami wymienionymi wprost w SOPZ,
tj. konsultantami. Wysokość wynagrodzenia konsultantów została omówiona w pkt. 4”.
W wymienionym pkt. 4 I Wyjaśnień RNC znajduje się stwierdzenie: „W ykonawca oświadcza, że koszty pracy, których
wartość została przyjęta do ustalenia ceny, nie są niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki
godzinowej, ustalonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za
pracę (t.j. Dz.U. z 2015 poz. 2008, ze zm.). Wykonawca jest także w stanie zminimalizować koszty rekrutacji oraz
szkolenia pracowników – do zadania zostanie skierowany zespół konsultantów wraz z osobami zarządzającymi oraz
kontrolującymi realizację projektu, który brał udział w poprzednich projektach realizowanych na rzecz Zamawiającego i
jest
w gotowości do podjęcia pracy”.
W pkt 4 brakuje szczegółowej analizy kosztów oraz przyjętych założeń dotyczących personelu realizującego
zamówienie. Dodatkowo w I Wyjaśnieniach RNC Inteliwise raz planuje zatrudniać nowych pracowników wymienionych
wprost w SOPZ, tj. konstantanów.
W kolejnym wyśnieniu wskazuje, że do zadania zostanie skierowany zespół konsultantów wraz z osobami
zarządzającymi oraz kontrolującymi realizację projektu, który brał udział
w poprzednich projektach realizowanych na rzecz zamawiającego i jest w gotowości do podjęcia pracy.
Niedoszacowanie ceny oferty w zakresie wynagrodzenia zespołu konsultantów.
W załączniku 1 Kalkulacja wynagrodzenia i kosztów wykonawcy do I Wyjaśnień RNC Inteliwise podał koszt zespołu
konsultantów w wysokości 19 744,00 zł miesięcznie. Zgodnie
z SOPZ „W ykonawca w godzinach pracy zapewni pracę ciągłą wykonywaną przez min. 3 konsultantów tj. w każdej
godzinie pracy infolinii (dni robocze 8-18) min. 3 konsultantów świadczy pracę równocześnie”.
Powyższe wymaganie SWZ przekłada się na następującą pracochłonność:
Poz.
Dane
Wartości
1.
Średnia liczba dni w miesiącu kalendarzowym
2.
Godziny pracy infolinii 8-18:00-ilość godzin
3.
Liczba stanowisk w każdej godzinie zgodnie z SOPZ
4.
Liczba godzin w danym miesiącu (iloczyn pozycji 1 - 3)
Inteliwise wskazało miesięczne wynagrodzenie w kwocie 19.744,00 zł - co daje stawkę za roboczogodzinę w
wysokości 31,34 zł (19 744,00 zł/630 roboczogodzin). W przypadku umowy zlecenia, zgodnie z rozporządzeniem Rady
Ministrów z dnia 14 września 2023 roku
od 1 stycznia 2024 roku minimalna stawka godzinowa wynosi brutto 27,70 zł, a od lipca wzrośnie do poziomu 28,10 zł za
roboczogodzinę. Po doliczeniu kosztów pracodawcy (19,48%) stawka za godzinę wyniesie: 33,10 zł do 30 czerwca
2024, od 1 lipca 2024 r. wzrośnie do 33,57 zł. W przypadku umowy o pracę w związku z rozporządzeniem Rady
Ministrów z dnia 14 września 2023 roku od 1 stycznia 2024 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi brutto
4.242,00zł, a od lipca wzrośnie do poziomu 4.300,00 zł. Po doliczeniu kosztów pracodawcy (19,48%) minimalne
wynagrodzenie wyniesie 5.068,34 zł do 30 czerwca 2024, a od 1 lipca 2024 r. wzrośnie do 5 137,64 zł. Co w przeliczeniu
na roboczogodzinę, przy założeniu 21 dni roboczych w miesiącu daje 30,17 zł z kosztami pracodawcy do 30 czerwca
2024, a od 1 lipca wzrośnie do 30,58 zł.
Powyższe wyliczenia odnoszą się do minimalnych stawek godzinowych i minimalnego wynagrodzenia za pracę nie
uwzględniają m.in.:
- premii, obowiązującej w branży call center jako część składową wynagrodzenia Konsultantów;
- dopłata do stawki godzinowej w przypadku doświadczenia większego niż 18 miesięczne doświadczenie w
bezpośredniej obsłudze klienta na infolinii (dobre praktyki w branży call cenetr);
- kosztów urlopu w przypadku umowy o pracę.
Zgodnie z SW Z zamawiający do obsługi wymaga konsultantów, którzy spełniają wymagania zawodowe: „8.1.3.4.2.3.
Konsultant infolinii – co najmniej 4 (cztery) osoby, z których każda posiada doświadczenie w bezpośredniej obsłudze
klienta przez minimum 12 miesięcy łącznie, zdobyte w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert,
a co najmniej jedna osoba posiada znajomość języka angielskiego na poziomie B2”.
Doświadczanie konsultantów było jednym z kryterium oceny ofert, które stanowiło 40% wagi.
Na podstawie doświadczenia zdobytego przez ponad 20 lat działalności na rynku call center, w tym rekrutacji
konsultantów, odwołujący wie, że osoby posiadające tak duże doświadczenie oczekują wyższego wynagrodzenia niż
minimalna stawka godzinowa.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz to, że Inteliwise w wyjaśnieniach RNC nie podał żadnych założeń dotyczących
wyliczenia kosztów, nie dołączył też dowodów w postaci umów, odwołujący uważa, że miesięczny koszt wynagrodzenia
zespołu konsultantów w wysokości 19.744,00 zł jest za niski.
Mając na uwadze wskazaną powyżej pracochłonność - 630 godzin- miesięczny koszt wynagrodzenia konsultantów
spełniających wymagania zamawiającego nie powinien być niższy niż 23 486,40 zł w przypadku umowy zlecenia,
natomiast w przypadku umowy o pracę nie powinien być niższy niż 23 643,90 zł. Szczegółowe wyliczenia znajdują się w
tabelach.
Niedoszacowanie ceny oferty w zakresie Kierownika Projektu i Kierownika Infolinii
W wyjaśnieniach RNC Inteliwise wskazał miesięczny koszt wynagrodzenia dla Kierownika Projektu oraz Kierownika
Zespołu Konsultantów w wysokości po 1.690,42 zł.
Wysokość wynagrodzenia wzbudziła wątpliwości zamawiającego, który ponownie wezwał Inteliwise do złożenia
wyjaśnień. W II Wyjaśnieniach RNC Inteliwise wskazał, że na podstawie zdobytego doświadczenia podczas realizacji
podobnych projektów założył:
- 1/8 etatu zaangażowania Kierownika Projektu
- ¼ etatu zaangażowania Kierownika Zespołu Konsultantów.
Założony przez Inleliwise wymiar czasu zaangażowania powyższych osób jest za niski - nie jest możliwe
zrealizowanie wszystkich zobowiązań umownych w tak małym wymiarze czasu pracy.
Zgodnie z SOPZ: „W ykonawca zobowiązany jest do sprawnej i terminowej realizacji zamówienia oraz stałej współpracy
z Zamawiającym, w tym:
- Pozostawania w stałym kontakcie (kontakt telefoniczny oraz drogą elektroniczną; spotkania z Zamawiającym w miarę
potrzeb – min. 1x tydzień; wyznaczenie osoby do kontaktów roboczych);
- Informowania o stanie prac, pojawiających się problemach i innych zagadnieniach istotnych dla realizacji zamówienia,
w tym potrzebach szkoleniowych w celu jak najlepszej realizacji przedmiotu umowy”.
Dodatkowo w ramach świadczenia usługi: „Wykonawca będzie na bieżąco monitorował jakość pracy konsultantów.
Każdy konsultant powinien mieć sprawdzane co najmniej dwie rozmowy dziennie, pod względem jakości przeprowadzonej
rozmowy oraz prawidłowości udzielonej informacji”.
W SOPZ zamawiający jasno określił zadania Kierownika projektu oraz Kierownika Zespołu Konsultantów.
Biorąc pod uwagę zakres obowiązków założenie Inteliwise, że:
- Kierownik Projektu będzie zaangażowany w wymiarze czasu 1/8 etatu, co daje 20 roboczogodzin miesięcznie, czyli
mniej niż 1 godzina dziennie;
- Kierownik Zespołu Konsultantów w wymiarze ¼ etatu, co daje 40 roboczogodzin, czyli mniej niż 2 godziny dziennie),
jest błędne.
Mając na uwadze zakres obowiązków wskazanych w SW Z, do realizacji zadań konieczne jest zaangażowanie
Kierownika Projektu oraz Kierownika Zespołu Konsultantów w wymiarze średnio minimum po ½ etatu każdy (w tabeli
znajdują się szczegółowe wyliczenia).
Zgodnie z SOPZ: „3. Wykonawca będzie na bieżąco monitorował jakość pracy konsultantów. Każdy konsultant
powinien mieć sprawdzane co najmniej dwie rozmowy dziennie, pod względem jakości przeprowadzonej rozmowy oraz
prawidłowości udzielonej informacji” (tabela sporządzona przez odwołującego zawiera szczegółowe wyliczenia
miesięcznej liczby godzin niezbędnej do zrealizowania powyższego założenia).
Brak skalkulowania kosztów inne niż osobowe.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że Wyjaśnienia RNC Inteliwise nie uwzględniają wszystkich kosztów
niezbędnych do realizacji zamówienia zgodnie z SOPZ. Brakuje w nich kosztów wskazanych poniżej:
Koszty lokalizacji i koszty stanowisk
Inteliwise wskazał, że: posiada wystarczającą przestrzeń biurową, wynajmowaną po stawkach rynkowych, która
będzie wykorzystywana na potrzeby realizacji projektu. Ze względu na liczbę zapotrzebowanych osób, wynajęcie
dodatkowych pomieszczeń, które mogłoby generować koszty, nie jest konieczne, w związku z tym wykonawca nie
odnotuje dodatkowych kosztów związanych z niniejszym projektem. Fakt posiada powierzchni biurowej nie oznacza, że
Inteliwise nie ponosi żadnych kosztów związanych z użytkowaniem tych powierzchni na potrzeby przedmiotowego
zamówienia. W wycenie powinno ująć się stosowny koszt czynsz za lokal, konserwację (sprzątanie), ogrzewanie,
media, utrzymanie infrastruktury teletechnicznej, zapewnienie koniecznego wyposażenia stanowiska pracy (komputer,
mysz, klawiatura, monitor, słuchawki, przewody). W ramach wyposażenia stanowiska należy także zapewnić
odpowiednie oprogramowanie dla konsultanta i pozostałych członków zespołów zaangażowanych w realizacji
przedmiotu zamówienia – system CRM, system live chat, system telekomunikacyjny i inne niezbędne narzędzia.
Narzut na nieefektywność pracowników spowodowaną absencją.
Zamawiający wymaga, aby wykonawca zapewnił pracę ciągłą wykonywaną przez min. 3 konsultantów, tj. w każdej
godzinie pracy infolinii (dni robocze, godziny 8-18) min. 3 konsultantów świadczy pracę równocześnie.
W celu zapewnienia powyższego do kosztów wynagrodzeń Inteliwise powinien doliczyć narzut na nieefektywność –
związaną tak z realizacją zadań organizacyjnych, jak również
z nieobecnością wywołaną różnymi czynnikami, w tym chorobą czy urlopem wypoczynkowym. W przypadku
konsultantów przyjmuje się średni narzut na poziomie co najmniej 15%.
Koszty ogólnozakładowe i ryzyka związane z realizacją projektu.
W kalkulacji ceny oferty nie można pomijać kosztów związanych z nakładami ogólno-organizacyjnymi. Należy tutaj
uwzględnić m.in. koszty zarządu, koszty działów: prawnego, finansowego, administracji, działu prawnego (lub Centrum
Usług Wspólnych, jeżeli funkcje) oraz narzut na wynagrodzenie związany z kosztami sprzedaży, kosztami osób
nadzorujących oraz utrzymaniem infrastruktury niezbędnej do świadczenia usług. Inteliwise w I Wyjaśnieniach RNC
całkowicie pominął te nieodzowne koszty prowadzenia działalności. W kalkulacji ceny Inteliwise nie ujął ryzyka
związanego z realizacją projektu polegającego na ewentualnej możliwości nałożenia kar umownych lub innej
odpowiedzialności prawno-finansowej.
Koszty IT - uruchomienie i utrzymanie CRM, system telekomunikacyjny.
Inteliwise w I Wyjaśnieniach RNC wskazał, że „W kwestii świadczenia niezbędnego do świadczenia usługi dostępu do
oprogramowania, uprzejmie wskazujemy, że usługi takiej (jako standardowe dla wykonawcy) wymagają jedynie
minimalnego poziomu wysoko kosztowej parametryzacji. Nie wymagają też skomplikowanej kastomizacji, a koszty ich
użytkowania są proporcjonalne do skali wykorzystania rozwiązań, czyli dość niskie. Standardowy charakter usług nie
wymaga także prac rozwojowych, kupna dodatkowych licencji ani zatrudniania pracowników (poza wymienionymi w
SOPZ) co wiązałoby się z dość dużą ekspozycją finansowa. W kwestii świadczenia usług informatycznych planujemy
wykorzystać zespół wcześniej realizujący zadania o podobnym charakterze, dzięki tożsamości tego zadania do wcześniej
realizowanych”.
Wskazać należy, że Inteliwise w ogólnych I Wyjaśnieniach RNC potwierdza, że istnieją koszty kastomizacji,
utrzymania i wdrożenia rozwiązań technologicznych – co prawda wskazał, że są one „dość niskie”, ale już samo takie
stwierdzenie obliguje Inteliwise do wyliczenia
i podania tych kosztów w I Wyjaśnieniach RNC. Wykonawca ten jednak tak ważnych kosztów w ogóle nie uwzględnił.
Koszty szkoleń.
Inteliwise nie uwzględnił kosztów szkolenia produktowego ani cyklicznych szkoleń konsultantów oraz zespołu
wsparcia, który powinien uczestniczyć w szkoleniach, tj. trenera, osoby z działu jakości i monitoringu. Inteliwise wskazał,
że do zadania zostanie skierowany zespół konsultantów wraz z osobami zarządzającymi oraz kontrolującymi realizację
projektu, który brał udział w poprzednich realizowanych na rzecz zamawiającego.
W stanie faktycznym niniejszego zamówienia należy zwrócić uwagę, że na fakt,
że tematyka związana z Funduszami Europejskimi wymaga regularnych, cyklicznych szkoleń w celu zapewnienia
odpowiednej wiedzy merytorycznej. Odwołujący korzystając
z “Harmonogramu naborów wniosków o dofinansowanie w programie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej
Gospodarki,
2021-2027"
opublikowanego
na
stronie
internetowej:
https://www.nowoczesnagospodarka.gov.pl/strony/dowiedzsie-wiecej-o-programie/nabory-wnioskow/ oszacował koszt
wdrożenia zespołu obsługującego Infolinię oraz koszt cyklicznych szkoleń wynikający z kolejnych naborów wniosków.
Oczywistym jest, że kolejne nabory wniosków o dofinasowanie wymagają bieżącego uzupełnienia wiedzy zespołu w
trakcie świadczenia usługi. Harmonogram naborów wniosków o dofinansowanie w programie Fundusze Europejskie dla
Nowoczesnej Gospodarki, 2021-2027 stanowi Załącznik nr 4 do odwołania. Dodatkowo zgodnie z SOPZ: Szczegółowy
„
zakres merytoryczny wsparcia świadczonego przez konsultantów infolinii zostanie omówiony przed rozpoczęciem
świadczenia usługi na podstawie dostarczonych przez Zamawiającego materiałów szkoleniowych i przeprowadzonych
szkoleń. Na życzenie Wykonawcy Zamawiający może zorganizować dodatkowe konsultacje dla personelu Wykonawcy.
Zamawiający będzie na bieżąco dostarczał Wykonawcy zaktualizowane materiały informacyjne dotyczące programu
FENG. Wykonawca odpowiada za aktualność wiedzy konsultantów”. (...) „Wykonawca zapewni realizację usługi przez
konsultantów posiadających odpowiednią wiedzę merytoryczną. Zamawiający zapewni materiały szkoleniowe oraz
wsparcie merytoryczne podczas szkoleń dla konsultantów Wykonawcy. Materiały oraz szkolenia zostaną zapewnione
przed rozpoczęciem świadczenia usługi przez Wykonawcę. W trakcie świadczenia usługi, Zamawiający zobowiązuje się
do przekazywania zaktualizowanych i nowych materiałów szkoleniowych niezwłocznie, Wykonawca zaś zobowiązuje się
do aktualizacji wiedzy swojego personelu realizującego przedmiot zamówienia i organizowania szkoleń uzupełniających
wiedzę (stronę merytoryczną szkolenia zapewni zamawiający)”. (...) „Rozpoczęcie świadczenia usługi nastąpi nie
wcześniej niż 1.03.2024 r. w terminie wskazanym przez Zamawiającego. Warunkiem rozpoczęcia świadczenia usługi jest
przygotowanie merytoryczne konsultantów Infolinii, w tym zapoznanie z materiałami szkoleniowymi i odbycie szkolenia”.
Powyższe potwierdza konieczność przeprowadzenia szkoleń na etapie wdrożenia, jak
i cyklicznych szkoleń w trakcie realizacji zamówienia. Koszty szkoleń powinny zostać uwzględnione w cenie oferty, a
następnie przedstawione w I Wyjaśnieniach RNC.
Zgodnie z art. 94.13 Kodeksu Pracy koszt szkoleń w całości pokrywany jest przez pracodawcę, szkolenia w miarę
możliwości powinny odbywać się w godzinach pracy pracownika. Czas szkolenia odbywanego poza normalnymi
godzinami pracy pracownika wlicza się do czasu pracy. W tabelach odwołujący przedstawił koszty szkoleń
wdrożeniowych oraz cyklicznych szkoleń uzupełniających.
Koszt połączeń wychodzących.
Inteliwise nie uwzględnił w cenie oferty kosztów telekomunikacyjnych dla połączeń wychodzących na infolinii – nie
wskazano ich w I Wyjaśnieniach RNC.
Zgodnie z SOPZ: „Konsultanci infolinii będą wykonywali połączenia wychodzące
w przypadkach uzgodnionych z Zamawiającym w fazie realizacji zamówienia, w tym m.in. – lecz nie tylko – w sytuacji
porzucenia przez przedsiębiorcę wypełnianej ankiety potrzeb. Realizacja kampanii wychodzących będzie się odbywała
wyłącznie w przypadku, gdy w wyniku braku połączeń przychodzących lub wywołań livechata dostępny będzie więcej niż
jeden konsultant przeznaczony do obsługi zamówienia. Przypadek oddzwonienia do klienta
w wyniku indywidualnych ustaleń z tym klientem (np. w przypadku konieczności pilnego przerwania rozmowy
przychodzącej) nie jest traktowany jako kampania wychodząca”.
Oprócz kosztów zawiązanych w wykonywaniem połączeń wychodzących (biling) Inteliwise powinien uwzględnić
koszty IT związanie z uruchomieniem dodatkowego kanału kontaktu.
Wyżej wymienione brakujące pozycje kosztowe Inteliwise powinien uwzględnić również
w cenie za Opcję 2.
Koszt uruchomienia Chatbota.
Dodatkowo w I Wyjaśnieniach RNC Inteliwise nie uwzględnił kosztów uruchomienia usługi chatbota. Zgodnie z SOPZ:
„Poza rozmową z konsultantem uruchomione zostaną takie kanały kontaktu jak: czat z konsultantem, chatbot oraz
voicebot wykorzystujące uczenie maszynowe”. „Obsługa centrum, poza obsługą przez konsultantów, będzie realizowana
również
z wykorzystaniem nowoczesnych technologii opartych na uczeniu maszynowym takich jak wirtualny asystent
obsługujący w formie pisemnej (chatbot) oraz w formie głosowej (voicebot). Obie te formy komunikacji będą
wykorzystywały technologię sztucznej inteligencji, zasilaną na podstawie danych dostarczanych z rozmów telefonicznych,
rozmów livechat, materiałów informacyjno-promocyjnych oraz wypełnionych ankiet”. „Usługa Live Chat będzie
świadczona również przez chatbota. Chatbot będzie udzielał informacji pisemnych i głosowych według zdefiniowanych
ścieżek pytań i odpowiedzi lub kierował do kontaktu bezpośredniego
z konsultantem/ Punktem Informacyjnym”. „Chatbot będzie miał także możliwość rezerwacji spotkania w Punkcie
Informacyjnym poprzez uzupełnienie formularza rezerwacji”. „Wykonawca zapewni kod źródłowy do osadzenia Chatbota i
Live Chata na stronach wskazanych przez Zamawiającego”. „Usługi muszą być świadczone przez Wykonawcę
w języku polskim i angielskim”.
Inteliwise wskazał w I Wyjaśnieniach RNC (...) jedynie tyle: „U jęte w ofercie rozwiązania wirtualnego asystenta, ze
względu na zaktualizowana najnowszą wersję oprogramowania
i wykorzystaną w niej technologię, mogą być przez nas wykorzystane półautomatycznie, tym samym znacznie obniżając
koszty wdrożenia” i nie wskazał, że tego typu rozwiązanie generuje jakiekolwiek koszty.
Powyższe wymagania zamawiającego wymagają zaangażowania zespołu IT w celu konfiguracji rozwiązań
wirtualnego asystenta obsługującego w formie pisemnej (chatbot) oraz w formie głosowej (voicebot). Zamawiający
wymaga dla usługi chatbot wskaźnika FTR –
tj. liczba spraw obsłużonych podczas pierwszego połączenia chatbotem na poziomie 60%.
W przypadku, gdy wskaźnik FRT będzie poniżej 60% zamawiający naliczy karę umowną
z tytułu nienależytego wykonania przedmiotu umowy. Obie te formy komunikacji, tj. chatbot
i voicebot muszą być zasilane na podstawie danych dostarczanych z rozmów telefonicznych języku polskim i
angielskim, rozmów livechat, materiałów informacyjno-promocyjnych oraz wypełnionych ankiet – konieczne jest
przeprowadzenie niezbędnych integracji oraz odpowiednie skonfigurowane każdego z tych rozwiązań technicznych, aby
odpowiadały potrzebom i wymaganiom zamawiającego – zatem niezbędna jest także praca osoby, która będzie
wykonywała te czynności i następnie dbała o utrzymanie tych narzędzi w stanie pozwalającym na niezakłócone
świadczenie usług przy ich wykorzystaniu. Dodatkowo chatbot musi posiadać możliwość rezerwacji spotkania w Punkcie
Informacyjnym poprzez uzupełnienie formularza rezerwacji – co wiąże się z wykonaniem kolejnej integracji.
Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że przygotowanie rozwiązań wymaga indywidualnego dostosowania
narzędzi do potrzeb zamawiającego. W związku z tym Inteliwise powinien wykazać w I Wyjaśnieniach RNC koszty z
tego tytułu - a nie ograniczać się do jednego zdania o wirtualnym asystencie wykorzystanym półautomatycznie.
Niedoszacowanie ceny oferty w zakresie Opcji 2.
Odwołujący wskazuje, że w I wezwaniu zamawiający wskazał: „Szczególne wątpliwości co do możliwości realizacji
zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia oraz z należytą starannością przy
wygenerowaniu zysku budzi zaoferowana przez Wykonawcę cena za 1 roboczogodzinę świadczenia usług w ramach opcji
1 wynosząca 123,00 zł, jak również cena za 1 roboczodzień świadczenia usługi w ramach opcji 2 wynosząca 246,00 zł”.
W I Wyjaśnieniach RNC Inteliwise odniósł się jedynie do stawki godzinowej za świadczenie usługi w ramach Opcji 1.
W I Wyjaśnieniach RNC Inteliwise nie odniósł się do zaproponowanej stawki za 1 roboczodzień świadczenia usługi w
ramach opcji 2. Dopiero po kolejnym wezwaniu przez zamawiającego Inteliwise przedstawił wyjaśnienia. W ramach
Opcji 2 – w załączniku 1 do I Wyjaśnień RNC Inteliwise wskazał koszt uruchomienia kolejnego stanowiska konsultanta w
okresie realizacji umowy w ilości maksymalnie do 150 roboczodni w wysokości 148,10 zł za 1 roboczodzień – gdzie w
ramach odpowiedzi na pytania wykonawców, zamawiający doprecyzował, że roboczodzień oznacza 8 roboczogodzin.
Koszt podany przez Inteliwise oznacza, że koszt jednej godziny roboczej nie może przekroczyć 18,51 zł – całkowitego
kosztu zapewnienia pełnej obsługi w ramach dodatkowego stanowiska. W przypadku umowy zlecenia od stycznia 2024
roku stawka godzinowa wynagrodzenia wynosi brutto 27,70 zł, a od lipca wzrośnie do poziomu 28,10 zł za
roboczogodzinę. Co przekłada się na minimalny koszt za roboczodzień w wysokości 221,60 zł od 1.01.2024 do
30.06.2024 oraz 224,80 zł począwszy od 1.07.2024 r. Powyższe wyliczenia nie uwzględniają kosztów pracodawcy. W
przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, wynagrodzenie minimalne od 1.01.2024 do 30.06.2024 wynosi 4
242,00 zł brutto, począwszy od 1.07.2024 r. wzrośnie do 4 300,00 zł brutto. Całkowity koszt wynagrodzenia z punktu
widzenia pracodawcy wynosi zatem odpowiednio 5.068,34 zł i 5.137,64 – co daje dla 168 godzinach miesięcznie 30,17 zł
i 30,58 zł, czyli za 1 roboczodzień wynosi 241,36 zł i 244,64 zł od 1 lipca 2024 roku. Bezspornie są to stawki wyraźnie
wyższe niż te zaproponowane przez Inteliwise, a podkreślenia wymaga fakt, że są to jedynie koszty wynagrodzeń, bez
narzutów na nieefektywność, ogólnozakładowych, zarządczych itp.
Zamawiający w dniu 29 stycznia 2024 roku wezwał Inteliwise do złożenia dodatkowych wyjaśnień w tym dowodów w
zakresie wyliczenia zaoferowanej w ofercie ceny. W wezwaniu zamawiający wskazał, że w jego ocenie wyjaśnienia nie
uzasadniają w pełni zaoferowanej całkowitej ceny, jak i jej poszczególnych części składowych i budzą wątpliwości
zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w
dokumentach zamówienia, jak i wynikającymi z odrębnych zapisów przepisów prawa. W tym miejscu należy zaznaczyć,
że do dodatkowych wyjaśnień z 31 stycznia 2024 roku, zostały dołączone trzy aneksy do umów, które zdaniem
odwołującego są dowodem spóźnionym. Koszty pracy konsultanta oraz zespołu kierującego są podstawowym kosztem
każdego wykonawcy w tym postępowaniu i bezspornie powinny być uzasadnione
i udowodnione w pierwszych wyjaśnieniach rażąco niskiej ceny. Co więcej przedstawione przez Inteliwise dowody w
zakresie wyliczenia zaoferowanej w ofercie ceny nie są wystarczające. Przedstawiony aneks do umowy o pracę na
stanowisku Konsultanta zawiera informację o wynagrodzeniu brutto od 1 lipca 2023 roku, czyli od drugiego wzrostu płacy
minimalnej w 2023 roku (pierwszy wzrost był 1 stycznia 2023 r.). Biorąc pod uwagę powyższe odwołujący zakłada, że
Konsultant otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę. Zgodnie
z decyzją Rady Ministrów, od dnia 1 stycznia 2024 roku, w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14
września 2023 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wzrosło z 3 600 zł brutto do 4 424 zł brutto, a od 1 lipca 2024
wzrośnie do kwoty 4 300 zł brutto. W związku
z tym Inteliwise powinien dostarczyć aneks do umowy o pracę, który obowiązuje od 1 stycznia 2024 roku.
W II Wyjaśnieniach RNC Inteliwise wskazał: Inteliwise
„
jako część grupy Efecte działa zgodnie z zasadami
odpowiedzialności społecznej zaś zatrudnianie osób niepełnosprawnych jest wpisane w DNA firmy. Wspomniane zasady
nakładają na Wykonawcę obowiązek uwzględniania parytetu osób niepełnosprawnych, który spełniamy. Z tego powodu
Wykonawca zaplanował, że dodatkowe stanowisko konsultanta zostanie obsadzone pracownikiem niepełnosprawnym.
Zgodnie z aktualną tabelą wysokość dofinansowania do stanowisk pracowników niepełnosprawnych opublikowaną na
stronie
PFRON
https://www.pfron.org.pl/pracodawcy/dofinasowanie-wynagrodzen/wysokoscdofinansowania-dowynagrodzen-pracownikow-niepelnosprawnych/ dofinansowanie nie może przekroczyć 75% wynagrodzenia pracownika, a
sama kwota mieści się w zakresie do 2 400 zł. Ta kwota podzielona przez 168 roboczogodzin w miesiącu daje możliwość
obniżenia kosztu wynagrodzenia pracownika z minimalnej stawki godzinowej pracownika w wysokości 30,42 zł (z
uwzględnieniem kosztu pracodawcy dla miesiąca o 21 dniach roboczych) o 14,28 zł, co daje kwotę 16,14 zł kosztu po
stronie pracodawcy. Obecnie w zespole pracującym przy podobnej infolinii wykonawca zatrudnia dwóch pracowników
niepełnosprawnych”.
Odwołujący zaznacza, że Inteliwise mocno podkreśla fakt, że jako część grupy Efecte działa zgodnie z zasadami
odpowiedzialności społecznej zaś zatrudnianie osób niepełnosprawnych jest wpisane w DNA firmy. Wskazać jednak
należy, że Inteliwise nie przedstawił żadnych dowodów, które na to wskazują. Wbrew twierdzeniom Inteliwise
o rzekomym szerokim zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - odwołującemu nie są znane żadne fakty ani informacje,
które potwierdzałyby te twierdzenia Inteliwise. A zatem można przypuszczać, że są to kolejne twierdzenia Inteliwise,
które są gołosłowne i nie mają potwierdzenia w stanie faktycznym. Odwołujący zwraca uwagę na fakt, że - wbrew
twierdzeniom Inteliwise - dofinasowanie do wynagrodzenia pracowników
z niepełnosprawnością nie ma na celu obniżenia kosztów pracodawcy, w celu zaproponowania atrakcyjnych warunków
cenowych w postępowaniach przetargowych. Dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego służy
pokryciu przez Państwo zwiększonych kosztów zatrudnienia osoby niepełnosprawnej. Odwołujący pragnie zaznaczyć,
że Inteliwise wskazując w II Wyjaśnieniu RNC, że do obsługi opcji 2 planuje dedykować osobę
z niepełnosprawnością, do wynagrodzenia której otrzymuje dofinasowanie z PFRON, powinien spełnić szereg warunków
formalnoprawnych, które wymagały udokumentowania
w I Wyjaśnieniach RNC.
Po pierwsze – powinien załączyć umowę o pracę dla takiej osoby. Wynika to bowiem wprost z treści samych I
Wyjaśnień RNC – skoro Inteliwise podkreśla, że nie będzie zatrudniać nowych osób, to oznacza, że do realizacji projektu
skieruje osoby już zatrudnione. A zatem - miał obowiązek przedłożyć jako dowód umowę o pracę dla takiej osoby.
Zgodnie z przepisami pracodawcy zatrudniającemu osoby niepełnosprawne przysługuje ze środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika
niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych prowadzonej
przez PFRON. Inteliwise powinien wykazać w I Wyjaśnieniach RNC, że dany pracownik znajduje się w takiej ewidencji.
Podmiotami uprawnionymi do otrzymania dofinansowania są:
- pracodawcy zatrudniający mniej niż 25 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy,
- pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, osiągający
wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych ogółem w wysokości co najmniej 6 %,
- pracodawcy prowadzący zakład pracy chronionej.
Wysokość dofinansowania:
- 2 400 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności,
- 1 350 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności,
- 500 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Co więcej - Inteliwise nawet w II Wyjaśnieniach RNC nie dostarczył dowodu potwierdzającego stopień
niepełnosprawności, w tym kwoty dofinansowania. W załączniku nr 1 do I Wyjaśnień RNC podany jest koszt 148,10 zł za
1 roboczodzień, co przy 8 godzinnym dniu pracy daje 18,51 zł za godzinę. W II Wyjaśnieniach RNC Inteliwise wskazuje
kwotę 16,14 zł za godzinę kosztu po stronie pracodawcy. Zgodnie z rozporządzeniem ws. miesięcznego dofinasowania
do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych pracodawca powinien złożyć w terminie do 25 dnia miesiąca
następującego po miesiącu, którego dotyczą:
- wniosek o wypłatę dofinansowania za dany miesiąc, o symbolu Wn-D,
- miesięczną informację o wynagrodzeniach, zatrudnieniu, stopniach i rodzaju niepełnosprawności pracowników
niepełnosprawnych, INF-D-P.
Odwołujący ponownie wskazuje, że do II Wyjaśnień RNC Inteliwise powinien przedstawić dowody w tym zakresie.
Kierując do obsługi pracownika z niepełnosprawnością Inteliwise
w wyjaśnieniach RNC powinien uwzględnić dodatkowe koszty związane z uprawnieniami, które przysługują osobom
niepełnosprawnym, tj.:
- 7 godzinny czas pracy,
- praca z wyłączeniem godzin nocnych nadliczbowych,
- prawo do dodatkowej 15 minutowej przerwy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek, czas tej przerwy jest
wliczany do czasu pracy,
- prawo do dodatkowego urlopu w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym,
- prawo do czasu wolnego od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w
celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym lub w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych
lub usprawniających, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.
Przy założeniu, że uprawnienia z pkt. 4 i 5 łącznie nie mogą przekroczyć 21 dni w roku kalendarzowym. Odwołujący
przedstawił koszt godziny pracy osoby niepełnosprawnej
z uwzględnieniem powyższych punktów.
Całkowity koszt pracodawcy z uwzględnieniem PPK (Inteliwise nie wskazał, czy pracownicy zrezygnowali z udziału w
tym programie, więc domyślnie należy uznać, że należy ten koszt uwzględnić) wynosi 5 131,97 zł, czyli w skali roku 61
583,66 złotych. Maksymalne dofinansowanie, na które wskazał Inteliwise wynosi 2 400,00 złotych, więc 28 800,00 zł w
skali roku. Koszt pokrywany przez pracodawcę wynosi 32 783,66 złotych rocznie (61 583,66 zł pomniejszone o 28
800,00 zł).
W skali roku, uśredniając, mamy 252 dni robocze – Zamawiający wymaga świadczenia usług w wymiarze pełnych dni
roboczych. Oddelegowanie osoby niepełnosprawnej do realizacji zadań w ramach projektu wymaga uwzględnienia
należnych tej osobie dni nieobecności – 26 dni urlopu wypoczynkowego oraz łącznie nie więcej niż 21 dni w ramach
urlopu dodatkowego, turnusu rehabilitacyjnego oraz zwolnienia płatnego na badanie lekarskie. Łączna liczba dni
nieobecności z powyższych powodów wynosi 47 dni, co oznacza, że osoba niepełnosprawna będzie realizowała usługi
w wymiarze 205 dni roboczych w skali roku,
co przekłada się 1435 roboczogodzin, ponieważ osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, w których przypadku
można uzyskać dofinansowanie w wymiarze
2 400,00 złotych, wynosi 7 godzin roboczych dziennie (osoby takie też mają dodatkową
15 minutową przerwę w ciągu dnia na gimnastykę lub odpoczynek). Realna stawka za godzinę, uwzględniająca
kompleksowo koszty pracy wynosi zatem 22,85 zł/godzinę (obliczone jako iloraz wartości 32 783,66 złotych i 1 435
godzin).
Powyższa stawka 22,85 zł za roboczogodzinę jest wyższa od tej, którą podał Inteliwise
w I Wyjaśnieniach RNC, czyli 18,51 zł.
Sprawozdanie finansowe ze 2022 rok, które Inteliwise dołączył jako załącznik do wyjaśnień RNC nie jest dowodem w
zakresie wyliczenia zaoferowanej w ofercie ceny. Ze sprawozdanie wynika, że Inteliwise w 2022 roku osiągnął stratę na
poziomie 469 214,85 złotych. Więc
z załączonego sprawozdania można wyczytać, że podmiot ten nie jest rynkowo wiarygodny.
Zarzut nr 3: naruszenie art. 239 w zw. z art. 16 pkt 1 i art. 17 ust. 2 ustawy Pzp, poprzez wybór jako najkorzystniejszej
oferty Inteliwise mimo że oferta Inteliwise nie może być uznana za najkorzystniejszą, gdyż nie została prawidłowo
zweryfikowana przedmiotowo pod względem ceny rażąco niskiej, co narusza zasadę prowadzenie postępowania w
sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców, oraz udzielania zamówienia
wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami Ustawy.
W ocenie odwołującego proponowane przez firmę Inteliwise warunki cenowe związane
z wykonaniem przedmiotowego zamówienia w znaczący sposób odbiegają od przyjętych reguł rynkowych oraz poddają
pod wątpliwość opłacalność złożonej oferty. Odwołujący odsyła
w tym zakresie do argumentacji przytoczonej powyżej dla zarzutu nr 1. Zamawiający dopuścił się naruszenia art. 239
poprzez wadliwy wybór oferty pozornie najkorzystniejszej, podczas gdy zaproponowane przez firmę Inteliwise warunki
cenowe zawierają cenę rażąco niską, zaś wykonanie zamówienia za tak oszacowaną cenę wraz ze spełnieniem
wszystkich przedstawionych przez zamawiającego wymogów, jest niewykonalne zarówno w świetle aktualnych regulacji
prawnych, jak również warunków rynkowych. Niewątpliwie stwierdzić należy, iż cena zaoferowana przez Inteliwise jest
rażąco niska i nie umożliwia wykonania zamówienia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz wymaganiami
zamawiającego.
Zamawiający złożył pisemną odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie odwołania w całości. Zamawiający
wskazał, co następuje.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż przedmiot sporu w niniejszej sprawie nie dotyczy stricte kwestii prawnych
związanych z interpretacją przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, lecz kwestii technicznych związanych ze
sposobem oszacowania kosztu wykonania zamówienia oraz subiektywnej oceny odwołującego co do możliwości
wystosowania przez zamawiającego dodatkowych wezwań w zakresie rażąco niskiej ceny
w sytuacji, gdy pierwsze złożone wyjaśnienia wymagały w ocenie zamawiającego przedstawienia dodatkowych
informacji, które niezbędne były do dokonania weryfikacji oferty pod kątem zaoferowania rażąco niskiej ceny.
W ocenie odwołującego zastosowany przez przystępującego sposób oszacowania kosztu wykonania zamówienia nie
jest zgodny z warunkami zamówienia, oszacowany koszt jest rażąco niski w stosunku do przedmiotu zamówienia oraz
w zakresie możliwości wykonania zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia.
W istocie wszystkie podniesione zarzuty wynikają z przyjętej przez odwołującego tezy,
iż oferowane przez przystępującego koszty są nierealne i niezgodne z warunkami zamówienia, gdyż w ocenie
odwołującego wykonanie przedmiotowego zamówienia publicznego nie jest możliwe w oferowanej cenie.
Prezentowana przez Odwołującego teza jest błędna, a w konsekwencji — podnoszone zarzuty należy uznać za
bezzasadne, z poniższych względów:
Zarzut 1: naruszenie art. 226 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 224 ust. 5 i 6 oraz w związku
z art. 16 ustawy Pzp.
Zamawiający nie zgadza się z zarzutem odwołującego i wnosi o jego oddalenie.
Zdaniem zamawiającego ww. zarzut odwołującego w zakresie nieprawidłowej oceny złożonych przez
przystępującego wyjaśnień RNC należy uznać za chybiony. Zamawiający dokonał szczegółowej analizy cen w złożonych
przez wykonawców ofertach. Na podstawie dokonanych wyliczeń w dniu 19 stycznia 2024 r. wystosował do
przystępującego wezwanie do złożenia szczegółowych wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia
zaoferowanej w ofercie ceny. W dniu 26 stycznia 2024 r. przystępujący złożył stosowne wyjaśnienia załączając do nich
dowody w postaci:
- kalkulacji wynagrodzenia i kosztów wykonawcy;
- sprawozdania finansowego za 2022 r.;
- przykładowej oferty;
- aneksu do umowy o pracę programisty.
Po dokonaniu analizy złożonych wyjaśnień, w związku z wątpliwościami co do dwóch ze wskazanych w kalkulacji
elementów składowych ceny, zamawiający pismem z 29 stycznia 2024 r. wezwał przystępującego do złożenia
dodatkowych wyjaśnień w zakresie dokonanych wyliczeń w kontekście określonego w pkt 4.5.1 SW Z wymogu
zatrudnienia osób na umowę
o pracę (w pełnym wymiarze czasu pracy - etat) oraz zgodności z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002 r. o
minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
Zamawiający dokonał oceny złożonych przez przystępującego wyjaśnień i uznał,
że przystępujący wykazał, że zaoferowana przez niego cena nie jest rażąco niska.
Odwołujący zarzucił zamawiającemu, że wystosowanie przez zamawiającego wezwania do złożenia dodatkowych
wyjaśnień w zakresie wyliczenia zaoferowanej przez przystępującego ceny, było działaniem nieuprawnionym i
niezasadnym. Zamawiający wskazuje jest to wyłącznie subiektywna ocena odwołującego niemająca uzasadnienia w
rozpatrywanym stanie faktycznym. Zamawiający nie zgadza się ze stanowiskiem odwołującego i wnosi o oddalenie
zarzutu postawionego w tym zakresie. Sam odwołujący wskazał, że „Teoretycznie nie ma więc ograniczeń, żeby wezwać
wykonawcę drugi raz, czy nawet kilka razy” i z tego uprawnienia zamawiający skorzystał w celu wyeliminowania
wszelkich wątpliwości i dokonania rzetelnej oceny co do faktu, czy oferta przystępującego zawiera rażąco niską cenę czy
też nie.
Odwołujący formułując swoje zarzuty podniósł, że aby możliwe było wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień:
„pierwsze wyjaśnienia muszą czynić zadość wymogom postawionym przez zamawiającego w wezwaniu, tj. muszą
odpowiadać na wszystkie kwestie wskazane przez Zamawiającego (...) złożone przez wykonawcę pierwsze wyjaśnienia
można uznać za rzetelne, logiczne, poparte dowodami (...) drugie wezwanie może dotyczyć tylko nowo powziętych przez
Zamawiającego wątpliwości, powstałych odnośnie treści pierwszych wyjaśnień, natomiast ponowne wezwanie nie może
zawierać tych samych pytań, co wezwanie pierwsze”.
W ocenie zamawiającego spełnione zostały wszystkie wskazane przez odwołującego warunki, żeby zmaterializowało
się uprawnienie zamawiającego co do możliwości wystosowania do przystępującego dodatkowego wezwania do
złożenia wyjaśnień w zakresie wyliczenia ceny oferty. Po pierwsze bowiem pierwsze wyjaśnienia złożone przez
przystępującego sprostały wymogom zamawiającego co do ich zakresu wskazanego
w wezwaniu. Przystępujący, oprócz szczegółowej kalkulacji zawierającej wyliczenie kosztów związanych z realizacją
zamówienia, w piśmie pn. W YJAŚNIENIE DOT. ELEMENTÓW OFERTY, ustosunkował się do wszystkich jedenastu
punktów, których wyjaśnienia zamawiający wymagał w wezwaniu. Dokonując oceny zamawiający stwierdził, że
wyjaśnienia przystępującego są zarówno rzetelne, jak i logiczne, zaś dodatkowych wyjaśnień wymagały jedynie dwie
pozycje z załączonego do wyjaśnień kosztorysu.
Abstrahując od powyższego zamawiający zwraca uwagę na orzecznictwo KIO w zakresie ponownego wzywania
wykonawcy do złożenia wyjaśnień w zakresie zaoferowanej ceny.
W orzecznictwie KIO wskazuje się, że zasada jednokrotności wezwania do złożenia wyjaśnień w zakresie zaoferowanej
ceny ofert, doznaje wyjątków. Możliwość wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień zachodzi między innymi w
sytuacji, gdy:
1) wezwanie zamawiającego nie było precyzyjne i ograniczało się do przytoczenia przepisów ustawy;
2) wykonawca złożył wyjaśnienia, poprał je dowodami, ale z wyjaśnień nie wynika wprost, że oferta nie jest rażąco
niska, a ponadto niektóre elementy wyjaśnień odnoszące się do kosztów czy założeń kalkulacyjnych nie zostały
wyjaśnione w sposób dostateczny (wyrok KIO z 28 marca 2017 r. o sygn. akt KIO 466/17).
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z obydwoma przypadkami. W pierwszej kolejności należy wskazać, że
pierwsze wezwanie zamawiającego z 19 stycznia 2024 r., oprócz wskazania elementów budzących wątpliwości
zamawiającego, a wynikających wprost z dyspozycji przepisu art. 224 ustawy PZP, oraz wskazania różnic procentowych
w stosunku do wartości zamówienia oraz średniej arytmetycznej złożonych ofert, było wezwaniem ogólnym, w którym
wyszczególniając elementy, które wykonawca zobowiązany był uwzględnić w wyjaśnieniach, przytoczył brzmienie art.
224 ust. 3 ustawy PZP. Tym samym pozostawiło to dowolność wykonawcy w zakresie zarówno ukształtowania treści
wyjaśnień, jak i rodzaju dowodów, które zostaną przedstawione.
W drugiej kolejności należy wskazać, że zgodnie z niepisaną zasadą prowadzonych postępowań przesłanki
stosowania sankcji wobec wykonawców należy traktować zawężająco, zatem zamawiający powinien być przekonany o
ich wystąpieniu, jeśli zamierza odrzucić ofertę wykonawcy. Oznacza to, że jeżeli zachodzą jakiekolwiek wątpliwości,
które mogą być wyjaśnione przez wykonawcę, zamawiający powinien wyjaśnić w sposób jednoznaczny, czy może
zastosować wobec wykonawcy sankcję, czy też nie. Odnosząc powyższe do rażąco niskiej ceny zamawiający podnosi,
że w sytuacji, gdy z odpowiedzi na wezwanie z art. 224 ustawy PZP złożonej przez przystępującego wynikają kolejne
kwestie wymagające dalszego wyjaśnienia, zamawiający ma możliwość dopytania o nie wykonawcy (wyrok KIO z 28
lipca 2017 r., sygn. akt KIO 1431/17).
Prawidłowość postępowania zamawiającego potwierdza między innymi wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 28 marca
2017 r. o sygn. akt KIO 466/17, gdzie Izba wskazała: „Orzecznictwo i doktryna dopuszcza możliwość zwrócenia się do
wykonawcy, który złożył wyjaśnienia niepotwierdzające, że zaoferowana cena jest ceną rażąco niską o dalsze wyjaśnienia
kosztów czy założeń przyjętych do kalkulacji, które wzbudziły wątpliwości zamawiającego. W ocenie Izby dążenie do
wyjaśnienia wątpliwych informacji w wyjaśnieniach przystępującego służy interesowi zamawiającego, który żądając
dalszych wyjaśnień uzyskuje lepszą możliwość weryfikacji założonych kosztów i zapewnia sobie ocenę realności
wykonania zamówienia zgodnie z jego przedmiotem, ale także zapobiega eliminacji z postępowania wykonawcy
korzystniejszego pod względem ekonomicznym”.
Za prawidłowe zatem należy uznać dodatkowe wezwanie przystępującego do złożenia wyjaśnień w przedmiocie tych
elementów przedłożonej na wezwanie kalkulacji, które budziły wątpliwości zamawiającego. Zamawiający pragnie na
koniec podkreślić, że wbrew twierdzeniom odwołującego, w ocenie zamawiającego przystępujący sprostał ciężarowi
udowodnienia, że cena jego oferty nie jest rażąco niska, tym samym nie ziściła się przesłanka skutkująca odrzuceniem
oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy.
Zarzut 2: naruszenie art. 224 w związku z art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp.
Odwołujący podnosi, że przedstawione przez przystępującego w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego dowody
należy uznać za niewystarczające.
Należy w tym miejscu podkreślić, że zamawiający nie sprecyzował, jakich dowodów oczekuje, również żaden przepis
ustawy nie wskazuje, jakie dowody powinien złożyć wykonawca ani jakie dowody należałoby uznać za wystarczające do
uznania, że wykonawca udowodnił, że zaoferowana przez niego cena nie jest rażąco niska. Przyjmuje się co do zasady,
że podstawowym dowodem składanym w ramach wyjaśnień rażąco niskiej ceny jest kalkulacja ceny przedstawiająca
zestawienie wszystkich kosztów realizacji zamówienia. Kalkulacja może stanowić wystarczający dowód na
potwierdzenie prawidłowego wyliczenia ceny również w przypadku, gdy zamawiający nie wyspecyfikował w wezwaniu
swoich oczekiwań odnośnie dowodów. Potwierdza to między innymi wyrok Krajowej Izy Odwoławczej z 18 sierpnia 2022
r., sygn. akt KIO 2039/22: „w wezwaniu Zamawiający nie domagał się przedłożenia dowodów na potwierdzenie sposobu
skalkulowania ceny. Z tych względów nic nie stało na przeszkodzie, aby wykonawca udowodnił brak rażąco niskiej ceny
takimi dowodami, które jego zdaniem uzasadniają przyjętą wycenę przedmiotu zamówienia”.
W przytoczonym wyżej orzeczeniu skład orzekający jednoznacznie opowiedział się za przyznaniem kalkulacji
sporządzonej przez wykonawcę przymiotu dowodu: „W ocenie Izby zawarte w złożonych wyjaśnieniach oświadczenia i
kalkulacje były wystarczającymi dowodami na potwierdzenie prawidłowości skalkulowania ceny. O ile oczywiste jest, że
tak złożone wyjaśnienia obejmujące kalkulację stanowią dokument pochodzący od wykonawcy, o tyle nie pozbawia go to
automatycznie jakiejkolwiek mocy dowodowej. Kalkulacje i oświadczenia, jak każdy dowód podlegają bowiem ocenie.
Tymczasem odwołujący, przyjmując zbyt formalistyczne podejście co do braku możliwości traktowania ich, jako
dowodów, błędnie uważa, że na ich podstawie nie jest możliwe zweryfikowanie oferty pod kątem realności ceny”.
Odwołujący zarzuca zamawiającemu dokonanie nieprawidłowej oceny wyjaśnień złożonych przez przystępującego
podnosząc, że wyjaśnienia te nie uwzględniają szczegółowiej analizy kosztów, które wg. odwołującego mają istotny
wpływ na cenę.
Zamawiający podnosi, że fakt, iż coś nie zostało wymienione wprost z nazwy
w poszczególnych pozycjach przedłożonej kalkulacji, nie oznacza z góry, że koszt ten nie został wliczony w koszty
wyszczególnionych tam pozycji. Jest to wyłącznie niczym nie potwierdzona teza odwołującego, z którą trudno się
zgodzić. Dodatkowo wskazać należy,
że biorąc pod uwagę fakt, iż przystępujący jest podmiotem długo działającym na rynku, który realizuje jednocześnie wiele
kontraktów (informację o tym można bez problemu pozyskać
z ogólnodostępnej strony internetowej) część kosztów wyszczególnionych przez odwołującego z całą pewnością
rozkłada się na wiele kontraktów/umów, a na koszt realizacji umowy zawartej z zamawiającym przypadnie zaledwie
niewielka część tych kosztów. Należy przy tym podkreślić, że odwołujący w swoim piśmie przedstawia szereg hipotez,
które jakoby miały stanowić uniwersalny sposób kalkulacji oferty. W opinii zamawiającego nie można wymagać od
różnych wykonawców funkcjonujących w różnym reżimie organizacyjnym wymagania skonstruowania oferty cenowej w
sposób szablonowy - chyba, że konkretne wymagania zostałyby wprost wskazane w wezwaniu zamawiającego.
Odwołujący wykazuje m. in. następujące rzekome braki w ofercie przystępującego:
Brak uwzględnienia premii czy „dopłaty godzinowej” konsultanta wykonującego zamówienie w ramach personelu
wykonawcy. Zamawiający podkreśla, iż przystępujący przyznaje w swoim piśmie, iż skalkulowana stawka przekracza
stawkę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Fakt, iż w organizacji odwołującego stosuje się system wynagradzania
obejmujący dodatkowe składniki wynagrodzenia nie może stanowić dowodu, iż w organizacji, która takiego systemu nie
stosuje nie będzie możliwe zrealizowanie zamówienia w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Przystępujący wykazał
w swojej kalkulacji, iż jest w stanie zaproponować konkurencyjną cenę i jest to dowód kluczowy z punktu widzenia
zamawiającego. Sposób wynagradzania pracownika poprzez bonusy czy premie jest już wyłączną domeną wykonawcy,
w którą nie ingeruje zamawiający, ani też nie narzuca takiego obowiązku w ramach wypłacanego wynagrodzenia za
realizację zamówienia. Podkreślić należy, że przystępujący przy kalkulacji uwzględnił adekwatną marżę a sposób jej
spożytkowania pozostaje w gestii tego wykonawcy. Dodać należy, że zamawiający posiada doświadczenie w
kontraktowaniu usług infolinii i stąd też na bazie własnego doświadczenia oraz znajomości realiów rynkowych jest w
stanie ocenić, że skierowanie do realizacji zamówienia osób zatrudnionych w oparciu
o umowę w granicach minimalnego ustawowego wynagrodzenia nie jest niczym nadzwyczajnym w przedmiotowej
branży, równocześnie zapewniając domniemanie należytego wykonania zlecanych prac. Nawet jeśli odwołujący oferuje
swoim pracownikom wyższe wynagrodzenie nie może oczekiwać, że inny wykonawca nie zaproponuje usług personelu,
którego utrzymanie kosztuje mniej.
Niedoszacowanie zaangażowania czasowego osób o rolach Kierownika Projektu oraz Kierownika Zespołu
Konsultantów. Zamawiający wskazuje, co bezspornie wynika
z dokumentacji przetargu, że w przypadku wskazanych ról nie wymagał skierowania do wykonywania obowiązków w
pełnym wymiarze czasu pracy. Jak słusznie wskazał odwołujący, obowiązki ww. osób zostały precyzyjnie określone w tej
dokumentacji. Odwołujący ponownie jednak prezentuje własne oszacowanie jakoby było ono jedynym adekwatnym.
Należy podkreślić, że zamawiający jest w tej komfortowej sytuacji, że już wcześniej realizował podobne zamówienie o
niemalże analogicznym przedmiocie (a jego wykonawcą był notabene odwołujący lub jego poprzednik prawny). Stąd też
uznał za wiarygodne skalkulowanie przez przystępującego oszacowanie zaangażowania czasowego kwestionowanych
przez odwołującego ról. W istocie wskazane przez odwołującego czynności bezspornie należą do katalogu niezbędnych
do prawidłowej realizacji umowy - niemniej zamawiający ocenia,
że podane w piśmie z odwołaniem kalkulacje są przesadzone i mają na celu uprawdopodobnienie tez odwołującego. Być
może w ocenie odwołującego zasadne było przeznaczenie przykładowo 10 godzin miesięcznie na spotkania z
zamawiającym bądź też 4 godzin miesięcznie na przygotowania poszczególnych typów raportów - bazując jednak na
dotychczasowym doświadczeniu wynikającym z realizacji faktycznego kontraktu, zamawiający może wprost stwierdzić,
że czynności te można spokojnie wykonać w czasie wydatnie krótszym.
Brak uwzględnienia kosztów stanowiskowych, ogólnozakładowych czy charakterystycznych dla przedmiotowego
zamówienia, takich jak połączenia wychodzące. Jest to szeroka kategoria, którą dość hasłowo wymienia odwołujący ponownie należy podkreślić, że brak wymienienia takich elementów wprost nie świadczy o ich nieuwzględnieniu, lecz
raczej o ich niewielkiej istotności w skali całego zamówienia. Zarówno zamawiający, jak
i odwołujący słusznie przyznali w trakcie poprzedniej rozprawy przed KIO (wyrok KIO
z 21 marca 2024 r. o sygn. akt KIO 691/24), że głównym elementem tworzącym koszt realizacji zamówienia jest
zapewnienie personelu, wydatnie mniejszym zaś, ale nadal istotnym, dostarczenie odpowiedniego oprogramowania
zgodnego z wymaganiami SOPZ. Elementy te zostały wskazane w kalkulacji przystępującego.
Zamawiający nie wnosił o wyszczególnienie tak szczegółowych kosztów jak chociażby koszty stanowisk, ceny prądu
czy usług sprzątania - tym bardziej, że oczywiste i bezsporne jest, że koszty te nie będą przez wykonawcę ponoszone
wyłącznie na rzecz realizacji przedmiotowego zamówienia, ale wpisują się bieżące i stałe koszty funkcjonowania
organizacji obsługującej wielu klientów. Wyliczenie adekwatnej marży stanowi dostateczny dowód,
że wykonawca jest w stanie zrealizować zamówienie i dodatkowo wypracować zysk dla organizacji.
Analogiczna linia oceny wyjaśnień przystępującego tyczy się również pozostałych czynników cenotwórczych, których
rzekomo nie uwzględniono.
Wyjaśnić należy także, że odwołujący kilkukrotnie stawia zarzut, że przedstawione wyjaśnienia można zastosować do
różnych zamówień i stąd nie odpowiadają one wymogom precyzyjnego oszacowania kosztów realizacji konkretnego
zamówienia, którego dotyczy odwołanie. Jest to zarzut o tyle chybiony, że zarówno odwołujący, jak i wybrany wykonawca
specjalizują się w konkretnych usługach - oczywiste jest, że pewne elementy kalkulacji mogą nosić cechy uniwersalne,
ale też nie może to przekreślać ich wartości dowodowej. Kluczowy element wyjaśnień wybranego wykonawcy, tj.
kosztorys prac, w którym wprost wskazano oryginalne wymagania zamawiającego, stanowi dostateczny dowód na to, że
kalkulacja została sporządzona na potrzeby tego konkretnego zamówienia.
Podkreślenia wymaga fakt, że ceny jednostkowe, ceny lub koszt ofert każdy z wykonawców kalkuluje uwzględniając
indywidualne czynniki i to one w głównej mierze decydują o tym, czy w danym przypadku doszło do ich rażącego
zaniżenia. Odwołujący nie powinien podważać przedłożonych przez przystępującego wyjaśnień w oderwaniu od treści
wezwania zamawiającego, które w swojej treści - zarówno to z art. 224 ust. 1 ustawy PZP, jak i to do złożenia
dodatkowych wyjaśnień, nie wskazywało na konieczność wykazania tak szczegółowych elementów, jakie wskazuje
odwołujący. Tym samym odwołujący błędnie dopatruje się nieprawidłowości lub braków wyjaśnień przystępującego w
takim zakresie,
w jakim nie był on wezwany przez zamawiającego. Takie stanowisko prezentuje Krajowa Izba Odwoławcza m.in. w
wyroku z 29 grudnia 2021 r., sygn. akt KIO 3606/21, mianowicie: „Przechodząc do rozpoznania zgłoszonych zarzutów
odwołania Izba stwierdziła, że wezwanie Zamawiającego (...) było dość ogólne i stanowiło jedynie powielenie treści art. 224
ust. 3 ustawy Pzp (...). Powyższa okoliczność została przyznana, przez samego Zamawiającego.
Z powyższych względów Izba uznała, że powyższy stan rzeczy nie mógł stanowić okoliczności obciążającej
Przystępującego, a złożone wyjaśnienia wraz z dowodami, a zwłaszcza szczegółowe zestawienie kosztów wykonania
przedmiotu zamówienia były wystarczające do obalenia domniemania zarzutu istnienia rażąco niskiej ceny”.
Podobny pogląd prezentuje Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z 9 listopada 2021 r. sygn. akt KIO 3012/21, KIO
3019/21: „Oczekiwania co do stopnia szczegółowości informacji prezentowanych w wyjaśnieniach nie mogą być oderwane
od zakresu wezwania i wątpliwości, jakie zostały w nich zasygnalizowane przez Zamawiającego. Brakujące informacje
wskazane w odwołaniu nie były podstawą wezwania do wyjaśnień kalkulacji kosztów. Tym samym nie można wywodzić
negatywnych skutków braku przedłożenia części dowodów, które nie były konieczne z punktu widzenia wyjaśnień, jakich
oczekiwał Zamawiający”.
Nie można również uznać za wystarczające kwestionowanie złożonych wyjaśnień poprzez wskazywanie jedynie na
ich rzekome braki lub uchybienia. Aby skutecznie kwestionować ofertę wykonawcy, który złożył wyjaśnienia w zakresie
rażąco niskiej ceny, konieczne jest wykazanie, iż rzeczywiście cena została skalkulowana bez dochowania należytej
staranności. Potwierdza to m.in. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 11 lutego 2022 r., sygn. akt KIO 224/22: „M ając na
uwadze opisane wyżej reguły dowodowe Izba uznała, że Odwołujący nie wykazał w odwołaniu zasadności podniesionych
zarzutów. Ponadto zauważyć należy, że treść odwołania koncentruje się głównie na wskazaniu ewentualnych braków i
uchybień w złożonych przez Przystępującego wyjaśnieniach i braku złożenia dowodów, które w subiektywnym odczuciu
Odwołującego powinny być przedstawione, przy jednoczesnym zaniechaniu podjęcia choćby próby wykazania, że
zaoferowana cena jest rażąco niska”.
Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt KIO 2446/23:„(...) skład orzekający stwierdził,
że wykonawca nie musi w szczegółach wyjaśniać każdej pozycji kosztowej, jeśli nie został do tego zobowiązany treścią
wezwania. Co oznacza, że wykonawca nie ma obowiązku każdorazowo udzielać wyjaśnień co do wszystkich składowych
mających wpływ na cenę lub koszt oferty. Wykonawca obowiązany jest rozwiać wątpliwości zamawiającego przede
wszystkim w tym zakresie, jaki wynika z wezwania do wyjaśnień. (...)”.
W zakresie zarzutu dot. zaoferowanej przez przystępującego ceny za realizację opcji nr 2 należy stwierdzić, że cena
ta sama w sobie nie może wpływać na ocenę, że cena oferty przystępującego jest rażąco niska. Podkreślenia wymaga,
iż nie stanowi ona elementu istotnego ceny bowiem stanowi ona jedynie 3,15% całkowitej kwoty oferty złożonej przez
przystępującego. Oznacza to, iż wskazany element nie jest głównym czynnikiem cenotwórczym. Dodatkowo
podkreślenia wymaga, iż ten element oferty został określony jako usługa realizowana w ramach prawa opcji, w efekcie
czego przystępujący nie ma gwarancji, iż dane rozwiązanie faktycznie zostanie wykorzystane w ramach
przedmiotowego zamówienia. Cechy te pozwalają uprawdopodobnić potraktowanie tego elementu cenotwórczego jako
elementu o mniejszej istotności, bez którego główny przedmiot zamówienia również mógłby funkcjonować. W obliczu
powyższego zamawiający uznał za prawdopodobne wyjaśnienie przystępującego w zakresie wyceny prawa opcji nr 2,
bowiem znamiona jej dorywczości mogą wpłynąć na chęć powierzenia jej realizacji osobom
z niepełnosprawnością, o których mowa w treści wyjaśnień i w sposób przedstawiony
w wyjaśnieniach. Ogranicza to ryzyko straty przystępującego, a równocześnie w świetle przedstawionych wyjaśnień co
do sposobu kalkulacji kosztów, które w pierwszym momencie wydały się zamawiającemu wątpliwe, pozwala na
faktyczne wykonanie prac po określonej cenie. Należy przy tym zauważyć, iż zamawiający zadał przystępującemu
pytanie ogólne
w jaki sposób stawki wskazane w kosztorysie korelują z przepisami o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, a brak
logicznych wyjaśnień w tym zakresie spowodowałby odrzucenie oferty. Przedstawione wyjaśnienia są logiczne, nie stoją
w sprzeczności
z przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe realizacja usługi na zasadach przedstawionych przez wykonawcę jest
realna. Co do istotności elementu oferty objętego prawem opcji wypowiedziała się Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z
12 grudnia 2023 r., sygn. akt KIO 3540/23: „Podkreślenia wymaga, że odwołujący w treści odwołania nie zakwestionował
ceny zaoferowanej przez przystępującego, nie podnosił, że jest ona nierealna i nie ma możliwości wykonania za nią
przedmiotu zamówienia. Odwołujący zakwestionował jedynie wycenę zakresu zamówienia objętego opcją rozszerzenia
zamówienia. Okoliczność ta jest o tyle istotna, iż przesłanką odrzucenia oferty ze względu na rażąco niską cenę lub koszt
może być wyłącznie zaniżenie ceny całkowitej dotyczącej przedmiotu zamówienia, a nie części tej ceny. Zaniżenie ceny
lub kosztu części oferty może mieć jedynie wpływ na ocenę, czy cena ofertowa jest rażąco niska. (...) Jednocześnie Izba
wskazuje, że z ustaleń dokonanych
w sprawie wynika, że konieczność wykonania zakresu zamówienia objętego prawem opcji przez wykonawcę nie jest w
postępowaniu oczywista. (...) Izba nie podziela stanowiska odwołującego. W pierwszej kolejności Izba wskazuje, że
okoliczność czy zakres przedmiotu zamówienia objęty prawem opcji stanowi istotną część składową ceny oferty, winna
być przedmiotem każdorazowego badania. Brak jest podstaw do definitywnego stwierdzenia,
że w każdym przypadku zakres opcjonalny stanowi istotną część składową ceny oferty. (....) Instytucja prawa opcji
zakłada, że zamawiający każdorazowo określa minimalny poziom zamówienia, który zostanie na pewno zrealizowany, co
pozwala wykonawcom na rzetelne
i właściwe dokonanie wyceny oferty, wskazując jednocześnie dodatkowy zakres, którego realizacja jest uzależniona od
wskazanych w kontrakcie okoliczności i stanowi uprawnienie zamawiającego, z którego może, ale nie musi on skorzystać.
W świetle art. 224 ust. 1 ustawy P.z.p. wezwanie do złożenia wyjaśnień może dotyczyć również istotnych części
składowych ceny lub kosztu. Pojęcie „istotnej części składowej ceny lub kosztu” należy rozumieć jako część, która w
znacznym stopniu, bardziej niż pozostałe składniki, przyczynia się do powstawania kosztów po stronie wykonawcy. Aby
zatem ustalić, czy zakres zamówienia objęty prawem opcji stanowi istotną część składową ceny oferty, należy ustalić,
czy w odniesieniu do tego zakresu zachodzą przestanki powodujące, że zakres ten w sposób znaczny przyczynia się do
powstania kosztów po stronie wykonawcy”.
Podkreślenia wymaga, iż wartość opcji nr 2 w ofercie przystępującego wynosi 36 900,00 zł brutto, podczas gdy
wartość podstawowego przedmiotu zamówienia, który stanowi pewną część do zrealizowania to 1 082 400,00 zł brutto.
W tym kontekście nie można mówić
o istotności tego elementu wyceny oferty.
W przywołanym wyżej wyroku wskazano również: „Izba nie podziela również stanowiska odwołującego wyrażonego na
rozprawie, iż o istotności części składowej ceny oferty
w rozumieniu art. 224 ust. 1 ustawy P.z.p. decydują inne przesłanki niż kosztowe, w sytuacji, gdy nie mają one istotnego
przełożenia na cenę oferty. Odwołujący podnosił, iż dla oceny istotności części składowej nie mniej ważny jest badany
zakres zamówienia. W ocenie Izby argument ten znalazłby zastosowanie jedynie w przypadku, gdyby zakres ten wpływał
w sposób znaczny na cenę oferty, co - jak wykazano wyżej - w rozpoznawanym przypadku nie miało miejsca. Stanowisku
odwołującego przeczy treść art. 224 ust. 1 ustawy P.z.p., w którym mowa jest o istotnej części składowej ceny lub kosztu.
Oznacza to, że ocena, czy mamy do czynienia z istotną częścią składową ceny lub kosztu, nie może być dokonywana w
oderwaniu od tych wartości, a jedynie z uwzględnieniem jej wpływu na przedmiot zamówienia”.
Warto w tym miejscu przytoczyć również wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 16 września 2022 r. o sygn. akt KIO
2259/22: „W ocenie Izby nawet jeśli pomimo dosyć niskiej wyceny jednego czy dwóch składników całe zamówienie
pozostaje dla konkretnego wykonawcy dalej opłacalne, to w tym przypadku nie może być mowy o wystąpieniu rażąco
niskiej ceny. Decydujące znaczenie należy przypisać zależności pomiędzy jednostkowymi zaniżeniami
a ceną całej oferty, a nie traktować ceny pojedynczych składników oferty, choćby były one na niskim poziomie, w sposób
wyizolowany i oderwany od całej oferty”.
Tym samym zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny, jak i orzecznictwem KIO, wyjściową do rozważań na temat
rażąco niskiej ceny może stanowić tylko cena całkowita oferty, a nie poszczególne ceny jednostkowe czy ceny
poszczególnych elementów składających się na cały przedmiot zamówienia, jak również zaoferowana cena netto.
Podnosząc powyższe argumenty należy również mieć na uwadze zasady formułowane
w przepisach art. 16 ustawy PZP tj., że zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie
zamówienia publicznego w sposób:
1) zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców;
2) przejrzysty i
3) proporcjonalny.
Co istotne, odwołujący we wniesionym odwołaniu nie zarzucił złamania tych zasad przez zamawiającego. Realizując
natomiast zasadę proporcjonalności, oznaczającą dobór właściwych środków do założonych celów w taki sposób, aby
dążąc do osiągnięcia tych celów, nie eliminować wykonawców, którzy mogliby te cele osiągnąć, zamawiający dokonał
wyboru oferty przystępującego.
Zasadne jest przytoczenie w tym miejscu wyroku KIO z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt KIO 83/18, mianowicie:
„Konieczne jest zatem zachowanie równowagi pomiędzy interesem zamawiającego w uzyskaniu rękojmi należytego
wykonania zamówienia a interesem wykonawców, którzy poprzez sformułowanie nadmiernych wymagań mogą zostać
wyeliminowani z postępowania. Nieproporcjonalność warunku zachodzi w sytuacji, gdy równowaga ta zostanie zachwiana,
powodując uniemożliwienie ubiegania się o zamówienie wykonawcom mającym potencjał dający rękojmię jego prawidłowej
realizacji”.
Nie może ujść również uwagi Izby, że zamawiający - realizując przepisy art. 17 ustawy PZP - udziela zamówienia w
sposób zapewniający uzyskanie najlepszych efektów zamówienia
w tym efektów gospodarczych, jeżeli efekt taki jest możliwy do uzyskania w danym zamówieniu w stosunku do
poniesionych nakładów.
Po zbadaniu oferty, również w aspekcie oferowanej przez potencjalnych wykonawców ceny, kierując się zasadą
gospodarności, zamawiający wybrał ofertę przystępującego.
Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że wycena opcji nr 2 przez przystępującego pozostaje bez znaczenia dla
oceny oferty pod kątem rażąco niskiej ceny, tym samym nie powinna być brana pod uwagę przy rozpatrywaniu
przedmiotowego zarzutu.
Zarzut 3: naruszenie art. 239 w zw. z art. 16 pkt 1 i art. 17 ust. 2 ustawy Pzp.
Biorąc pod uwagę argumentację zamawiającego w odniesieniu do zarzutów 1-2 zamawiający wskazuje zarzut 3, jako
całkowicie bezzasadny i wnosi o jego oddalenie.
Pismo procesowe w sprawie złożył również przystępujący wykonawca, podzielając stanowisko zamawiającego oraz
przedstawiając własną argumentację.
Izba ustaliła i zważyła, co następuje.
Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego
z zastosowaniem przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych wymaganych przy procedurze, której wartość
szacunkowa zamówienia przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ustawy Prawo
zamówień publicznych.
Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła, że odwołujący posiada interes w uzyskaniu przedmiotowego zamówienia,
kwalifikowanego możliwością poniesienia szkody w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy, o
których mowa w art. 505 ust. 1 ustawy Pzp, co uprawniało go do złożenia odwołania.
Izba stwierdziła, że nie zachodzą przesłanki do odrzucenia odwołania.
Uwzględniając dokumentację z przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, jak
również biorąc pod uwagę oświadczenia i stanowiska stron oraz przystępującego, złożone w pismach
procesowych, jak też podczas rozprawy Izba stwierdziła, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zamawiający zgodnie z treścią formularza ofert oczekiwał złożenia oferty cenowej
z wyszczególnieniem pozycji obejmujących: realizację zakresu podstawowego oraz realizację prawa opcji („Opcja 1” i
„Opcja 2”).
Zamawiający poinformował, że kwota jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia to 1.692.257,81 zł
brutto.
Ceny ofert z podziałem na zamówienie podstawowe i opcje przedstawiają się następująco:
Wykonawca
Zamówienie
Opcja 1
Opcja 2
Cena oferty
podstawowe
Odwołujący
1.496.440,00
88 560,00
73 431,00
1.658.431,00
Inteliwise
1.082.400,00
49 200,00
36 900,00
1.168.500,00
Po dokonaniu badania i oceny złożonych ofert zamawiający stwierdził, że cena oferty przystępującego jest niższa o
30,95% od wartości zamówienia z VAT, ustalonej przez zamawiającego na kwotę 1 692 257,81 zł. Dodatkowo
zamawiający stwierdził, że: łączna cena za realizację zamówienia w ramach opcji 1, wynosząca 49 200,00 zł jest niższa
o 53,34% od wartości zamówienia z VAT ustalonej przez zamawiającego w tym zakresie na kwotę 105 445,44 zł, oraz
łączna cena za realizację zamówienia w ramach opcji 2, wynosząca 36 900,00 zł jest niższa o 51,79% od wartości
zamówienia z VAT ustalonej przez zamawiającego w tym zakresie na kwotę 76 547,77 zł, oraz niższa o 33,11% od
wyliczonej w tym zakresie średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert wynoszącej 55 165,50 zł.
Mając na uwadze dokonane ustalenia zamawiający pismem z 19 stycznia 2024 r. wezwał przystępującego do
udzielenia szczegółowych wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia zaoferowanej w ofercie ceny.
W odpowiedzi na wezwanie przystępujący 26 stycznia 2024 r. przedłożył wyjaśnienia
w wymaganym przez zamawiającego zakresie. Jako dowody przedłożył: kalkulację wynagrodzenia i kosztów
wykonawcy, sprawozdanie finansowe za 2022 r., przykładową ofertę wykonawcy, umowę o pracę programisty
zaangażowanego w projekt (aneks).
W związku z wątpliwościami co do dwóch ze wskazanych w kalkulacji elementów składowych ceny, zamawiający
pismem z 29 stycznia 2024 r. wezwał przystępującego do złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie dokonanych
wyliczeń w kontekście określonego w pkt 4.5.1 SW Z wymogu zatrudnienia osób na umowę o pracę (w pełnym wymiarze
czasu pracy - etat) oraz zgodności z przepisami ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za
pracę.
W odpowiedzi na wezwanie przystępujący 31 stycznia 2024 r. złożył wymagane wyjaśnienia wraz z kolejnymi
dowodami w postaci skanów umów o pracę (aneksy).
Zamawiający dokonał analizy złożonych przez przystępującego wyjaśnień i uznał,
że przystępujący wykazał, że zaoferowana przez niego cena nie jest rażąco niska, w związku z czym ocenił obie oferty
zgodnie ze wskazanymi w pkt 14 SW Z kryteriami oceny ofert, dokonał weryfikacji podmiotowej wykonawcy najwyżej
ocenionego i wybrał, jako najkorzystniejszą ofertę nr 2 złożoną przez przystępującego (Inteliwise S.A.).
W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej zarzuty odwołującego są bezzasadne. Krajowa Izba Odwoławcza podzielając w
całości stanowisko zamawiającego i przystępującego oraz przytoczone tam orzecznictwo (za wyrokiem SO w
Warszawie z 25.08.2015 r., sygn. akt: XXIII Ga 1072/15: „I zba ma prawo podzielić zarzuty i wartościową argumentację
jednego
z uczestników, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów”), wskazuje, co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 244 ust. 1 ustawy Pzp, Jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe,
wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości
wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi
z odrębnych przepisów, zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia
ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych.
Zamawiający wykonując obowiązek ustawowy, wezwał przystępującego do złożenia stosownych wyjaśnień. W wyniku
ich udzielenia zamawiający powziął dodatkowe wątpliwości, dlatego też wezwał przystępującego do złożenia
dodatkowych wyjaśnień, których ocena doprowadziła do wyboru oferty przystępującego jako najkorzystniejszej.
W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej czynności zamawiającego wpisywały się w zakres przewidziany stosownymi
przepisami ustawy Pzp.
Izba nie stwierdziła, żeby zamawiający wadliwie ocenił ofertę przystępującego oraz
że z naruszeniem przepisów dokonał oceny złożonych wyjaśnień.
W ocenie Izby, cała argumentacja odwołującego w zakresie postawionych zarzutów odwołania, skupia się na
elementach przedmiotowo nieistotnych, albowiem odwołujący co do zasady nie kwestionuje całkowitej ceny ofertowej
przystępującego, skupiając się
w szczególności na prawach opcji 1 i 2, które to elementy jako cześć składowa ceny ofertowej ma znaczenie wręcz
marginalne. Ponadto odwołujący, argumentując zarzuty odwołania
de facto przedstawia swoją wizję kalkulacji ceny ofertowej, całkowicie pomijając okoliczności związane z faktem, iż
każdy wykonawca legitymujący się swoim doświadczeniem, posiadający bogate portfolio podobnych zleceń, dysponuje
zindywidualizowanym podejściem do realizacji danego zamówienia. Przypisywanie przez odwołującego niejako
obowiązkowych elementów wynagrodzenia dodatkowego, które funkcjonują u odwołującego, w taki sposób, aby
zwiększyć teoretycznie cenę oferty przystępującego, który to zabieg ma uwiarygodnić zasadność stawianych zarzutów
odwołania nie znajduje swojego formalnego uzasadnienia zarówno na gruncie obowiązujących przepisów jak i na gruncie
dokumentacji przedmiotowego postępowania. Subiektywne spojrzenie odwołującego oczywiście podyktowane jest
niekwestionowanym interesem w pozyskaniu przedmiotowego zamówienia, jednakże nie znajduje swojego oparcia w
okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy.
Okoliczność, że dane części zamówienia (opcji 1 i 2) podlegają odrębnemu rozliczeniu nie stanowi wystarczającej
przesłanki umożliwiającej zastosowanie przepisu art. 226 ust. 1 pkt 8 Prawa Zamówień Publicznych w sytuacji
stwierdzenia rażącego zaniżenia niektórych cen jednostkowych (części składowych ceny). Istotne jest czy zaniżenie tych
cen przekłada się na ryzyko należytej realizacji całości lub części zamówienia. A zatem konieczne jest wykazanie takich
okoliczności jak w szczególności udział odpowiadających tym cenom części przedmiotu zamówienia w całym
przedmiocie zamówienia. Istotne znaczenie ma to, które części przedmiotu zamówienia i w jakim zakresie będą
podlegać obligatoryjnej realizacji, w przypadku których dokładna ich wielkość podlegająca wykonaniu nie jest możliwa do
oszacowania, jak
i które części przedmiotu zamówienia będą mieć charakter incydentalny (vide: wyrok
z 24 czerwca 2022 r. sygn. akt KIO 1458/22).
W ocenie Izby należy przyjąć, że istotne są te elementy, których wartościowy udział
w przedmiocie zamówienia jest znaczny lub od których - ze względu na ich merytoryczne znaczenie - zależy osiągnięcie
zasadniczych celów, dla których zamówienie jest udzielane. Chodzi więc o elementy istotne pod względem
wartościowym lub merytorycznym, mogące zaważyć na powodzeniu zamówienia jako całości (vide: wyrok KIO z 27
kwietnia 2021 r. sygn. akt KIO 820/21).
W świetle art. 224 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych wezwanie do złożenia wyjaśnień może dotyczyć
również istotnych części składowych ceny lub kosztu. Pojęcie „istotnej części składowej ceny lub kosztu” należy
rozumieć jako część, która w znacznym stopniu, bardziej niż pozostałe składniki, przyczynia się do powstawania
kosztów po stronie wykonawcy. Aby zatem ustalić, czy zakres zamówienia objęty prawem opcji stanowi istotną część
składową ceny oferty, należy ustalić, czy w odniesieniu do tego zakresu zachodzą przesłanki powodujące, że zakres ten
w sposób znaczny przyczynia się do powstania kosztów po stronie wykonawcy (vide: wyrok z 12 grudnia 2023 r. sygn.
akt KIO 3540/23).
Zdaniem Krajowej Izby Odwoławczej odwołujący ogranicza swoje zarzuty do twierdzeń, jakoby danej czynności z
konkretnej pozycji (prawa opcji 1 i 2) nie dało się wykonać za tam wskazaną kwotę. Odwołujący nie podnosi kwestii
„istotności” kwestionowanych przez niego części składowych. W ocenie Izby, brak istotności danej pozycji, świadczy o
niezasadności stawianych zarzutów. Odwołanie, które nie dotyczy kwestii „istotności” i nie zawiera uzasadnienia
faktycznego w zakresie wykazania „istotności” części składowej ceny, w tym przypadku opcji 1 i 2, które de facto są
elementami fakultatywnymi, czy jej relacji do celu przedmiotu zamówienia – wykazania jej znaczenia dla przedmiotu
zamówienia, powoduje brak możliwości uwzględnienia zarzutów odwołania.
Rekapitulując Izba stwierdziła, że brak było podstaw do twierdzenia, że wyjaśnienia przystępującego były
niewystarczające do obalenia domniemania rażąco niskiej ceny oferty. Przystępujący w sposób dla siebie właściwy,
wyjaśniając poszczególne elementy wezwania zamawiającego, zarówno pierwszego jak i drugiego doprecyzowującego
wątpliwości zamawiającego, szczegółowo wyjaśnił zarówno sposób kalkulacji ceny jak też wykazał jaki zasób własny
potencjału i doświadczenia wykonawcy pozwalał na oszacowanie kwoty za realizację przedmiotowego zamówienia.
Okoliczności wskazywane przez odwołującego należało ocenić jako subiektywne spojrzenie wykonawcy na
możliwość realizacji przedmiotu zamówienia, nie uwzględniające różnorodności i cech dedykowanych innym
wykonawcom. Fakt, iż przystępujący w latach 2023 oraz 2024 nie otrzymywał dofinansowania z PFRON-u (dowody
powołane przez odwołującego na rozprawie) nie przesądzają, że w ramach tego zamówienia przystępujący z takiego
dofinansowania nie będzie korzystał. Tym bardziej, że jak wynika z powołanego dowodu, przystępujący posiada
doświadczenie w zakresie tego sposobu aktywizowania osób
z orzeczonym stopniem niepełnosprawności.
Jak słusznie wskazała Izba w wyroku z 26 września 2022 r. (sygn. akt KIO 2299/22): „(…) jak słusznie wskazał
przystępujący, zarzut skonstruowany przez odwołującego w tym zakresie nie zawiera więc wykazania podstawowego
elementu warunkującego w ogóle możliwość wdrożenia dyspozycji art. 224 ust. 1 ustawy PZP, a w konsekwencji bez
dalszej analizy winien podlegać oddaleniu. Odwołujący w żadnym miejscu wniesionego odwołania nie odniósł się bowiem
do całkowitej ceny ofertowej przystępującego, nie wskazując na jej rzekomo nierealistyczny charakter, podczas gdy
możliwość kwestionowania części składowych ceny jest ściśle skorelowana właśnie z wykazaniem nieprawidłowości ceny
całkowitej, co jest szczególnie istotne zwłaszcza w przypadku wynagrodzenia ryczałtowego, z którym mamy do czynienia
w przedmiotowym przypadku. Powyższa zasada została wypracowana na gruncie konsekwentnych stanowisk
orzeczniczych w tym zakresie, które jednoznacznie wskazują,
że o rażąco niskiej cenie danego elementu można mówić wówczas, jeśli ta wycena przekłada się na zaniżenie ceny
całkowitej oferty czyniąc ją nierealistyczną (tak np. wyrok KIO z dnia 21.12.2018 r., sygn. akt KIO 2516/18 czy wyrok KIO
z dnia 24.11.2017 r., sygn. akt KIO 2361/17). W sposób dobitny zasadę tę wyartykułowała Krajowa Izba Odwoławcza w
wyroku
z dnia 16.09.2019 r. (sygn. akt KIO 1669/19, KIO 1679/19, KIO 1682/19), w ramach którego wskazane zostało, że:
„Ewentualne zaniżenie ceny elementu oferty (verba legis istotnej części składowej), w tym ceny jednostkowej, może mieć
znaczenie istotne wówczas, gdy wywiera wpływ na całą cenę oferty w ten sposób, że wykonanie z należytą starannością
zamówienia za cenę wskazaną w ofercie wydaje się niemożliwe. Natomiast nawet jeśli - jak jest
w okolicznościach sprawy - poszczególne ceny jednostkowe są niskie, ale nie znajduje to przełożenia na cenę oferty oraz
możliwość wykonania całej umowy, brak jest podstaw do wyjaśniania tej ceny”.
Podobnie również KIO i SO w najnowszym orzecznictwie, tj. w ramach wyroku KIO z dnia 26.02.2021 r. (sygn. akt KIO
28/21, 32/21) czy SO w Warszawie w wyroku z dnia 31.08.2021 r. (sygn. akt XXIII Zs 42/21). Co za tym idzie, przesłanką
odrzucenia oferty ze względu na rażąco niską cenę lub koszt może być w istocie wyłącznie zaniżenie ceny całkowitej (tak:
Prawo zamówień publicznych, Komentarz, red. H. Nowak, M. Winiarz, UZP 2021), które
w przedmiotowym przypadku nie miało miejsca, a odwołujący nie podjął nawet próby dowodzenia w takim kierunku, nie
nawiązując do tego aspektu w żadnym miejscu uzasadnienia odwołania. W przedmiotowym przypadku, cena całkowita
zaoferowana przez odwołującego nie odbiega bowiem w znaczący sposób od średniej arytmetycznej złożonych ofert czy
od wartości szacunkowej zamówienia, będąc w zasadzie zbieżną z założeniami cenowymi poczynionymi przez samego
odwołującego, co wyklucza również obowiązek po stronie zamawiającego, wezwania wykonawcy do złożenia wyjaśnień w
trybie art. 224 ust. 1 ustawy PZP”.
W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że odwołujący w żaden sposób nie kwestionował ceny całkowitej oferty
przystępującego.
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sprawy na podstawie art. 575 ustawy Pzp oraz § 8 ust. 2
rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów
postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu wysokości wpisu od odwołania
(Dz. U. poz. 2437).
Przewodniczący:………………………