Postanowienie III KRS 2/04

Postanowienie z dnia 7 kwietnia 2004 r. III KRS 2/04 Odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa powinno zawierać wskazanie jego podstaw, rozumianych tak jak podstawy kasacyjne (art. 3933 § 1 pkt 2 w związku z art. 3931 k.p.c. oraz w związku z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. Nr 100, poz. 1082 ze zm.). Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2004 r. sprawy z odwołania Godzimierza G. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 16 października 2003 r. [...] umarzającej postępowanie z wniosku zainteresowanego o stwierdzenie nieważności uchwał Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 11 paździer- nika 2000 r. [...] i z dnia 12 grudnia 2000 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia okolicz- ności powodujących utratę uprawnień wynikających z sędziowskiego stanu spoczyn- ku. o d r z u c i ł odwołanie. U z a s a d n i e n i e Uchwałą z 11 października 2000 r. [...] utrzymaną w mocy uchwałą z 12 grud- nia 2000 r. [...], Krajowa Rada Sądownictwa stwierdziła w stosunku do sędziego w stanie spoczynku Godzimierza G. okoliczności wymienione w art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów pow- szechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 r. Nr 98, poz. 607), powodu- jące utratę prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku. Pismem z 8 maja 2003 r. Godzimierz G. wystąpił o stwierdzenie nieważności obydwu powyższych uchwał na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucił obydwu uchwałom rażące naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 4 wskazanej ustawy, poprzez bezzasadne przyjęcie, że kierowany przez niego na 2 przełomie lat 1955-1956 wydział był wyspecjalizowaną komórką organizacyjną sto- sującą represje za działalność niepodległościową. Powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2001 r., II SA 2151/00, wydany w sprawie o identycznym stanie faktycznym i prawnym. Uchwałą [...] z 16 października 2003 r. Krajowa Rada Sądownictwa, po rozpo- znaniu wniosku Godzimierza G. o stwierdzenie nieważności uchwał z 11 paździer- nika 2000 r. [...] i z 12 grudnia 2000 r. [...], w przedmiocie stwierdzenia okoliczności powodujących utratę uprawnień wynikających z sędziowskiego stanu spoczynku, na podstawie § 22 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownic- twa oraz postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 152, poz. 1725), w związku z art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 100, poz. 1082), umorzyła postępowanie. W uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada Sądownictwa stwierdziła, iż brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Stosownie bowiem do art. 12 ust. 5 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie przed Radą jest obecnie kompleksowo uregulowane w ustawie i wydanym z jej upo- ważnienia rozporządzeniu wykonawczym. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa nie zawiera przepisu wyłączającego jej stosowanie do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie (co nastąpiło 1 października 2001 r.), wobec czego ma ona zastoso- wanie w niniejszej sprawie. Ponadto, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany we wniosku o stwierdzenie nieważności uchwał Krajowej Rady Sądow- nictwa został w trybie rewizji nadzwyczajnej uchylony, a skarga od uchwały Rady oddalona. W wyroku z 22 listopada 2002 r., III RN 59/02, Sąd Najwyższy stwierdził, że wydziały IV przy sądach wojewódzkich były wyspecjalizowanymi komórkami or- ganizacyjnymi stosującymi represje między innymi za działalność polityczną i nie- podległościową. Od powyższej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa odwołał się Godzimierz G., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa w celu przesłania jej właściwemu organowi administracyjnemu wyższego stopnia do załatwienia bądź o przekazanie bezpośrednio sprawy temu organowi. Odwołujący podniósł, iż kierując się założeniem, że przepisy Kodeksu postę- powania administracyjnego, pod rządem których były wydane uchwały Krajowej 3 Rady Sądownictwa o pozbawieniu go prawa do stanu spoczynku i uposażenia, mają nadal zastosowanie, mimo wejścia w życie nowej ustawy o Krajowej Radzie Sądow- nictwa, świadomie skierował wniosek o stwierdzenie nieważności do KRS, by wywo- łać efekt informacyjny. Sądził bowiem i liczył na to, że KRS uzna swoją niewłaściwość i przekaże wniosek do rozpoznania organowi administracyjnemu wyższego stopnia jako właściwemu, w myśl artykułu 157 § 1 k.p.a. Odwołujący twierdzi, że postąpił tak, bo nie był w stanie ustalić, jaki urząd lub instytucja jest organem wyższego stopnia nad Krajową Radą Sądownictwa (art. 17 § 3 k.p.a.). W ocenie odwołującego, KRS nie była właściwa do wydania orzeczenia mery- torycznego, co wynika, według niego, z powołanego przepisu art. 157 § 1 k.p.a. Miała jednak, zdaniem odwołującego, obowiązek wskazać mu organ wyższego stopnia, przed którym mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W jego ocenie, umorzenie postępowania w istocie rzeczy zamyka mu drogę do dal- szych starań o uchylenie niesłusznych uchwał wydanych przez KRS, dotyczących pozbawienia go prawa do stanu spoczynku i materialnie godziwych warunków. Infor- macja, że Sąd Najwyższy uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który odwołujący przytoczył w swoim wniosku, nie ma istotnego znaczenia. Nie wnikając w zagadnienie, czy przed Krajową Radą Sądownictwa można stosować przepisy Ko- deksu postępowania administracyjnego do spraw rozpoznanych przed wejściem w życie obecnej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, Rada ta powinna wskazać or- gan wyższego stopnia, przed którym odwołujący mógłby dochodzić swoich praw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Są- downictwa (Dz.U. Nr 100, poz. 1082, powoływanej dalej jako: ustawa o Krajowej Ra- dzie Sądownictwa), sędzia albo osoba, której praw lub obowiązków dotyczy uchwała wydana w indywidualnej sprawie, może odwołać się od takiej uchwały do Sądu Naj- wyższego, z powodu sprzeczności uchwały z prawem, za wyjątkiem spraw określo- nych w art. 2 ust. 1 pkt 2, 3 i 6. Rozpoznawana sprawa należy do spraw, w których przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego, ponieważ dotyczy - przynajmniej po- średnio - stwierdzenia okoliczności powodujących utratę uprawnień wynikających z sędziowskiego stanu spoczynku (utratę prawa do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku). Stosownie do art. 13 ust. 6 ustawy, w zakresie w niej nieuregulo- 4 wanym do postępowania przed Sądem Najwyższym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o kasacji. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o kasacji określają wymagania, jakie stawia się temu szczególnemu środkowi prawnemu. Jest to, co prawda, jeden ze środków odwoławczych, ale ukierunkowany, jak żaden inny, na badanie zgodno- ści (sprzeczności) z prawem zaskarżonego orzeczenia. Dlatego przepisy Kodeksu stawiają wnoszącemu kasację surowe wymagania dotyczące spełnienia określonych warunków formalnych, stanowiących elementy konstrukcyjne kasacji. Nie ma prze- słanek, które uzasadniałyby odstąpienie od tych wymagań w przypadku kierowanych do Sądu Najwyższego odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa. Oznacza to, że do odwołania stosuje się przepis art. 393³ k.p.c., określający wymagania stawiane temu środkowi prawnemu. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu, kasacja (a także od- wołanie) powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych (podstaw odwołania) i ich uzasadnienie. Zgodnie zaś z art. 393¹ k.p.c., kasację można oprzeć na następu- jących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchy- bienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odwołanie wniesione w rozpo- znawanej sprawie nie spełnia wymagania przewidzianego w art. 393³ § 1 pkt 2 k.p.c., dotyczącego przytoczenia podstaw kasacyjnych. Przez przytoczenie podstaw kasa- cyjnych w tym przypadku należy rozumieć sformułowanie pod adresem zaskarżone- go orzeczenia (uchwały KRS) zarzutów naruszenia konkretnie wskazanych przepi- sów prawa materialnego lub procesowego, inaczej mówiąc - zawarcie w odwołaniu twierdzenia odwołującego się, że zaskarżone orzeczenie (uchwała KRS) narusza konkretny przepis prawa materialnego lub że organ rozpoznający sprawę (KRS) na- ruszył konkretnie wskazane, istotne przepisy postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. W odwołaniu odwołujący nie powołał się na naruszenie przez Krajową Radę Sądownictwa - w zaskarżonej uchwale z 16 października 2003 r. o umorzeniu postę- powania - jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego. Nie wskazał również na na- ruszenie istotnych przepisów postępowania. W uzasadnieniu odwołania zostały, co prawda, przytoczone dwa przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 157 § 1 i art. 17 § 3), żaden z nich jednak w kontekście postawienia Krajowej Radzie Sądownictwa zarzutu ich naruszenia. Odwołujący argumentował jedynie, że świado- mie skierował wniosek o stwierdzenie nieważności do Krajowej Rady Sądownictwa, 5 aby wywołać „efekt informacyjny”, sądził bowiem i liczył na to, że KRS uzna swoją niewłaściwość i przekaże wniosek do rozpoznania „organowi administracyjnemu wyższego stopnia jako właściwemu, w myśl art. 157 § 1 k.p.a.”. Uczynił tak, bo nie był w stanie ustalić, „jaki urząd lub instytucja jest organem wyższego stopnia nad Krajową Radą Sądownictwa (art. 17 § 3 k.p.a.).” Z przytoczonych fragmentów uza- sadnienia odwołania wcale nie wynika, że zostało ono oparte na zarzutach narusze- nia wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jako na pod- stawach w rozumieniu art. art. 393³ § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 393¹ k.p.c. i art. 13 ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Odwołujący się zarzucił w odwołaniu jedynie „zbędność umorzenia postępowania”, ale umorzenie postępowania nastąpiło nie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (tych się bowiem do postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa nie stosuje, co jednoznacznie wynika z treści art. 12 ust. 5 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, niezależnie od tego, że żaden ze wskaza- nych w uzasadnieniu odwołania przepisów postępowania administracyjnego nie do- tyczy umorzenia postępowania), lecz na podstawie § 22 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 152, poz. 1725), co jednoznacznie wynikało z treści zaskarżonej uchwały. Naruszenia przepisów tego rozporządzenia, albo przepisów ustawy o Krajowej Radzie Sądow- nictwa, odwołujący jednak nie zarzuca. Kasacja, która nie zawiera wskazania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnie- nia, podlega odrzuceniu bez wzywania skarżącego do jej uzupełnienia (art. 3935 k.p.c.). Podobnie należało uczynić z wniesionym odwołaniem. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem administracyjnym, lecz konstytucyjnym organem stojącym na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust.1 Konstytucji), ulokowanym ustrojowo w ramach władzy sądowniczej (rozdział VIII Konstytucji), nie ma nad sobą żadnego „organu administracyjnego wyższego stopnia” ani „urzędu lub instytucji” bę- dących dla niej organem wyższego stopnia. Do postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie z odwołania sędziego od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, z powodu sprzeczności uchwały z prawem, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o kasacji (art. 13 ust. 2 i ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa). W związku z tym istotne znaczenie ma 6 wskazanie w odwołaniu przepisów prawa, z którymi zaskarżona uchwała - według odwołującego się - pozostaje w sprzeczności. Tego rozpoznawane odwołanie w ża- den sposób nie czyni, co uniemożliwia jakąkolwiek kontrolę zaskarżonej uchwały przez Sąd Najwyższy. Z przytoczonych motywów Sąd Najwyższy w oparciu o art. 13 ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w związku z art. 3933 § 1 pkt 2 oraz art. 3935 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================