Postanowienie III KO 13/01

POSTANOWIENIE Z DNIA 7 WRZEŚNIA 2001 R. III KO 13/01 Konsekwencje procesowe złożenia wniosku o wznowienie postępo- wania, naruszającego dozwolony kierunek zaskarżenia, wskazany w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., określają przepisy art. 429 § 1 i 430 k.p.k., mające od- powiednie zastosowanie w tym postępowaniu (art. 545 § 1 k.p.k.). Obligują one – prezesa sądu do odmowy przyjęcia takiego wniosku, a sąd, w razie skierowania wniosku na posiedzenie, do pozostawienia go bez rozpozna- nia. Przewodniczący – sędzia SN H. Gradzik (sprawozdawca). Sędziowie SN: P. Kalinowski, Z. Stefaniak. Sąd Najwyższy w sprawie Jana H., na posiedzeniu bez udziału stron, w dniu 7 września 2001 r., po sprawdzeniu wymogów formalnych wniosku pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego Jana C. o wznowienie postępo- wania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 3 czerwca 1988 r., zmienionego wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1988 r. p o s t a n o w i ł pozostawić wniosek bez rozpoznania (…). U Z A S A D N I E N I E 2 Wyrokiem z dnia 3 czerwca 1988 r. Sąd Wojewódzki w L. uznał Jana H. za winnego tego, że w dniu 1 sierpnia 1986 r. w L., w stanie ograniczo- nej w znacznym stopniu poczytalności, w zamiarze pozbawienia życia Eu- genii M. uderzył ją kilkakrotnie siekierą w głowę, w następstwie czego na- stąpił jej zgon – tj. przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k. i na podstawie tych przepisów, przy zastosowaniu nadzwyczajnego złago- dzenia kary skazał go na karę 5 lat pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu rewizji obrońcy Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonego Jana H. uniewinnił od popełnienia zarzuconego mu czynu (wyrok SN z dnia 20 grudnia 1988 r.). W dniu 22 marca 2001 r. pełnomocnik Jana C., który uczestniczył w postępowaniu sądowym w charakterze oskarżyciela posiłkowego, złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyro- kiem. Jako podstawę dochodzonego wznowienia powołał nowe fakty i do- wody nie znane przedtem sądowi, wskazujące na to, że Jan H., „był na- rzędziem innych osób, które zdecydowały o śmierci Eugenii M. i dlatego pozbawił ją życia”. Wskazał osoby, które mogłyby potwierdzić te fakty. Sąd Najwyższy zważył: Treść złożonego wniosku skłania do skonfrontowania go z nowymi uregulowaniami proceduralnymi co do wznowienia postępowania wprowa- dzonymi do kodeksu postępowania karnego z 1997 r. Ukształtowane zo- stały one, między innymi, przepisem art. 545 § 1 k.p.k., który, odsyłając do odpowiednio stosowanych przepisów, zamieszczonych w innych rozdzia- łach kodeksu, silniej niż uczyniono to w kodeksie postępowania karnego z 1969 r., związał postępowanie „wznowieniowe” z modelem postępowania odwoławczego. Zmiany dotyczą zwłaszcza wstępnej kontroli wniosku o wznowienie postępowania. O ile w poprzedniej kodyfikacji w ogóle nie przewidziano 3 możliwości odmowy przyjęcia wniosku przez prezesa sądu, gdyż przepis art. 479 § 1 d.k.p.k. nie odsyłał do art. 377 § 2 d.k.p.k., a pozostawienie wniosku bez rozpoznania, w trybie art. 479 § 1 w zw. z art. 381 d.k.p.k., przewidywał tylko w wypadku jego cofnięcia (por. M. Biłyj, A. Murzynowski – Wznowienie postępowania karnego w świetle prawa i praktyki, Warsza- wa 1980, s. 69 i 134), to w aktualnym stanie prawnym obie te kwestie przedstawiają się inaczej. Poprzez odesłanie w art. 545 § 1 k.p.k. do od- powiednio stosowanych przepisów art. 429 i 430 § 1 k.p.k., ustawodawca nałożył na prezesa sądu, a także na sąd, obowiązek kontroli wymogów formalnych wniosku w takim w zasadzie zakresie, jak w odniesieniu do zwykłego środka odwoławczego. Sprawdzeniu podlega zatem, czy wniosek o wznowienie postępowa- nia spełnia wymogi formalne przewidziane dla pisma procesowego w art. 119 § 1 k.p.k. i dodatkowo określone w przepisach art. 541 § 2 i 545 § 2 k.p.k., czy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej, czy przedmiotem za- skarżenia jest rozstrzygnięcie naruszające prawa wnioskodawcy lub szko- dzące jego interesom oraz czy jest prawnie dopuszczalny. Przy niespeł- nieniu któregokolwiek z tych warunków prezes sądu wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia braku w terminie 7 dni, a po jego bezskutecznym upływie, bądź wtedy, gdy braku nie można usunąć (okoliczności wymienione w art. 429 § 1 k.p.k.), odmawia przyjęcia wniosku. W wypadku, gdyby niespełnia- jący wymogów formalnych wniosek został skierowany na posiedzenie, sąd winien pozostawić go bez rozpoznania. Tylko wniosek czyniący zadość wszystkim wskazanym wyżej warunkom może być merytorycznie rozpo- znany. Dla oceny wniosku złożonego przez pełnomocnika oskarżyciela po- siłkowego, z punktu widzenia dopuszczalności, istotne znaczenie ma po- wołana podstawa prawna żądanego wznowienia postępowania. Stanowi ją przepis art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Skarżący wskazuje na ujawnienie się po 4 wydaniu prawomocnego orzeczenia nowych faktów i dowodów, nie zna- nych przedtem sądowi (propter nova). Domaga się wznowienia postępo- wania zakończonego wyrokiem uniewinniającym i powołuje dowody mają- ce potwierdzić, że Jan H. popełnił zarzucony mu w akcie oskarżenia czyn przestępny. Z brzmienia art. 540 § 1 pkt 2 lit. a, b, c k.p.k. wynika jednakowoż, że wznowienie postępowania na jego podstawie może nastąpić tylko na ko- rzyść skazanego (oskarżonego). A skoro tak, to zauważyć należy, że żą- danie wnioskodawcy nie mieści się w granicach dopuszczalnego ustawowo wzruszenia prawomocnego orzeczenia tym nadzwyczajnym środkiem za- skarżenia. Konsekwencje procesowe złożenia wniosku o wznowienie po- stępowania, naruszającego dozwolony kierunek zaskarżenia, wskazany w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., określają przepisy art. 429 § 1 i 430 k.p.k., mające odpowiednie zastosowanie w tym postępowaniu (art. 545 § 1 k.p.k.). Obli- gują one – prezesa sądu do odmowy przyjęcia takiego wniosku, a sąd, w razie skierowania wniosku na posiedzenie, do pozostawienia go bez roz- poznania. Kierując się powyższymi motywami, Sąd Najwyższy uznał złożony wniosek o wznowienie postępowania za niedopuszczalny z mocy ustawy i jako taki pozostawił bez rozpoznania, a o kosztach sądowych orzekł zgod- nie z art. 639 k.p.k.