Postanowienie III KKO 2/99

Postanowienie z dnia 2 grudnia 1999 r. III KKO 2/99 Rozpoznanie sprawy strażaka o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną z winy zatrudniającej go jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej należy do właściwości sądu, z wyłączeniem drogi administracyjnej. Przewodniczący: SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel, przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości Barbara Łochowska, przedstawiciel Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administra- cji Leszek Falkowski. Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 1999 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Stefana W. o rozstrzygnię- cie sporu kompetencyjnego o właściwość między Sądem Rejonowym-Sądem Pracy w Inowrocławiu a Komendantem Głównym Straży Pożarnej w W. w przedmiocie wy- płacenia odszkodowania. p o s t a n o w i ł: u z n a ć, że właściwym do rozpoznania tej sprawy jest Sąd Rejonowy w Inowrocławiu. U z a s a d n i e n i e Stefan W. w trybie określonym w art. 192 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego domagał się rozpatrzenia sporu o właściwość między Sądem Re- jonowym w Inowrocławiu a Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej i ustalenia organu właściwego do rozpoznania jego sprawy. Sprawę tę określa docho- dzone przez Stefana W. od Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w I. odszkodowanie z tytułu szkody wynikłej z zaniedbania zgłoszenia do PZU wy- padku któremu wnioskodawca uległ w sierpniu 1992 r. Odpowiedzialności odszko- dowawczej tego Komendanta (lub Państwowej Straży Pożarnej określonej we wnios- 2 ku jako zakładu pracy) upatruje Stefan W. w tym, że zaniedbany został obowiązek zakładu pracy zgłoszenia wypadku do PZU w związku z grupowym ubezpieczeniem na życie, co w konsekwencji doprowadziło do utraty świadczenia wynikającego z tego ubezpieczenia wobec przedawnienia. Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zważyło, co następuje: Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Inowrocławiu postanowieniem z dnia 15 lutego 1999 r. [...] przekazał sprawę do rozpoznania Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej. Sąd ten uznał, że skoro powód wykonywał służbę w Państwowej Straży Pożarnej na podstawie mianowania na stanowisko służbowe, to oznacza, że pozostawał w stosunku służbowym o charakterze administracyjno-prawnym z taką konsekwencją, że spory z tego stosunku służbowego należą do wyłącznej kompe- tencji organów służbowych. Z kolei Komendant Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w T. decyzją z dnia 4 sierpnia 1999 r., po rozpoznaniu odwołania Stefana W. od decyzji Komen- danta Państwowej Straży Pożarnej w I. uznającej bezzasadność dochodzonego w sprawie roszczenia odszkodowawczego, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postę- powanie w sprawie. W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendanta Wojewódzkiego wskazano, że dochodzone przez Stefana W. odszkodowanie nie jest sprawą ze stosunku służbowego strażaka. Umowa grupowego ubezpieczenia pracowników jest umową cywilno-prawną, a ewentualna odpowiedzialność zakładu pracy (Komendy Straży Pożarnej) może być oceniona jedynie na podstawie przepisów prawa cywil- nego przed sądem cywilnym. Ponadto brak jest podstawy prawnej (przepisów) upo- ważniającej organ administracji do rozstrzygnięcia tego rodzaju sprawy cywilnej. Nie można zatem wydać decyzji w sprawie cywilnej, jeżeli brak w tym zakresie szcze- gólnego przepisu upoważniającego do rozstrzygnięcia administracyjnego. Kolegium Kompetencyjne stwierdziło przede wszystkim, że zachodzą określo- ne w art. 190 § 1 i art. 192 § 2 pkt 2 przesłanki do rozpatrzenia sporu o właściwość. W świetle bowiem wyżej przedstawionych orzeczeń nie może być wątpliwości, że w sprawie Stefana W. o odszkodowanie za niewłaściwy uznał się zarówno sąd jak i organ administracji państwowej. Jeżeli chodzi o ocenę stanowisk wyrażonych w obu orzeczeniach, to nie budzi zastrzeżeń decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w T., 3 natomiast bezzasadnie odmówił rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy w Inowrocławiu. Dla kwalifikacji przedmiotowej sprawy jako sprawy administracyjnej w żadnym razie nie jest wystarczające to, że powód pozostaje w stosunku służbowym (administracyj- nym), jak to przyjął Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Inowrocławiu. Problem bowiem po- lega na tym – jak to z kolei prawidłowo wyjaśniono w decyzji Komendanta Woje- wódzkiego Państwowej Straży Pożarnej - że dochodzone w sprawie roszczenie odszkodowawcze Stefana W. wynika ze stosunku cywilnoprawnego. Chodzi wszak o odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną – jak to określono w podstawie faktycznej roszczenia – z winy strony pozwanej, polegającej na zaniedba- niu obowiązku nie należącego do stosunku służbowego. W podstawach roszczenia odszkodowawczego Stefana W. nie ma niczego co wchodziłoby do zakresu stosunku służbowego ukształtowanego przepisami ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Pańs- twowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 88, poz. 405). Należy jeszcze zwrócić uwagę na dwa argumenty przekonywająco przedstawione w uzasadnieniu decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w T. Dla przyjęcia stanowiska wyrażo- nego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Inowrocławiu jakoby sprawę należało rozstrzygnąć decyzją administracyjną niezbędne byłoby wskazanie podstawy praw- nej do tego upoważniającej (art. 6 KPA i art. 104 KPA). Tymczasem takiej podstawy nie ma. Natomiast stosownie do art. 2 § 1 KPC rozpoznanie sprawy cywilnej należy do sądu powszechnego. Uznając, że właściwym do rozpoznania tej sprawy jest sąd powszechny, Kole- gium Kompetencyjne stanęło na stanowisku, że nie zachodzi tu właściwość sądu pracy. Nie chodzi tu bowiem o sprawę z zakresu prawa pracy, skoro powód pozos- tawał w stosunku służbowym, a nie w stosunku pracy, co oznacza, że dochodzone przez niego roszczenie nie mogłoby być kwalifikowane jako roszczenie ze stosunku pracy lub z nim związane w rozumieniu art. 476 § 1 pkt 1 KPC. Z powyższych przyczyn Kolegium Kompetencyjne postanowiło o uznaniu Sądu Rejonowego w Inowrocławiu jako właściwego do rozpoznania sprawy (art. 516 KPC w związku z art. 195 KPA). ========================================