Posiedzenie jawne

Posiedzenie jawne to posiedzenie sądu albo innego właściwego organu, którego przebieg może być dostępny dla publiczności, na zasadach określonych w przepisach postępowania. Jawność oznacza przede wszystkim możliwość udziału publiczności w czynności procesowej, a także jawne rozpoznawanie sprawy wobec stron i innych uczestników. Nie oznacza jednak, że każda osoba może zabierać głos, wpływać na przebieg posiedzenia albo uzyskiwać dostęp do wszystkich akt sprawy.

Posiedzenie jawne może mieć różny charakter. Służy między innymi rozpoznaniu sprawy, przeprowadzeniu dowodów, wysłuchaniu uczestników, wydaniu rozstrzygnięcia albo dokonaniu określonej czynności procesowej. O terminie posiedzenia strony i osoby, których udział jest wymagany lub uprawniony, są zawiadamiane przez wezwanie albo ogłoszenie. W postępowaniu cywilnym z posiedzenia jawnego sporządza się protokół, który dokumentuje jego przebieg i dokonane czynności.

Jawność jest zasadą w niektórych rodzajach postępowań, zwłaszcza cywilnych, ale może zostać ograniczona albo wyłączona, gdy przewidują to przepisy lub gdy przemawiają za tym szczególne względy, takie jak ochrona prywatności, tajemnicy albo porządku postępowania. Posiedzenie niejawne odbywa się bez udziału publiczności i co do zasady jest dokumentowane w innej formie niż posiedzenie jawne. W postępowaniu karnym posiedzenia co do zasady odbywają się z wyłączeniem jawności, chyba że ustawa albo właściwy organ postanowi inaczej.

Jawne posiedzenie ma znaczenie dla przejrzystości działania wymiaru sprawiedliwości i kontroli społecznej nad jego funkcjonowaniem. Wpływa także na sposób ogłaszania orzeczeń, pouczania uczestników o ich prawach oraz dokumentowania czynności. Termin ten występuje również w postępowaniach dotyczących spółek i wpisów do rejestru, w których posiedzenie jawne może poprzedzać rozstrzygnięcie sądu rejestrowego. W innych procedurach, w tym przed organami publicznymi, określenie „jawne posiedzenie” wskazuje na możliwość udziału osób lub publicznego rozpatrzenia sprawy w zakresie wynikającym z właściwych przepisów.