Sąd pracy

Sąd pracy to wydział sądu powszechnego właściwy do rozpoznawania spraw związanych ze stosunkiem pracy oraz innych spraw powierzonych mu przez przepisy szczególne. Nie jest odrębnym rodzajem sądu, lecz częścią organizacyjną sądu rejonowego albo okręgowego. W zależności od rodzaju sprawy może działać jako sąd pierwszej instancji albo rozpoznawać środek odwoławczy. W sprawach dotyczących zatrudnienia występuje także określenie sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.

Do właściwości sądu pracy należą w szczególności spory między pracownikiem a pracodawcą dotyczące istnienia, nawiązania, rozwiązania lub treści stosunku pracy. Sąd rozpoznaje między innymi odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę, żądania przywrócenia do pracy lub zapłaty odszkodowania, a także roszczenia o ustalenie istnienia stosunku pracy. Może również rozstrzygać sprawy o wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy, wydanie albo sprostowanie świadectwa pracy oraz odpowiedzialność materialną pracownika lub pracodawcy.

Najważniejsze cechy sądu pracy:

• rozpoznaje sprawy cywilne wynikające ze stosunku pracy, z zastosowaniem przepisów postępowania cywilnego uwzględniających specyfikę sporów pracowniczych;
• może rozstrzygać zarówno roszczenia pracownika, jak i pracodawcy;
• właściwość sądu zależy od rodzaju sprawy oraz przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową;
• w niektórych sprawach od orzeczenia sądu pracy przysługuje odwołanie do sądu wyższej instancji.

Pojęcie sądu pracy występuje również w przepisach regulujących zatrudnienie poza klasycznym stosunkiem pracy. Ustawy dotyczące pracowników samorządowych i służby cywilnej odsyłają w określonym zakresie do przepisów prawa pracy i przewidują rozstrzyganie sporów przez sądy pracy. Szczególne przepisy mogą powierzać tym sądom także sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy lub funkcjonariuszy oraz świadczeń wynikających ze stosunku służbowego.

Postępowanie przed sądem pracy ma praktyczne znaczenie dla ochrony praw stron zatrudnienia. Prawomocne orzeczenie może prowadzić między innymi do przywrócenia pracownika do pracy, zasądzenia należności pieniężnej, wydania dokumentu pracowniczego albo ustalenia określonego prawa. Niewykonanie niektórych obowiązków wynikających z prawa pracy lub orzeczenia sądu pracy może powodować także odpowiedzialność przewidzianą w przepisach.