Sygn. akt
III AUa 15/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 grudnia 2024 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska
Protokolant: Katarzyna Grzelska
po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. w Poznaniu
sprawy
(...) sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w M.
przeciwko
Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.
przy udziale : K. P.
o wysokość podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji (...)sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt VIII U 2895/21
1.
Oddala apelację.
2.
Zasądza od (...) Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwotę 1350 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.
Marta Sawińska
UZASADNIENIE
Decyzją z 6 października 2021 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 pkt 2 lit. a, art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1a, art. 20 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.) oraz art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm.) stwierdził, że przychód uzyskany przez ubezpieczoną K. P. w związku z uzyskaniem przychodu z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych z innym podmiotem, tj. (...) sp. z o.o., w ramach których świadczyła pracę na rzecz własnego pracodawcy, tj. (...) sp. z o.o. sp. k. w okresie od 04/2018 do 08/2019 stanowi podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne w kwotach wskazanych w zaskarżonej decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł płatnik składek (...) spółka komandytowa z siedzibą w M., wnosząc o jej zmianę w całości poprzez ustalenie, iż płatnik składek w sposób prawidłowy ustalił dla ubezpieczonej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe i zdrowotne, ustalenie, że w podstawie wymiaru składek na powyższe ubezpieczenia płatnik składek nie był obowiązany do uwzględniania dochodu uzyskanego przez ubezpieczonego pracownika, którego dotyczy odwołanie z tytułu umowy cywilnoprawnej zawartej z innym podmiotem, tj. (...) sp. z o.o., gdyż w jej ramach nie wykonywał on pracy na rzecz własnego pracodawcy, tj. (...)sp. z o.o. sp.k. oraz zasądzenie od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 477
11§ 2 k.p.c. Sąd Okręgowy zawiadomił o toczącym się postępowaniu zainteresowanego (...) sp. z o.o. w P., która nie przystąpiła do sprawy.
Ubezpieczona poparła stanowisko odwołującego płatnika składek i wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokiem z 12 października 2023 r., sygn. akt VIII U 2895/21 Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku), zasądził od odwołującej spółki na rzecz organu rentowego 1800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego (pkt 2 wyroku).
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w M. została założona 29 grudnia 2006 r. i jest wpisana do KRS pod nr (...), przy czym od zarejestrowania spółki w KRS do 28 marca 2014 r. spółka działała pod firmą (...) Sp. z o.o. sp.k., następnie do 26 maja 2017 r. pod firmą(...)Sp. z o.o. sp.k., a od 26 maja 2017 r. odwołująca działa pod obecną nazwą. Siedziba odwołującej spółki do 24 października 2011 r. znajdowała się w P. przy ul. (...). Od tej daty siedziba odwołującej znajduje się w M., przy ul. (...).
Komplementariuszem odwołującej spółki jest (...) sp. z o.o. (od 28 marca 2014 r. do 26 maja 2017 r. działająca jako (...) sp. z o.o.). Od zarejestrowania spółki do 28 marca 2014 r. komplementariuszem odwołującej była spółka (...) sp. z o.o. Ponadto wspólnikami odwołującej spółki są od momentu jej powstania: W. P., K. K., R. K., a od 24 października 2011 r. także H. K. (żona R. K.). Spółkę reprezentuje samodzielnie komplementariusz. Organem uprawnionym do reprezentacji są wspólnicy reprezentujący spółkę.
Przeważającym przedmiotem działalności odwołującej spółki, zgodnie z danymi z KRS jest introligatorstwo i usługi podobne.
Odwołująca zatrudnia około 50-60 pracowników. Księgowością (...) sp. z o.o. sp. k. zajmuje się A. S..
Z kolei (...) sp. z o.o. - komplementariusz odwołującej spółki - została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 10 stycznia 2011 r. pod numerem (...), przy czym od zarejestrowania spółki w KRS do 27 lutego 2017 r. spółka działała pod firmą (...) p. z o.o. Siedziba komplementariusza odwołującej spółki - (...) sp. z o.o. - do 24 października 2011 r. znajdowała się w P. przy ul. (...). Po tej dacie siedziba odwołującej znajduje się w M., przy ul. (...). Przeważającym przedmiotem działalności (...) sp. z o.o., zgodnie z danymi z KRS, jest działalność agencji pracy tymczasowej. (...) sp. z o.o., a zarazem członkami zarządu, są od momentu jej powstania: R. K., W. P., K. K., a od 24 października 2011 r. także H. K.. Do 24 października 2011 r. wspólnikiem (...) sp. z o.o. i członkiem jej zarządu był także P. K..
(...) sp. z o.o. została założona 27 lutego 1997 r., i jest wpisana do KRS pod numerem (...). Wspólnikami (...) sp. z o.o., a zarazem członkami zarządu są od momentu jej powstania: R. K., W. P., K. K., a od 24 października 2011 r. także H. K.. Do 24 października 2011 r. wspólnikiem (...) sp. z o.o. i członkiem jej zarządu był także P. K.. Siedziba spółki (...) sp. z o.o. do 24 października 2011 r. znajdowała się w P. przy ul. (...). Po tej dacie siedziba odwołującej znajduje się w M., przy ul. (...). Przeważającym przedmiotem działalności (...) sp. z o.o., zgodnie z danymi z KRS, jest drukowanie i działalność usługowa związana z poligrafią.
(...) sp. z o.o. została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 24 lipca 2007 r. pod numerem (...). Siedziba spółki (...) sp. z o.o. do 24 października 2011 r. znajdowała się w P. przy ul. (...). Od tej daty siedziba odwołującej znajduje się w M., przy ul. (...). Przeważającym przedmiotem działalności (...) sp. z o.o., zgodnie z danymi z KRS, jest wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi.
Wspólnikiem (...) sp. z o.o. jest (...)sp. z o.o. Członkami zarządu (...) sp. z o.o. są od momentu jej powstania: R. K., W. P., K. K., a od 24 października 2011 r. także H. K.. Do 24 października 2011 r. wspólnikiem (...) sp. z o.o. i członkiem jej zarządu był także P. K..
(...) sp. z o.o. została założona na podstawie umowy spółki 29 marca 2018 r. i została wpisana do KRS pod numerem (...). (...) sp. z o.o., a zarazem członkiem jej zarządu od momentu jej powstania do 9 listopada 2020 r. był K. M. (szwagier K. K., wspólnika odwołującej spółki i pozostałych spółek z nią powiązanych). Od 9 listopada 2020 roku jedynym wspólnikiem (...) sp. z o.o. i członkiem jej zarządu był P. C.. Przedmiotem działalności spółki jest m.in. działalność agencji reklamowych, działalność usługowa związana z przygotowaniem do druku, a także działalność związana z przygotowaniem do druku i działalność wydawnicza. (...) sp. z o.o. do 9 listopada 2020 r. znajdowała się w P. przy ul. (...). Po 9 listopada 2020 r. nie złożono do sądu rejestrowego wniosku o ujawnienie nowego adresu. Spółka (...) zajmowała się tzw. pracami ręcznymi polegającymi na wklejaniu płyt, pakowaniu, przygotowywaniu paczek. Jedynymi kontrahentami tej spółki są odwołująca i (...) sp. z o.o.
Odwołująca spółka prowadzi działalność gospodarczą w obiekcie produkcyjno-biurowym w M. przy ul. (...).
30 czerwca 2009 r. została zawarta umowa najmu między (...) sp. z o.o. -wynajmujący a (...) sp. z o.o. sp. k. w P. (obecnie (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa) – najemca. Przedmiotem umowy było prawo do korzystania przez najemcę z nieruchomości będącej własnością wynajmującego czyli pomieszczenia w hali i biurze mieszczącym się w M. ul. (...) o łącznej powierzchni 1731 m
(
2) na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej oraz do zapłaty umówionego czynszu. Pomieszczenia oraz poszczególne powierzchnie Hali i Biura zostały oddane najemcy bez wyposażenia (§ 2 umowy). Umowa została zwarta na czas oznaczony 8 lat rozpoczynający się w dacie przekazania. Umowa podlegała automatycznemu przedłużeniu na kolejne 5 lat po upływie okresu najmu (§ 5 umowy). Czynsz najmu został ustalony na kwotę 62 728 zł +VAT, a przez lipiec i sierpień 2009 roku na kwotę 31 364 zł + VAT miesięcznie (§ 9 umowy).
1 lipca 2009 r. został podpisany protokół przekazania nieruchomości zgodnie z powyższą umową.
2 kwietnia 2018 r. została zawarta na czas nieokreślony umowa współpracy pomiędzy (...) sp. z o.o. sp. k. – zamawiający, a (...) sp. z o.o. – wykonawca, której przedmiotem było ustalenie zasad współpracy stron w związku z wykonywaniem przez wykonawcę na rzecz zamawiającego wszelkiego rodzaju usług poligraficznych – w tym w szczególności w zakresie montażu, druku, oprawy, laminowania i wykańczania wydruków. Usługi, o których mowa w zdaniu poprzednim wykonywane będą zgodnie ze standardami produkcji obowiązującymi w przedsiębiorstwie zamawiającego zawartymi w dokumencie „Wytyczne Technologiczne dotyczące świadczonych usług poligraficznych przez (...) sp. z o.o. stanowiące załącznik do umowy. Każe poszczególne zamówienie realizowane w ramach umowy miało być określone przez co najmniej: rodzaj konkretnej usługi do wykonania, zakres prac, termin ich wykonania, szacunkowe wynagrodzenie zamawiającego oraz miejsce dostawy (§ 1 i § 8 umowy).
Na mocy § 2 umowy strony zobowiązały się do stałej i ścisłej współpracy przy wykonywaniu umowy, w szczególności wykonawca zobowiązał się jej wykonania według najlepszej wiedzy w sposób należyty i zgodnie z powszechnie przyjętymi normami, a zamawiający do terminowego dostarczania danych i informacji, niezbędnych do prawidłowego wykonania umowy przez wykonawcę oraz do terminowej zapłaty wynagrodzenia. Strony ustaliły także, że przy wykonywaniu umowy, w ramach ustalonego sposobu rozliczeń, wykonawca wykorzystywać będzie wyposażenie, środki trwałe, oprogramowanie oraz pozostałą infrastrukturę przedsiębiorstwa (w tym administracje) należące do zamawiającego. Miejscem wykonywania umowy będzie siedziba zamawiającego, siedziba wykonawcy lub każde inne miejsce ustalone przez strony (§ 2 ust. 4 umowy). Wykonawca może przy wykonaniu umowy posłużyć się osobami trzecimi, jednakże w takim przypadku wykonawca odpowiada za działania tych osób jak za swoje własne (§ 2 ust. 5 umowy).
W treści zamówienia strony miały określić każdorazowo stawkę godzinową oraz szacunkową (kosztorysową) kwotę wynagrodzenia należnego wykonawcy z tytułu realizacji zamówienia. Po wykonaniu zamówienia strony – na podstawie sporządzonego przez wykonawcę i zaakceptowanego przez strony protokołu powykonawczego – określiły ostateczną kwotę wynagrodzenia należnego wykonawcy. Wynagrodzenie ostateczne ustalane będzie jako iloraz stawki godzinowej określonej w treści danego zamówienia oraz ilości godzin poświęconych rzeczywiście na wykonanie zamówienia – zgodnie ze sporządzonym i zaakceptowanym przez strony protokołem powykonawczym z zastrzeżeniem zdania następnego. Wysokość wynagrodzenia ostatecznego nie mogła przekraczać 110% wynagrodzenia kosztorysowego zawartego w treści zamówienia oraz nie mogła być niższa niż 90% wartości tego wynagrodzenia (§ 3 ust. 1-2 umowy).
(...) zajmuje się głównie drukowaniem na maszynach offsetowych, ale zdarzają się przypadki świadczenia innych usług np. druk na papierze powierzonym, czy wykonywanie prac ręcznych. Spółka pozyskuje klientów i sprzedaje finalny produkt na zewnątrz.
Jeśli jakiś podmiot zleca (...) np. druk książki to jest to zlecenie na usługę kompleksową. Klient zleca spółce wydruk np. 100 tysięcy egzemplarzy podręcznika oraz dodatkowo chce żeby wytłoczyć płytę CD, którą należy do tego podręcznika wkleić i wtedy częściowo korzystała z usług kooperantów, którzy zajmowali się tłoczeniem płyt, które następnie były przez (...) lub kooperanta wklejane do książki. Podobnie jest z katalogami do sklepów np. do których trzeba wkleić jakieś próbki i wtedy też (...) korzysta z usług kooperanta.
Spółka (...) sp. z o.o. sp. k. świadczy usługi introligatorskie, czyli np. falcowanie (łamanie), szycie nićmi, szycie drutem, oprawa klejona, oprawa zeszytowa, oprawa twarda i prace ręczne.
Spółki (...) i (...) są powiązane osobowo. (...) sp.k i (...) sp. z o.o. mają siedzibę w tym samym miejscu, ale w osobnych halach.
(...) sp. z o.o. sp.k świadczy usługi introligatorskie na rzecz (...)
Zlecenie na wykonanie określonego produktu otrzymuje (...), która z takiego zlecenia przygotowuje komponenty do druku, materiały i sam druk, a dalszą część czyli obróbkę arkusza wykonuje (...) sp. k. w pełnym zakresie introligatorskim, tj. krojenie, falcowanie, zbieranie, szycie nićmi, oprawa zeszytowa, oprawa miękka, oprawa twarda, a następnie pakowanie w określony sposób dla klienta. Następnie na palecie umieszczana jest zawieszka informująca o określonej ilości produktu i jest to wysyłane do klientów zewnętrznych, czyli do zleceniodawcy. W produkcie może być jeszcze umieszczony dodatek np. do książki w postaci np. płyty kompaktowej, ulotka, gadżet, co wykonuje wykonawca zewnętrzny. W spornym okresie robiła to firma (...) sp. z o.o.
Spółka (...) sp. z o.o. jest jedną ze spółek, z którą współpracuje (...) i (...) sp. z o.o. sp.k. Prace wykonywane przez M. w szczególności obejmowały prace ręczne przy obróbce zadrukowanych arkuszy, czyli generalnie usługach poligraficznych. Spółki (...) sp. z o.o. sp.k. i (...) sp. z o.o. udostępniały spółce (...) sp. z o.o. miejsce do wykonywania zleceń związanych z insertowaniem. W zależności od tego od kogo (...) sp. z o.o. otrzymywała zlecenie, to pracownicy tych spółek wykonywali, po godzinach pracy. Spółka (...) sp. z o.o. nie miała własnych pracowników.
(...) sp. z o.o. wykonywała dla odwołującej prace związane z poligrafią, wykonywała ostatnie etapy pracy przed wysyłką i dostawą do logistyki. Te etapy to było głównie insertowanie, wklejanie płyt CD i różnych ulotek, które miały się ukazać wraz z jakimś czasopismem. Wszystkie materiały potrzebne do wykonania zlecenia pochodziły od spółek: (...) sp.k i (...) sp. z o.o., łącznie z klejami, na rzecz których wykonywane były zlecenia. Przygotowany produkt był przekazywany do działu logistyki, gdzie odbywało się pakowanie. Dział pakowania nie należał już do (...) sp. z o.o.. Sprzedaż gotowego produktu była prowadzona przez tę firmę, która przyjęła zlecenie na wykonanie całego produktu.
Celem wykonywania zleceń firma (...) sp. z o.o. korzystała z pracowników odwołującej. (...) sp. z o.o. zawierała z pracownikami odwołującej spółki ustne umowy zlecenia. K. M. lub M. K. informowali pracowników (...) sp. k. o możliwości zawarcia umowy zlecenia. (...) sp. z o.o. nie zawierała umów zlecenia z osobami, które nie były zatrudnione w odwołującej spółce bądź w (...)
Wynagrodzenie dla pracowników, którzy wykonywali pracę dla (...) sp. z o.o. wypłacane było ze środków, które (...) sp. z o.o. uzyskała na podstawie faktury czy faktur wystawianych przez odwołującą czy (...)
Prace były wykonywane na zlecenie (...) sp. z o.o. w tym samym miejscu, w którym znajdowała się siedziba (...) (...) sp.k. To jest jeden adres, tam są hale: jest hala druku, hala introligatorni, hala logistyki.
(...) sp. z o.o. otrzymywała wynagrodzenie za wykonanie usług od spółek (...) sp. z o.o. sp. k. i (...) sp. z o.o. na podstawie wystawianych comiesięcznie przez (...) sp. z o.o. faktur, w których jako świadczoną usługę wskazywano „zlecenie zgodnie z umową”.
W 2018 r. wynagrodzenie otrzymane przez (...) sp. z o.o. z tego tytułu uzyskane od (...) sp. k. wyniosło 957.410,90 zł brutto – 778.382 zł netto:
- faktura nr (...) z 10.04.2018 r. na kwotę 113.755,32 zł,
- faktura nr (...) z 10.05.2018 r. na kwotę 109.023,47 zł,
- faktura nr (...) z 8.06.2018 r. na kwotę 108.730,77 zł,
- faktura nr (...) z 6.07.2018 r. na kwotę 109.070,26 zł,
- faktura nr (...) z 6.08.2018 r. na kwotę 106.092,38 zł,
- faktura nr (...) z 6.09.2018 r. na kwotę 114.981,63 zł,
- faktura nr (...) z 5.10.2018 r. na kwotę 96.802,19 zł,
- faktura nr (...) z 5.11.2018 r. na kwotę 114.632,27 zł,
- faktura nr (...) z 5.12.2018 r. na kwotę 84.322,61 zł.
W 2019 r. wynagrodzenie otrzymane przez (...) sp. z o.o. z tego tytułu wyniosło brutto 1.328.659,82 zł – 1.080.211,20 zł netto:
- faktura nr (...) z 4.01.2019 r. na kwotę 103.085,03 zł,
- faktura nr (...) z 4.02.2019 r. na kwotę 117.944,66 zł,
- faktura nr (...) z 4.03.2019 r. na kwotę 104.058,20 zł,
- faktura nr (...) z 4.04.2019 r. na kwotę 123.755,42 zł,
- faktura nr (...) z 6.05.2019 r. na kwotę 106.601,84 zł,
- faktura nr (...) z 6.06.2019 r. na kwotę 122.162,57 zł,
- faktura nr (...) z 5.07.2019 r. na kwotę 110.980,64 zł,
- faktura nr (...) z 5.08.2019 r. na kwotę 117.829,08 zł,
- faktura nr (...) z 5.09.2019 r. na kwotę 126.778,76 zł,
- faktura nr (...) z 4.10.2019 r. na kwotę 99.107,45 zł,
- faktura nr (...) z 4.11.2019 r. na kwotę 115.895,72 zł,
- faktura nr (...) z 4.12.2019 r. na kwotę 80.460,45 zł,
z tym, że w okresie objętym sporem, tj. za
miesiące styczeń – sierpień 2019r., wynagrodzenie to wyniosło 736.924,74 zł netto.
Faktury z tytułu współpracy (...) sp. z o.o. wystawiała także spółce (...) sp. z o.o.
Ubezpieczona była zatrudniona na podstawie umowy o pracę u odwołującej (...) sp.k. od 1 grudnia 2014r. na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy jako pomoc introligatora. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano M. ul. (...).
Do zakresu obowiązków ubezpieczonej należała m.in. pomoc przy pracach introligatorskich, praca przy maszynie falcującej jako operator.
Ubezpieczona wykonywała też dla (...) sp. z o.o. zlecenia, w ramach których pracowała nadal przy maszynie lub też zajmowała się pracami ręcznymi, jak np.: wklejanie płyt do książek. Ubezpieczona wykonywała pracę na tej samej hali, w której pracowała na podstawie umowy o pracę po godzinach pracy.
O tym, że można zawrzeć umowę zlecenie z firmą (...) ubezpieczonej powiedział jego przełożony, M. K. i to on wyznaczał ubezpieczonej zadania do wykonania. Z innej firmy nikt nie wydawał poleceń ubezpieczonej.
Z tytułu wykonywania pracy dla M. ubezpieczona uzyskała następujące przychody:
- w 4/2018 w kwocie 1.048,58 zł,
- w 5/2018 w kwocie 973,59 zł,
- w 6/2018 w kwocie 2.154,54 zł,
- w 7/2018 w kwocie 1.408,54 zł,
- w 8/2018 w kwocie 1.228,56 zł,
- we 9/2018 w kwocie 3.847,98 zł,
- w 10/2018 w kwocie 1.103,62 zł,
- w 11/2018 w kwocie 403,65 zł,
- w 12/2018 w kwocie 583,63 zł,
- w 1/2019 w kwocie 1.154,00 zł,
- w 2/2019 w kwocie 1.139,00 zł,
- w 3/2019 w kwocie 1.229,00 zł,
- w 4/2019 w kwocie 1.274,00 zł,
- w 5/2019 w kwocie 734,00 zł,
- w 6/2019 w kwocie 1.723,00 zł,
- w 7/2019 w kwocie 1.722,00 zł,
- w 8/2019 w kwocie 1.289,00 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji uznał, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań prawnych wskazał, że przedmiot sporu sprowadzał się do oceny,
czy organ rentowy zasadnie ustalił wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanej z tytułu jej zatrudnienia na podstawie umowy o pracę z (...) sp.k., wliczając do podstawy wymiaru tych składek kwoty wypłacone z tytułu zatrudnienia na podstawie umów zlecenia zawartych z (...) sp. z o.o., które w ocenie organu rentowego były wykonywane na rzecz pracodawcy zainteresowanej, tj. odwołującej (...) sp. k.
Następnie przytoczył treść art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1, 1a i 3, art. 20 ust. 1, art. 4 pkt 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wskazał, że konsekwencją podlegania ubezpieczeniom społecznym jest także obowiązek ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne. Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 81 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).
W ocenie Sądu I instancji przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że zainteresowana, świadcząc pracę na podstawie umów zlecenia zawieranych ze spółką (...) sp. z o.o., wykonywała ją na rzecz swojego pracodawcy, tj. odwołującej (...) sp. k., gdyż z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wynika, że rzeczywistym beneficjentem pracy ubezpieczonej była (...) sp. k. Praca w oparciu o umowy zlecenia była zatem kontynuacją czynności wykonywanych w ramach stosunku pracy i nie było przeszkód, by była świadczona na podstawie umowy o pracę.
Zdaniem Sądu I instancji realizacja umów zlecenia zawartych z (...) sp. z o.o. pozwalała na uniknięcie przez pracodawcę obciążeń związanych z odprowadzaniem składek na ubezpieczenia społeczne od przychodów uzyskiwanych z tytułu umowy zlecenia. Koszt zatrudnienia pracowniczego uległ więc rozłożeniu na dwa podmioty, ponieważ od przychodów uzyskiwanych z tytułu wykonywania umów zlecenia nie odprowadzane były składki na ubezpieczenia społeczne, a jedynie na ubezpieczenie zdrowotne. Najistotniejszą korzyść odnosiła natomiast odwołująca jako pracodawca, która nie wydawała swoim pracownikom poleceń dotyczących wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych i nie odprowadzała z tego tytułu składek.
Ustalenie, że ubezpieczona wykonując umowy cywilnoprawne świadczyła pracę na rzecz swojego pracodawcy, z którym wiązała ją umowa o pracę oznacza, że kwoty wynagrodzenia uzyskane z tytułu realizacji umów zlecenia stanowią przychody stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie cytowanych przepisów i 477
14
§ 1 k.p.c. wyroku oddalił odwołanie.
O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98§1, 3 i 4 k.p.c. i art. 99 k.p.c. oraz na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z §15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, mając na uwadze charakter sprawy, ustaloną przez sąd wartość przedmiotu sporu i nakład pracy pełnomocnika organu rentowego. Sąd uznał zatem, że zasadne jest zasądzenie od odwołującego na rzecz pozwanego kwoty 1800 zł, odpowiadającej minimalnej stawce kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z powołanymi przepisami.
Od kosztów zastępstwa prawnego zasądzonych na rzecz pozwanego organu rentowego przysługują odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (art. 98 § 1
1 k.p.c.).
Apelację od powyższego wyroku wywiódł odwołujący płatnik składek (...) sp. k., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
1.
naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 233 § 1 k.p.c.:
⚫
poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie przez Sąd, iż przedłożone przez Odwołującą dowody z dokumentów w postaci faktur VAT z załącznikami przygotowane zostały na użytek postępowania sądowego i miały na celu jedynie skierowanie toku postępowania na niewłaściwy podmiot, a co za tym idzie uznanie, że dowody te nie potwierdzają stanowiska procesowego Odwołującej oraz wyprowadzenie sprzecznych z ww. materiałem dowodowym wniosków, iż (1) (...) sp. z o.o. nie zawierała umów zlecenia z osobami innymi niż te, które były zatrudnione w Odwołującej spółce bądź w (...), podczas, gdy załączniki do faktur VAT zawierają także nazwiska osób, które nie były zatrudnione w żadnym z powyższych podmiotów; (2) Ubezpieczona K. P. realizowała czynności w ramach współpracy z (...) sp. z o.o. wyłącznie na rzecz (...) sp. k., podczas gdy z załącznika do ww. faktur VAT wprost wynika, że angażowana była on przez (...) sp. z o.o. do realizacji zleceń bezpośrednio na rzecz (...), (3) (...) płaciła do (...) sp. k. za czynności z udziałem Ubezpieczonej K. P., a (...) sp. k. płaciła dalej do (...) sp. z o.o. podczas gdy z tychże załączników do faktur VAT wynika wprost, że (...) płaciła bezpośrednio do (...) sp. z o.o. za zlecenia wykonane z udziałem K. P. i potem (...) sprzedawała zlecenia (jako element zamówień) dalszym klientom, a więc (...) sp.k. nie płaciła do (...) sp. z o.o. za te prace (innymi słowy (...) sp. k. nie uzyskiwała żadnych korzyści z tytułu zleceń realizowanych przez (...) sp. z o.o. z udziałem K. P.);
⚫
przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyprowadzenie z zeznań Ubezpieczonej wniosków, które z nich nie wynikają, w szczególności w zakresie w jakim Sąd I instancji przyjął, że umowy zlecenia zawierane przez Ubezpieczoną stanowiły formę wypłaty wynagrodzenia za godziny nadliczbowe i czynności realizowane przez Ubezpieczoną stanowiły jeden ciąg produkcyjny, podczas gdy (1) załączniki do faktur VAT wystawionych przez (...) sp. z o.o. na rzecz (...) wykazują, że K. P. wykonywała zlecenia we współpracy z (...) sp. z o.o. na rzecz (...), a więc nie świadczyła pracy w godzinach nadliczbowych w tym zakresie na rzecz (...) sp.k; (2) (...) sp.k. wykonuje jako podwykonawca (...) czynności z zakresu introligatorstwa obok innych podwykonawców (...) Drukarnia
⚫
poprzez pominięcie przy dokonywaniu oceny materiału dowodowego zeznań świadka M. K. oraz świadka Ł. D., pomimo uznania za wiarygodne, w zakresie w jakim świadkowie wyjaśnili obszernie i szczegółowo mechanizm realizacji poszczególnych zleceń przez (...), tj. wyjaśniali, że do realizacji poszczególnych zamówień w zakresie ich wybranych elementów ww. spółka posiłkuje się kooperantami i w tym celu zleca realizację poszczególnych elementów zamówienia podwykonawcom, zaś (...) sp. z o.o. była właśnie takim podwykonawcą spółki (...) sp. z o.o. Powyższe z uwagi na istotę tego materiału dowodowego przy dokonywaniu ustalenia stanu faktycznego sprawy - prace introligatorskie mogły być przez (...) powierzone do wykonania podwykonawcom i to różnym, tak (...) jak i innym podmiotom typu (...) sp. z o.o. czy inny podwykonawca; z materiału dowodowego w sprawie Sąd nie był uprawniony do wyprowadzania wniosku, że jeżeli (...) miała do czynienia z pracami introligatorskimi to musiały być one realizowane przez (...) sp. k.; świadkowie w sposób czytelny zeznali, że podwykonawcom (...) powierzała i powierza do wykonania różne elementy zamówień, zarówno zatem obejmujące prace introligatorskie jak i inne, w tym druk; nie każda zatem czynność z zakresu introligatorstwa jest realizowana przez (...) sp. k., lecz może być realizowana także przez podmiot trzeci - kooperanta (...);
⚫
poprzez pominięcie przy dokonywaniu oceny materiału dowodowego zeznań świadka K. M., pomimo uznania zeznań za wiarygodne i wyprowadzenie z materiału dowodowego wniosków, które sprzeczne są z zeznaniami ww. świadka, w szczególności poprzez ustalenie, iż tylko osoby zatrudnione w Odwołującej spółce bądź w (...) wykonywały czynności na podstawie umów zlecenia zawieranych z (...) sp. z o.o. oraz że czynności te de facto były wykonywaniem pracy w godzinach nadliczbowych dla ww. spółek, podczas gdy z zeznań świadka K. M. jednoznacznie wynika, że oprócz pracowników Odwołującej i (...) sp. z o.o. umowy z (...) sp. z o.o. zawierały również osoby z agencji pracy oraz że pracownicy Odwołującej czy (...) wykonywali czynności na podstawie tychże umów po godzinach pracy;
⚫
poprzez odmowę przyznania wiarygodności zeznaniom członka zarządu komplementariusza Odwołującej: H. K. w zakresie w jakim wskazała ona, że nie negocjowała umowy o współpracy Odwołującej z (...) sp. z o.o. mimo, że ją podpisała z uwagi iż nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego jest twierdzenie, że osoba zarządzająca procesem technologicznym, posiadająca udziały w spółkach i podpisująca umowę nie miała pojęcia o jej treści, podczas gdy jak wynika z zeznań H. K. nie uczestniczyła ona w procesie przygotowania umowy, a jej rola ograniczyła się do złożenia podpisu na dokumencie, gdyż w tamtym okresie, to głównie ona jako umocowana do podpisywania umów z ramienia spółki najczęściej była obecna w jej siedzibie, jednakże nie weryfikowała ona treści każdej z podpisywanych umów; okoliczności zawarcia ww. umowy jasno i precyzyjnie opisał świadek K. M. i zeznania te potwierdzają ww. okoliczności.
b) art. 477
14 § 2
1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, tj. nieuchylenie skarżonej decyzji i nie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi rentowemu, podczas gdy w niniejszej sprawie zaistniały wszelkie przesłanki uzasadniające zastosowanie ww. przepisu i wydanie orzeczenia kasatoryjnego, mianowicie decyzja nakładająca na Płatnik składek zobowiązanie, wydana została z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed Organem rentowym;
2.
błędy w ustaleniach faktycznych, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż:
— w zależności od tego od kogo (...) sp. z o.o. otrzymywała zlecenie (czy od (...) czy od (...)), to pracownicy tych spółek wykonywali, po godzinach pracy na podstawie umowy zlecenia czynności dla (...) sp. z o.o.;
— wszystkie materiały potrzebne do wykonania zlecenia pochodziły od spółek: (...) sp.k. i (...) sp. z o.o. na rzecz, których wykonywane były zlecenia;
— (...) sp. z o.o. nie zawierała umów zlecenia z osobami, które nie były zatrudnione w odwołującej spółce bądź w (...);
— Ubezpieczona K. P. wykonując czynności na podstawie umowy zlecenia zawartej z (...) sp. z o.o. w rzeczywistości świadczyła pracę na rzecz swojego pracodawcy, tj. Odwołującej spółki, która to spółka była rzeczywistym beneficjentem tejże pracy;
— pracownicy i zleceniobiorcy wykonując zawarte umowy zlecenia świadczyli usługi, które stanowiły realizację umowy współpracy, a tym samym zapewniali korzyści Odwołującej spółce;
— charakter czynności realizowanych przez Ubezpieczoną wskazywał, że czynności te były ze sobą nierozerwalnie związane i stanowiły jeden ciąg produkcyjny;
— pracę osób zawierających umowy zlecenia z (...) sp. z o.o., będących pracownikami Odwołującej finansowała w istocie (...) sp.k.;
— czynności, które wykonywane były w ramach umów zlecenia zawieranych z pracownikami Odwołującej były niezbędne dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania (...) sp.k. i to ten podmiot ostatecznie osiągał największe korzyści z ich pracy, praca w oparciu o umowy zlecenia stanowiła kontynuację czynności wykonywanych w ramach umowy o pracę;
— Ubezpieczona K. P. wykonując czynności w ramach umowy zlecenia pracowała faktycznie na rzecz własnego pracodawcy, tj. Odwołującej.
3. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 18 ust. 1a i art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 81 ust. 1 i 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż Ubezpieczona wykonując czynności na podstawie umowy zlecenia zawartej z (...) sp. z o.o. w rzeczywistości wykonywała pracę na rzecz swojego pracodawcy - (...) sp. z o.o. sp.k., a co za tym idzie, iż w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne Ubezpieczonej należy uwzględnić dochód, który uzyskała ona z tytułu wykonywania ww. umów zlecenia, podczas gdy Odwołująca wykazała, iż nie odnosiła żadnych korzyści z faktu zawarcia i wykonywania przez Ubezpieczoną umów zlecenia z (...) sp. z o.o., a wyłącznym beneficjentem, czerpiącym korzyści z tytułu zawarcia i wykonywania tychże umów była spółka (...) sp. z o.o., a więc podmiot inny niżeli pracodawca Ubezpieczonej.
Wskazując na powyższe zarzuty odwołująca wniosła:
1.
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania w całości oraz zasądzenie od Organu rentowego na rzecz Odwołującej zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
2.
ewentualnie - na wypadek nieuwzględnienia wniosku z punktu 1, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego przed tym Sądem jak i przed Sądem odwoławczym;
3.
zasądzenie od Organu rentowego na rzecz Odwołującej zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
4.
rozpoznanie sprawy na rozprawie, także pod nieobecność Odwołującej bądź jej pełnomocnika.
W odpowiedzi na apelację odwołującej Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wniósł o:
1.
oddalenie apelacji w całości,
2.
zasądzenie od odwołującej na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja odwołującej nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób staranny, nieuchybiający zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. Zgromadzone w niniejszej sprawie dowody Sąd I instancji oceniał wszechstronnie, tj. wiarygodność i moc poszczególnych dowodów oceniona została w odniesieniu do całokształtu pozostałych dowodów. Sąd I instancji dokonał ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie i Sąd Apelacyjny podstawę faktyczną wyroku w pełni podziela. Sąd Apelacyjny zaaprobował ustalenia i ocenę prawną Sądu Okręgowego.
W sprawie istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy organ rentowy zasadnie ustalił wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne K. P. z tytułu jej zatrudnienia na podstawie umowy o pracę z (...) sp.k., wliczając do podstawy wymiaru tych składek kwoty wypłacone z tytułu zatrudnienia na podstawie umów zlecenia zawartych z (...) sp. z o.o., które w ocenie organu rentowego były wykonywane na rzecz pracodawcy ubezpieczonej, tj. odwołującej (...) sp. k.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa procesowego, za chybiony uznaje Sąd Apelacyjny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyprowadzenie ze zgromadzonych dowodów wniosków, które z nich nie wynikają, w szczególności w zakresie w jakim apelujący zarzucał, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że charakter realizowanych czynności ubezpieczonej wskazywał na to, że obowiązki realizowane na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia były ze sobą nierozerwalnie związane i stanowiły jeden ciąg produkcyjny. Nadto apelujący argumentował, że ubezpieczona wykonywała zlecenie we współpracy z (...) sp. z o. o. na rzecz (...), a więc nie świadczyła pracy w godzinach nadliczbowych na rzecz odwołującej.
W ocenie Sądu Apelacyjnego - wbrew twierdzeniom apelującego - materiał dowodowy zebrany w sprawie nie dał podstaw do poczynienia ustaleń oczekiwanych przez apelującego. Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu swego orzeczenia dowody, na których się oparł przy rekonstrukcji stanu faktycznego, którym dał wiarę, a następnie w rozważaniach wyjaśnił, jakie wnioski faktyczne wyprowadził z tak przeanalizowanego materiału dowodowego.
Wskazując na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. skarżący zasadniczo podnosił pominięcie przez Sąd Okręgowy istotnych - jego zdaniem - dla wyniku sprawy faktów, które przeciwstawił własnej koncepcji. Zarzut błędnych ustaleń faktycznych nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów, choćby ocena ta również była logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym. W tym stanie rzeczy polemika z wyrażonym w ten sposób stanowiskiem, niepoparta przytoczeniem właściwej, dla możliwości jego zwalczenia, podstawy apelacyjnej nie mogła odnieść skutku.
W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. konieczne jest wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie Sądu. W szczególności strona skarżąca powinna wskazać, jakie kryteria oceny naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając. Skarżący może tylko wskazywać, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że Sąd rażąco naruszył zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego i że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt II CK 369/03). Uwzględnienie przez Sąd w ocenie materiału dowodowego powszechnych i obiektywnych zasad doświadczenia życiowego nie usprawiedliwia zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów na tej tylko podstawie, że indywidualne i subiektywne doświadczenia strony są od tych zasad odmienne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1999 r., sygn. akt II UKN 76/99, opubl. w OSNP 2000 nr 19 poz. 732).
W związku z powyższym apelujący powinien był zatem wykazać w wywiedzionej apelacji, że Sąd Okręgowy uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, gdyż tylko takie uchybienie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu.
Z kolei w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób staranny, nieuchybiający zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. Zgromadzone w niniejszej sprawie dowody Sąd I instancji oceniał wszechstronnie, tj. wiarygodność i moc poszczególnych dowodów oceniona została w odniesieniu do całokształtu pozostałych dowodów. Wbrew zarzutom apelującego - Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy dokonał oceny zeznań świadka H. K. – uznając je za wiarygodne – wskazując przy tym w jakim zakresie okazały się przydatne oraz zeznań M. K. – uznając je za wiarygodne w zakresie, w jakim wskazywał on, na jakich zasadach współpracują z odwołującą spółką, czym zajmuje się odwołująca oraz na jakich zasadach współpracowała odwołująca spółka z (...) Świadek opisał też jak wygląda cały proces realizacji zamówienia w zakresie usług introligatorskich. Jako wiarygodne i logiczne Sąd uznał zeznania świadka Ł. D., który wskazał, że odwołująca współpracowała ze spółką (...) i podał na czym polegały prace wykonywane przez M.. Świadek przyznał, że odwołująca jest powiązana osobowo z (...) i mają siedzibą w tym samym miejscu.
Zdaniem Sądu Odwoławczego Sąd I instancji słusznie nie dał wiary zeznaniom świadka H. K., w których wskazała ona, że nie negocjowała umowy z (...) sp. z o.o. mimo, że ją podpisała. Nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego jest twierdzenie, że H. K. jako osoba zarządzające spółkami (...) sp. z o.o. (...), zarządzająca procesem technologicznym, posiadająca udziały w tych spółkach i podpisująca ww. umowę nie miała pojęcia o jej treści.
Sąd Okręgowy trafnie ocenił także zeznania ubezpieczonej, która opisała okoliczności związane z zawieraniem i faktycznym wykonywaniem przedmiotowych umów. Z zeznań K. P. wynikało, że na podstawie umów zlecenia wykonywała czynności po pracy.
Zainteresowana opisała jakie czynności i gdzie wykonywała w ramach obu umów. Przedstawiony przez zainteresowaną charakter realizowanych czynności wskazywał na to, że obowiązki te były ze sobą nierozerwalnie związane i stanowiły jeden ciąg produkcyjny, a o możliwości zawierania umów zlecenia dowiadywała się od M. K., który także wyznaczał jej zadania do wykonania. Wbrew zarzutom apelującego - przedstawiony przez ubezpieczoną charakter realizowanych czynności wskazywał na to, że obowiązki te były ze sobą nierozerwalnie związane i stanowiły jeden ciąg produkcyjny oraz były wykonywane w tym samym miejscu.
Za chybiony Sąd Apelacyjny uznał także zarzut naruszenia art. 477
14 § 2
1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, tj. nieuchylenie skarżonej decyzji i nie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 477
14 § 2
1 k.p.c. jeżeli decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca wymiar tego zobowiązania lub obniżająca świadczenie, została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, sąd uchyla tę decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Cytowany przepis dotyczy enumeratywnie określonych sytuacji uzasadniających uchylenie decyzji organu rentowego i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Może to nastąpić jedynie w przypadku decyzji nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalającą wymiar tego zobowiązania lub obniżającą świadczenie, które zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym.
Tymczasem zaskarżona decyzja o ustaleniu podstawy wymiaru składek nie jest objęta dyspozycją art. 477
14 § 2
1 k.p.c., a zatem brak było podstaw do wydania orzeczenia w oparciu o ten przepis (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2016 r. II UZ 18/16, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2022 r. II UZ 31/22).
Zatem wyłącznie już to, że decyzja w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru składek nie jest objęta dyspozycją art. 477
14 § 2
1 k.p.c. jest wystarczającą przesłanką przemawiającą za bezzasadnością omawianego zarzutu strony apelującej.
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego również nie zasługiwały na uwzględnienie.
Przechodząc w pierwszej kolejności do wskazania materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, za pracownika w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Natomiast stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1-3 stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12. Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 1a powołanej ustawy w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Jak wielokrotnie podkreślał Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie przesłanką decydującą o uznaniu ubezpieczonego za pracownika w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest to, że będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą, jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnej zawartej z nim lub innym podmiotem. Przez wykonywanie pracy „na rzecz” pracodawcy, w ocenie Sądu Najwyższego należy rozumieć „uzyskiwanie” przez pracodawcę „rezultatu pracy”.
Sąd Apelacyjny wskazuje, że przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej dodany od 30 grudnia 1999 r. ustawą z 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw odnosi się do równoczesnego zobowiązania się pracownika wobec jednego pracodawcy do świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy oraz pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej z innym podmiotem. Na taki wypadek przewidziano w prawie ubezpieczeń społecznych konstrukcję „uznania za pracownika”. Stwierdzenie, że pracownik, który zawarł z innym podmiotem umowę cywilnoprawną wykonuje w ramach takiej umowy w rzeczywistości pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy oznacza, że – bez względu na charakter lub rodzaj tej dodatkowej umowy – podlega z jej tytułu ubezpieczeniu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Celem takiej regulacji było zapobieżenie praktyce powielania umów o zatrudnienie z własnym pracownikiem w celu obejścia przepisów o czasie pracy oraz o ubezpieczeniu społecznym.
Po wejściu w życie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej Sąd Najwyższy w wyroku UK 22/11 wyjaśnił - co podtrzymano w późniejszym orzecznictwie (np. w sprawach II UK 279/13; II UK 356/18; III UK 356/19 oraz w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z 25 marca 2015 r., II UK 184/14, OSNP 2017 Nr 2, poz. 21; I UK 323/13 i postanowieniu Sądu Najwyższego z 8 października 2020 r., III UK 376/19, LEX nr 3146827) - że u źródeł regulacji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej legło dążenie do ograniczenia korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy (między innymi w zakresie reglamentacji czasu pracy) oraz uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów. Chodziło również o ochronę pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tychże pracowników w ramach umów cywilnoprawnych w ogóle nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy (umowa agencyjna, zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu). Celem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej było wzmocnienie ochrony pracownika, któremu dodatkowe czynności pracodawca byłby zobowiązany powierzyć w ramach godzin nadliczbowych, a tym samym zapłacić zwiększone wynagrodzenie wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne. Omawiany przepis ma zapobiegać pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z innym podmiotem i wykonywaniu pracy na rzecz podmiotu, z którym dana osoba zawarła umowę o pracę. Z celu tego wyprowadzono założenie, że ma on służyć zapobieganiu tworzeniu spółek córek oraz zmowom firm w celu zatrudniania tych samych osób na podstawie umów o pracę przez jedną firmę i umów cywilnoprawnych przez drugą firmę. Z kolei - jak podkreślono w sprawie III UK 376/19 - regulacja ustawy systemowej ma demotywować pracodawcę przed dodatkowym zatrudnianiem własnych pracowników w ramach umów cywilnoprawnych, a zwłaszcza przed procederem przekazywania ich innym podmiotom gospodarczym celem zawarcia z nimi umów cywilnoprawnych realizowanych na swoją rzecz.
Cel ten leżał także u podstaw ekstensywnej wykładni art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, a zwłaszcza takiego rozumienia zwrotu „praca na rzecz pracodawcy”, zgodnie z którym jest to każda praca, której rezultat „zawłaszcza” pracodawca w ostatecznym rozrachunku rezultat pracy wykonanej przez swego pracownika, bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią (sprawa II UK 488/16).
Stwierdzenia, że pracodawca był beneficjentem pracy świadczonej w ramach stosunku cywilnoprawnego zawartego z innym podmiotem, nie wyklucza również fakt czerpania korzyści z czynności zleceniobiorcy przez zleceniodawcę. W każdym przypadku działanie takie służy również osobie trzeciej, działającej w celu osiągnięcia zysku. W uzasadnieniu wyroku z 10 marca 2015 r. (II UK 123/14) Sąd Najwyższy przyjął, że trafności zastosowania art. 8 ust. 2a nie wyklucza działanie przez pracownika w niepodzielnym interesie obu podmiotów (pracodawcy i zleceniodawcy). Tożsame stanowisko zajął Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 24 maja 2017 r. (III AUa 46/17).
W postanowieniu z 27 stycznia 2022r. sygn. II USK 402/21 Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie budzi wątpliwości interpretacyjnych ani nie prowadzi do rozbieżności w orzecznictwie. Wykładni tego przepisu dokonał Sąd Najwyższy w dwóch uchwałach z dnia 26 sierpnia 2021r., III UZP 3/21 oraz III UZP 6/21. W uchwale III UZP 3/21 przyjęto, że „pojęcie wykonuje pracę na rzecz pracodawcy”, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej obejmuje wykonywanie umowy zlecenia (innej umowy oświadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż towarów jego pracodawcy (np. przez Internet), z którym przedsiębiorca ten powiązany jest osobowo lub kapitałowo, także wtedy, gdy zakres obowiązków wynikających z umowy zlecenia jest odmienny od obowiązków objętych umową o pracę, a miejsce wykonywania umowy zlecenia znajduje się poza miejscem świadczenia umowy o pracę. Z kolei w uchwale III UZP 6/21 stwierdzono, że „finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej”. Utrwalony jest też w orzecznictwie pogląd, że dyspozycje art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerzają pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych na dwie sytuacje. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych umów prawa cywilnego przez osobę, która taką umowę zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. Tak samo jest traktowane wykonywanie pracy na podstawie jednej z umów cywilnoprawnych przez osobę, która wprawdzie umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże nadal świadczy pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Istotą decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest to, że - będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z takim pracodawcą - równocześnie świadczy nadal pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z pracodawcą albo z inną osobą. Pracodawca w wyniku takiej cywilnoprawnej umowy „o podwykonawstwo” przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat takiej pracy i dla takiej „pracowniczej” kwalifikacji prawnej dla celów ubezpieczeń społecznych nie ma istotnego znaczenia to, czy praca wykonywana na podstawie umowy cywilnoprawnej ma cechy zatrudnienia pracowniczego. Ważne jest to, aby beneficjantem pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej był pracodawca. Pracodawca jest płatnikiem składek nie tylko w stosunku do tych osób, które wykonują na jego rzecz pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy oświadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło z nim zawartej, ale również w stosunku do osób wykonujących na jego rzecz pracę w ramach takich umów cywilnoprawnych zawartych z osobą trzecią (por. wyroki: z dnia 11 maja 2012r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117; z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266; z dnia 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, LEX nr 585727; uchwała z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46).
Mając na uwadze powyższe ugruntowane stanowisko w ocenie Sądu Apelacyjnego apelacja odwołującego jest bezzasadna.
Sąd Apelacyjny po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdza, że wbrew zarzutom apelującego, trafne jest ustalenie Sądu I instancji, że K. P., świadcząc pracę na podstawie umów zlecenia zawieranych ze spółką (...) sp. z o.o., wykonywała ją faktycznie na rzecz swojego pracodawcy, tj. odwołującej (...) sp. k., bowiem rzeczywistym beneficjentem pracy ubezpieczonej była (...) sp. k. i to odwołujący Praca WM osiągał ostatecznie korzyści z pracy ubezpieczonej.
Apelujący precyzując zarzuty naruszenia prawa materialnego, pominął istotny fakt powiązań osobowych i finansowych między spółkami w niniejszej sprawie oraz istniejące między nimi zależności, które wynikają z trafnych ustaleń Sądu Okręgowego.
Wskazać tutaj należy, że jak trafnie zauważył Sąd I instancji odwołująca spółka (...) współpracowała ze spółką (...) sp. z o.o. na podstawie umowy o współpracy z 2 kwietnia 2018 r. Na mocy tej umowy (...) sp. z o.o. zobowiązywała się do świadczenia na rzecz (...) sp. k. usług poligraficznych, odpowiadających przedmiotowi działalności odwołującej spółki. Pracownicy i zleceniobiorcy wykonując zawarte umowy świadczyli usługi, które stanowiły realizację umowy o współprace, a tym samym zapewniali korzyści odwołującej spółce. (...) sp. z o.o. to spółka zależna od (...) sp. k. i (...) sp. z o.o., które były jej jedynymi kontrahentami. (...) sp. z o.o. świadczy usługi poligraficzne dla klientów, którzy zlecili realizację usług spółkom Praca (...) sp. z o.o. sp. k. i (...) sp. z o.o. Co więcej, (...) sp. z o.o., a zarazem członkiem jej zarządu od momentu jej powstania do 9 listopada 2020 r. był K. M., który był szwagrem K. K., wspólnika odwołującej spółki i pozostałych spółek z nią powiązanych. Z kolei wspólnikami (...), a zarazem członkami zarządu są od momentu jej powstania: R. K., W. P., K. K., a od 24 października 2011 r. także H. K.. Powyższe fakty miały istotny wpływ na ocenę okoliczności w jakich faktycznie świadczona była przez ubezpieczoną praca na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia.
Zaakcentować również należy, że zleceniobiorcy (w tym ubezpieczona) wykonywali czynności w hali udostępnionej przez odwołującą spółkę, z użyciem zaplecza technicznego, wyposażenia udostępnionych przez odwołującą spółkę, bowiem (...) sp. z o.o. nie miała faktycznej możliwości zapewnienia realizacji usług stanowiących przedmiot umowy współpracy z dnia 2 kwietnia 2018 r., gdyż nie dysponowała pracownikami, nie posiadała maszyn, czy lokalu, w którym mogłaby realizować jakiekolwiek usługi.
Sąd Apelacyjny zaznacza, że pracę osób zawierających umowy zlecenia z (...) sp. z o.o., będących pracownikami odwołującej finansowała w istocie spółka (...) sp. z o.o. sp. k. oraz (...) Wynagrodzenie to było opłacane przez odwołującą i spółkę (...) spółka z o.o. należącą do tych samych osób, ponieważ (...) sp. z o.o. nie współpracowała z żadnym innym podmiotem z zewnątrz, nie uzyskiwała więc innych przychodów niż te, które otrzymała od (...) sp. k. i (...) sp. z o.o. Spółce (...) sp. z o.o. przysługiwało miesięczne wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług dla odwołującej i (...) Drukarnia, a – jak już wskazywano - przychody spółki (...) wynikały tylko ze współpracy ze spółkami (...) i (...) Wynagrodzenia dla pracowników odwołującej, którzy wykonywali pracę na podstawie umów zlecenia zawartych z (...) sp. z o.o. były zatem wypłacane ze środków, które (...) sp. z o.o. uzyskała dzięki współpracy z odwołującą spółką i (...) sp. z o.o. Ze względu na powiązania osobowe między poszczególnymi spółkami zaangażowanymi w jeden proces produkcji uznać należy, że doszło do podziału jednego zadania - zlecenia - na różne podmioty, choć efekt wszystkich czynności przejmowali ci sami wspólnicy, których spółki płaciły wynagrodzenia za wszystkie etapy druku, w tym za insert książek. Wbrew zarzutom apelującego trafny był zatem wniosek Sądu Okręgowego, że spółka (...) sp. z o.o. pośredniczyła jedynie w wypłacie wynagrodzenia. Finansowanie przez pracodawcę wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.
Zdaniem tut. Sądu, rozstrzygając niniejszą sprawę, można poszukiwać podobieństwa do rozumowania Sądu Najwyższego przedstawionego w uzasadnieniu wyroku z 17 stycznia 2017 r., II UK 477/17. W stanie faktycznym tamtej sprawy, pracownicy jednej spółki podejmowali pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej w drugiej spółce, którą utworzyła ta pierwsza, będąca ich pracodawcą. Sąd Najwyższy nie miał wątpliwości, że ci pracownicy w ramach umów cywilnoprawnych działali na rzecz swojego pracodawcy. Sąd podkreślał nadto, że wykonywanie pracy „na rzecz pracodawcy”, które pozostaje synonimem określenia „w interesie pracodawcy”, odnoszone do rezultatu pracy jest niewątpliwie prawidłowe, co zresztą podkreślono w uzasadnieniu uchwały. Chodzi więc o przysparzanie korzyści pracodawcy, które należy czytać nie tylko jako rzeczywisty zysk już w momencie pracy pracownika, ale oceniać przez pryzmat potencjalnych zysków (spodziewanych, wysoce prawdopodobnych), jakie w niedalekiej przyszłości przyniesie praca danej osoby, nawet wówczas gdy jest to praca zespołowa, w której wyodrębnienie pojedynczego rezultatu pracy nie składa się na gotowy produkt, moduł, system.
Mając na uwadze tę argumentację, Sąd Apelacyjny uznał, że nie zasługują na ochronę prawną, mającą skutkować zwolnieniem z obowiązku składek na ubezpieczenia społeczne, te zachowania płatnika składek, który poprzez podział swojej działalności, prowadzonej pierwotnie w ramach jednego podmiotu, a następnie w ramach dwóch podmiotów, przy zachowaniu całkowitej tożsamości podmiotowej obu podmiotów (ten sam układ właścicielski i zarządzający), przenosi część swoich zadań (w tym przypadku prac introligatorskich) na podmiot trzeci, formalnie utworzony przez byłego pracownika tego płatnika - K. M. (który miał prowadzić ten podmiot trzeci, choć w tym czasie pracował w innej spółce na cały etat) i któremu płaci za te usługi, a który to podmiot trzeci, w celu wykonania zleconej mu usługi, zatrudnia pracowników tego płatnika składek. Przekonuje to tym bardziej, gdy zważy się, że spółki utworzone przez płatnika składek ściśle i immanentnie współpracują ze sobą, uczestnicząc w
jednym procesie (ciągu technologicznym), realizując wspólnie czynności, bez których nie można byłoby przyjąć i wykonać zamówienia złożonego przez klienta, a podmiot trzeci wykonuje część tych czynności, bez których nie byłoby możliwe wykończenie zlecenia i uzyskanie przychodu przez płatnika składek. Ci sami wspólnicy, do których należą spółki, płacą pracownikom za pracę w ramach umowy o pracę i płacą temu samemu pracownikowi za pracę w ramach umowy zlecenia zawartej z podmiotem trzecim. Pośrednictwo podmiotu trzeciego, który nie posiada żadnego majątku, ani ruchomego, ani nieruchomego, i pracuje w hali należącej do wspólników (zorganizowanych w jednej ze spółek, w tym przypadku introligatorni), nie wyklucza przyjęcia, że pracownicy pracują na rzecz swojego pracodawcy, a środki na ich wynagrodzenia pochodzą ze środków pracodawcy. Przyjęcie odmiennej koncepcji prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania podmiotów o silnej pozycji ekonomicznej, przyjmujących wielopodmiotową strukturę organizacyjną, w której łatwiej dokonywać fluktuacji pracowników, nawet poprzez zlecanie przez jeden z podmiotów, istniejący w ramach tej struktury, zadań osobie trzeciej, zatrudniającej w tym celu pracowników pierwotnego podmiotu. Prowadziłoby to również do nieuzasadnionego pokrzywdzenia pracowników, na których koncie brak byłoby składek na ubezpieczenia społeczne, mimo otrzymania wynagrodzenia za pracę świadczoną na rzecz tych samych osób (tych samych wspólników, którzy prowadzą działalność w ramach dwóch spółek, realizujących łącznie jeden proces technologiczny).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego w wykładni art. 8 ust. 2a ustawy systemowej szczególną uwagę zwrócono na powiązania (przepływy) finansowe następujące pomiędzy pracodawcą a podmiotem trzecim zatrudniającym jego pracowników, które mogły by potwierdzać, że zawarcie umów z takim podmiotem następuje w celu uchylenia się od obowiązków związanych z powinnością uiszczania wyższych składek na ubezpieczenia społeczne. W tej materii szczególne znaczenie należy przypisać uchwale z dnia 26 sierpnia 2021 r., III UZP 6/21 (OSNP 2022 Nr 1, poz. 7; OSP 2022 Nr 4, poz. 36, z aprobującą glosą M. Szymanowskiego), w której Sąd Najwyższy stwierdził, że finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Jak wyjaśnia Sąd Najwyższy - z punktu widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. W takim przypadku pracodawca - w sensie organizacyjnym - jest odbiorcą pracy swoich pracowników, a w sensie prawnym - nabywcą zamówionej przez siebie usługi (dzieła). Natomiast w odwrotnym przypadku, gdy pracodawca sprzedaje usługi innemu podmiotowi, które wykonują jego pracownicy, nie ma zastosowania norma z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej” (wyrok z 3 października 2017 r., II UK 488/16, LEX nr 2361596).
Ponadto prace, które wykonywała ubezpieczona w ramach umowy cywilnoprawnej i umowy o pracę były niezbędne dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania (...) sp. k. i to ten podmiot osiągał ostatecznie największe korzyści z ich pracy.
Stanowiły one ciąg całego procesu produkcyjnego, który składał się na usługę poligraficzną. Zleceniobiorcy, wykonując umowy zlecenia, świadczyli usługi, które wpisywały się w przedmiot działalności odwołującego płatnika składek.
W postanowieniu z dnia z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie III USK 87/23 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sięganie po art. 8 ust. 2a u.s.u.s. ma miejsce w razie przysporzenia materialnej (niematerialnej) korzyści pracodawcy, bez względu na to, czy pracownik wykonuje w ramach umowy cywilnoprawnej i umowy o pracę na rzecz swojego pracodawcy pracę tego samego rodzaju czy też inną. Nadto, powinien istnieć bezpośredni związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna i związana z realizacją celów statutowych, a pracami wykonywanymi przez jego pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z innym podmiotem.
Nie można również uznać – w ocenie Sądu Apelacyjnego - zarzutu niekorzystnej wykładni art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Jak już była mowa wyżej celem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej było m.in. wzmocnienie ochrony pracownika, któremu dodatkowe czynności pracodawca byłby zobowiązany powierzyć w ramach godzin nadliczbowych (tak jak w niniejszej sprawie), a tym samym zapłacić zwiększone wynagrodzenie wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne. Sąd Apelacyjny podzielił ocenę Sądu Okręgowego, że w realiach sprawy nie zasługują na ochronę prawną, mającą skutkować zwolnieniem ze składek na ubezpieczenia społeczne, te zachowania płatnika składek, który poprzez podział swojej działalności, prowadzonej pierwotnie w ramach jednego podmiotu, a następnie w ramach dwóch podmiotów, przy zachowaniu całkowitej tożsamości podmiotowej obu podmiotów przenosi część swoich zadań na podmiot trzeci, formalnie utworzony przez byłego pracownika tego płatnika – K. M. (szwagra K. K., wspólnika odwołującej i pozostałych spółek z nią powiązanych) i któremu płaci za te usługi, a który to podmiot trzeci, w celu wykonania zleconej mu usługi, zatrudnia pracowników tego płatnika składek.
Prawidłowy jest pogląd Sądu Okręgowego, że praca ubezpieczonej K. P. w oparciu o umowy zlecenia była zatem kontynuacją czynności wykonywanych w ramach stosunku pracy i nie było przeszkód, by była świadczona na podstawie umowy o pracę.
Odnosząc się zaś do argumentacji odwołującego, że beneficjentem świadczeń wykonywanych przez ubezpieczonego na podstawie umów zawieranych z (...) sp. z o.o. była spółka (...) sp. z o.o., to jest ona bezzasadna.
Ponownie podkreślić należy, że umowa o współpracy z dnia 2 kwietnia 2018 r. została zawarta przez (...) sp. z o.o. (...) sp. k. i z tytułu tej współpracy były wystawiane faktury. Ponadto opisane powyżej powiązania kapitałowe, organizacyjne i osobowe pomiędzy spółkami (...) sp. z o.o. sp. k. i (...) sp. z o.o. także wskazywały, że korzyści z pracy zleceniobiorcy uzyskał pracodawca, którym w niniejszej sprawie dla K. P. była odwołująca spółka. Stanowiska odwołującego nie potwierdzają także faktury i załączniki do faktur, na które powoływał się apelujący, a które zostały już trafnie ocenione przez Sąd Okręgowy i stanowisko to Sąd Odwoławczy w pełni podziela bez potrzeby szczegółowego jego przytaczania w tym miejscu.
Konkludując – skoro ubezpieczona wykonując umowy cywilnoprawne świadczyła pracę na rzecz swojego pracodawcy, z którym wiązała ją umowa o pracę, to kwoty wynagrodzenia uzyskane z tytułu realizacji umów zlecenia stanowią przychody stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, a tym samym zaskarżony wyrok i poprzedzająca go decyzja są prawidłowe.
Reasumując - wskazane w apelacji zarzuty w żadnej mierze nie podważyły prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego. Zarzuty i twierdzenia apelującego choć są dość obszerne, to w istocie swej sprowadzają się do powielenia wcześniej już przedstawianego stanowiska (przed Sądem I instancji) i do przedstawienia własnej subiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz interpretacji obowiązujących przepisów prawa.
Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1
1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając powyższe na względzie zasądzono od (...) sp. k. z siedzibą w M. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwotę 1350 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej (pkt 2 wyroku).
sędzia Marta Sawińska