Sygn. akt II Ka 863/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 marca 2023 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący:
SSO Karol Troć
Protokolant:
st. sekr. sądowy Agnieszka Walerczak
przy udziale Prokuratora Patrycji Klimiuk – Romaniuk
po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2023 r.
sprawy
M. R.
oskarżonego z art. 226 §1 kk w zw. z art. 64 §1 kk, art. 224 §2 kk w zw. z art. 64 §1 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt II K 721/21
I.
wyrok utrzymuje w mocy;
II.
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. M. 840 złotych (w tym 157,07 zł podatku VAT) za obronę oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym;
III.
zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze stwierdzając, że jego wydatki ponosi Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Formularz UK 2
Sygnatura akt
II Ka 863/22
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1
1.
CZĘŚĆ WSTĘPNA
1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 13 października 2022 r. w sprawie II K 721/21
1.2. Podmiot wnoszący apelację
☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☒ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ inny
1.3. Granice zaskarżenia
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☒
art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☒
uchylenie
☒
zmiana
2.
Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
2.1. Ustalenie faktów
2.1.1. Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
----
----------------------
--------------------------------------------------------------
--------------
--------------
2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
---------
----------------------
--------------------------------------------------------------
--------------
--------------
2.2. Ocena dowodów
2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
------------------
-------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------
2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
------------------
-------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------
3.
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
1.
mająca wpływ na treść zaskarżonego wyroku - obraza przepisów postępowania, poprzez: naruszenie przepisu art. 4 k.p.k. i art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk poprzez dowolną a nie swobodną, jednostronną i wybiórczą, nieuwzględniającą należycie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, ocenę materiału dowodowego polegającą na:
- bezkrytycznym uznaniu za wiarygodne zeznania pokrzywdzonego R. O., które stoją w sprzeczności z zeznaniami czterech świadków oraz wyjaśnieniami oskarżonego, a także są wewnętrznie niespójne,
- bezpodstawnym uznaniu za niewiarygodne zeznania świadków K. J., A. K., K. B. oraz M. A. co do zdarzenia z dnia 12 grudnia 2019, w sytuacji gdy nie ma jakiejkolwiek podstawy do sądzenia jakoby byli zainteresowani wprowadzaniem w błąd organy ścigania, zwłaszcza w sytuacji świadomości odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań,
- bezpodstawnym uznaniu za niewiarygodne wyjaśnienia oskarżonego, które są logiczne, spójne i konsekwentne oraz odnajdują swoje potwierdzenie z zeznaniach czterech niespokrewnionych i niezależnych świadków,
a w konsekwencji
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść a mianowicie uznaniu iż oskarżony znieważył słowami wulgarnymi funkcjonariusza SW kaprala R. O. stosując wobec niego groźbę bezprawną w celu zmuszenia do zaniechania pranej czynności służbowej, w sytuacji gdy w rzeczywistości oskarżony jednie zgłosił swoje zastrzeżenia do przeprowadzanej kontroli.
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia nie wykazała, ażeby ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została przeprowadzona przez Sąd I instancji wadliwie, jak wskazywał w środku odwoławczym obrońca oskarżonego. Przeciwnie, była ona prawidłowa i w sposób należyty uwzględniała dyrektywy płynące z treści art. 7 kpk.
Dokładna analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż Sąd Rejonowy słusznie obdarzył zeznania R. O. przymiotem wiarygodności w całości. Należy zauważyć, że znajdują one odbicie w nieosobowym materiale dowodowym sprawy, tj. notatce służbowej (k. 2), wniosku o wymierzenie kary dyscyplinarnej (k. 21-22), informacji z Zakładu Karnego (k. 16).
Na ich wiarygodność zdają się wskazywać także wnioski końcowe opinii biegłych (k. 192-194v), a także dokumentacja z Zakładu Karnego (k. 22-24). Korelują one w pewnej części również z wyjaśnieniami oskarżonego, m.in. w zakresie w którym oskarżony wskazywał, że żaden z innych współwięźniów nie zabierał głosu podczas ich wprowadzania do celi przez pokrzywdzonego. Owszem dostrzega się pewne rozbieżności w zeznaniach omawianego świadka w zakresie słów jakie miał kierować wobec niego oskarżony, jednakże nie sposób stwierdzić, ażeby miały one wpływ na ogólną wymowę tego dowodu. Ów świadek przecież konsekwentnie i logicznie, a przez to całkowicie wiarygodnie opisywał tło sytuacyjne inkryminowanego zajścia. Nawet jeżeli przytoczył odmienne słowa, to jednak ich sens się nie zmienił, a on w dalszym ciągu podnosił, że obawiał się zrealizowania groźby po opuszczeniu przez oskarżonego Zakładu Karnego.
Sąd Okręgowy uznał, że w tym miejscu warto przypomnieć przekaz z rozprawy w dniu 18 maja 2022 r. (k. 237v) „Bardziej prawdopodobne są słowa, które napisałem w notatce służbowej. Ja teraz bazuje na tym co pamiętam. Ja obawiałem się wypowiedzianych słów (…)”. R. O. składał zeznania na rozprawie w dniu 18 maja 2022 r. ok. 2,5 roku po zdarzeniu, będącym przedmiotem osądu w niniejszej sprawie. W związku z tym naturalnym było, że jego depozycje mogły ulec zmianie. Taka postawa pokrzywdzonego w ocenie Sądu Okręgowego nie dezawuowała wiarygodności jego zeznań. Należy jednak zauważyć, że podczas wspomnianej rozprawy odczytano mu złożone w nieodległym czasie po zdarzeniu, poprzednie zeznania, a on je potwierdził. Kontynuując, R. O. jest dla oskarżonego osobą obcą i miał z nim styczność wyłącznie z racji wykonywania pracy w Zakładzie Karnym. Nie istniał zatem żaden powód aby bezpodstawnie obarczał go winą, relacjonując odmiennie niż miało to miejsce w rzeczywistości. Wreszcie należy zważyć, że jeszcze w dniu zdarzenia, tj. 12.12.2019 r. pokrzywdzony sporządził notatkę służbową, jak również został skierowany wniosek o wymierzenie kary dyscyplinarnej M. R.. Z kolei fakt, że zeznania pokrzywdzonego nie znalazły potwierdzenia w zeznaniach K. J., A. K., K. B., M. A. wcale nie jest dowodem na to, że do czynów przypisanych oskarżonemu zaskarżonym wyrokiem nie doszło, bowiem w świetle wszystkich powyżej podniesionych okoliczności sprawy, decyzja Sądu Rejonowego o obdarzeniu w całości wiarą zeznań R. O. była prawidłową, a argumentacja obrony nie zdołała jej skutecznie podważyć.
Odnośnie zaś wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków: K. J., A. K., K. B., M. A. stanowisko Sądu meriti co do tych dowodów spotyka się z pełną aprobatą ze strony Sądu Okręgowego. Treść zeznań ww. świadków wskazuje na to, że nie chcieli oni ujawniać faktów dla oskarżonego niekorzystnych. Warto jednak zwrócić uwagę, że nie byli w swojej relacji zupełnie zgodni z oskarżonym, gdyż żaden z nich nie podnosił, aby oskarżony w trakcie kiedy przebywali oni z nim w jednej celi reagował słownie względem funkcjonariusza Służby Więziennej po dokonaniu kontroli, podczas gdy sam oskarżony wskazał w trakcie rozprawy w dniu 18 maja 2022 r., że po przeprowadzeniu kontroli w dniu 12 grudnia 2019 r. upomniał pokrzywdzonego co do jej przebiegu. Z informacji z Zakładu Karnego (k. 30) wynika, że w owym dniu wszyscy ww. świadkowie przebywali w celi nr 308 wspólnie z oskarżonym, a zatem ich twierdzenia o braku wiedzy o takiej sytuacji, zasadnie zostały uznane za niewiarygodne. Fakt, że nie są oni spokrewnieni z oskarżonym nie powoduje a priori, że ich zeznania należało obdarzyć wiarą. Sąd bowiem ma obowiązek oceniać zeznania świadka,
mając na względzie depozycje art. 7 kpk, w oparciu o całokształt okoliczności wynikających ze zgromadzonych dowodów, nigdy zaś żaden dowód nie może być oceniony w oderwaniu od innych (wyrok SA w Warszawie z 11.03.2015 r., II AKa 47/15, LEX nr 1658992, wyrok SA w Krakowie z 7.10.2020 r., II AKa 77/20, LEX nr 3344218). Jak ujawnia pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Sąd przeprowadził ocenę zeznań omawianych świadków w odniesieniu do pozostałego materiału dowodowego sprawy, zwracając trafnie m.in. uwagę na specyfikę kultury więziennej, tj. wynikających z niej zależności pomiędzy osadzonymi, a Sąd Okręgowy nie dostrzega aby była ona błędną. Podobnie tut. Sąd nie dostrzega wad w ocenie depozycji oskarżonego. Jego relacja zaprzeczająca sprawstwu przypisanych mu czynów wobec sprzeczności z zeznaniami świadka R. O., a także nieosobowym materiałem dowodowym sprawy, prawidłowo nie została uznana za wiarygodną. Brak jest także logiki w wyjaśnieniach oskarżonego odnośnie powodów, wobec których R. O. miałby go bezpodstawnie oskarżać. W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo uznał, że przyjął on swoistą linię obronę, mającą na celu uniknięcie odpowiedzialności karnej. Tu należy podnieść, że odmówienie wiary niektórym zeznaniom lub wyjaśnieniom złożonym przez świadków lub oskarżonych, a w rezultacie ich pominięcie jako podstawy dowodowej podczas dokonywanych ustaleń faktycznych, nie może być utożsamiane ani z brakiem oceny okoliczności, których tego rodzaju dowód dotyczy w kontekście finalnego rozstrzygnięcia, ani też nie jest wyrazem złamania zasady bezstronności sądu, bowiem odmowa przyznania waloru wiarygodności niektórym z przeprowadzonych dowodów, przy jednoczesnej aprobacie i uwzględnieniu innych dowodów, jest niczym więcej niż realizacją przysługującego sądowi orzekającemu uprawnienia w ramach czynienia ustaleń faktycznych, z pełnym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów (wyrok SA w Warszawie z 17.09.2021 r., II AKa 292/20, LEX nr 3287759).
W związku z tym, że ocena dowodów, jaką zaprezentował obrońca w środku odwoławczym, nie uwzględniała całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności, a więc nie respektowała wymogu z art. 410 kpk, jako nieuprawniona, a więc i dowolna nie mogła uzyskać akceptacji Sądu Okręgowego.
W konsekwencji uznania dokonanej przez Sąd I instancji oceny dowodów za prawidłową, za równie właściwe należało uznać dokonane na jej podstawie ustalenia faktyczne, wobec czego zarzut apelacji w tym zakresie, będący jedynie konsekwencją zarzutu pierwotnego, dotyczącego wadliwego procedowania, nie mógł się ostać.
Wniosek
o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów
ewentualnie
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
niezasadność zarzutów powodowała niezasadność wniosków.
4.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
1.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
1.
Przedmiot utrzymania w mocy
cały wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 13 października 2022 r. w sprawie II K 721/21
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
zarzuty apelacji okazały się w całości bezzasadne, zaś Sąd Okręgowy nie dostrzegł, ażeby w sprawie zachodziły podstawy do zmiany wyroku na podstawie okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu
5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
1.
Przedmiot i zakres zmiany
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach zmiany
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
1.1.
-----------------------------------------------------------------------------------
☐ art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
4.1.
-----------------------------------------------------------------------------------
☐ art. 454 § 1 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
----------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6.
Koszty Procesu
P unkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
II.
w sprawie oskarżony reprezentowany był przez obrońcę ustanowionego z urzędu, zatem Sąd Okręgowy na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.
Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 z późn. zm.), a także § 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz§ 4
ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.
w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.), wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. akt
SK 78/21 (Dz. U. poz. 2790) uwzględnił wniosek obrońcy i zasądził od Skarbu Państwa kwotę 840 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym.
III.
apelacja obrońcy okazała się bezzasadna, jednakże z uwagi na konieczność odbycia przez oskarżonego wymierzonej mu zaskarżonym wyrokiem kary pozbawienia wolności, Sąd Okręgowy uznał na podstawie art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 634 kpk, że względy słuszności przemawiają za tym aby zwolnić go od zapłaty kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
7.
PODPIS
1.3. Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
1
Podmiot wnoszący apelację
obrońca
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
cały wyrok
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☒
art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☒
uchylenie
☒
zmiana