Sygn. akt II Ka 529/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 października 2025 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący:
SSO Paweł Mądry
Protokolant:
st. sekr. sąd. Agnieszka Walerczak
przy udziale Prokuratora Andrzeja Boruty
po rozpoznaniu w dniu 3 października 2025 r.
sprawy
P. W.
oskarżonego z art. 209 § 1 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 5 czerwca 2025 r. sygn. akt II K 268/25
I.
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
II.
określa, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Formularz UK 2
II Ka 529/25
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1
1.
CZĘŚĆ WSTĘPNA
1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 268/25
1.2. Podmiot wnoszący apelację
☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☐ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ inny
1.3. Granice zaskarżenia
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☒
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana
2.
Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
2.1. Ustalenie faktów
2.1.1. Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
----
------------------------
--------------------------------------------------------------------
----------------
----------------
2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
----------
------------------------
--------------------------------------------------------------------
----------------
----------------
2.2. Ocena dowodów
2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
-------------------
----------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------
2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
-------------------
----------------------------------------
----------------------------------------------------------------------------------
.
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 kk poprzez jego zastosowanie w kwalifikacji prawnej czynu określonego w pkt I wyroku, a tym samym uznanie działania oskarżonego w ramach czynu ciągłego, podczas gdy zachowania oskarżonego stanowią jedno przestępstwo z art. 209 § 1 kk
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
- apelacja oskarżyciela publicznego jako bezzasadna nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Okręgowy poddając skarżony wyrok kontroli instancyjnej nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, tj. art. 12 § 1 kk poprzez jego zastosowanie. Oskarżyciel publiczny w treści apelacji wskazał, że jego zdaniem, Sąd Rejonowy niewłaściwie uznał, że przedmiotem sprawy jest kilka okresów niealimentacji oddzielonych przerwą. W ocenie skarżącego, zachodzą wszelkie przesłanki, aby zachowanie oskarżonego potraktowane zostało jako jeden czyn, tj. tożsamość pokrzywdzonego, tożsamość sposobu działania i jedność zamiaru towarzyszącego sprawcy. Autor apelacji wskazał, że pomimo przerwy wynoszącej niecały miesiąc w związku z osadzeniem oskarżonego w zakładzie karnym, w przedmiotowej sprawie nadal zasadna jest ocena, że P. W. dopuścił się jednego czynu, a co za tym idzie – zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego w wyroku Sądu I instancji jest błędne. Skarżący podkreślił, że fakt zaistnienia przerwy między okresami niealimentacji nie powoduje i nie pozwala przyjąć, iż niealimentacja stanowi jeden czyn ciągły w rozumieniu art. 12 § 1 kk. Argumentując swoje stanowisko, oskarżyciel publiczny odwołał się do poglądu doktryny i orzecznictwa, w którym przyjmuje się, że przestępstwo niealimentacji jest przestępstwem trwałym, co wyłącza możliwość przyjęcia konstrukcji z art. 12 § 1 kk.
- Sąd Okręgowy nie podziela stanowiska skarżącego. Przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego jest wprawdzie przestępstwem trwałym, a więc polegającym na utrzymywaniu niezgodnego z prawem stanu rzeczy przez jakiś czas, niemniej, aby móc uznać składające się na nie zachowania za jeden czyn, przerwy między nimi nie mogą być długie. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania karnego są dwa okresy przedzielone odstępem niemal miesięcznym – spowodowanym osadzeniem w zakładzie karnym - nie sposób zasadnie przyjąć, by mogły one stanowić jedno zdarzenie historyczne. W zaistniałym w niniejszej sprawie układzie faktycznym nie było więc podstaw do przyjęcia jedności czynu (tak jak sugeruje to oskarżyciel publiczny) wyrażającej się w zakwalifikowaniu dwóch zachowań (zaniechań) oskarżonego jako jednego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 209 § 1 kk, bez jednoczesnego zastosowania konstrukcji jedności czynu z art. 12 § 1 kk. Sąd Okręgowy w tym składzie przychyla się do poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie III KK 414/14, iż „
przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest wprawdzie przestępstwem trwałym, gdyż polega na wywołaniu i utrzymywaniu określonego skutku przestępczego, wszelako jeżeli między okresami uporczywej niealimentacji wystąpi przerwa lub przerwy wywołane na przykład tym, że zobowiązany nie był w stanie wykonać tego obowiązku albo osoba uprawniona do alimentacji w tym czasie nie znajdowała się w sytuacji zagrożenia, to w takim wypadku należy rozważyć konstrukcję czynu ciągłego lub ciągu przestępstw”. Sąd Rejonowy w omawianej sprawie zastosował konstrukcję czynu ciągłego, gdyż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo uznał, że oskarżony działał z góry powziętym zamiarem trwania w swym zaniechaniu wywiązywaniu obowiązku alimentacyjnego, zaś okres wyłączony przez Sąd Rejonowy z czasookresu popełnienia przypisanego przestępstwa nie wynikał z dobrowolnej decyzji oskarżonego (np. decyzji o czasowym podjęciu się realizowania obowiązku alimentacyjnego), lecz wynikał z okoliczności niezależnych od sprawy (przymusowe umieszczenie w zakładzie karnym). Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie I KZP 1/17, „
w sytuacji, gdy stan taki przedzielały okresy, w których spełnienie obowiązku alimentacyjnego było możliwe, należy dokonać stosownej modyfikacji opisu czynu, pomijając te fragmenty zachowania sprawcy, w których nie można było mu przypisać odpowiedzialności za brak spełnienia ciążących na nim obowiązków. Pominięcie owego okresu w żadnym razie nie przesądza, czy w pozostałym zakresie poszczególne zachowania sprawcy polegające na zawinionym zaniechaniu obowiązku alimentacji należy potraktować jako jedno przestępstwo, czy też wiele przestępstw. Ocena ta dokonuje się bowiem w oparciu o ogólne kryteria jedności i wielości czynów (i przestępstw), przy uwzględnieniu konstrukcji ustawowych przesądzających o tzw. normatywnej jedności czynu, takich jak np. czyn ciągły z art. 12 kk. Powszechnie do kryteriów tych zalicza się także element czasowy, czyli okres, jaki upłynął pomiędzy dwoma badanymi zachowaniami (także mającymi postać zaniechania). Jeżeli okres ten jest dłuższy, to z reguły będzie to prowadziło do odrzucenia jedności czynu, a w konsekwencji do uznania, że zachodzi przypadek wielości przestępstw”. W przedmiotowej sprawie, pobyt w zakładzie karnym był krótki, bowiem zaledwie miesięczny, dlatego możliwym i dowodowo zasadnym było zastosowanie konstrukcji czynu ciągłego z art. 12 § 1 kk.
- wyżej przytoczone tezy prowadzą do wniosku, iż trwały charakter przestępstwa niealimentacji w żaden sposób nie uniemożliwia zastosowania konstrukcji z art. 12 § 1 kk w odniesieniu czynów z art. 209 § 1 kk i w istocie prawnie dopuszczalne jest „
spięcie” kilku zachowań sprawcy nierealizującego obowiązku alimentacyjnego klamrą czynu ciągłego, skoro zaniechanie sprawcy zostało przedzielone okresem, w którym wina oskarżonego była wyłączona z uwagi na obiektywną niemożność łożenia na utrzymanie syna, która to niemożność powstała wskutek pozbawienia wolności.
- mając na względzie powyższe rozważania, w ocenie Sądu Okręgowego, przyjęta przez Sąd
meriti konstrukcja nie narusza przepisu prawa materialnego, a ponadto została wyczerpująco i przekonywująco uzasadniona
Wniosek
wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z opisu czynu i kwalifikacji prawnej art. 12 § 1 kk oraz wyeliminowanie z podstawy prawnej wymiaru kary art. 57b kk
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
bezzasadność zarzutu warunkowała bezzasadność wniosku
4.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
1.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
1.
Przedmiot utrzymania w mocy
cały wyrok
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.
5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
1.
Przedmiot i zakres zmiany
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach zmiany
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
1.1.
------------------------------------------------------------------------------
☐ art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
Zwięźle o powodach uchylenia
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
4.1.
-----------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach uchylenia
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
-----------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6.
Koszty Procesu
P unkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
II.
z uwagi na nieuwzględnienie środka odwoławczego wniesionego wyłącznie przez oskarżyciela publicznego, Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 kpk określił, że wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa
7.
PODPIS
1.3. Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
1
Podmiot wnoszący apelację
prokurator
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
cały wyrok
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☒
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana