Sygn. akt II Ka 328/23
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 sierpnia 2023r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący:
SSO Agnieszka Karłowicz
Protokolant:
sekr. sąd. Beata Wilkowska
przy udziale Prokuratora Patrycji Klimiuk – Romaniuk
po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2023 r.
sprawy
S. K.
oskarżonego z art. 244 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach
z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt II K 53/22
zaskarżony wyrok uchyla i sprawę S. K. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Formularz UK 2
II Ka 328/23
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1
CZĘŚĆ WSTĘPNA
1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt II K 53/22
1.2. Podmiot wnoszący apelację
☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☐ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ inny
1.3. Granice zaskarżenia
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☒
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☒
uchylenie
☐
zmiana
Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
2.1. Ustalenie faktów
2.1.1. Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
----
----------------
--------------------------------------------------------------
--------------
------------
2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
------
------------------
-------------------------------------------------------------
--------------
-------------
2.2. Ocena dowodów
2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
-----------------
-----------------------------------
-------------------------------------------------------------------------
2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
-----------------
------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
1.
obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu oraz obrazę przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż w zakresie kwalifikacji prawnej, a mianowicie art. 244 k.k. w zw. z art. 43 § 2a k.k. poprzez błędne niezastosowanie art. 43 § 2a k.k. i wyrażenie wadliwego poglądu prawnego, że okres na jaki orzeczono nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym biegnie w czasie odbywania przez oskarżonego kary pozbawienia wolności, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego stypizowanego w art. 244 k.k. i uniewinnienia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, podczas gdy zachowanie oskarżonego wyczerpywało znamiona przestępstwa niestosowania się do nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, o którym mowa w art. 244 k.k.
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
Apelacja wniesiona przez oskarżyciela publicznego jest zasadna, a wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Jak słusznie wskazał prokurator, istnieją poglądy doktryny dotyczące podniesionych kwestii pozwalające na odmienną interpretację niż uczynił to Sąd I instancji:
- okres, na który zostają orzeczone zakazy lub nakazy, biegnie od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego. Okres obowiązywania zakazu lub nakazu nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, choćby orzeczonej za inne przestępstwo. (M. Kulik [w:]
Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/eł. 2023, art. 43).
-okres, na który orzeczono pozbawienie praw publicznych lub omawiane zakazy i nakaz, nie biegnie
verba legis "w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo". (R. A. Stefański [w:]
Kodeks karny. Komentarz, wyd. V, red. M. Filar, Warszawa 2016, art. 43.).
Jak słusznie wskazał prokurator celem nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa osobom pokrzywdzonym przemocą w rodzinie przez natychmiastowe oddzielenie sprawcy przemocy od ofiar. Ponadto, środek ten ma uświadomić sprawcy, że to on, a nie ofiara, ponosi wszelkie negatywne konsekwencje swego nagannego zachowania, w tym również bytowo-ekonomiczne. Na kanwie powyższych ustaleń, uwypuklić zatem należy, że Sąd I Instancji nie zauważył, że przyjęcie jakoby termin obowiązywania zakazu miał upływać w momencie odbywania przez skazanego kary pozbawienia wolności niweczy funkcje jakie ma za zadanie spełnić orzeczony środek kamy. W sytuacji jaka wystąpiła na gruncie przedmiotowej sprawy przyjęcie poglądu Sądu I Instancji, że okres nakazu upłynął w trakcie odbywania przez oskarżonego S. K. kary pozbawienia wolności czyni środek kamy całkowicie bezużytecznym i nie spełniającym żadnych funkcji.
W cenie Sądu Okręgowego właściwa interpretacja tych zagadnień wymaga odniesienia się do innych przepisów kodeksu karnego dotyczących środków karnych i warunków ich stosowania. Należy podkreślić, że ustawa z 20 lutego 2015 r. wprowadziła nowy przepis –
§ 3a, uwzględniający postulowaną już wcześniej w doktrynie (por. Sakowicz [w:]
System, t. 6, s. 550–551) konieczność jednoczesnego orzeczenia, gdy dotyczy to sprawcy zamieszkującego wspólnie z pokrzywdzonym, zakazu zbliżania się i nakazu opuszczenia lokalu. Orzeczenie tego środka zostało jednak ograniczone wyłącznie do tych sytuacji, gdy sprawca popełnił wobec takiej osoby przestępstwa z rozdziałów wskazanych w tym przepisie, czyli przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz rodzinie i opiece. Nie można tego środka natomiast orzec wówczas, gdy sprawca popełnił przestępstwo umyślne z użyciem przemocy wobec osoby, z którą wspólnie zamieszkuje (najbliższej lub nie), jeżeli nie wypełnia ono jednocześnie typu znamion wynikających z przestępstw z
rozdziału XXV lub
XXVI. Obowiązek sądu został tu określony jednotorowo: tylko w przypadku orzeczenia nakazu opuszczenia lokalu ma on orzec zakaz zbliżania się
na ten sam okres ( M. Mozgawa (red.) Komentarz do kodeku karnego – aktualizowany). Oczywiście takie rozwiązanie ma wzmocnić ochronę pokrzywdzonego. Przyjęte przez Sąd I instancji rozwiązanie powodowałoby różnicowanie okresu obowiązywania środków, które ze swojej istoty mają jednakowy cel, jakim jest ochrona pokrzywdzonego oraz wywołanie dolegliwości u sprawcy i mają biec jednocześnie. Te argumenty zadecydowały, że Sąd Okręgowy nie podzielił przyjętej koncepcji o biegu nakazu opuszczenia lokalu w okresie odbywania przez oskarżonego S. K. kary pozbawienia wolności.
Opisane wyżej uchybienia, jakich dopuścił się Sąd Rejonowy miały niewątpliwie wpływ na treść wyroku i musiały skutkować jego uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, gdyż zmiana wyroku nie była możliwa.
Wniosek
o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
Podniesiony zarzut był zasadny, a więc spowodował uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
OKOLICZNO
ŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
1.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
Przedmiot utrzymania w mocy
--------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
Przedmiot i zakres zmiany
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach zmiany
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
1.1.
----------------------------------------------------------------------------------
☐ art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
Zwięźle o powodach uchylenia
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
4.1.
Sąd Okręgowy z uwagi na treść przepisu art. 454 § 1 kpk nie mógł skazać oskarżonego, wobec którego w pierwszej wydano wyroku uniewinniający.
☒ art. 454 § 1 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
Konfrontacja apelacji prokuratora i uzasadnienia zaskarżonego wyroku, doprowadziła Sąd II instancji do przekonania, iż w realiach tej sprawy zarzuty prokuratorskie są trafne, a rozstrzygnięcie uniewinniające oskarżonego od zarzucanego mu czynu błędne.
5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
Procedując po raz kolejny, Sąd I instancji przeprowadzi postępowanie w sposób pozbawiony wyżej opisanych uchybień, analizując zebrany materiał dowodowy ponownie, a w szczególności rozważy zaprezentowany pogląd Sądu Okręgowego, bez przesądzenia o końcowym rozstrzygnięciu sprawy.
5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Koszty Procesu
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
PODPIS
1.3. Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
1
Podmiot wnoszący apelację
oskarżyciel publiczny
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 23 lutego 2023r. sygn. akt II K 53/22
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☒
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☐
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☒
uchylenie
☐
zmiana