Postanowienie II CZ 78/07

Sygn. akt II CZ 78/07 POSTANOWIENIE Dnia 17 października 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSA Michał Kłos w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy uczestnictwie H.J. i "G." - Spółki Akcyjnej o pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 października 2007 r., zażalenia uczestnika postępowania "G." - Spółki Akcyjnej na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 29 czerwca 2007 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z dnia 14 marca 2007 r. na podstawie art. 373 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535) pozbawił H.J. członka zarządu G. Spółki akcyjnej, prawa prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu - na okres lat trzech. Powyższe orzeczenia zaskarżyła apelacją G. S.A., podnosząc między innymi brak swojej legitymacji w postępowaniu. Sąd Okręgowy w Ł. postanowieniem z dnia 29 czerwca 2007 r. odrzucił apelację. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że skarżąca ma rację twierdząc, że nie powinna być dopuszczona przez Sąd Rejonowy do udziału w sprawie. Obowiązkiem sądu w postępowaniu nieprocesowym jest nie tylko pozytywne ustalenie kręgu zainteresowanych, ale również eliminacja z urzędu takich dotychczasowych uczestników, którzy nie wykazują wyraźnego interesu uczestnictwa, a wynik postępowania ich nie dotyczy. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 października 1999 r. III CKN 606/99, OSNC z 2000 r., nr 4, poz. 68 Sąd Okręgowy uznał, że zbędne jest pozostawienie aż do uprawomocnienia się postanowienia takich podmiotów, których udział okazał się lub był od początku nieuzasadniony – należy im odmówić dalszego udziału w sprawie. W konsekwencji, zdaniem Sądu Okręgowego, skarżąca nie ma uprawnienia procesowego zaskarżenia zapadłego w niniejszej sprawie orzeczenia. Środek zaskarżenia powinien być bowiem wniesiony przez legitymowany do zaskarżenia danego orzeczenia podmiot prawny. Z uwagi na brak przymiotu uczestnika po stronie skarżącej oraz brak jej interesu prawnego w zaskarżeniu orzeczenia apelacja podlegała odrzuceniu na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. Na postanowienie Sądu Okręgowego G. S.A. wniosła zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia argumentowała, że w toku postępowania przed Sądem 3 pierwszej instancji była uczestnikiem postępowania, zaś H. J. nie był uczestnikiem, przez to został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, co skutkowało nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z treści art. 376 ust. 1 zdanie 2 ustawy – prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60 z 2003 r., poz. 535 ze zm.) wynika, że do postępowań w sprawach o pozbawienie praw prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszenia stosuje się przepisy o postępowaniu nieprocesowym. Biorąc pod uwagę konstrukcje przepisów o postępowaniu nieprocesowym, należy przyjąć, że art. 376 pr. up. i n. odsyła do przepisów ogólnych postępowania nieprocesowego, tj. art. 506 - 525 k.p.c. Wśród tych przepisów jest art. 510 § 1 k.p.c., zgodnie z którym zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy, aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji. Jeżeli weźmie udział staje się uczestnikiem. G. Spółka akcyjna została wprawdzie wskazana przez wnioskodawcę jako uczestnik postępowania, ale nie wykazano, że wynik sprawy dotyczy jej praw, co więcej w apelacji G. Spółka akcyjna zakwestionowała swoją legitymację do uczestnictwa w sprawie a w zażaleniu wystąpiła w obronie interesu H.J., a nie swojego. W powołanym przez Sąd Okręgowy postanowieniu z dnia 1 października 1999 r., Sąd Najwyższy wskazał, że sąd nie może odmówić dalszego udziału w postępowaniu nieprocesowym osobie, która nie jest zainteresowana w sprawie. W postępowaniu nieprocesowym zbędne byłoby pozostawienie aż do uprawomocnienia się orzeczenia osoby, której udział okazał się lub był od początku nieuzasadniony. Przemawia za tym nie tylko wola sądu w kształtowaniu podmiotowej strony tego postępowania niezależnie od woli wnioskodawcy, ale i wzgląd na ekonomię postępowania jak i nieobciążanie udziałem w postępowaniu 4 sądowym osób, które same deklarują brak zainteresowania w sprawie albo okazuje się on w toku postępowania. W apelacji sama G. S.A. zakwestionowała swoją legitymację. Sąd Okręgowy trafnie odmówił jej dalszego udziału w postępowaniu czego konsekwencją było odrzucenie apelacji. W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu apelacji podniesiono tylko kwestie dotyczące interesu innej osoby H.J., którego prawa miały zostać naruszone w postępowaniu przez sądem pierwszej instancji. Między G. Spółką Akcyjną a H.J. istnieje więź wynikająca z tego, że H.J. jest Prezesem Zarządu G. S.A. Nie daje to jednak G. S.A. interesu prawnego do występowania w postępowaniu nieprocesowym dotyczącym H. J. i do wnoszenia apelacji od orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Z powyższych względów na mocy art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.