Postanowienie I PZ 45/01

Postanowienie z dnia 9 sierpnia 2001 r. I PZ 45/01 Wymaganie przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji (art. 3933 § 1 pkt 3 KPC) nie jest spełnione, jeżeli skarżący wyraźnie ich nie przytacza, choćby dało się je wywieść z uzasadnienia kasacji. Przewodniczący SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 sierpnia 2001 r. sprawy z powództwa Bolesława S., Jerzego B., Wiesława S., Wacława B., Tadeusza M., Bolesława K., Jacka Ł. przeciwko Rejonowemu Przedsiębiorstwu In- westycji Sp. z o.o. w S. i Gminie B. w B. o zapłatę, na skutek zażalenia pozwanej Gminy B. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 lutego 2001 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 12 grudnia 2000 r. zmienił zaskar- żony apelacją powodów wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 16 marca 2000 r. - oddalający powództwo w całości - w ten sposób, że zasądził od pozwanej Gminy B. na rzecz powodów: Jerzego B. kwotę 1.225,59 zł, Wacława B. kwotę 1.725,59 zł, Tadeusza M. kwotę 1.725,59 zł, Bolesława K. kwotę 2.725,59 zł, Jacka Ł. kwotę 2,725, 59 zł i Wiesława S. kwotę 2.951,19 zł, wszystkie kwoty z ustawowymi odset- kami, tytułem wynagrodzenia za stosowanie projektu racjonalizatorskiego współau- torstwa powodów. W pozostałej części apelacja powodów - a tym samym ich po- wództwo - zostało oddalone. Wyrok ten zaskarżyła kasacją pozwana Gmina B. - w części uwzględniającej powództwo w stosunku do niej i orzekającej o kosztach procesu - zarzucając naru- szenie przepisów prawa materialnego (art. 98 ust. 1 ustawy o wynalazczości w 2 związku z § 42 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1984 r. w sprawie projektów wynalazczych oraz art. 85 ust. 2 ustawy o wynalazczości) oraz proceso- wego (art. 233 KPC) i domagając się uchylenia kwestionowanego orzeczenia oraz przekazania sprawy Sądowi pierwszej lub drugiej instancji do ponownego rozpozna- nia ewentualnie jego zmiany i oddalenia powództwa w pozostałym zakresie. Wartość przedmiotu zaskarżenia skarżąca oznaczyła na kwotę 13.079,14 zł, co stanowi sumę świadczeń zasądzonych od niej na rzecz wszystkich sześciu powodów łącznie. Zaskarżonym postanowieniem z 8 lutego 2001 r. Sąd Apelacyjny w Katowi- cach odrzucił kasację, stwierdzając, że do złożenia i rozpoznania tego środka odwo- ławczego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmie- niu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowa- nia cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, o kosztach są- dowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 48, poz. 554), albowiem zaskarżone orzeczenie zostało wydane po dniu wejścia w życie tej ustawy, to jest po dniu 1 lipca 2000 r. (art. 5 ust. 2 tej ustawy). Stosownie do przepisu art. 3933 § 1 KPC, w nowym brzmieniu, kasacja - obok ozna- czenia zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem zakresu zaskarżenia, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz wniosku o uchylenie lub zmianę orze- czenia z oznaczeniem zakresu uchylenia lub zmiany - powinna zawierać także przedstawienie okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie (art. 3933 § 1 pkt 3 KPC w związku z art. 393 KPC). Na ich podstawie Sąd Najwyższy decyduje o wadze kasacji, a w konsekwencji o jej przyjęciu do rozpoznania. W kasacji wniesionej przez skarżącą brak jest wskazania takich okoliczności ani też nie można ich w sposób jednoznaczny wywieść z jej treści. Brak ten jest na tyle istotny, że dyskwalifikuje pis- mo procesowe jako kasację i wyklucza możliwość jego uzupełnienia, podobnie jak brak przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia albo brak wniosków o uchylenie lub zmianę orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001 z. 3, poz. 52 oraz z dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00, OSNC 2001, z. 3, poz. 51). Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny odrzucił kasację na podstawie art. 3935 KPC w związku z art. 3933 § 1 pkt 3 KPC. Postanowienie o odrzuceniu kasacji zaskarżyła zażaleniem pozwana Gmina B., domagając się jego uchylenia i nadania biegu kasacji. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że - jej zdaniem - wniesiona przez nią kasacja spełnia wymogi art. 3933 KPC, albowiem oprócz takich elementów, jak oznaczenie orzeczenia, od 3 którego została wniesiona, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia, zawiera także przedstawienie oko- liczności uzasadniających jej rozpoznanie. Skarżąca „pragnie poddać ocenie Sądu Najwyższego, czy w kasacji pozwanej brak jest wskazania okoliczności uzasadniają- cych jej rozpoznanie, ani też, czy nie można ich w sposób jednoznaczny wywieść z treści kasacji”. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 1999 r., II UZ 74/99, OSNAPiUS 2000 nr 22, poz. 837, skarżąca stwierdziła, że - jej zdaniem - Sąd Apelacyjny de facto dokonał merytorycznej oceny kasacji, do czego nie był uprawniony, albowiem sąd drugiej instancji nie może dokonywać oceny za- sadności i legalności wydanego przez siebie orzeczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione. Nie jest w szczególności usprawiedliwiony za- rzut naruszenia art. 3933 § 1 pkt 3 KPC. Skarżąca w istocie zaprzecza własnemu twierdzeniu, że wymóg kasacji z art. 3933 § 1 pkt 3 KPC został spełniony, skoro jednocześnie zaznacza, że poddaje oce- nie Sądu Najwyższego, czy z treści uzasadnienia kasacji nie można w sposób jedno- znaczny wywieść okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie. Oznacza to, że skarżąca sugeruje, iż Sąd Najwyższy powinien dokonać we własnym zakresie inter- pretacji uzasadnienia kasacji pod kątem ustalenia, czy nie można z niego wyczytać, jakie okoliczności uzasadniające przyjęcie kasacji do rozpoznania miał na względzie wnoszący kasację. Odnosząc się do stanowiska prezentowanego przez skarżącą podnieść nale- ży, że wynikający z art. 3933 § 1 pkt 3 KPC wymóg kasacji, polegający na przedsta- wieniu okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, nie jest spełniony także wtedy, gdy - w sytuacji ich nieprzytoczenia przez skarżącego - dają się one wywieść z treści uzasadnienia kasacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, niepublikowana). Zgodnie z art. 3933 § 1 KPC, kasacja - obok oznaczenia zaskarżonego orze- czenia ze wskazaniem zakresu zaskarżenia, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakre- su uchylenia lub zmiany - powinna zawierać także przedstawienie okoliczności uza- sadniających jej rozpoznanie. Niespełnienie tych wymagań konstrukcyjnych kasacji, 4 które doktryna określa mianem jej "cech istotnych (kreatywnych)" sprawia, że podej- mowana przez stronę czynność procesowa nie nosi cechy kasacji (nie jest kasacją). Skoro wymóg przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji (art. 3933 § 1 pkt 3 KPC) ma taką samą wagę i znaczenie jak pozostałe istotne cechy ka- sacji, to wymóg spełnienia omawianej cechy kasacji badać należy według kryteriów, przy pomocy których badane są kryteria pozostałe. Sąd Najwyższy, oceniając kasację pod kątem spełnienia wymogu przytocze- nia podstaw kasacji, wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że działając jako sąd kasacyjny, nie może wyręczać stron oraz nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów lub stawiania hipotez, czy też ryzykowania do- mysłów co do tego, jakiego aktu prawnego dotyczy podstawa kasacji. Działanie takie byłoby nieuprawnione, a nawet mogłoby być niezgodne z intencją i interesem strony wnoszącej kasację. Jest tak również dlatego, że ustawodawca, wprowadzając przy- mus adwokacko-radcowski, postawił kasacji wysokie wymagania profesjonalne (por. m.in. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1996 r., I PKN 33/96, OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 250). Argumenty dotyczące podstaw kasacji, prezento- wane w dotychczasowych orzeczeniach Sądu Najwyższego, mogą być odniesione także do wymogu przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji. Prowadzi to do wniosku, że prawidłowa jest ocena Sądu Apelacyjnego, że kasacja wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie spełnia istotnego wymogu z art. 3933 § 1 pkt 3 KPC. W utrwalonym i wielokrotnie publikowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego, przekonująco wyjaśniono, że braki kasacji w zakresie elementów konstrukcyjnych powodują, że kasacja jest dotknięta tzw. brakiem istotnym, nienaprawialnym w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych kasacji (te powstają w przypadku nieza- chowania wymagań określonych w § 2 art. 3933 KPC), i w związku z tym podlega odrzuceniu a limine (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2000 r., II CKN 711/00, OSNC 2000, z. 7-8, poz. 151, a także powołane w postano- wieniu Sądu Apelacyjnego postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001 z. 3, poz. 52 oraz z dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00, OSNC 2001, z. 3, poz. 51). Powołanie się przez skarżącą w zażaleniu na postanowienie Sądu Najwyż- szego z dnia 6 lipca 1999 r., II UZ 74/99, OSNAPiUS 2000 nr 22, poz. 837, jest chy- bione z tego względu, że przytoczone orzeczenie dotyczyło innej kwestii i innej sytu- 5 acji procesowej, a mianowicie odrzucenia przez sąd drugiej instancji kasacji, która zawierała uzasadnienie podstaw kasacyjnych, lecz było to - w ocenie tego sądu - uzasadnienie niedoskonałe. Sąd Najwyższy stwierdził w powołanym orzeczeniu, że niedostatki uzasadnienia podstaw kasacyjnych nie mogą być traktowane na równi z brakiem uzasadnienia i z tego względu nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do odrzucenia kasacji, a dokonując oceny skuteczności i poprawności uzasadnienia podstaw kasacyjnych, sąd drugiej instancji dokonał w istocie merytorycznej oceny samej kasacji, do czego nie był uprawniony. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie chodzi o to, czy przytoczone przez stronę skarżącą okoliczności uzasadniające przyjęcie kasacji do rozpoznania są wystarczające, czy też nie, lecz o to, że w ogóle nie zostały przytoczone. Odrzucenie kasacji w tych okolicznościach nie ma rangi me- rytorycznej oceny kasacji ani oceny zasadności lub legalności orzeczenia wydanego przez sąd drugiej instancji. Było bowiem wynikiem wyłącznie negatywnej oceny speł- nienia przez skarżącą formalnych wymogów konstrukcyjnych kasacji. Z powyższych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 385 KPC w związku z art. 397 § 2 i art. 39318 § 3 KPC. ========================================