Wyrok I PK 89/06

Wyrok z dnia 25 listopada 2005 r. I PK 89/05 Ciężar udowodnienia niezdolności do pracy pracownika stawiającego się do niej po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego (art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p.) spoczywa na pracodawcy, który powinien skierować pracownika na odpowiednie badania lekarskie. Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005 r. sprawy z powództwa Marka K. przeciwko Przedsiębiorstwu Przemysłu Bawełnianego „Z.” SA w Z. o odszkodowanie i ekwiwalent za urlop, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łomży z dnia 29 grudnia 2004 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łomży do ponownego rozpoznania i orze- czenia o kosztach postępowania kasacyjnego U z a s a d n i e n i e W dniu 26 maja 2004 r. spółka „Z." SA w Z. rozwiązała umowę o pracę z Mar- kiem K. na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. Powód Marek K. wniósł o zasądzenie od Przedsiębiorstwa Przemysłu Bawełnianego „Z." SA w Z. kwoty 21.011,40 zł tytu- łem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę oraz kwoty 12.204,45 zł tytułem ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Uzasadniając powództwo Marek K. wyjaśnił, że przez 6 miesięcy korzystał ze zwolnienia lekarskie- go, które następnie zostało przedłużone do 270 dni, to jest do dnia 25 maja 2004 r., i gdy w dniu 26 maja 2004 r. stawił się do pracy nie było podstaw do rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p., bo- wiem w tym dniu był zdolny do podjęcia pracy. 2 Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Zambrowie wyrokiem z dnia 15 października 2004 r. oddalił powództwo o odszkodowanie i umorzył postępowanie w części doty- czącej żądania zapłaty kwoty 12.204,45 zł tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Sąd pierwszej instancji miał na względzie poczynione ustalenia faktyczne, w tym przede wszystkim przedstawione zaświadczenie lekarskie o nie- zdolności do pracy stwierdzające niezdolność powoda do pracy w okresie od 27 kwietnia 2004r. do 28 maja 2004 r. oraz dowód (przedstawiony przez powoda) w po- staci orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 18 maja 2004 r. stwierdzającego z tym dniem zdolność powoda do pracy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaświadczenie stwierdzające niezdolność powoda do pracy w okresie od 27 kwietnia 2004 r. do 28 maja 2004 r. było wiążące dla oceny zdolności powoda do pracy doko- nanej przez pracodawcę. Sąd Rejonowy stwierdził, iż wobec posiadania przez po- zwanego pracodawcę zaświadczenia o niezdolności powoda do pracy do dnia 28 maja 2004 r. wydanego we właściwym trybie, pozwany nie miał obowiązku skierowa- nia powoda na kontrolne badania lekarskie w celu ustalenia zdolności do wykonywa- nia pracy na dotychczasowym stanowisku. Według Sądu pierwszej instancji wobec istnienia niezdolności powoda do pracy stwierdzonej zaświadczeniem ZUS, pracow- nik powinien powstrzymać się od wykonywania pracy, a pracodawca nie może dopu- ścić do pracy osoby wobec której orzeczono niezdolność do pracy. Właśnie dlatego nie miało decydującego znaczenia w ocenie tego Sądu orzeczenie lekarza orzecz- nika ZUS wydane w celu przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż stanowiło ono jedynie podstawę decyzji w sprawie tego świadczenia. Stąd należało uznać, że niezdolność powoda do pracy trwała dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku. Powyższy wyrok powód zaskarżył apelacją i zarzucił rażące naruszenie prze- pisów postępowania mające decydujący wpływ na wynik sprawy, a wyrażające się w zaniechaniu przez Sąd Rejonowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakre- su medycyny pracy i psychiatrii, pomimo uprzedniego wydania postanowienia o do- puszczeniu takiego dowodu dla oceny zdolności powoda do pracy w dniu 26 maja 2004 r. Sąd drugiej instancji uznał, że dowód z opinii biegłych lekarzy z zakresu me- dycyny pracy i psychiatrii na okoliczność ustalenia, czy powód był zdolny do pracy w dniu 26 maja 2004 r. nie miał wpływu na wynik procesu - ponieważ przeprowadzenie takiego dowodu nie było celowe. Jak prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji zło- 3 żone przez powoda w pozwanym zakładzie pracy w kwietniu 2004 r. zaświadczenie lekarskie z dnia 26 kwietnia 2004 r. o niezdolności powoda do pracy w okresie od 27 kwietnia 2004 r. do 28 maja 2004 r. było wystarczające dla oceny jego stanu zdrowia w dniu 26 maja 2004 r. a więc po tym gdy minął już przedłużony okres zasiłkowy - 270 dni. Skarżący chcąc wykazać, że był zdolny do podjęcia pracy wcześniej, dzia- łając konsekwentnie, powinien zgłosić się do pozwanego pracodawcy już w dniu 18 maja 2004 r., a więc niezwłocznie po stwierdzeniu przez lekarza orzecznika ZUS, iż jest zdolny do pracy - a nie dopiero w dniu 26 maja 2004 r., jak to w rzeczywistości uczynił. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż wobec po- siadania przez pozwanego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności powoda do pracy w dniu 26 maja 2004 r. nie miał on obowiązku skierowania powoda na kontrol- ne badania lekarskie w celu ustalenia zdolności powoda do wykonywania pracy, skoro w tej dacie istniały podstawy do rozwiązania z powodem umowy o pracę na podstawie art. 53 §1 pkt 1 lit. b k.p. Uznając wszystkie zarzuty zgłaszane w apelacji za bezzasadne oraz przyjmując za własne ustalenia faktyczne i ocenę prawną doko- nane przez Sąd pierwszej instancji - Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. apelację oddalił. W kasacji powód wskazał na nieważność postępowania wynikającą z art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 240 § 1 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. oraz naru- szenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. oraz niezastosowanie art. 53 § 3 k.p. oraz art. 8 k.p. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie jej zarzuty mają uspra- wiedliwione podstawy. Nie powoduje nieważności postępowania, przez pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych le- karzy sądowych na wnioskowaną przez powoda okoliczność niezdolności do pracy z powodu choroby w dniu 26 maja 2004 r., dopuszczonego przez Sąd, natomiast brak uchylenia wydanego w tym względzie postanowienia dowodowego (co dopuszcza przepis art. 240 § 1 k.p.c.), stanowi uchybienie, mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji bowiem trafnie uznał za istotę sprawy ocenę zdolno- ści powoda do pracy w dniu 26 maja 2004 r., lecz stwierdzając, że był do niej zdolny, nie oparł tego twierdzenia na żadnym dowodzie, mimo że dowód taki zamierzał 4 przeprowadzić, a jednocześnie - zasadnie - ocenił, że dla oceny tej zdolności nie ma znaczenia orzeczenie lekarza orzecznika ZUS wydane dla celów przyznania świad- czenia rehabilitacyjnego (dla którego powód nie spełnił warunków ze względu na za- chowanie zdolności do pracy). Akceptacja takich ustaleń Sądu pierwszej instancji przez Sąd Okręgowy narusza przepis art. 233 § 1 k.p.c. i prowadzi do błędnej wy- kładni art. 53 § 1 pkt 1 lit. b i § 3 k.p. Poza sporem jest bowiem, że do dnia 25 maja 2004 r. powód był niezdolny do pracy z powodu choroby i wystąpiły warunki upraw- niające pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p.). Jednakże w dniu 26 maja 2004 r. powód stawił się do pracy i na ten dzień nie posiadał zaświadczenia o niezdolności do pracy. Wprawdzie nie był zdolny do pracy w dniach 27 i 28 maja 2004 r., jednakże nie jest wiadome, czy przyczyny tej niezdolności były tożsame z powodującymi dotychczasową niezdolność. Ciężar udowodnienia stawiającemu się do pracy pracownikowi po wyczerpaniu okresu nie- zdolności do pracy z powodu choroby dalszego występowania tej niezdolności, spo- czywa na pracodawcy, który powinien skierować pracownika na stosowne badania, skoro po myśli art. 53 § 3 k.p. rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie może nastąpić po stawieniu się pracownika do pracy. Z kolei uprawnienia pracodaw- cy do rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. jest niezależne od współdziałania z organem rentowym w szczególności w sprawie ustalenia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r., I PK 649/03, OSNP 2005 nr 12, poz. 173). Zatem wiedza pracodawcy, że wnioskodawcy odmówiono świadczenia rehabilitacyjnego nie może zastępować wykazania pracownikowi we właściwym try- bie, iż na dzień następujący po dniu wyczerpania okresu uprawniającego pracodaw- cę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia był on faktycznie niezdolny do jej podjęcia. Ta sama wiedza Sądu meriti, wynikająca z prawomocnego wyroku od- dalającego roszczenie w sprawie o świadczenie rehabilitacyjne, nie może zwalniać od przeprowadzenia dowodu na okoliczność zdolności do pracy w określonym dniu (stawienia się do pracy po wyczerpaniu okresu zasiłkowego) w sytuacji, gdy na wnio- sek powoda dowód taki został dopuszczony, a postanowienia dowodowego nie uchylono bądź nie zmieniono. Z powyższych motywów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================