Wyrok I PK 473/03

Wyrok z dnia 6 kwietnia 2004 r. I PK 473/03 Uzyskanie zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej na rozwią- zanie umowy o pracę z przewodniczącym komisji rewizyjnej (art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) jest skuteczne, pomimo późniejszej odmowy wpisu do rejestru uchwały o wyborze nowego zarządu z powodu jej sprzeczności ze sta- tutem związku zawodowego. Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy z powództwa Macieja J. przeciwko Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji „W.- K." Spółce z o. o. w S. o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawa- nia bez pracy, premię i nagrodę roczną, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 10 marca 2003 r. [...] 1. o d d a l i ł kasację; 2. zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej 120 zł tytułem zwrotu kosz- tów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 10 marca 2003 r. [...] oddalił apelację Macieja J. od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w Skierniewicach z dnia 25 czerwca 2002 r. [...], oddalającego jego po- wództwo przeciwko Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji „W.-K.” Spółce z o.o. w S. o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, premię i nagrodę roczną. 2 Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ich prawna ocena: Maciej J. był zatrudniony u strony pozwanej, ówczesnym Zakładzie Utylizacji Ścieków w S., od 1 października 1991 r., początkowo na stanowisku Głów- nego Specjalisty ds. Oczyszczalni i Kanalizacji. Od dnia 1 stycznia 1997 r., kiedy to uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia 28 listopada 1996 r. w miejsce Zakładu Utylizacji Ścieków utworzono Zakład Wodociągów i Kanalizacji „W.-K.” (ZWiK), nadal zajmował stanowisko Głównego Specjalisty ds. Dokumentacji, Nadzoru i Opłat. Z dniem 2 sierpnia 1999 r. powodowi powierzono stanowisko Głównego Specjalisty ds. Tech- niczno - Inwestycyjnych. Od tego też dnia był kierownikiem Działu Techniczno - In- westycyjnego. Do zakresu jego obowiązków należało, między innymi, wydawanie warunków technicznych oraz warunków wykonywania przyłączy, sieci wodociągo- wych i kanalizacyjnych, opiniowanie dokumentacji technicznej, koncepcji projektowa- nych sieci oraz przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych, a także projektów zago- spodarowania terenu składanych Zakładowi do zaopiniowania, sporządzanie opinii technicznych o stanie istniejących sieci oraz współudział w ustalaniu potrzeb no- wych, sprawowanie nadzoru nad budowanymi sieciami wodociągowymi i kanaliza- cyjnymi na terenie S. oraz dokonywanie odbiorów technicznych nowych bądź prze- budowanych sieci i przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych, prowadzenie doku- mentacji inwentaryzacyjnej przyłączy oraz sieci wodno - kanalizacyjnej miasta i do- kumentacji technicznej obiektów zakładowych, przygotowanie, prowadzenie i nadzór nad procesem inwestycji i modernizacji obiektów Spółki, opracowywanie koncepcji technicznych budowy sieci wodociągowych kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz przepompowni ścieków i stacji uzdatniania wody, wykonywanie innych poleceń nie ujętych w zakresie czynności, a związanych z wykonywaną pracą. W dniu 1 paź- dziernika 1999 r. zakończono roboty budowlane budynku krat, piaskowników i kanału wykonywane przez pozwaną Spółkę w ramach modernizacji i rozbudowy oczysz- czalni ścieków. Roboty budowlane kraty „rzadkiej” i wiaty zakończono 23 grudnia 1999 r. Nadzór inwestorski w zakresie prowadzonych prac pełnił Kazimierz D. Od- bioru robót budowlanych, który obejmował budynek krat i piaskowniki oraz kanał do- prowadzający ścieki do przelewu burzowego, dokonała 9 grudnia 1999 r. komisja w składzie: powód - jako przewodniczący, Kazimierz D. - inspektor nadzoru oraz Hen- ryk D. - kierownik budowy. W dniu 27 grudnia 1999 r. odebrano wiatę nad kratą „rzadką”. Powód nie podpisał protokołów, nie uczestniczył fizycznie w czynnościach komisji, nie wykazywał zainteresowania przebiegiem prac, a także nie nadzorował 3 inwestycji - do czego zgodnie z powierzonym mu zakresem obowiązków był zobo- wiązany. Z dniem 31 stycznia 2000 r. ustalono dla Macieja J. nowy zakres obowiąz- ków, który ten przyjął do wiadomości z zastrzeżeniami dotyczącymi szczegółowych obowiązków. Zmodyfikowany zakres czynności obejmował: wydawanie warunków technicznych oraz warunków wykonywania przyłączy, sieci wodociągowych i kanali- zacyjnych, opiniowanie i rejestrowanie koncepcji projektowanych sieci wodno - kana- lizacyjnych, dokumentacji technicznej sieci i przyłączy wodociągowych i kanalizacyj- nych, a także projektów zagospodarowania terenu, sporządzanie opinii technicznych o stanie istniejących sieci oraz współudział w ustalaniu potrzeb budowy nowych, opracowywanie koncepcji technicznych budowy sieci wodno - kanalizacyjnej i desz- czowej oraz przepompowni ścieków i stacji uzdatniania wody, opracowywanie doku- mentacji projektowo - kosztorysowej sieci i przyłączy wodno - kanalizacyjnych oraz wykonywanie czynności poprzedzających proces projektowania, protokolarne prze- kazanie opracowanych dokumentacji inwestorowi lub przygotowanie niezbędnych dokumentów i uzyskanie pozwolenia na budowę w przypadku inwestycji ZWiK, przy- gotowanie procesu inwestycji i modernizacji obiektów ZWiK i sieci wodno - kanaliza- cyjnej, prowadzenie i nadzór nad procesami inwestycyjnymi i modernizacją obiektów ZWiK z wyłączeniem sieci wodno - kanalizacyjnej na terenie miasta, prowadzenie robót i nadzór nad robotami wykonywanymi przez grupę remontowo - budowlaną ZWiK. Od określonego w powyższy sposób zakresu czynności powód złożył w dniu 1 lutego 2000 r. „odwołanie” do prezesa Spółki. Pomimo że prezes Spółki zajął w tej sprawie stanowisko, powód ponownie, w dniu 24 marca 2000 r., zwrócił się o dopre- cyzowanie zapisów uwzględnionych w zakresie obowiązków. Maciej J. jako Główny Specjalista ds. Techniczno - Inwestycyjnych uchylał się od wykonywania swoich obowiązków, odmawiał współpracy z kierownikami innych działów. Ze wszystkimi sprawami dotyczącymi prowadzonych przez Spółkę inwestycji zwracał się bezpośrednio do Dyrektora ds. Technicznych. W piśmie z 18 stycznia 2000 r. przełożony powoda poinformował go o swoich oczekiwaniach wobec pra- cownika zatrudnionego na stanowisku Głównego Specjalisty i Kierownika Działu Technicznego, a w szczególności o samodzielności pracy, korzystaniu z przydzielo- nych mu uprawnień, inicjatywy w rozwiązywaniu spraw problemowych na poziomie działu i zakładu oraz nieoczekiwania na polecenia przełożonych, a także zażądał zmiany stylu pracy. Pomimo to Maciej J. nie zmienił swojej postawy. Nadal nie po- dejmował się samodzielnego rozwiązywania problemów, wciąż kierował do dyrektora 4 pisma, a nadto zwlekał z wykonaniem prac terminowych. Z uwagi na zastrzeżenia do pracy powoda, w marcu 2000 r. przyznano mu obniżoną premię w wysokości 555,10 zł brutto, podczas gdy uprzednio otrzymywał premię w wysokości 1.448 zł brutto. W dniu 30 marca 2000 r. zmieniono zakres obowiązków Macieja J. na okres trzech miesięcy, pozbawiając go jednocześnie możliwości kierowania Działem Techniczno - Inwestycyjnym. W ramach powierzonych obowiązków otrzymał polecenie wykonania do dnia 20 kwietnia 2000 r. projektu technicznego sieci wodociągowej dla ul. J., Z. i W. w S. Termin ten, z uwagi na chorobę powoda został następnie przesunięty do dnia 26 maja 2000 r. W przeddzień wyznaczonego terminu Dyrektor ds. Technicz- nych - Jan P. stwierdził nieprawidłowy stan zaawansowania robót, nierokujący ry- chłego ich zakończenia, w związku z czym uprzedził powoda o obniżeniu premii uznaniowej za maj. W dniu 27 czerwca 2000 r. wypowiedziano Maciejowi J. umowę o pracę. Jako przyczyny wypowiedzenia strona pozwana podała: niewywiązanie się powoda z po- wierzonego mu polecenia wykonania projektu technicznego sieci wodociągowej, brak zaangażowania ze strony pracownika, złą organizację pracy, brak samodzielności, inicjatywy, niewywiązywanie się w terminie z nałożonych obowiązków w zakresie wykonania projektów przyłączy wodociągowych, a także podejmowanie działań pro- wadzących do powstania i podtrzymywania napięć i konfliktów w zakładzie pracy, wpływających negatywnie na atmosferę dobrej pracy i osiąganie właściwych efektów realizowanych zadań, poprzez wykonywanie w godzinach pracy odbitek ze swoich wypowiedzi prasowych, kolportowaniu ich wśród pracowników, przedstawianie swojej wersji konfliktu z kierownictwem Spółki, złośliwą, bezpodstawną krytykę kierownictwa Spółki, krytykę poczynań pracodawcy poprzez wypowiadanie na łamach prasy nie- obiektywnych opinii zmierzających do podważania wiarygodności i uczciwości Za- rządu Spółki, mimo że wszczęte uprzednio z inicjatywy powoda postępowanie przy- gotowawcze nie zostało zakończone oraz brak zaufania kierownictwa Spółki do po- woda jako pracownika. W dniu 8 marca 2000 r. w pozwanej Spółce powstał Związek Zawodowy Pra- cowników Zakładu Wodociągów i Kanalizacji „W.-K.” Spółki z o.o., którego jednym z założycieli był Maciej J. Uchwałą Związku z 15 marca 2000 r. został on powołany na funkcję przewodniczącego Komisji Rewizyjnej. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Skierniewicach z dnia 6 kwietnia 2000 r. [...], Związek został wpisany do rejestru związków zawodowych. W dniu 21 kwietnia 2000 r. odbyło się Nadzwyczajne Zebra- 5 nie Ogólne Związku, które powołało zarząd w nowym składzie. W dniu 25 kwietnia 2000 r. zarząd Związku zawiadomił Prezesa pozwanej Spółki o zmianach w składzie zarządu wyłonionego przez Nadzwyczajne Zebranie Ogólne Związku w dniu 21 kwietnia 2000 r. Sąd Okręgowy w Skierniewicach w dniu 25 sierpnia 2000 r. [...], od- mówił zarejestrowania składu zarządu Związku z uwagi na naruszenie przy dokony- waniu jego wyboru § 20 Statutu. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację wniosko- dawcy od tego postanowienia. Przed złożeniem powodowi oświadczenia woli o wy- powiedzeniu umowy o pracę pozwany pracodawca zwrócił się do zarządu Związku o wyrażenie zgody na rozwiązanie z nim stosunku pracy. Zarząd Związku wyraził zgodę na wypowiedzenie Maciejowi J. umowy o pracę. W ocenie Sądu, podane przez pozwaną Spółkę przyczyny wypowiedzenia powodowi umowy o pracę, są rzeczywiste i zasadne w świetle art. 45 § 1 k.p. Powód zwracał się do zarządu Spółki o rozwiązanie żenująco prostych kwestii. Występował do Zarządu Miasta S. o skontrolowanie inwestycji prowadzonej przez pozwaną przy modernizacji Miejskiej Oczyszczalni Ścieków pod kątem zgodności zawieranych umów z ustawą o zamówieniach publicznych. Zarząd Miasta, po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających w okresie od 25 lutego do 1 czerwca 2000 r. i zbadaniu zarzutów powoda uznał, że zarząd Spółki nie działał na jej szkodę. W zastosowanej procedurze zamówień publicznych dopatrzył się wprawdzie pewnych uchybień pro- ceduralnych, ale nie miały one negatywnych skutków finansowych dla Spółki. W dniu 30 marca 2000 r. Maciej J. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w Skierniewicach z wnioskiem o wszczęcie postępowania przygotowawczego przeciwko zarządowi Spółki, zarzucając mu naruszenie dyscypliny budżetowej i działanie na szkodę Spółki. Postanowieniem z 31 lipca 2000 r. Prokurator Rejonowy umorzył dochodze- nie w sprawie z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Na skutek złożonej przez powoda w dniu 26 marca 2001 r. skargi do Biura Ministra Sprawiedliwości Wydziału Skarg i Wniosków, Prokuratura Apelacyjna w Łodzi zleciła postępowanie uzupełniające, które do dnia wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji nie zostało podjęte. Powód skierował także skargę do Najwyższej Izby Kontroli. W zaleceniach pokontrolnych Najwyższa Izba Kontroli za- lecała „ścisłe przestrzeganie warunków zawartych umów, uzgadnianie terminów wy- konania dokumentacji projektowo - kosztorysowej przez Ekolog Sp. z o.o. z P., egze- kwowania przez pracowników jednoznacznego określenia wykonanych zadań w tym realizacji dostaw”. Nie czekając na wyniki kontroli Zarządu Miasta i rozstrzygnięcia 6 postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową, po- wód zawiadomił lokalną prasę o swoich zarzutach podnoszonych wobec zarządu Spółki. Postawa Macieja J. wywołała niezadowolenie wśród pracowników pozwanej Spółki, którzy w liście otwartym do prasy opowiedzieli się po stronie Zarządu. Sąd Okręgowy uznał za słuszny zarzut apelacji w zakresie dotyczącym sporządzania przez powoda w czasie pracy „odbitek” ze swoich prasowych wypowiedzi, albowiem zdarzenie takie nie zostało udowodnione przez pracodawcę. Jednak „pozostałe za- rzuty znajdują pełne odzwierciedlenie w materiale zebranym przed Sądem, a zatem są prawdziwe i obiektywnie uzasadniające wypowiedzenie powodowi umowy o pracę”. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), Sąd stanął na stanowisku, że pozwana Spółka zastosowała się do tego przepi- su. Okoliczność uzyskania zgody na rozwiązanie umowy o pracę zarządu, którego skład nie był uprawniony do jej wyrażenia, co okazało się dopiero po rozwiązaniu stosunku pracy, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Konflikty wewnątrz- związkowe należą, zdaniem Sądu, wyłącznie do spraw członków Związku i nie mogą mieć wpływu na decyzje pracodawcy. Nieważność wyboru nowych władz związku pozostawała bez wpływu na prawidłowość dokonanego wypowiedzenia. Skoro wypowiedzenie było zasadne i nie naruszało przepisów, to roszczenie powoda o przywrócenie do pracy nie jest usprawiedliwione, a wobec tego bezza- sadne jest również roszczenie o zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. W kwestii przyznania powodowi premii Sąd podkreślił, że ma ona charakter uznaniowy, a ponieważ powód nie wywiązywał się należycie z obowiązków, jej przy- znanie byłoby bezpodstawne. W zakresie zarzutów proceduralnych Sąd drugiej in- stancji stwierdził, że skoro w rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania były okoliczności dotyczące wywiązywania się z obowiązków pracowniczych przez powoda, nieuzasadnione byłoby powoływanie dowodów odnoszących się do niego- spodarności, czy też działania zarządu na szkodę Spółki. „Sąd rozpatrujący sprawę zobowiązany jest ustosunkować się do dowodów mających istotne znaczenie w sprawie, bowiem tylko okoliczności istotne mogą być przedmiotem dowodzenia przed Sądem, stosownie do art. 227 k.p.c.” Maciej J. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako podstawy kasacji naru- szenie prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 38 k.p. w związku z art. 7 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, art. 30 § 4 k.p. poprzez uznanie, że spełnione zostały przesłanki niezbędne do wypowiedzenia i rozwiązania z powodem stosunku pracy, art. 45 § 1 k.p. poprzez jego niezastosowanie, oraz naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 217 § 2 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c., jego pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez „uwzględnienie apelacji powoda wniesionej od wyroku wydanego w pierwszej instan- cji w dniu 25 czerwca 2002 r. przez Sąd Rejonowy w Skierniewicach Wydział Pracy”, ewentualnie o „uchylenie wyroków wydanych w obu instancjach i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Skierniewicach Wydział Pracy” do ponownego rozpoznania, z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji wskazał występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, „związane z koniecznością ustalenia, jaki skutek ma wyrażenie przez Zarząd zakładowej organizacji związkowej zgody na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem podlegającym szczególnej ochronie z mocy art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, w sytuacji, gdy prawomocne orzeczenia wskazują, że Zarząd zakładowej organizacji związkowej w określonym składzie nie był uprawniony do wypowiadania się w kwestii wyrażenia zgody na rozwiązanie sto- sunku pracy”. W uzasadnieniu skargi wywodził, że zgoda na rozwiązanie stosunku pracy z powodem została wydana przez niewłaściwy organ związkowy, albowiem został on „wybrany niezgodnie z prawem i niezgodnie z postanowieniami Statutu związku za- wodowego”. Zdaniem skarżącego, w sprawie istniały uzasadnione przesłanki, aby Sądy obu instancji zbadały czy stanowisko zarządu zakładowej organizacji związko- wej pochodziło od właściwego organu związkowego. Ponadto, postanowienie o od- mowie rejestracji zmian w składzie zarządu wydane przez Sąd Okręgowy w Skier- niewicach w dniu 25 sierpnia 2000 r., a więc jeszcze w okresie biegnącego wypowie- dzenia, było dla pracodawcy „podstawą do zbadania, czy aby zgodę na rozwiązanie z powodem stosunku pracy wydał właściwy organ związkowy”. Odmowa dokonania wpisu zmian w składzie zarządu zakładowej organizacji związkowej oznacza bo- wiem, że „zgodę wydały osoby, które z formalnego punktu widzenia nie były w mo- mencie podejmowania decyzji członkami Zarządu zakładowej organizacji związko- wej”. W konsekwencji, odmiennie niż przyjęły Sądy obu instancji, tak wyrażona zgoda nie może być traktowana jako wiążąca i wywołująca prawem przewidziane skutki, a powinna zostać uznana za nieważną. W takiej sytuacji pracodawca „winien 8 był oprzeć się na wypisie z Rejestru Związków Zawodowych, celem zasięgnięcia opinii zakładowej organizacji związkowej reprezentowanej przez Zarząd w składzie wynikającym ze stosownego wpisu.” Podnosił również, że wskazane przez praco- dawcę podstawy wypowiedzenia umowy o pracę są ogólnikowe i nierzeczywiste, a zatem równoznaczne z brakiem przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie w znacze- niu art. 30 § 4 k.p. Według skarżącego, Sąd naruszył art. 217 k.p.c. poprzez niedo- puszczenie prawidłowo zgłaszanych dowodów w postaci wskazanych przez powoda zeznań świadków i dokumentów, a nadto uchybił art. 233 k.p.c., przekraczając gra- nice swobodnej oceny dowodów. Sąd nie uwzględnił również prawomocnych orze- czeń stwierdzających nieważność uchwał podjętych w dniu 21 kwietnia 2000 r. na Nadzwyczajnym Zebraniu Ogólnym oraz orzeczeń odmawiających rejestracji zmian w składzie osobowym organów zakładowej organizacji związkowej przez co naruszył art. 316 k.p.c. Uchybił także art. 328 § 2 k.p.c., albowiem „zdyskwalifikował pewne dowody w sposób ogólnikowy i bez logicznego uzasadnienia”. W odpowiedzi na kasację strona pozwana wniosła o oddalenie skargi i zasą- dzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Ponieważ kasacja została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 3931 k.p.c., w pierwszej kolejności rozpoznane być muszą zarzuty proceduralne. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 217 § 2 k.p.c. Przepis ten wyznacza gra- nice rzeczowe i czasowe prowadzenia postępowania dowodowego. Stanowi je „do- stateczne wyjaśnienie okoliczności spornych”. Wszakże nie wszelkich, czy jakichkol- wiek okoliczności spornych, ale tych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd drugiej instancji nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłoszonych przez skar- żącego w apelacji, albowiem fakty, o zaistnieniu których miały zaświadczać, dla wy- jaśnienia okoliczności spornych między stronami istotnych dla wyniku sprawy były bez znaczenia. Rację ma Sąd, że główny przedmiot sporu stanowiła zasadność (lub brak zasadności) wypowiedzenia i zgodność (lub niezgodność) tej czynności z prze- pisami. Dowodzenie zeznaniami świadków wysokich kwalifikacji zawodowych skar- żącego w kontekście podanych przyczyn rozwiązania stosunku pracy nie było uza- sadnione potrzebą procesową. Wszak pracodawca ich nie kwestionował. Bez zna- 9 czenia w rozpoznawanym sporze są również fakty dotyczące sposobu zarządzania Spółką i jej funkcjonowania. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. mógłby stanowić uzasadnioną podstawę kasacji gdyby skarżący wykazał, że Sąd uchybił temu przepisowi i wskazał, jaki wpływ mogło mieć to uchybienie na wynik sprawy. Sąd drugiej instancji przyjął „za własne” ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy. Nie miał w tej sytuacji obowiązku „przenoszenia” w całości odnośnych fragmentów uzasadnienia wyroku zaskarżonego apelacją do motywów „własnego” wyroku. Ich pominięcie oznacza tylko tyle, że Sąd drugiej instancji w motywach rozstrzygnięcia odsyła w zakresie ustaleń faktycznych do uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji. Nie miał też obowiązku ustosun- kowywania się do wszelkich twierdzeń strony i wszystkich jej tez zawartych w apela- cji. Zwłaszcza do tych, które dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały żadnego znacze- nia. Nie „zdyskwalifikował” żadnych dowodów „w sposób ogólnikowy i bez logicznego uzasadnienia”. Uznał tylko, słusznie, że zachodzą przewidziane w art. 381 k.p.c. podstawy do odmowy przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodo- wego. Wbrew odmiennemu twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, Sąd zebrał do- stateczny materiał dowodowy do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i starannie go rozważył. Powiązanie poszczególnych faktów i wnioski stąd wyprowadzone są lo- giczne. Zarzutu uchybienia art. 233 § 1 k.p.c. nie może uzasadniać jedynie odmienna od poczynionej przez sąd, subiektywna ocena dowodów strony niezadowolonej z niekorzystnego dla niej wyroku. Uzasadnienie kasacji w odniesieniu do tego zarzutu jest tylko polemiką z ustaleniami Sądu. Art. 316 k.p.c. nakazuje brać pod rozwagę przy wyrokowaniu stan rzeczy ist- niejący w chwili zamknięcia rozprawy. Zakazuje więc sądowi powoływania się na zdarzenia ujawnione lub zaistniałe po zamknięciu rozprawy, a zarazem zobowiązuje go do uwzględniania wszystkich powołanych przez strony faktów i okoliczności - nie tylko tych, które istniały w chwili wszczęcia postępowania, ale także takich, które na- stąpiły (zdarzyły się) po wniesieniu powództwa - w czasie trwania postępowania. Ta generalna zasada, odnosząca się do wyrokowania we wszystkich sprawach cywil- nych w rozumieniu art. 1 k.p.c., ma jednak ograniczone zastosowanie w postępowa- niu o roszczenia pracowników z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę. Pracownik ma prawo do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę w każdym przypadku (art. 44 k.p.). Uprawnienie to 10 traktowane jest jako element powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy. Warun- kiem orzeczenia o roszczeniach przewidzianych w art. 45 k.p. na korzyść pracownika jest ustalenie przez sąd pracy, że „wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nie określony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę”. Zatem istota postępowania odwoławczego tkwi w kontroli zgodności z pra- wem „oświadczenia woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia”. Czasowym punktem odniesienia dla takiej kontroli może być jedynie moment (data) złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu. Ustalając przeto, czy wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony było zasadne i czy nie naru- szało przepisów, sąd musi i może uwzględnić stan sprawy (faktyczny i prawny) ist- niejący w dniu dokonania tej czynności. Zdarzenia późniejsze (np. śmierć pracodaw- cy, utrata przez pracownika zdolności do wykonywania pracy) mogą mieć znaczenia dla orzeczenia o roszczeniach pracownika z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy (np. o orzeczeniu odszkodowania w miejsce żądanego przywrócenia do pracy). Mogą mieć też znaczenie dla oceny zgodności z prawem rozwiązania umowy o pracę na skutek dokonanego uprzednio wypowiedzenia - zasadnego i w chwili złoże- nia oświadczenia woli nienaruszającego przepisów (np. w razie ujawnienia w okresie wypowiedzenia ciąży pracownicy albo wyboru pracownika do pełnienia niektórych funkcji). Jednak nie dla ustalenia zasadności wypowiedzenia i jego zgodności z pra- wem. W postępowaniu wszczętym z powództwa Macieja J. Sąd powinien był doko- nać oceny zgodności wypowiedzenia z prawem, uwzględniając stan faktyczny sprawy i stan prawny istniejące w dniu dokonania wypowiedzenia, tj. 27 czerwca 2000 r. Tak też uczynił. Skoro ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku nie zostały skutecznie podważone, jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Podane przez pracodawcę przyczyny wypowiedzenia, poza sporzą- dzaniem w czasie pracy odbitek z prasowych wypowiedzi, były rzeczywiste i praw- dziwe. Sąd Najwyższy podziela ocenę, że uzasadniały one wypowiedzenie. Maciej J. zajmował stanowisko samodzielne - głównego specjalisty ds. oczyszczalni i kanali- zacji (od 1 października 1991 r.), głównego specjalisty ds. dokumentacji, nadzoru i opłat (od 1 stycznia 1997 r.), głównego specjalisty ds. techniczno - inwestycyjnych (od 2 sierpnia 1999 r.) oraz kierownicze (od 2 sierpnia 1999 r. był kierownikiem Działu Techniczno - Inwestycyjnego). Z istoty stanowiska samodzielnego i funkcji kierowniczej wynika konieczność samodzielnego rozwiązywania problemów oraz 11 podejmowania decyzji należących do kompetencji i obowiązków pracownika zatrud- nionego na takim stanowisku oraz sprawującego taką funkcję. Bezczynność, bier- ność, pasywność, powstrzymywanie się od oczekiwanego przez przełożonych „stylu” pracy i próba przerzucenia na nich obowiązków związanych z zajmowanym stanowi- skiem świadczy albo o złośliwym uchylaniu się od należytego wykonywania tychże obowiązków, jeżeli jest celowe, albo o braku umiejętności koniecznych do wykony- wania pracy tego rodzaju, jeżeli celowe nie jest. W obu przypadkach pracodawca musi mieć możliwość zmiany istniejącego stanu rzeczy. Kierowanie jednostką orga- nizacyjną wymaga współpracy zarówno z podległym zespołem pracowników, jak też z przełożonymi i innymi osobami odpowiedzialnymi za prawidłowe wykonywanie po- wierzonych im zadań, uzależnionych od wyników pracy tejże jednostki. Skarżący w okresie poprzedzającym wypowiedzenie nie przejawiał woli do takiej współpracy. Tym samym utrudniał należyte wykonywanie pracy innym, co musiało negatywnie rzutować na funkcjonowanie całego zakładu. Skarżący nie wykonał projektu tech- nicznego sieci wodociągowej ani w początkowo wyznaczonym (20 kwietnia 2000 r.), ani w przedłużonym (26 maja 2000 r.) terminie. Przekracza granice usprawiedliwio- nej krytyki rozpowszechnianie niesprawdzonych i nieudokumentowanych informacji dotyczących funkcjonowania zakładu, upublicznianie niepotwierdzonych przez orga- ny kontrolne i nadzorcze zarzutów formułowanych pod adresem przełożonych. Cią- głe oskarżenia, pretensje, pomówienia i „walka” z przełożonymi nie sprzyjają właści- wej atmosferze pracy. Postępowanie skarżącego nie służyło łagodzeniu napięć i konfliktów, ale - niezależnie od intencji - podsycało je. Pracownik należący do kadry kierowniczej zakładu powinien być osobą najwyższego zaufania. Powinien wzorowo wykonywać swoje obowiązki zawodowe, przejawiać wzmożoną dbałość o dobro za- kładu, wpływać pozytywnie na stosunki międzyludzkie. Maciej J. takiej postawy nie prezentował. Zarzut naruszenia art. 45 k.p. nie jest zasadny. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 30 § 4 k.p. Ustawodawca nie okre- ślił sposobu opisania przez pracodawcę przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie. Znaczy to, że ocenę w zakresie prawidłowości jej wskazania uzależnił od okoliczno- ści każdego konkretnego przypadku. Uwzględniając cel regulacji zawartej w art. 30 § 4 k.p., przyczyna wypowiedzenia powinna być podana w taki sposób, by umożliwić pracownikowi obronę. Musi więc być dla niego zrozumiała. W bogatym orzecznictwie Sądu Najwyższego wypracowane zostały pewne ogólne reguły w tym zakresie. Do- tyczy to także stopnia konkretyzacji przyczyny. Konieczność mniej lub bardziej 12 szczegółowego jej opisania zależy przede wszystkim od rozeznania pracownika co do okoliczności wypowiedzenia (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 2 wrze- śnia 1998 r., I PKN 271/98, OSNP 1999 nr 18, poz. 577; z dnia 24 lutego 1998 r., I PKN 538/97, OSNP 1999 nr 3, poz. 87; z dnia 10 maja 2000 r., I PKN 641/99, OSNP 2001 nr 20, poz. 618). Uwzględniając okoliczności wypowiedzenia umowy o pracę Maciejowi J. - treść jego korespondencji z pracodawcą, uzasadnienie pozbawienia go premii za kwiecień i maj 2000 r., powody pozbawienia go funkcji kierowniczej, opisywany w prasie lokalnej jego konflikt z przełożonymi i zaangażowanie się w ten konflikt po stronie pracodawcy innych pracowników - ocena, że sposób podania mu przyczyn dokonania tej czynności jest prawidłowy, a zatem nie uchybia art. 30 § 4 k.p. Przyczyny wypowiedzenia zostały sformułowane na tyle jednoznacznie, że skar- żący mógł bez trudu zrozumieć je i odczytać ich sens. Że tak właśnie było wynika już z treści pozwu. Potwierdza tę ocenę przebieg postępowania sądowego. Problemem prawnym najistotniejszym w rozpoznawanej sprawie, także ze względu na „objętościowe” wyeksponowanie go w kasacji, jest kwestia zachowania przez pracodawcę wymogu uzyskania zgody zarządu zakładowej organizacji związ- kowej na wypowiedzenie skarżącemu umowy o pracę. Maciej J. pełnił bowiem funk- cję przewodniczącego komisji rewizyjnej Związku Zawodowego Pracowników Zakła- du Wodociągów i Kanalizacji „W.-K.” Sp. z o.o. Według art. 32 ustawy o związkach zawodowych w brzmieniu obowiązującym w dniu wypowiedzenia skarżącemu umowy o pracę, tj. 27 czerwca 2000 r., pracodawca nie mógł wypowiedzieć ani roz- wiązać umowy o pracę z pracownikiem będącym członkiem komisji rewizyjnej zakła- dowej organizacji związkowej bez zgody zarządu tego związku. Strona pozwana zo- stała poinformowana w dniu 25 kwietnia 2000 r. o wyborze w dniu 21 kwietnia 2000 r. przez nadzwyczajne ogólne zebranie Związku zarządu w nowym składzie personal- nym. Zmiana składu osobowego zarządu i informacja o niej miała (lub mogła mieć) znaczenie tylko w relacjach pracodawca - członek zarządu. Wybór pracownika do zarządu zakładowej organizacji związkowej powoduje bowiem powstanie (uaktual- nienie) pewnych szczególnych jego uprawnień i zarazem odpowiadających im obo- wiązków pracodawcy (np. w zakresie ochrony trwałości stosunku pracy, udzielenia urlopu organizacyjnego czy zwolnień od pracy). Nie miała natomiast żadnego zna- czenia w relacjach między pracodawcą i zarządem zakładowej organizacji związko- wej jako jej organem. Art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych zobowiązuje pracodawcę do uzyskania zgody organu, a nie osób w organie tym zasiadających. 13 Taką zgodę zarządu pozwana Spółka uzyskała. Nie ma znaczenia okoliczność, że w postępowaniu rejestracyjnym okazało się, iż uchwała nadzwyczajnego ogólnego ze- brania Związku w sprawie wyboru zarządu w nowym składzie została podjęta z naru- szeniem postanowień statutu. Pracodawca nie jest uprawniony do kontrolowania przestrzegania przez organy związku zawodowego statutowych procedur, badania legalności uchwał oraz merytorycznej i formalnej prawidłowości podejmowania wszelkich innych decyzji. Nie jest też zobowiązany, co sugeruje pełnomocnik skarżą- cego, do weryfikacji przekazanych mu przez organy związku informacji poprzez ich porównywanie z wpisami uwidocznionym w rejestrze. Tylko na zasadzie wyjątku, „dla zapewnienia minimum legalizmu i praworządności w stosunkach pracy”, dopuszczal- ne jest sprawdzenie, czy zgoda na wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę „po- chodzi od organu, który zgodnie z przepisami ustawy i postanowieniami statutu związku zawodowego jest upoważniony do jej podejmowania” (por. wyrok Sądu Naj- wyższego z dnia 20 listopada 1996 r., I PKN 20/96, OSNP 1997 nr 12, poz. 220). Na tym właśnie polega autonomia związków zawodowych. Oceniając trafność zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy o związkach za- wodowych, warto podnieść, że przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2003 r., w zakresie w jakim przewidywał ochronę trwałości stosunku pracy członków komisji rewizyjnej związku zawodowego, z dniem 15 kwietnia 2003 r. uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z art. 32 Konstytucji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 kwietnia 2003 r., Dz.U. Nr 63, poz. 590). W tym kontekście kwestionowana może być sama potrzeba uzyskania przez pozwa- nego pracodawcę zgody na wypowiedzenie skarżącemu umowy o pracę. Z dniem 1 lipca 2003 r. art. 32 ustawy o związkach zawodowych został zmieniony, a zmiana ta uwzględnia wyrok Trybunału i jest z nim zgodna (art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. Nr 135, poz. 1146). Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 k.p.c., orzekł jak w sentencji. ========================================