Sygn. akt I C 543/20
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 września 2022 roku
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny
w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sławomir Splitt
Protokolant: Jolanta Migot
po rozpoznaniu w dniu 7 września 2022 r. w Gdyni na rozprawie
sprawy z powództwa
(...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.
przeciwko
G. B.
o zapłatę
I. zasądza od pozwanej
G. B. na rzecz powódki
(...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę
54.150,51 złotych (pięćdziesiąt cztery tysiące sto pięćdziesiąt złotych pięćdziesiąt jeden groszy), wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie ale nie wyższymi od każdorazowej wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zapłaty;
II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;
III. zasądza od pozwanej
G. B. na rzecz powódki
(...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę
1.151,20 złotych (jeden tysiąc sto pięćdziesiąt jeden złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;
IV. nakazuje ściągnąć od powódki
(...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.
na rzecz
Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę
45,00 złotych (czterdzieści pięć złotych) tytułem wydatków poniesionych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa;
V. wydatek związany z kosztem opinii biegłego psychiatry – w części nierozliczonej zaliczką i nie objętym punktem IV wyroku przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.
UZASADNIENIE
Powódka (...)œci S.A. z siedzib
1 w W. wnios
3a pozew przeciwko pozwanej Gra¿ (...) o zap
3atê kwoty 65.668,61 z
3otych z odsetkami umownymi w wysokoœci czterokrotnoœci stopy kredytu lombardowego NBP za opóŸnienie od kwoty 51.139,60 z
3 od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zap
3aty.
W uzasadnieniu wskaza
3a, i¿ powy¿szej kwoty dochodzi z tytu
3u umowy po¿yczki zawartej w dniu 16 marca 2015 roku przez zmar
3ego W. U..
Pozwana jak wynika z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 1 sierpnia 2016 roku jest spadkobierc
1 po zmar
3ym W. U..
Na pozwan
1 jako spadkobiercê kredytobiorcy przesz
3y obowi
1zki zmar
3ego z tytu
3u niesp
3acenia umowy.
(pozew – k. 3-4v.)
Pozwana wnios
3a sprzeciw od wydanego w postêpowaniu upominawczym nakazu zap
3aty, w którym wnios
3a o oddalenie powództwa w ca
3oœci.
W sprzeciwie wskaza
3a, i¿ W. U. cierpia
3 na chorobê A..
W po
3owie 2014 roku W. U. zacz
13 mieæ istotne problemy z wykonywaniem codziennych czynnoœci.
W dniu 11 sierpnia 2014 roku pozwana wyst
1pi
3a z wnioskiem o ubezw
3asnowolnienie ca
3kowite W. U..
(...) on ubezw
3asnowolniony postanowieniem z dnia 6 maja 2015 roku, a pozwana na podstawie postanowienia z dnia 4 wrzeœnia 2015 roku zosta
3a jego opiekunem prawnym.
W. U. zmar
3 w dniu 28 stycznia 2016 roku. Pozwana wiedzê o zaci
1gniêtej po¿yczce przez W. U. uzyska
3a po tym jak zosta
3a wezwana przez bank pismem z dnia 15 marca 2019 roku do zap
3aty.
Oœwiadczenie woli po¿yczkobiorcy jest z
3o¿one w stanie wy
31czaj
1cym œwiadome i swobodne wyra¿enie woli, a zatem umowa jest niewa¿na.
(sprzeciw – k. 52-55)
W odpowiedzi na powy¿sze powódka rozszerzy
3a ¿
1danie pozwu w ten sposób, i¿ wnios
3a ewentualnie o zap
3atê przez pozwan
1 kwoty 51.139,60 z
3 tytu
3em zwrotu nienale¿nego œwiadczenia w sytuacji uznania niewa¿noœci zawartej umowy.
W uzasadnieniu powódka wskaza
3a, i¿ wyp
3ata po¿yczki nast
1pi
3a jednorazowo w dniu 16 marca 2015 roku.
Powódka zakwestionowa
3a to, aby pozwana wiedzê o zawartej umowie (...) w dniu przez ni
1 wskazanym w sprzeciwie, albowiem jak wskaza
3a pozwana dzieñ po wp
3ywie œrodków z tytu
3u umowy po¿yczki z
3o¿y
3a dwie dyspozycje wyp
3at na
31czn
1 kwotê 4.000,00 z
3otych.
Stwierdzenie bezwzglêdnej niewa¿noœci umowy nie stoi na przeszkodzie uwzglêdnienia roszczenia, albowiem poprzednik prawny powódki pobra
3 kwotê 55.898,65 z
3 i nie zwróci
3 tej kwoty do wysokoœci 51.139,60 z
3.
(pismo powódki – k. 80-84)
W piœmie z dnia 13 maja 2022 roku powódka oœwiadczy
3a, ¿e w razie uznania umowy po¿yczki za niewa¿n
1 domaga siê ewentualnie zap
3aty kwoty 41.631,66 z
3 wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóŸnienie od dnia wydania wyroku do dnia zap
3aty w oparciu o przepisy o nienale¿nym œwiadczeniu. (...), ¿e na rzecz poprzednika prawnego pozwanej wyp
3acona zosta
3a kwota 60.752,80 z
3. Na poczet sp
3aty po¿yczki dokonano wp
3at na
31czn
1 kwotê 14.266,99 z
3. Kwota 41.631,66 z
3 stanowi ró¿nicê pomiêdzy wyp
3acon
1 kwot
1 po¿yczki (60.752,80 z
3), a sum
1 dokonanych wp
3at na poczet sp
3aty po¿yczki (14.266,99 z
3) oraz kwot
1 pobranej prowizji (4.854,15 z
3).
(pismo z dnia 13.05.2022r. – k. 234-236v.)
W piœmie z dnia 10 czerwca 2022 roku pozwana poda
3a, ¿e nie mia
3a wiedzy o po¿yczce zawartej przez W. U.. (...), ¿e w 2015 roku dokonywa
3a zakupów przy u¿yciu jego karty, jak i wyp
3at przy u¿yciu karty, na co wystarcza
3y œrodki z jego emerytury. Ty samym ani W. U. ani pozwana nie korzystali z pieniêdzy, które by
3y przedmiotem rzekomej, a co najmniej niewa¿nej umowy po¿yczki z powódk
1. (...) te nie by
3y w dyspozycji W. U., jak i pozwanej. Ani pozwana ani W. U. nie uzyskali korzyœci maj
1tkowej kosztem powódki. Powódka w powo
3aniu na art. 409 k.c. powo
3a
3a siê na fakt utraty tych œrodków, podtrzymuj
1c ¿
1danie oddalenia powództwa.
(pismo z dnia10.06.2022r. – k. 244-245)
Stan faktyczny:
W testamencie z dnia 12 paŸdziernika 2012 roku W. U. uczyni
3 spadkobierc
1 Gra¿ynê J. B.. Testament zosta
3 sporz
1dzony przez W. U. w
3asnorêcznie w obecnoœci pozwanej i jej kole¿anki. (...) on przekazany pozwanej, która w
3o¿y
3a go do dokumentów maj
1c do nich sta
3y dostêp.
W tym czasie pozwana zamieszkiwa
3a wspólnie ze swoim ojcem, do którego wprowadzi
3a siê na przestrzeni lat 2008-2009 celem sprawowania nad nim codziennej opieki, albowiem jego stan zdrowia siê pogarsza
3 – ojciec pozwanej zacz
13 mieæ problemy z pamiêci
1.
(...) to na tym, i¿ zapisywa
3 on sobie wszystkie rzeczy na kartkach i nie poznawa
3 najbli¿szych osób. Pozwana pracowa
3a do 2014 roku, a potem przesz
3a na emeryturê i ju¿ nie pracowa
3a.
W 2014 roku stan zdrowia ojca pozwanej pogorszy
3 siê. W tym okresie ojciec pozwanej nie poznawa
3 nawet osób najbli¿szych. Nie poznawa
3 równie¿ pozwanej, któr
1 traktowa
3 jak swoj
1 zmar
31 ¿onê, zwracaj
1c siê do niej jej imieniem.
Pozwany w tym okresie nie pamiêta
3 nawet swojego nazwiska. Nie wiedzia
3, ¿e trzeba ponosiæ op
3aty za mieszkanie, ani te¿ nie potrafi
3 ich robiæ. Pozwana dysponowa
3a w tym czasie kart
1 bankomatow
1 ojca. Ojciec nie pamiêta
3 nawet (...)u. Ojciec nie posiada
3 rozeznania co do wartoœci pieniêdzy, w tym co do wysokoœci swojego uposa¿enia emerytalnego. Nie pamiêta
3 o terminach i koniecznoœci leczenia lekarskiego. Pozwana by
3a upowa¿niona do pobierania pieniêdzy z konta ojca, co pozwala
3o jej na wyp
3atê œrodków pieniê¿nych z okienka bankowego.
W 2014 roku – w chwili sk
3adania przez pozwan
1 wniosku o ubezw
3asnowolnienie ojca W. U. nie czyta
3 ju¿, ani nie pisa
3. W okresie tym ojciec pozwanej ju¿ nie opuszcza
3 zajmowanego lokalu, nie potrafi
3 niczego za
3atwiæ ko
3o siebie.
Nie mia
3 rozeznania co do znaczenia poszczególnych pomieszczeñ domowych – pozwana umieszcza
3a du¿e obrazki, aby wskazaæ czego poszczególne pomieszczenie dotyczy, albowiem ojciec pozwanej myli
3 przeznaczenie poszczególnych pomieszczeñ.
Nikt poza pozwan
1 ojcem siê nie opiekowa
3.
(dowód: zeznania pozwanej Gra¿yny B. – k. 154-159, p
3yta – k. 160, postanowienie z dnia 01.08.2016r. w VII Ns 1426/16 – k. 21)
Dnia 12 sierpnia 2014 roku Gra¿ (...)¿y
3a do S. O. w G. wniosek o ca
3kowite ubezw
3asnowolnienie W. U. z powodu choroby otêpiennej typu A.. We wniosku poda
3a, i¿ ojciec ma zdiagnozowan
1 chorobê od 2011 roku, a od listopada 2012 roku korzysta z us
3ug dziennego (...)u.
Zgodnie z twierdzeniem wniosku stale pogarszaj
1cy siê stan zdrowia ojca spowodowa
3, ¿e nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonowaæ w œrodowisku, wymaga ca
3odobowej opieki osób drugich we wszystkich czynnoœciach ¿yciowych. Ojciec nie jest œwiadomy podejmowanych decyzji co do swojej osoby.
W piœmie z dnia 25 listopada 2014 roku wnioskodawczyni poinformowa
3a, i¿ uczestnik nie przebywa obecne w (...), uczêszcza do œwietlicy adaptacyjnej, ale przebywa przy ulicy (...) kl. A m. 16.
(dowód: wniosek z dnia 11.08.2014r. – k. 104, pismo z dnia 25.11.2014r. – k. 107)
Wraz z wnioskiem Gra¿ (...) o zwolnienie od op
3aty s
1dowej na poczet bieg
3ych w sprawie wniosku o ubezw
3asnowolnienie, wskazuj
1c, ¿e op
3atê bêdzie uiszczaæ ze swojego wynagrodzenia emerytalnego, które po potr
1ceniach wynosi 780 z
3. Z za
31czonego zaœwiadczenia wynika
3o, ¿e wysokoœæ œwiadczenia emerytalnego wynosi netto 781,76 z
3.
(dowód: pismo – k. 105, zaœwiadczenie ZUS z dnia 08.08.2014r. – k. 106)
W opinii psychiatryczno-psychologicznej z dnia 29 grudnia 2014 roku sporz
1dzonej w toku prowadzonego postêpowania o ubezw
3asnowolnienie w wywiadzie od wnioskodawczyni zapisano, i¿ uczestnik nigdzie sam nie wychodzi, nie rozpoznaje swojego mieszkania zapomina, ¿e jad
3.
Stwierdzono, i¿ kontakt werbalny z uczestnikiem jest zniesiony – uczestnik wie jak mam na imiê, w którym roku siê urodzi
3 i ile ma dzieci, nie wie natomiast jaka jest pora dnia, ile otrzymuje emerytury, gdzie pracuj
1 jego dzieci, twierdzi, ¿e jest ¿onaty, o córce mówi, ¿e jest jego synem.
W. U. na posiedzeniu dnia 11 grudnia 2014 roku w sprawie o ubezw
3asnowolnienie nie rozumia
3, dlaczego mia
3by byæ wdowcem. (...), ¿e mieszka z ¿on
1, która nie umar
3a. Nie udzieli
3 informacji dotycz
1cych kosztu zakupu chleba – nie interesowa
3 siê tym.
Badany nie rozumia
3 celu przeprowadzenia wywiadu.
W konkluzji stwierdzono, i¿ zdolnoœæ uczestnika postêpowania w zakresie funkcjonowania intelektualno-poznawczego jest ca
3kowicie zniesiona. Jest on ca
3kowicie niezdolny do radzenia sobie z funkcjonowaniem w ¿yciu codziennym i spo
3ecznym, (uczestnik ¿adnych spraw nie za
3atwia, nigdzie sam nie wychodzi), do podejmowania jakichkolwiek racjonalnych – dobrych z punktu widzenia interesów uczestnika decyzji bytowych, ¿yciowych, finansowych i zdrowotnych.
(dowód: opinia – k. 109-112 wraz z protoko
3em z dnia 11.12.2014r. – k. 108-108v.)
Dnia 4 marca 2015 roku powódka w sprawie o ubezw
3asnowolnienie ponownie wnios
3a o zwolnienie z kosztów sadowych (zaliczki na bieg
3ych), podaj
1c, ¿e po potr
1ceniach komorniczych otrzymuje netto kwotê 780 z
3, z czego op
3aca inne zobowi
1zania finansowe, w tym równie¿ op
3atê s
1dow
1 do sprawy VII Ns 1375/10. W rezultacie nie pozostaje jej nic z emerytury. (...), ¿e op
3aca zobowi
1zania w Banku (...) – 250 z
3, (...)-u – 350 z
3 oraz KRUK-u – 200 z
3. (...).in. ¿e W. U. sp
3aca 1.200 z
3 po¿yczki. Do wniosku do
31czono m.in. zestawienie operacji na rachunku (...) U. w powodowym banku. Z zestawienia wynika
3o, ¿e limit kredytu w rachunku bie¿
1cym jej ojca wynosi
3 wówczas 6000,00 z
3.
(dowód: wniosek z dnia 04.03.2015r. – k. 113, zestawienie operacji – k. 115-115v.)
Dnia 16 marca 2015 roku pomiêdzy P. O.œci Bankiem (...) S.A. z siedzib
1 w W. a W. U. zosta
3a zawarta umowa po¿yczki, na podstawie której bank udzieli
3 pozwanemu po¿yczki w kwocie 60.752,80 z
3 obejmuj
1cej ca
3kowity koszt po¿yczki w kwocie 55.898,65 z
3 i pozosta
31 czêœæ tytu
3em kosztów – to jest 4.854,15 z
3.
(...) po¿yczki mia
3a nast
1piæ jednorazowo na dwa wskazane rachunki bankowe w kwotach odpowiednio 45.898,65 z
3 i 10.000,00 z
3. (...) po¿yczki mia
3a nast
1piæ w 48 równych ratach – do dnia 10 kwietnia 2019 roku. Umowa (...) podpisana przez W. U..
(...) po¿yczki mia
3a nastêpowaæ przez dokonywanie potr
1ceñ wymagalnych œrodków z rachunku po¿yczkobiorcy w powodowym banku – posiadanym w tym¿e banku od 10 kwietnia 2007 roku.
Kwota 45.898,65 z
3otych zosta
3a przekazana na cel wczeœniejszej sp
3aty kredytu zaci
1gniêtego przez po¿yczkobiorcê w powodowym banku (data uruchomienia kredytu 4 marca 2014 roku).
(...) kwota zosta
3a wp
3acona na rachunek bankowy pozwanego posiadany przez niego od 10 kwietnia 2007 roku.
Dnia 16 marca 2015 roku kwota 45.898,65 z
3 zosta
3a uiszczona na rachunek do obs
3ugi kredytu celem jej wczeœniejszej sp
3aty.
(dowód: umowa po¿yczki – k. 7-9v., potwierdzenie wczeœniejszej ca
3kowitej sp
3aty kredytu – k. 19)
W z
3o¿onym wniosku kredytowym (w dniu podpisania umowy) wskazano, ¿e:
a) kredytobiorca posiada rachunek bankowy w powodowym banku od 2007 roku,
b) posiada zobowi
1zanie kredytowe w powodowym banku na kwotê 45.898,65 z
3,
c) uzyskuje œwiadczenie rentowe w kwocie 5.200,05 z
3 miesiêcznie,
d) kredytobiorca jest wdowcem, posiada œrednie wykszta
3cenie, wydaje na miesiêczne utrzymanie kwotê 500,00 z
3, mieszka w G. przy ul. (...),
e) legitymuje siê dowodem osobistym nr (...).
(dowód: oœwiadczenie o poddaniu siê egzekucji – k. 12-13, decyzja (...) wniosku – k. 15-16, wniosek o po¿yczkê – k. 18-18v.)
Dnia 17 marca 2015 roku na rachunek oszczêdnoœciowo-rozliczeniowy W. U. wp
3ynê
3a kwota 10.000,00 z
3otych. (...) ona zmniejszenie salda ujemnego na rachunku i spowodowanie powstania salda dodatniego w kwocie 4.033,41 z
3otych.
Dnia 18 marca 2015 roku Gra¿ (...) kwoty 4.000,00 z
3 – dwoma dyspozycjami.
(dowód: zestawienie operacji – k. 85-87, potwierdzenie wyp
3aty – k. 96-97)
W dacie zawierania umowy (...) U. by
3 chory psychicznie. Rozpoznano u niego otêpienie znacznego stopnia w przebiegu choroby Alzheimera, które objawia
3o siê dezorientacj
1, brakiem kontaktu werbalnego, a w badaniu TK g
3owy w 2013 roku opisywano u niego zaniki korowo-podkorowe oraz poszerzenie uk
3adu komorowego, które te¿ œwiadcz
1 o tocz
1cym siê u niego procesie otêpiennym.
Z powodu rozpoznanych zaburzeñ funkcji poznawczych W. U. w dniu zawarcia umowy nie by
3 w stanie w sposób œwiadomy i swobodny powzi
1æ decyzji i wyraziæ woli zawarcia umowy po¿yczki z powodu wystêpuj
1cego u niego globalnego obni¿enia funkcji poznawczych w przebiegu otêpienia typu alzheimerowskiego.
(dowód: pisemna opinia (...) lekarza psychiatry – k. 221-224)
Dnia 6 maja 2015 roku postanowieniem S. O. w G. U. zosta
3 ubezw
3asnowolniony ca
3kowicie.
(dowód: postanowienie z dnia 06.05.2015r. w sprawie I Ns 317/14 – k. 58)
Postanowieniem z dnia 4 wrzeœnia 2015 roku Gra¿ (...) ustanowiona opiekunem prawnym W. U..
(dowód: postanowienie z dnia 04.09.2015r. w sprawie III RNs 369/15 – k. 59)
W. U. zmar
3 dnia 28 stycznia 2016 roku.
(dowód: odpis skrócony aktu zgonu – k. 22)
Do stycznia 2016 roku kredyt by
3 sp
3acany na bie¿
1co.
(dowód: historia sp
3aty – k. 23-23v.)
Dnia 8 kwietnia 2016 roku zosta
3a z
3o¿ona w banku nieopatrzona podpisem informacja o zgonie W. U.. Do informacji do
31czono akt zgonu oraz postanowienie o ubezw
3asnowolnieniu.
(dowód: informacja – k. 22v.)
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 roku stwierdzono, i¿ spadek po W. U. zmar
3ym dnia 28 stycznia 2016 roku naby
3a pozwana Gra¿yna J. (...).
(dowód: postanowienie z dnia 01.08.2016r. w sprawie VII Ns 1426/16 – k. 21)
(...) do sp
3aty kapita
3 wyniós
3 51.139,60 z
3. Natomiast odsetki zapad
3e niesp
3acone pomniejszone o korekty z dni 20 sierpnia 2019 roku, 30 paŸdziernika 2019 roku oraz 14 maja 2020 roku wynios
3y 3.010,91 z
3.
(dowód: zestawienie – k. 23-23v.)
Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 roku pozwana odmówi
3a zap
3aty kwoty
31cznej 65.842,65 z
3, której domaga
3a siê powódka.
(dowód: pismo z dnia 01.04.2019r. – k. 63)
(...)¿y
3, co nastêpuje:
P.¿szy stan faktyczny (...) na podstawie dowodów z dokumentów przed
3o¿onych przez strony, znajduj
1cych siê w aktach postepowania o ubezw
3asnowolnienie, dowodu z zeznañ stron, z ograniczeniem do pozwanej oraz opinii (...) s
1dowego lekarza psychiatry.
(...) zgromadzony w sprawie materia
3 dowodowy (...), ¿e dowody z dokumentów przed
3o¿onych przez strony s
1 wiarygodne, albowiem ¿adna ze stron nie kwestionowa
3a autentycznoœci tych dokumentów, w tym zgodnoœci przedstawionych kopii dokumentów z orygina
3ami, prawdziwoœci twierdzeñ w nich zawartych, ani te¿ ¿adna ze stron nie zaprzeczy
3a, ¿e osoby podpisane pod tymi dokumentami nie z
3o¿y
3y oœwiadczeñ w nich zawartych. Z.¿ywszy, ¿e do
31czone odpisy dokumentów pochodzi
3y z akt postêpowania S. O. w G. o ubezw
3asnowolnienie w sposób oczywisty nie mo¿na by
3o czyniæ zarzutu co do ich prawdziwoœci.
W ocenie (...) brak by
3o podstaw do kwestionowania dowodu z opinii (...) lekarza psychiatry na okolicznoœæ ustalenia stanu zdrowia W. U. w dacie zawarcia po¿yczki, a tak¿e tego, czy by
3 stanie w sposób œwiadomy i swobodny powzi
1æ decyzjê i wyraziæ wolê zawarcia umowy. Opinia (...) sporz
1dzona w sposób rzetelny, profesjonalny i z zachowaniem nale¿ytych standardów, co czyni j
1 w pe
3ni przydatn
1 do rozstrzygniêcia sprawy. Nadto, wnioski do jakich doszed
3 bieg
3y s
1 stanowcze i zosta
3y logicznie uzasadnione, nie budz
1 one tak¿e ¿adnych w
1tpliwoœci (...) w œwietle zasad doœwiadczenia ¿yciowego czy wiedzy powszechnej. Dodatkowo opinia (...) z ustaleniami bieg
3ych poczynionymi w sprawie o ubezw
3asnowolnienie. Dlatego opiniê bieg
3ego uznano za w pe
3ni wiarygodn
1 i przydatn
1 dla rozstrzygniêcia sprawy, tym bardziej, ¿e ¿adna ze stron nie zg
3asza
3a do niej zastrze¿eñ.
W ocenie (...), brak by
3o podstaw do kwestionowania zeznañ powódki w zakresie, w którym opisywa
3a stan zdrowia ojca – W. U.. (...) one bowiem z dokumentacj
1 zgromadzon
1 w sprawie, w szczególnoœci opiniami (...), w tym w sprawie o ubezw
3asnowolnienie. W tym zakresie by
3y szczere, logiczne, spontaniczne i zbie¿ne, co w przekonaniu (...) œwiadczy o ich zgodnoœci z prawd
1. Ich wiarygodnoœæ dodatkowo wzmacnia fakt, ¿e w tym zakresie powódka nie mia
3a interesu w sk
3adaniu nieprawdziwych zeznañ.
Odmiennie natomiast oceniono udzia
3 pozwanej w zawarciu spornej umowy, równie¿ w kontekœcie sugerowanego udzia
3u osób trzecich, które rzekomo mia
3y odwiedzaæ jej ojca. W ocenie (...) zeznania pozwanej co do odwiedzin bli¿ej nieustalonych osób trzecich u jej ojca s
1 niewiarygodne, maj
1c na wzglêdzie to, i¿ ojciec pozwanej w okresie przez ni
1 opisanym nie poznawa
3 najbli¿szych cz
3onków rodziny, w tym samej pozwanej. Trudno zatem przyj
1æ, aby jednoczeœnie przyjmowa
3 odwiedziny bli¿ej nieustalonych osób, trudno te¿ przyj
1æ, aby pozwana sprawuj
1ca sta
3a opiekê nad jej ojcem takie bli¿ej nieustalone i nieznane sobie osoby do ojca dopuszcza
3a.
(...) do szczegó
3owych rozwa¿ (...) na uwadze, ¿e w pierwszej kolejnoœci powódka wywodzi
3a swoje roszczenie z art. 720 § 1 k.c. zgodnie z którym przez umowê po¿yczki daj
1cy po¿yczkê zobowi
1zuje siê przenieœæ na w
3asnoϾ bior
1cego okreœlon
1 iloœæ pieniêdzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a bior
1cy zobowi
1zuje siê zwróciæ tê sam
1 iloœæ pieniêdzy albo tê sam
1 iloœæ rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakoœci. W dalszej kolejnoœci powódka formu
3owa
3a roszczenie w oparciu o przepisy o œwiadczeniu nienale¿nym.
Wobec ca
3okszta
3tu okolicznoœci faktycznych na rozprawie dnia 17 wrzeœnia 2021 roku uprzedzono strony o mo¿liwoœci zmiany kwalifikacji prawnej z mo¿liwoœci
1 zastosowania przepisów o czynach niedozwolonych.
(...), ¿e podstaw
1 roszczenia jest art. 422 k.c., zgodnie którym za szkodê odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto j
1 bezpoœrednio wyrz
1dzi
3, lecz tak¿e ten, kto inn
1 osobê do wyrz
1dzenia szkody nak
3oni
3 albo by
3 jej pomocny, jak równie¿ ten, kto œwiadomie skorzysta
3 z wyrz
1dzonej drugiemu szkody, a tak¿e art. 415 k.c. wedle którego kto z winy swej wyrz
1dzi
3 drugiemu szkodê, obowi
1zany jest do jej naprawienia.
(...) do szczegó
3owych rozwa¿ (...), ¿e w sposób oczywisty zawarta umowa po¿yczki by
3a niewa¿na. Wedle dyspozycji art. 82 k.c. niewa¿ne jest oœwiadczenie woli z
3o¿one przez osobê, która z jakichkolwiek powodów znajdowa
3a siê w stanie wy
31czaj
1cym œwiadome albo swobodne powziêcie decyzji i wyra¿enie woli. Dotyczy to w szczególnoœci choroby psychicznej, niedorozwoju umys
3owego albo innego, chocia¿by nawet przemijaj
1cego, zaburzenia czynnoœci psychicznych.
Z niekwestionowanej opinii (...) lekarza psychiatry wynika
3o wprost, ¿e w dacie zawarcia umowy po¿yczki W. U. nie by
3 w stanie w sposób œwiadomy i swobodny powzi
1æ decyzji i wyraziæ woli zawarcia umowy po¿yczki z powodu wystêpuj
1cego u niego globalnego obni¿enia funkcji poznawczych w przebiegu otêpienia typu alzheimerowskiego.
Przeprowadzona opinia (...) koreluje z opisem stanu ojca pozwanej z czasu zawarcia umowy po¿yczki, jak równie¿ z ustaleniami bieg
3ych w równoleg
3e prowadzonym postepowaniu o ubezw
3asnowolnienie.
Z powy¿szych ustaleñ wynika, to, i¿ W. U. w chwili zawierania umowy po¿yczki wiedzia
3 jak ma na imiê, w którym roku siê urodzi
3 i ile ma dzieci. Poza jego zakresem jego œwiadomoœci znajdowa
3y siê natomiast nie tylko takie kwestie jak wysokoœæ otrzymywanych dochodów, jego zobowi
1zania, numery (...) karty bankomatowej, ale równie¿ takie jak aktualna pora roku, stan cywilny, wiek, miejsce, pracy dzieci. W. U. nie posiada
3 wiedzy o otaczaj
1cym go œwiecie, twierdzi
3, ¿e jego zmar
3a ¿ona ¿yje, pozwan
1 raz nazywa
3 swoim synem, a innym razem imieniem swojej ma
3¿onki, nie rozumia
3 przeznaczenia poszczególnych pomieszczeñ w zajmowanym przez siebie od lat mieszkaniu i myli
3 je do tego stopnia, i¿ pozwana umieszcza
3a na nich rysunki w sugestywny sposób wskazuj
1c na ich przeznaczenie.
P.¿sze œwiadczy nie tylko o tym, i¿ W. U. nie rozumia
3 znaczenia podejmowanych przez siebie czynnoœci, ale równie¿ to, i¿ nie móg
3 samodzielnie takiej czynnoœci podj
1æ, ani te¿ zawarciem takiej umowy nie by
3 zainteresowany. Skoro bowiem nie zna
3 wartoœci podstawowych rzeczy, poza jego zakresem œwiadomoœci znajdowa
3a siê kwestia dochodu i ci
1¿
1cych na nim zobowi
1zañ to tym bardziej poza zakresem jego wiedzy i woli znajdowa
3a siê tak dalece skomplikowana czynnoœæ jak zawarcie umowy po¿yczki, której podstawowym celem by
3o sp
3ata istniej
1cego i sp
3acanego zobowi
1zania ze œrodków z nowej umowy.
Rodzaj i cel zawartej umowy (...) równie¿ mo¿liwoœæ udzia
3u osoby trzeciej w jej zawarciu. Po pierwsze trudno przyj
1æ to, aby mo¿liwe by
3o w tym czasie opuszczenie lokalu przez W. U. w towarzystwie bli¿ej nieokreœlonej osoby trzeciej, albo te¿ jej odwiedziny. Z zeznañ pozwanej wynika, i¿ W. U. w tym okresie pozostawa
3 pod sta
31 opiek
1 pozwanej, która mieszka
3a razem z nim w lokalu i nie pracowa
3a zawodowo. Ponadto nale¿y zauwa¿yæ to, i¿ we wniosku o po¿yczkê zalaz
3y siê informacjê szczegó
3owe, których nie mog
3a znaæ przygodna osoba, a których nie zna
3 W. U.. Wreszcie zawarta umowa w ¿aden sposób nie krzywdzi
3a W. U., albowiem polega
3a na sp
3acie jego zobowi
1zañ – z wczeœniej zawartej umowy i z tytu
3u ujemnego salda na rachunku bie¿
1cym, jak równie¿ na zasileniu w pozosta
3ym zakresie œrodków (w kwocie 4.000,00 z
3otych jego rachunku bie¿
1cego). Trudno natomiast wyobra¿aæ sobie to, aby bli¿ej nieustalona osoba trzecia zadawa
3a sobie trud nak
3onienia osoby umys
3owo niezdolnej do dokonania czynnoœci prawnej do zawarcia umowy, która przynios
3aby korzyϾ tylko i wy
31cznie tej osobie i pozwanej.
Tym samym nale¿a
3o uznaæ, i¿ jedyn
1 osob
1, która mog
3a pos
3u¿yæ siê W. U. dla zawarcia umowy i jedyn
1 osob
1, która mia
3a w tym korzyϾ by
3a pozwana.
Pozwana by
3a osob
1, która mia
3a pe
3n
1 wiedzê co do stanu zdrowia W. U. co wynika nie tylko z faktu sprawowanej nad nim opieki, ale równie¿ ze z
3o¿onego uprzednio wniosku o ubezw
3asnowolnienie. Z ostatniego wynika równie¿ i to, ¿e pozwana wiedzia
3a jaki jest status prawny ojca, w tym mia
3a wiedzê co do tego, i¿ formalnie mo¿e byæ on jeszcze stron
1 czynnoœci prawnej.
Pozwana nie tylko mia
3a wiedzê co do stanu psychicznego, ale równie¿ fizycznego jej ojca, w tym w szczególnoœci zdawa
3a sobie sprawê z tego, i¿ zaawansowane stadium choroby wi
1¿e siê z mo¿liwoœci
1 rych
3ej œmierci. Sama bowiem zezna
3a, i¿ w roku 2015 ojciec by
3 ju¿ ze wzglêdu na stan zdrowia przewa¿nie le¿
1cy.
Pozwana faktycznie by
3a jedyn
1 osob
1, która tak
1 umowê wraz z ojcem zawrzeæ mog
3a, albowiem to ona faktycznie – jako jedyna sprawowa
3a nad ojcem opiekê.
Pozwana dysponowa
3a ponadto pe
3n
1 wiedz
1 o aktualnej sytuacji maj
1tkowej ojca, to jest o jego dochodach i aktualnych zobowi
1zaniach. (...) bowiem pe
3nomocnikiem ojca w banku, jak równie¿ dysponowa
3a jego kart
1 bankomatow
1 i zna
3a do niej (...).
(...) to we wniosku o zwolnienie od kosztów s
1dowych z
3o¿onym na potrzeby sprawy o ubezw
3asnowolnienie, w którym wskaza
3a wprost na istniej
1ce zobowi
1zanie po¿yczkowe ojca, a do tego do
31czy
3a zestawienie operacji na rachunku bankowym jej ojca.
Ponadto analiza z
3o¿onych w sprawie zestawieñ rachunku wskazuje, ¿e pozwana wyp
3acaj
1c œrodki z rachunku jej ojca, ewentualnie dokonuj
1c p
3atnoœci œrodkami pochodz
1cymi z tego konta niemal w ca
3oœci wykorzystywa
3a dostêpny limit kredytowy. (...) doskonale zorientowana w zobowi
1zaniach jej ojca oraz przep
3ywach na jego rachunku bankowym. Zazwyczaj po wp
3ywie jakichkolwiek œrodków dokonywa
3a ich wyp
3aty, ewentualnie niemal maksymalnie wykorzystywa
3a limit w rachunku bie¿
1cym. Innymi s
3owy pozwana traktowa
3a rachunek swojego ojca jak w
3asny ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Wreszcie pozwana by
3a równie¿ œwiadoma ostatniej woli swojego ojca – wyra¿onej w testamencie sporz
1dzonym przy jej udziale i przechowywanym przez ni
1 w dokumentach.
Tym samym zawierana umowa po¿yczki prowadzi
3a do sp
3aty istniej
1cej i wa¿nej wierzytelnoœci po¿yczk
1, która ze wzglêdu na stan zdrowia po¿yczkobiorcy wynika z umowy niewa¿nej. (...) ona do sp
3aty jednego z d
3ugów ojca pozwanej w sytuacji gdy jego stan zdrowia by
3 na tyle powa¿ny, i¿ uzasadnia
3 przyjêcie rych
3ej jego œmierci. Zawarcie umowy (...) ponadto w okresie trwaj
1cego postêpowania o ubezw
3asnowolnienie, ale przed wydaniem postanowienia w tym przedmiocie.
Pozwana wiedzia
3a o zawartej umowie, a o powy¿szym œwiadczy równie¿ i to, ¿e nastêpnego dnia po jej zawarciu pozwana osobiœcie dokona
3a wyp
3aty kwoty 4.000,00 z
3otych z konta bankowego, to jest dok
3adnie tych œrodków, które je zasili
3y po pokryciu znajduj
1cego siê na rachunku bie¿
1cym salda (6.000,00 z
3otych). Tylko osoba znaj
1ca jednoczeœnie treœæ umowy i stan bie¿
1cy rachunku (to jest wysokoϾ salda) mog
3a mieæ wiedzê co do kwoty, która w tym konkretnym dniu sta
3a siê dostêpna.
W ocenie (...)œci niniejszej sprawy wskazuj
1 na to, i¿ to pozwana maj
1c œwiadomoœæ co do stanu zdrowia W. U. pos
3u¿y
3a siê nim celem zawarcia niewa¿nej umowy po¿yczki. Trudno bowiem przyj
1æ, aby doros
3a osoba nie mia
3a œwiadomoœci tego, i¿ umowa zawarta przez jej ojca znajduj
1cego siê w stanie przez ni
1 drobiazgowo opisanym nie bêdzie umow
1 niewa¿n
1.
J.œnie maj
1c na wzglêdzie stan zdrowia ojca pozwanej nale¿a
3o przyj
1æ, i¿ pozwana mia
3a œwiadomoœæ tego, i¿ d
3ug wynikaj
1cy z niewa¿nej umowy po¿yczki mo¿e zostaæ nie sp
3acony i z tym siê godzi
3a. N.¿y bowiem zauwa¿yæ to, i¿ d
3ug z tytu
3u umowy po¿yczki by
3 sp
3acany z bie¿
1cych dochodów ojca pozwanej i przesta
3 byæ sp
3acany z chwil
1 jego œmierci. J.œnie zarzut niewa¿noœci umowy (...) siê formaln
1 przyczyn
1 braku sp
3aty przez jego spadkobiercê – czyli pozwan
1.
(...)¿sze na (...), i¿ podstaw
1 zas
1dzenia od pozwanej dochodzonej w procesie nale¿noœci stanowi
1 przepisy o czynie niedozwolonym .
Na marginesie wskazaæ nale¿a
3o, ¿e przepis art. 422 k.c. nie wy
31cza odpowiedzialnoœci z tytu
3u bezpodstawnego wzbogacenia. Nie pozwala na to treœæ art. 414 k.c., w myœl którego przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu nie uchybiaj
1 przepisom o obowi
1zku naprawienia szkody (tak s
3usznie J.M. Kondek, w: Osajda, Komentarz KC, t. II, 2013, s. 488; Z. Banaszczyk, w: Pietrzykowski, Komentarz KC, t. I, 2013, s. 1425; w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626. Wyd. 3, Warszawa 2022).
Gdyby rozpatrywaæ zg
3oszone powództwo wy
31cznie w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. i nastêpnego) za chybiony nale¿a
3o uznaæ zarzut zu¿ycia uzyskanej przez pozwan
1 korzyœci w oparciu o treœæ art. 409 k.c., zgodnie z którym obowi
1zek wydania korzyœci lub zwrotu jej wartoœci wygasa, je¿eli ten, kto korzyœæ uzyska
3, zu¿y
3 j
1 lub utraci
3 w taki sposób, ¿e nie jest ju¿ wzbogacony, chyba ¿e wyzbywaj
1c siê korzyœci lub zu¿ywaj
1c j
1 powinien by
3 liczyæ siê z obowi
1zkiem zwrotu. Z. nale¿y siê natomiast z pogl
1dem, ¿e z definicji nie ustanie nigdy stan wzbogacenia, którego specyficznym przedmiotem by
3o zmniejszenie pasywów (w szczególnoœci zwolnienie z d
3ugu; zob. np. wyr. SN z 21.12.2006 r., II CSK 366/06, Legalis; wyr. SN z 12.3.2009 r., V CSK 371/08, Legalis; wyr. SN z 25.9.2014 r., II CSK 779/13, Legalis; wczeœniej zob. wyr. SN z 24.3.1964 r., I CR 211/63, OSNC 1965, Nr 4, poz. 65, w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626. Wyd. 3, Warszawa 2022).
Uzyskana przez pozwan
1 korzyϾ mia
3a na celu zmniejszenie jej pasywów – d
3ugów spadkowych.
(...) na uwadze ca
3okszta
3t poczynionych rozwa¿ (...) w punkcie I. wyroku na podstawie art. 422 k.c. oraz art. 415 k.c. zas
1dzi
3 od pozwanej na rzecz powódki kwotê 54.150,51 z
3 stanowi
1c
1 zaleg
3y kapita
3 oraz odsetki umowne, a tak¿e na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. ustawowe odsetki za opóŸnienie, ale nie wy¿sze od ka¿dorazowej wysokoœci czterokrotnoœci stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zap
3aty. (...) na uwadze, ¿e powódce wobec niewa¿noœci czynnoœci prawnej w postaci umowy po¿yczki nale¿a
3y siê wy
31cznie odsetki ustawowe za opóŸnienie, przy czym stosownie do ¿
1dania pozwu (art. 321 k.p.c.) nale¿a
3o je ograniczyæ do ¿
1dania pozwu (nie mog
1 przekroczyæ 4-krotnoœci stopy lombardowej NBP). Z.¿yæ nale¿a
3o, ¿e pozwana by
3a ju¿ wzywana do zap
3aty nie póŸniej ni¿ dnia 1 kwietnia 2019 roku, tj. w dacie odmowy spe
3nienia roszczenia na rzecz banku.
W pozosta
3ym zakresie na podstawie ww. przepisów powództwo oddalono. (...) nie uwzglêdni
3 odsetek karnych za opóŸnienie liczonych do dnia 19 maja 2020 roku wobec faktu, ¿e umowa (...) siê niewa¿na.
O kosztach procesu (...) w punkcie III. wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. na zasadzie stosunkowego rozdzielenia kosztów.
Powódka wygra
3a proces w 82,5 %, pozwana w 17,5 %. Koszty poniesione przez powoda to op
3ata s
1dowa od pozwu (2.557,00 z
3), koszt poœwiadczeñ notarialnych (3,69 z
3) oraz op
3ata skarbowa od dokumentu pe
3nomocnictwa (17,00 z
3). Wynik sumy tych kosztów (2.577,69 z
3) w stosunku do proporcji, w jakiej wygra
3a powódka to 2.113,70 z
3.
Koszty poniesione przez pozwan
1 to op
3ata za czynnoœci kwalifikowanego pe
3nomocnika w stawce minimalnej (5.400,00 z
3) oraz zaliczka na poczet wynagrodzenia bieg
3ego (100,00 z
3). Wynik sumy tych kosztów (5.500,00 z
3) w proporcji do stosunku, w jakim wygra
3a pozwana to 962,50 z
3.
Ró¿nica na korzyœæ powódki zosta
3a zas
1dzona w punkcie III. wyroku.
Ponadto w punktach IV. i V. sentencji wyroku na mocy art. 100 k.p.c. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 8 ust. 1 i art. 83 i 113 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach s
1dowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 z póŸn. zm.) rozstrzygniêto o nieop
3aconych kosztach s
1dowych (niepokryta zaliczk
1 czêœæ wynagrodzenia bieg
3ego w kwocie 256,29 z
3), nakazuj
1c œci
1gn
1æ od powódki kwotê 45,00 z
3, a zatem proporcjonaln
1 do przegranej w procesie. Natomiast w pozosta
3ym zakresie odst
1piono od obci
1¿ania pozwanej kosztami s
1dowymi, maj
1c na uwadze niewielk
1 do œci
1gniêcia kwotê, co wobec trudnoœci w jej wyegzekwowaniu mo¿e byæ nieekonomiczne z punktu widzenia wydatków Skarbu P..
(...):
1. odnotowaæ w rep. C;
2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem przes
3aæ pe
3nomocnikowi pozwanej – przez PI,
3. przed
3o¿yæ z wp
3ywem lub po up
3ywie 21 dni.