Art. 409. k.c. Wygaśnięcie obowiązku

Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Komentarz do Art. 409. kc

Kto uzyskał korzyść bez podstawy prawnej, nie zawsze musi ją oddać. Obowiązek zwrotu gaśnie, jeżeli wzbogacenie realnie zniknęło z majątku, ale tylko wtedy, gdy odpadło ono w dobrej wierze.

Najważniejsze punkty

Przesłanka wygaśnięcia jest jedna: korzyść została zużyta albo utracona w taki sposób, że wzbogacenia już nie ma.
Liczy się stan majątku, a nie sam fakt wydania pieniędzy. Jeżeli w zamian pozostał inny składnik majątkowy albo zaoszczędzony został własny wydatek, wzbogacenie trwa nadal.
Wyjątek przywraca obowiązek zwrotu: dotyczy tego, kto wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem jej oddania.
Miarą jest powinność, a nie faktyczna wiedza. Wystarczy, że przy zwykłej staranności można było przewidzieć konieczność zwrotu.
Na wygaśnięcie obowiązku powołuje się wzbogacony i to on musi wykazać, że korzyść odpadła.

W praktyce

Spór rzadko dotyczy tego, czy pieniądze wydano, a niemal zawsze tego, na co. Zużycie na bieżące utrzymanie, które i tak by nastąpiło, oznacza zaoszczędzenie własnych środków, czyli dalsze wzbogacenie. Znaczenie ma też moment: od chwili, w której wzbogacony miał podstawy liczyć się ze zwrotem, dalsze wydatkowanie korzyści już go nie chroni.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

bezpodstawne wzbogacenie

zwrot korzyści majątkowej

Art. 408. kc Art. 410. kc