Sygn. akt I C 169/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 września 2026 r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2026 roku
sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w H.
przeciwko B. A., C. A.
o zapłatę
o r z e k a:
I.
Oddala powództwo główne oraz powództwa alternatywne w całości.
II.
Zasądza od powoda (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w H. solidarnie na rzecz pozwanych B. A., C. A. kwotę 934 zł (dziewięćset trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.
sędzia Anna Gajewska
Sygn. akt I C 169/26
UZASADNIENIE
(...) S.A. (poprzednio (...) Bank (...)) wystąpił z powództwem przeciwko B. A. oraz C. A. o zapłatę kwoty 2 154,04 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych od nominalnej kwoty kapitału kredytu udzielonego pozwanym na podstawie umowy kredytu (...) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództw do dnia zapłaty.
Wystąpił również z roszczeniem ewentualnym o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 2 154,04 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych od nominalnej kwoty kapitału kredytu udzielonego pozwanym na podstawie umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że spełnienie zasądzonego świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego z pozwanych do wysokości spełnionego świadczenia.
Ewentualnie wniósł o zasądzenie na rzecz powoda kwoty 2 154,04 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych od nominalnej kwoty kapitału kredytu udzielonego pozwanym na podstawie umowy kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, od każdego z powodów w równych częściach.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pozwani oraz poprzednik prawny powoda zawarli umowę kredytu. W związku z zawartą umową kredytu bank wypłacił kredytobiorcom łącznie kwotę 30 000 zł.
Pozwani wystąpili przeciwko powodowi z powództwem o ustalenie i zapłatę opierając swoje twierdzenia na abuzywności postanowień umowy kredytu dotyczących zasad rozliczania i spłaty kredytu.
Sąd stwierdził nieważność umowy kredytu i zasądził na rzecz kredytobiorcy kwotę 40 594,29 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Pismem z dnia 25 lutego 2025 roku Bank wezwał kredytobiorcę do zwrotu nominalnej kwoty kapitału kredytu. Pozwani, pomimo wezwania do dobrowolnego spełnienia świadczenia, nie rozliczyli się z bankiem w zakresie przysługujących mu odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie nominalnej kwoty kapitału kredytu wypłaconego pozwanemu. Termin wymagalności roszczenia banku o zwrot nominalnej kwoty kapitału kredytu wskazany w wezwaniu to dzień 19 marca 2025 roku.
Pozwani w dniu 21 listopada 2025 roku dokonali na rzecz powoda zapłaty kwoty stanowiącej nominalną kwotę kapitału kredytu. Pozwani nie zapłacili jednak należnych powodowi odsetek ustawowych za opóźnienie w zwrocie kapitału kredytu.
Powód dochodzi odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie nominalnej kwoty kredytu (30 000 zł) liczonych od 19 marca 2025 roku do 21 listopada 2026 roku.
W odpowiedzi na pozew pozwani C. A. i B. A. wnieśli o oddalenie powództwa w całości.
W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwani wskazali, że nie pozostawali w zwłoce w zapłacie kwoty kapitału kredytu, także w sytuacji nieważności umowy kredytu.
Powód dysponował kwotą wpłaconą przez pozwanych z tytułu wykonania postanowień umowy kredytu, aż do prawomocnego zakończenia postępowania o ustalenie nieważności umowy. Pozwani zwrócili bankowi kwotę kapitału kredytu od razu po otrzymaniu przelewu zasądzonej na ich rzecz kwoty wyrokiem z 6 sierpnia 2025 roku, Tym samym nie pozostawali w zwłoce, bowiem nie ponosili odpowiedzialności za okoliczność powstałą na skutek zachowania strony powodowej, która przez cały ten okres pozostawała w posiadaniu kwoty kapitału wpłaconej uprzednio przez pozwanych.
Sąd ustalił co następuje:
W dniu 12 września 2008 roku pomiędzy (...) S.A. z siedzibą w H. (poprzednik (...) S.A.), a B. A. i C. A. została zawarta umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...).
(dowód: umowa kredytu k. 12-14)
Pismem z 25 lutego 2025 roku (...) S.A. wezwał B. A. i C. A. do zapłaty kwoty 30 000 zł tytułem zwrotu wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytu nr (...) oraz kwoty 4 105,71 zł tytułem kwoty należnej bankowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconą na podstawie umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia świadczenia banku. Wezwanie zostało doręczone 21 marca 2025 roku C. A., natomiast B. A. w dniu 5 marca 2025 roku
(dowód: wezwanie do zapłaty k. 26-26v, wydruk śledzenia przesyłek k.27-28)
Pismem z 20 marca 2025 roku (...) S.A. złożył B. A. i C. A. oświadczenie o potrąceniu wierzytelności kredytobiorcy o zapłatę dochodzonej w postepowaniu przed Sądem Rejonowym w Piszu o nieistnienie stosunku prawnego z wzajemną wierzytelnością Banku kwoty 30 000 zł tytułem wypłaconego i wykorzystanego kapitału kredytu oraz kwoty 4 105,71 zł należnej bankowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu, w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia. Pismo zostało doręczone 24 marca 2025 roku.
(dowód: pismo z 20.03.2025r. k. 29, wydruk śledzenia przesyłek k. 30-31)
Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Piszu ustalił, że umowa kredytu na cele (...) o (...), zawarta w dniu 12 września 2008 roku pomiędzy B. A. i C. A. a (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w H. jest nieważna.
Jednocześnie Sąd zasądził od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w H. (poprzednika prawnego K. Bank Polska) na rzecz B. A. i C. A. do majątku wspólnego kwotę 40 594,29 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od kwoty 32 612,29 zł od dnia 6 grudnia 2024 roku oraz od kwoty 7 982 zł od dnia 7 lutego 2025 roku.
Wyrok w zakresie powyższego uprawomocnił się 25 września 2025 roku.
(dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Piszu z 6.058.2025r, sygn. akt I C 11/25 k. 195 znajdujący się w aktach Sadu Rejonowego w Piszu sygn. akt I C 11/25)
B. A. i C. A. zwrócili Bankowi kwotę 30 000 zł w dniu 21 listopada 2025 roku.
(dowód: historia rachunku k. 25)
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Bezspornym w przedmiotowej sprawie było, iż pomiędzy stronami została zawarta umowa kredytowa, która prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Piszu została uznana za nieważną. Bezsporne jest również, że powód, jeszcze przed zakończeniem postępowania o ustalenie nieważności umowy, wezwał pozwanych do zapłaty na swoją rzecz 30 000 zł tytułem zwrotu nominalnej wartości kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytu oraz kwoty 4 105,71 zł tytułem kwoty należnej Bankowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconą na podstawie umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia świadczenia Banku, w terminie do 18 marca 2025 roku.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowiła natomiast kwestia rozliczenia świadczeń związanych z nieważnością zawartej między stronami umowy kredytu, a uściślając, to czy pozwany bank uprawniony był do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od udostępnionego kredytobiorcom kapitału kredytu za okres od dnia 19 marca 2025 roku do dnia 21 listopada 2026 roku, przypadający w czasie kiedy toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności umowy i zapłatę, a następnie postępowanie zażaleniowe w zakresie orzeczonych w tym postępowaniu kosztów.
W tym miejscu należy podkreślić, iż przesądzona jest w przedmiotowym postępowaniu kwestia ważności umowy kredytu zawartej pomiędzy stronami w dniu 12 września 2008 roku. Zgodnie bowiem z przepisem
orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia polega między innymi na zakazie dokonywania ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z ustaleniami i ocenami już w sprawie osądzonej między tymi samymi stronami. Wyrok Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 6 sierpnia 2025 roku wydany w sprawie sygn. akt I C 11/25 jest prawomocny i ma powagę rzeczy osądzonej co do stwierdzenia ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu zawartej przez strony w rozumieniu
i w takim sensie wiąże strony tego postępowania oraz Sąd orzekający w sprawie niniejszej.
Niewątpliwie doniosłą konsekwencją stwierdzenia nieistnienia stosunku prawnego - nieważności - umowy kredytu jest konieczność poczytywania takiej umowy za nigdy nie zawartą. Orzeczenie Sądu w tym przedmiocie ma bowiem – wbrew stanowisku powoda - charakter deklaratoryjny, co oznacza, że Sąd nie kreuje takiegoż skutku, a jedynie potwierdza, że ze względu na doniosłe wady umowy nie funkcjonuje – i nie funkcjonowała - ona pomiędzy stronami od samego początku. Takie stwierdzenie dotyczy zwłaszcza przypadków, gdy do ukształtowania stosunku umownego doszło w sposób wyraźnie krzywdzący kredytobiorcę, przy wykorzystaniu przez drugą stronę silniejszej pozycji. Sankcja bezwzględnej nieważności umowy powoduje, że strony winny dokonać zwrotu świadczeń, które otrzymały w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. W konsekwencji powyższego stwierdzenie nieważności umowy powoduje po stronie kredytobiorcy obowiązek zwrotu kapitału uzyskanego od banku tytułem kredytu, podczas gdy po stronie banku obowiązek zwrotu na rzecz kredytobiorcy sumy świadczeń uzyskanych tytułem rat kapitałowo-odsetkowych spełnionych przez cały okres kredytowania. Podstawą prawną roszczenia w takowym przypadku jest przepis
w zw. z
, które to regulacje dotyczą świadczenia nienależnego. Stosownie do treści przywołanych przepisów, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego, a zatem takiego, w którym ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Trzeba mieć przy tym na uwadze, iż dług z bezpodstawnego wzbogacenia - co do zasady - jest długiem bezterminowym, w rezultacie czego jego zwrot powinien nastąpić niezwłocznie po wezwaniu do zwrotu bezpodstawnie wzbogaconego (
). Choć powodowy bank wezwał pozwanych do zapłaty pismem z dnia 25 lutego 2025 roku, które to wezwanie pozostało bezskuteczne, to nie sposób przyjąć jakoby był on uprawniony do naliczania od udostępnionej pozwanym – jako kredytobiorcom – kwoty kapitału kredytu odsetek ustawowych za opóźnienie za okres przypadający między dniem następnym po upływie wyznaczonego rzeczonym wezwaniem terminu zapłaty do dnia zapłaty przez pozwanych.
W realiach niniejszej sprawy brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że pozwani popadli w opóźnienie w spełnieniu świadczenia polegającego na zwrocie nominalnej kwoty kapitału kredytu już z dniem następującym po upływie terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty z dnia 25 lutego 2025 roku. Wezwanie to zostało bowiem skierowane do pozwanych w czasie, gdy pomiędzy stronami nadal toczyło się postępowanie dotyczące ustalenia nieważności umowy kredytu, a kwestia istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego nie została jeszcze prawomocnie przesądzona. Co więcej, sam powodowy Bank konsekwentnie prezentował w toku tamtego postępowania stanowisko, zgodnie z którym umowa kredytu pozostaje ważna i skuteczna.
W tej sytuacji nie sposób uznać, aby po stronie pozwanych istniał stan opóźnienia w rozumieniu
Skoro bowiem sam Bank przeczył nieważności umowy i utrzymywał, że stosunek kredytowy nadal istnieje oraz wywołuje skutki prawne, to jednoczesne domaganie się od kredytobiorców zwrotu świadczenia należnego wyłącznie na wypadek upadku tejże umowy pozostawało wewnętrznie sprzeczne. Pozwani mieli zatem uzasadnione podstawy do przyjęcia, że do czasu prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego ważności umowy kwestia wzajemnych rozliczeń stron nie została definitywnie ukształtowana. Nie można wymagać od konsumentów, aby spełniali świadczenie restytucyjne wynikające z nieważności umowy w sytuacji, gdy druga strona jednocześnie zaprzecza istnieniu przesłanek tej nieważności i podejmuje działania procesowe zmierzające do utrzymania umowy w mocy.
Nadto, należy mieć na względzie, iż pozwani zwrócili powodowi kwotę kapitału od razu po otrzymaniu przelewu zasądzonej na ich rzecz kwoty. W ocenie Sądu, strona pozwana słusznie podnosi, że nie pozostawała w zwłoce, ponieważ nie ponosi odpowiedzialności za okoliczność powstałą na skutek zachowania strony powodowej, która przez cały okres pozostawała w posiadaniu kwoty kapitału wpłaconej uprzednio przez pozwanych. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, ażeby pozwani uchylali się od dokonania rozliczenia, czy też przewlekali jego wykonanie.
Niezależnie od powyższego dochodzenie przez powodowy Bank odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty do dnia zawarcia porozumienia należało ocenić także przez pryzmat
jako nadużycie prawa podmiotowego, które nie zasługuje na otoczenie ochroną prawną. Nie mogło bowiem ujść uwadze Sądu, że to Bank był autorem wzorca umownego zawierającego niedozwolone postanowienia umowne, których zastosowanie doprowadziło do stwierdzenia nieważności całego stosunku prawnego, a także, że Bank w toczącym się uprzednio między stronami procesie o ustalenie i zapłatę kwestionował zasadność roszczeń kredytobiorców i konsekwentnie utrzymywał, iż umowa jest ważna. W tych okolicznościach domaganie się przez Bank odsetek za okres, w którym sam negował podstawę prawną rozliczeń restytucyjnych wynikających z nieważności umowy, pozostaje sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a w szczególności zasadą lojalności kontraktowej. Słuszność należy przyznać pozwanym, iż zasądzenie na rzecz powodowego Banku dochodzonych przez niego odsetek prowadziłoby w istocie do sytuacji, w której będący przecież profesjonalistą Bank odnosiłby korzyść z własnego działania polegającego na stosowaniu abuzywnych postanowień umownych oraz kolejno podtrzymywaniu stanowiska o ważności i skuteczności nieważnej umowy. Taki zaś rezultat pozostawałby w sprzeczności nie tylko z zasadami współżycia społecznego, ale także z wynikającymi z prawa unijnego zasadami skutecznej ochrony konsumenta oraz odstraszającego charakteru sankcji związanych ze stosowaniem nieuczciwych warunków umownych.
Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów, których ocena została przedstawiona przez Sąd w rozważaniach prawnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił powództwo, o czym orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. sentencji wyroku na podstawie
art. 98 § 1, 1
1 i 3 kpc
i obciążył nimi powoda jako stronę przegrywającą niniejszy proces w całości zasądzając od niego na rzecz pozwanych kwotę 934 zł, obejmującą koszty zastępstwa procesowego pozwanych w stawce minimalnej ustalone na podstawie § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłatę skarbową od pełnomocnictw w łącznej kwocie 34 zł.
sędzia Anna Gajewska