Sygn. akt I ACz 1811/14
POSTANOWIENIE
Dnia 15 października 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie, Wydział I Cywilnyw składzie:
Przewodniczący :SSA Anna Kowacz-Braun
Sędziowie :SA Regina Kurek
SO (del.) Beata Kurdziel (sprawozdawca)
Protokolant: osobiście
po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. w Krakowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa S. M. (1)
przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w W.
ostwierdzenie nieważności oświadczenia woli
na skutek zażalenia strony pozwanej od postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu zdnia 16 lipca 2014 r., sygnatura akt I C 843/14postanawia:oddalić zażalenie.
Sygn. akt I ACz 1811/14
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Nowym Sączu zabezpieczyłroszczenie powoda S. M. (1) w sprawie I C 843/14 o stwierdzenie nieważnościoświadczenia z dnia 19 września 2007 roku o ustanowieniu hipoteki zwykłej i hipotekikaucyjnej w ten sposób, iż na czas trwania postępowania do czasu prawomocności orzeczeniazawiesił postępowanie egzekucyjne w sprawie KM 1373/12 prowadzonej przez komornikaSądowego przy Sądzie Rejonowym w Limanowej S. M. (2) w części dotyczącejnieruchomości objętej kw nr (...).
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż powód w pozwie o stwierdzenienieważności oświadczenia z dnia 19 września 2007 roku o ustanowieniu hipoteki zwykłej ikaucyjnej podniósł, że przedmiotowa hipoteka zabezpieczała kredyt zaciągnięty przez synapowoda M. M. (1). W związku z nieregulowaniem rat w terminie bank wypowiedziałumowę pożyczki i wystawił bankowy tytuł egzekucyjny przeciwko kredytobiorcy, jak idłużnikowi hipotecznemu. W dacie złożenia oświadczenia o ustanowieniu hipoteki powódznajdował sie w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, gdyż odmaja 2000 roku pozostawał w stałym leczeniu psychiatrycznym z uwagi na rozpoznanyzespół psychoorganiczny i zespół depresyjno - dysforyczny na podłożu organicznym (...).W związku ze stwierdzonymi schorzeniami powód miał przyjmować leki anafranil,clonazepam, doxepin, które dodatkowo zaburzały jego zdolności poznawcze. Także w daciezawierania umowy z pozwanym powód znajdował się w stanie wyłączającym swobodnepowzięcie decyzji i wyrażenie woli, w związku z czym powołując się na art. 82 k.c. wniósł ostwierdzenie nieważności jego oświadczenia o ustanowieniu hipoteki. Powód ze względu napowyższe domagał się zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie egzekucji w sprawieKM 1373/12. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia powód uzasadniał realną obawąkontynuacji postępowania egzekucyjnego. W toku postępowania dokonano już bowiem opisu
i oszacowania przedmiotowej nieruchomości. Brak zabezpieczenia może doprowadzić dowyrządzenia powodowi szkody poprzez licytację nieruchomości. Do pozwu dołączonokserokopię zaświadczenia lekarskiego z poradni psychologiczno-psychiatrycznej w L., z którego wynika, że powód jest leczony od 08.05.2000 roku (k. 6), kartęinformacyjną leczenia w oddziale dziennym (...) Zespołu (...), zktórego wynika, iż powód był leczony od 19.02.2007 roku do 3.08.2007 roku oraz od04.02.2008 roku do 09.05.2008 roku i zażywał leki, na które wskazywał w pozwie zjednoczesnym zaleceniem ich zażywania po zakończeniu leczenia w tym oddziale (k.7-8).Przedłożono także protokół opisu i oszacowania nieruchomości będącej zabezpieczeniemhipotecznym z dnia 31.03.2014 roku dokonany w sprawie KM 1373/12 (k. 9-10).
W ocenie Sądu Okręgowego wniosek o zabezpieczenie roszczenia jest zasadnybowiem spełnione zostały przesłanki wyszczególnione w art. 730 1 § 1 k.p.c., przy czymsposób zabezpieczenia określono z uwzględnieniem art. 755 § 1 k.p.c. Powód S. M. dołączył do pozwu dokumentację medyczną potwierdzającą, iż w 2007 i 2008 rokuprzebywał w stałym leczeniu psychiatrycznym oraz zażywał leki mogące zaburzać zdolnościpoznawcze i wpływać na możliwość znajdowania się w stanie wyłączającym swobodnepowzięcie decyzji i wyrażenie woli. Powód uprawdopodobnił także, iż pozostaje w leczeniupsychiatrycznym od 2000 roku z rozpoznaniem zespołu psychorganicznego oraz zespołudepresyjno - dysforycznego na podłożu organiki (...). Wobec powyższego, istnienieroszczenia zostało uprawdopodobnione. Powód wykazał także interes prawny w udzieleniuzabezpieczenia z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne co do nieruchomości.Postępowanie to znajduje się na etapie sporządzania opisu i oszacowania, które to czynnościpoprzedzają wyznaczenie licytacji nieruchomości. Zatem dalsze prowadzenie egzekucji przez
komornika może doprowadzić do sprzedaży nieruchomości powoda, co spowoduje dla niegonieodwracalne skutki i pozbawi go możliwości realizacji orzeczenia na wypadekuwzględnienia żądania pozwu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła strona pozwana (...) (...) Bank (...) S.A., domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu zażaleniapodniesiono, iż pod pojęciem braku świadomości należy rozumieć stan charakteryzujący sięzupełnym brakiem rozeznania sytuacji i przedsiębranych przez siebie kroków, choć nie musion polegać na całkowitym zaniku świadomości czy też ustaniu czynności mózgu, jak równieżtaki stan umysłowy, który uniemożliwił składającemu dokonanie oceny znaczenia złożonegooświadczenia. Powód w okresie od momentu złożenia oświadczenia woli o ustanowieniuhipoteki do dnia wydania wyroku z dnia 25.05.2012 r. (zasądzającego na rzecz stronypozwanej także od powoda kwotę 223.122,24zł z ograniczeniem jego odpowiedzialności dowysokości hipotek) nie powziął żadnych czynności prawem przewidzianych podnosząc, iżjego działanie nie było zgodne z jego wolą. Z treści pozwu nie wynika, by powód wykazał iudowodnił, iż w chwili dokonywania czynności związanych z ustanowieniem hipoteki niemógł dokonać prawidłowej oceny czynności. Samo twierdzenie, że powód pozostawał wleczeniu psychiatrycznym w związku z chorobą nie jest równoznaczne z brakiemświadomości co do podjętych w (...) SA czynności. Ciężar dowodu spoczywa w tymprzypadku na powodzie. Oświadczenie złożone przez osobę w stanie depresji nie jestautomatycznie nieważne jako złożone w stanie wyłączającym świadome albo swobodnepowzięcie decyzji i wyrażenie woli. Stan depresji nie jest równoznaczny z permanentnymbrakiem świadomości podejmowanych decyzji. W celu ustalenia, czy oświadczenie wolizłożone przez osobę w stanie depresji było skuteczne należy zbadać, czy w chwili składaniatego oświadczenia osoba ta znajdowała się w stanie uniemożliwiającym świadome iswobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Zatem w przedmiotowej sprawie winnanastąpić ocena zaistnienia przesłanek z art. 82 k.c. poprzez odniesienie do momentudokonania czynności prawnej pytania, czy w konkretnej sytuacji składający oświadczeniewoli działał ze zrozumieniem znaczenia swojego postępowania. W przedmiotowej sprawiepowód nie wykazał i nie udowodnił żadnej z przesłanek z art. 82 k.c.
W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o jego oddalenie i przyznanie kosztówpostępowania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż art. 730 1 § 1 k.p.c. przewiduje koniecznośćuprawdopodobnienia roszczenia, przy czym roszczenie jest uprawdopodobnione, jeżeli primafacie istnieje znaczna szansa jego istnienia. Wymóg uprawdopodobnienia roszczenia wiążesię z koniecznością uprawdopodobnienia faktów, z których jest ono wywodzone. Należy przytym zaznaczyć, iż uprawdopodobnienie nie przesądza udowodnienia mogącego być podstawądo pozytywnego rozstrzygnięcia co do meritum sprawy. Istotą postępowaniazabezpieczającego jest bowiem to, że sąd dokonuje jedynie wstępnej analizy dostarczonegoprzez wnioskodawcę materiału dowodowego. W orzecznictwie przyjmuje się, iżuprawdopodobnienie nie daje pewności, co do istnienia konkretnego roszczenia, a jedynieprawdopodobieństwo jego istnienia. Uprawniony powinien zatem przytoczyć takieokoliczności, z których wynika, że roszczenie mu przysługuje, a nadto okoliczności te winienuprawdopodobnić za pomocą wszelkich niesformalizowanych środków. W ocenie SąduApelacyjnego roszczenie powoda zostało uprawdopodobnione. Dołączone do pozwuzaświadczenia lekarskie i widniejące na nich daty wskazują na długotrwałą chorobę o
podłożu psychicznym u powoda, która została określona jako zespół psychoorganiczny idepresyjno-dysforyczny na podłożu organiki oun. Z zaświadczeń tych wynika, iż powód wokresach od 19 lutego 2007 r. do 3 sierpnia 2007 r. oraz od 4 lutego 2008 r. do 9 maja 2008 r.przebywał na oddziale dziennym (...) Zespołu (...) w L.. Problemy zdrowotne powoda trwają już od 2000 r. Choroba ta zatemprawdopodobnie trwała także w momencie składania kwestionowanego w pozwieoświadczenia woli o ustanowienie hipoteki, nie przesądzając jednak, czy miała wpływ nazniekształcenie złożonego oświadczenia woli o ustanowieniu hipoteki przez powoda. Racjęma bowiem skarżąca strona pozwana, że taka choroba automatycznie nie przesadza onieważności oświadczenia woli, jednak w kontekście przedłożonych dokumentów już touprawdopodabnia. Niewątpliwie zatem roszczenie powoda zostało uwiarygodnione. Należyprzy tym zaznaczyć, iż uprawdopodobnienie nie przesądza udowodnienia mogącego byćpodstawą do pozytywnego rozstrzygnięcia co do meritum sprawy.
Aczkolwiek zażalenie nie zarzuca braku uprawdopodobnienia interesu prawnego wzabezpieczeniu, podkreślić należy, iż Sąd Apelacyjny podziela stanowisko SąduOkręgowego, zgodnie z którym również i ta przesłanka zabezpieczenia zostałauprawdopodobniona. Interes prawny istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwilub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposóbuniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Toczące siępostępowanie egzekucyjne z nieruchomości powoda, będące konsekwencją złożenia przezniego oświadczenia woli o ustanowieniu hipotek, może - w razie sprzedaży nieruchomości -pozbawić powoda możliwości realizacji orzeczenia.
Wobec powyższego, skoro powód uprawdopodobnił swoje roszczenie iwykazał interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, wniosek o zabezpieczenie prawidłowozostał uwzględniony, co skutkowało oddaleniem zażalenia na podstawie art. 385 k.p.c. w zw.z art. 397 § 2 k.p.c. Odnosząc się do wniosku powoda o zasądzenie kosztów postępowaniazażaleniowego wskazać należy, iż zgodnie z art. 108§ 1 k.p.c. rozliczenie kosztów w tymzakresie nastąpi w orzeczeniu kończącym sprawę.