Sygn. akt I A Cz 1276/14
POSTANOWIENIE
Dnia 10 września 2014r
Sąd Apelacyjny w Krakowie - Wydział I Cywilnyw składzie następującym :
Przewodniczący : Sędzia SA Hanna Nowicka de Poraj
Sędzia SA Maria Kus – Trybek
Sędzia SA Józef Wąsik
po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 r. w Krakowiena posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa zarządu spółki (...) spółki akcyjnej w T. oraz Izby (...) T.
przeciwko spółce (...) - spółce akcyjnej w T.
o stwierdzenie nieważności i nieistnienia uchwałna skutek zażalenia powodówna postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowiez dnia 9 maja 2014r, sygn. akt IX GC 262/14w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia
postanawia:
oddalić zażalenie.
Sygn. akt I A Cz 1276/14
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił wniosekpowodów Z. P. działającego jako zarząd spółki (...) (...) Spółka Akcyjna w T. oraz akcjonariusza Izby (...) (...) w T. - wniesiony w sprawie o stwierdzenie nieważności uchwały nr (...) nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy strony pozwanej z 28lutego 2014 r. w sprawie powołania członka rady nadzorczej pozwanej spółki orazstwierdzenia nieistnienia uchwały nr (...)i uchwały nr (...)rady nadzorczejpozwanej spółki z 28 lutego 2014 r. - o zabezpieczenie roszczenia przezwstrzymanie wykonania tych uchwał.
Za uprawdopodobnione Sąd uznał następujące fakty: (...) (...) (...) Spółka Akcyjna w T. ma 37 akcjonariuszy. Akcjonariuszemwiększościowym mającym 275 411 akcji i 279 411 głosów na zgromadzeniu jest Gmina M. T.. Izba (...) w T. ma 50 akcjidających 150 głosów na zgromadzeniu. Rada nadzorcza działa w składzie 3osobowym. W dniu 18 marca 2014 r. w rejestrze jako prezes zarządu spółki (...) (...) oraz jako przez Izby (...) w T. ujawniony był Z. P.. Jako członkowie rady nadzorczej spółki (...) (...) ujawnieni byli M. W. (1) i M. W. (2).
W dniu 11 lutego 2014 r. zarząd spółki (...) (...) zwołałnadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki (...) (...) na 9 maja 2014 r. Przedmiotem zgromadzenia miało być podjęcieuchwały w sprawie powołania członka rady nadzorczej spółki.
Gmina M. T. 13 lutego 2014 r. zwołała nadzwyczajne walnezgromadzenie spółki (...) na 28 lutego 2014 r.Przedmiotem zgromadzenia miało być podjęcie uchwały w sprawie powołaniaczłonka rady nadzorczej spółki.
Zarząd spółki (...)25 lutego 2014 r. zwróciłsię do akcjonariuszy z pismem odwołującym zgromadzenie akcjonariuszy zuwagi na nielegalność zwołania zgromadzenia akcjonariuszy przez Gminę M. T. oraz złożył w sądzie rejestrowym wniosek o zamieszczenie w aktach
rejestrowych informacji o odwołaniu przez zarząd zgromadzenia akcjonariuszyzwołanego przez Gminę M. T..
W dniu 28 lutego 2014 r. odbyło się nadzwyczajne walne zgromadzenieakcjonariuszy (...). Akcjonariusze mniejszościowi,to jest między innymi Izba (...) w T., zakwestionowaliważność zwołania zgromadzenia z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 399 § 3k.s.h. oraz z uwagi na nieprawidłowe umocowanie K. L. do zwołaniazgromadzenia akcjonariuszy i reprezentowania Gminy M. T. nazgromadzeniu. Przedstawiciel Izby (...) w T. zapowiedział, że będzie skarżył prawidłowość oraz zasadność zwołaniazgromadzenia i opuścił zgromadzenie. Następnie zgromadzenie powołało B. P. na członka rady nadzorczej spółki.
Prezydent Miasta T. zarządzeniem nr (...) z dnia 30czerwca 2011 r. postanowił, że w razie równoczesnej nieobecności w pracyPrezydenta Miasta T. i Zastępcy Prezydenta Miasta T. ds. InfrastrukturyMiasta H. N. upoważnionym do składania oświadczeń wzakresie zarządu mieniem komunalnym jest Zastępca Prezydenta Miasta T. ds. (...) D. S., a w razie jej nieobecności w pracy ZastępcaPrezydenta Miasta T. ds. (...) i (...) K. L.. Zarządzenie (...) utraciło moc na podstawie zarządzenia nr (...)r. z dnia 8 stycznia 2014r. W dniu 31 stycznia 2014 r. Prezydent Miasta T. zarządzeniem (...) zarządził, że w zarządzeniu Nr (...) z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawiepowierzenia prowadzenia określonych spraw Gminy M. i udzieleniaupoważnień do załatwiania spraw w imieniu Prezydenta Miasta T. wprowadza się między innymi zmianę, według której w razie równoczesnejnieobecności w pracy Prezydenta Miasta T. i Zastępcy Prezydenta Miasta T. ds. Infrastruktury Miasta H. N. upoważnionymdo składania oświadczeń w zakresie zarządu mieniem komunalnym jest ZastępcaPrezydenta Miasta T. ds. (...) , (...).
W dniu 28 lutego 2014 r. rada nadzorcza spółki (...) (...) w składzie (...), B. P. i M. W. (3) podjęłauchwałę o odwołaniu Z. P. z funkcji prezesa zarządu spółki i opowołaniu R. D. na prezesa zarządu spółki.
W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie nie zostało uprawdopodobnione.
Brak zdolności sądowej zarządu spółki (...)wsprawie o stwierdzenie nieistnienia uchwał rady nadzorczej tej spółki jestnieusuwalny i będzie skutkował odrzuceniem pozwu w tym zakresie. Natomiastrozstrzygnięcie o uchwale zgromadzenia akcjonariuszy ma znaczenie prejudycjalnedla rozstrzygnięcia o uchwałach rady nadzorczej. Jeżeli prawidłowe było powołanienowego członka rady nadzorczej przez zgromadzenie akcjonariuszy w dniu 28 lutego2014 r., to prawidłowe było odwołanie dotychczasowego członka zarządu i powołanienowego członka zarządu przez radę nadzorczą obradującą w pełnym składzieobejmującym osobę powołaną przez akcjonariuszy 28 lutego 2014 r. Wyrokstwierdzający nieważność uchwały zgromadzenia akcjonariuszy ma charakterkonstytutywny. Taki pogląd dominuje w orzecznictwie (uchwała Sądu Najwyższego z18 września 2013 r., III CZP 13/13). A zatem uchwała zgromadzenia akcjonariuszywywołuje skutki prawne aż do stwierdzenia jej nieważności. Oznacza to, że B. P. powołany do rady nadzorczej spółki (...) jestczłonkiem rady nadzorczej do momentu stwierdzenia nieważności uchwałyzgromadzenia akcjonariuszy powołującej go do rady nadzorczej. To zaś prowadzi towniosku, że rada nadzorcza spółki podejmując uchwałę o odwołaniu Z. P. z funkcji członka zarządu i uchwałę o powołaniu w jego miejsce R. D. działała w prawidłowym składzie. Do czasu stwierdzenia nieważnościuchwały zgromadzenia uchwały rady nadzorczej są uważane za istniejące.
Były członek zarządu nie może wytoczyć powództwa o stwierdzenienieważności uchwały zgromadzenia akcjonariuszy (uchwała Sądu Najwyższego z 1marca 2007 r., III CZP 94/06). W niniejszej sprawie powodem nie jest co prawdabyły członek zarządu lecz organ, w którego skład wchodzi wyłącznie były członekzarządu, a zaskarżana uchwała nie jest uchwałą odwołującą członka zarządu leczpowołującą nowego członka rady nadzorczej, nie ma jednak argumentów dlaprzyjęcia, by zarząd składający się wyłącznie z odwołanego członka zarządu mógłwytoczyć powództwo o stwierdzenie nieważności jakiejkolwiek uchwałyzgromadzenia akcjonariuszy. Z tego wynika, że zarząd pozwanej spółki, w którejskład wchodzi wyłącznie Z. P., nie może zaskarżyć uchwały zgromadzeniaakcjonariuszy.
Z kolei akcjonariusz, który przed głosowaniem opuścił salę obrad, nie możezaskarżyć uchwały, przeciwko której nie głosował (wyroki Sądu Najwyższego z 10kwietnia 2000 r., V CKN 14/00 i z 27 kwietnia 2006 r., I CSK 12/06). Przedstawiciel
Izby (...) w T. opuścił zgromadzenie akcjonariuszy przedgłosowaniem i dlatego nie może skutecznie zaskarżyć uchwały.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że żadne z roszczeń w chwilirozpoznawania wniosku o zabezpieczenie roszczenia nie jest prawdopodobne.Roszczenie o stwierdzenie nieważności uchwały nie może być dochodzone przezzarząd składający się wyłącznie z odwołanego członka zarządu, nie może być teżdochodzone przez akcjonariusza, który nie głosował przeciwko uchwale. To zaśoznacza, że zgromadzenie akcjonariuszy skutecznie uzupełniło skład radynadzorczej. To z kolei oznacza, że obie zaskarżone uchwały rady nadzorczej nie sąnieważne. Dlatego wniosek o zabezpieczenie roszczenia sąd oddalił na podstawieart. 730 1 § 1 k.p.c.
Sąd nie podzielił zaprezentowanej przez powodów wykładni art. 399 § 3 zd. 1k.s.h. Według sądu cytowany przepis należy rozumieć w ten sposób, żenadzwyczajne walne zgromadzenie może zwołać także jeden akcjonariusz, jeżelireprezentuje co najmniej połowę kapitału zakładowego lub co najmniej połowę ogóługłosów w spółce.
Przepis art. 46 ust. 1 w zw. z art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. osamorządzie gminnym stanowi, że oświadczenie woli w imieniu gminy w zakresiezarządu mieniem składa jednoosobowo prezydent albo działający na podstawie jegoupoważnienia zastępca prezydenta samodzielnie albo wraz z inną upoważnionąprzez prezydenta osobą. Zastępca prezydenta działa zatem nie jako organ gminyale jako jej pełnomocnik. Według art. 26a ust. 1 w zw. z art. 11a ust. 3 cytowanejustawy prezydent, w drodze zarządzenia, powołuje oraz odwołuje swojego zastępcęlub zastępców i określa ich liczbę. Powołanie zastępcy prezydenta, który jestpełnomocnikiem gminy, podlega wykładni tak jak każde oświadczenie wolipowołujące pełnomocnika. Z trzech przedłożonych przez powodów zarządzeńPrezydenta Miasta T. wynika, że K. L. została powołana nazastępcę prezydenta 30 czerwca 2011 r., została odwołana 8 stycznia 2014 r. izostała powołana ponownie na zastępcę prezydenta 31 stycznia 2014 r. Taką wolęda się w sposób czytelny wyinterpretować z zestawienia § 2 pkt 1 zarządzenia z 8stycznia 2014 r. (karta 68) i z późniejszego § 1 pkt 2 zarządzenia z 31 stycznia2014r. (karta 67). Stylistyczna niezgrabność użytych sformułowań, to jest nadanieokreślonego brzmienia paragrafowi, który wcześniej utracił moc wraz z całymzarządzeniem, nie stanowi przeszkody w odczytaniu woli osoby, która wydała
zarządzenie z 31 stycznia 2014 r. Oznacza to, że K. L. była umocowanado zwołania 13 lutego 2014 r. w imieniu Gminy M. T. zgromadzeniaakcjonariuszy spółki (...) i do głosowania 28 lutego2014r. w imieniu Gminy M. T. na tym zgromadzeniu.
Zażalenie na to postanowienie wnieśli powodowie, którzy zarzucili:
1/ naruszenie przepisu art. 189 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż zarząd nie posiadazdolności sądowej do występowania w sprawie o ustalenie nieistnienia uchwał RadyNadzorczej, podczas gdy z takim powództwem wystąpić może każdy, kto wykażeswój interes prawny w stwierdzeniu istnienia albo nieistnienia uchwały radynadzorczej, który to istnieje, a to ze względu na ochronę prawnie chronionychinteresów powoda - zarządu;
2/ naruszenie przepisu art 422 § 2 pkt 1 k.s.h. poprzez przyjęcie, iż zarząd nieposiada legitymacji czynnej do występowania w postępowaniu ze względu na to, iż wmomencie wytaczania powództwa jest wedle treści zaskarżonych uchwał byłymczłonkiem zarządu, pomimo iż skutkiem uwzględnienia powództwa o stwierdzenienieważności uchwały jest to, że były członek zarządu pozostaje tymże członkiem extunc co powinno niejako uzupełniać jego legitymację;
3/ naruszenie przepisu art. 422 § 2 pkt 4 k.s.h. poprzez przyjęcie, iż Izba (...) nie posiada legitymacji czynnej do występowania wpostępowaniu w charakterze powoda, a to ze względu na to, iż przed głosowaniem wprzedmiocie zaskarżonej uchwały przedstawiciel tejże izby opuścił zgromadzenieakcjonariuszy, podczas gdy literalne brzmienie przepisu statuuje, iż prawozaskarżenia uchwały przysługuje akcjonariuszom, którzy nie byli obecni na walnymzgromadzeniu, a przecież opuszczenie w trakcie sali w trakcie obrad zgromadzeniajeszcze przed uchwaleniem uchwały prowadzi do wniosku, iż zachowują oni prawodo wytoczenia powództwa gdyż faktycznie nie uczestniczyli w tej częścizgromadzenia;
3/ naruszenie przepisu art. 399 § 3 k.s.h. poprzez błędne zastosowanie wykładnicelowościowej i uznanie, że dla prawidłowego zwołania Nadzwyczajnego WalnegoZgromadzenia Akcjonariuszy wystarczające jest reprezentowanie co najmniej połowykapitału zakładowego spółki bez względu na ilość współdziałających akcjonariuszypomimo, iż literalne brzmienie przepisu („akcjonariusze") wskazuje, że dla należytegozwołania Zgromadzenia wymagana jest kooperacja co najmniej dwóch akcjonariuszy;4/ błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż K. L. -
pomimo zarządzenia uchylającego jej źródło umocowania do reprezentowania GminyMiasta T. (nr (...)), a następnie zarządzenia zmieniającego do tegoż (nr (...)) - miała uprawnienie do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki (...) SA, podczas gdy uchylenie danego aktuprawnego powoduje wyeliminowanie go z obrotu prawnego, wobec czego zmianaaktu już uchylonego nie może wywoływać żadnych skutków prawnych;
Na tej podstawie wnieśli o zmianę postanowienia przez uwzględnieniewniosku o wstrzymanie wykonania uchwał.
Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu zażalenia nie znalazł podstaw do jego
zmiany.
Oceniając wniosek jedynie w granicach uprawdopodobnienia - zatem nieprzesadzając bezzasadności powództwa - należy podzielić argumentację Sądu IInstancji o braku wiarygodności roszczenia na obecnym etapie sprawy. Decyduje otym brak wiarygodności roszczenia o ustalenie nieistnienia uchwały nr (...) zgromadzenia akcjonariuszy z dnia 28 lutego 2014r.
Zarzuty podniesione w zażaleniu nie są przekonujące.
1. Odnośnie roszczenia o ustalenia nieistnienia uchwał, zważyć należy, że skoropowodem w sprawie jest zarząd spółki jako jej organ uprawniony z mocy art. 425 § 1ksh w zw. z art. 422 § 2 ksh do zaskarżenia uchwał, a nie J. P. jako osobafizyczna działająca w swoim imieniu to skoro nie chodzi roszczenia oparte nawymienionych przepisach, a o roszczenie wytoczone na zasadach ogólnych opartena art. 189 kpc, to specjalna zdolność sądowa zarządu w tym wypadku niewystępuje. Przez stwierdzenie, że z takim powództwem wystąpić może każdy, ktowykaże swój interes prawny w stwierdzeniu istnienia albo nieistnienia uchwały należyrozumieć każdy podmiot prawa cywilnego, czyli osobę fizyczną, osobę prawną orazjednostkę organizacyjną utworzoną zgodnie z przepisami prawa, której ustawanadaje zdolność prawną i sądową.
2/ Odnośnie roszczenia o stworzenie nieważności uchwały, nie może odnieśćskutku zarzut naruszenia przepisu art. 422 § 2 pkt 1 k.s.h. poprzez przyjęcie, iżzarząd nie posiada legitymacji czynnej do występowania w postępowaniu zewzględu na to, iż w momencie wytaczania powództwa jest byłym zarządem, skoropogląd ten został poparty poglądem Sądu Najwyższego zawartym w uchwale z 1marca 2007 r., III CZP 94/06, który to pogląd Sąd Apelacyjny podziela również przyuwzględnieniu, że w niniejszej sprawie powodem nie jest były członek zarządu lecz
organ, w którego skład wchodzi wyłącznie były członek zarządu.
3/ Należy również podzielić pogląd Sądu Okręgowego, że w związku z treściąart. 422 § 2 pkt 4 k.s.h. Izba (...) - jako akcjonariusz - nieposiada legitymacji czynnej do zaskarżenia uchwały, a to ze względu na to, iż przedgłosowaniem w przedmiocie zaskarżonej uchwały przedstawiciel tejże izby opuściłzgromadzenie akcjonariuszy. Powodowie nie wykazali na obecną chwilę, abyzachodziły przypadki szczególne określone w tym przepisie.
3/ Nie trafny jest również zarzut naruszenia przepisu art. 399 § 3 k.s.h.
Poprzez błędne zastosowanie wykładni celowościoweji uznanie, że dla
prawidłowego zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszywystarczające jest reprezentowanie co najmniej połowy kapitału zakładowego spółkibez względu na ilość współdziałających akcjonariuszy. Zgodnie z tym przepisemakcjonariusze reprezentujący co najmniej połowę kapitału zakładowego lub conajmniej połowę ogółu głosów w spółce mogą zwołać nadzwyczajne walne
zgromadzenie. Nie przesądzając tej kwestii, jednak biorąc pod uwagę, że spółki
akcyjne są z zasady korporacjami wieloosobowymi, w których jednak obowiązujezasada rządów większości kapitału a nie osób, uprawniony - na użytekzabezpieczenia - wydaje się pogląd, że przytoczony przepis należy rozumieć w tensposób, że nadzwyczajne walne zgromadzenie może zwołać także jedenakcjonariusz, jeżeli reprezentuje co najmniej połowę kapitału zakładowego lub conajmniej połowę ogółu głosów w spółce.
4/ Chybiony jest również zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegającyna przyjęciu, iż K. L. miała uprawnienie do zwołania NadzwyczajnegoWalnego Zgromadzenia Spółki (...) SA. Wszak zprzedłożonych przez powodów zarządzeń Prezydenta Miasta T. wynika, że K. L. została powołana na zastępcę prezydenta 30 czerwca 2011 r.,została odwołana 8 stycznia 2014 r. i została powołana ponownie na zastępcęprezydenta 31 stycznia 2014 r. Stylistyczne niejasności użytych sformułowań, będązapewne przedmiotem dalszego procesowania, co nie wyklucza w przyszłościprzyjęcia odmiennego stanowiska.
Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 385 kpc w związku z art. 397 § 2 kpc.