Sygn. akt I ACa 569/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 października 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:
SSA Anna Kowacz-Braun
Sędziowie:
SSA Maria Kus-Trybek
SSA Jerzy Bess (spr.)
Protokolant:
sekretarz sądowy Katarzyna Rogowska
po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa T. B. B., B. (...) Spółki jawnej z siedzibą w O.
przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) z siedzibą w K.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Gospodarczego w Krakowie
z dnia 22 października 2012 r. sygn. akt IX GC 465/12
1. oddala apelację;
2. zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt I ACa 569/13
UZASADNIENIE
Strona powodowa (...) B. B., B. (...) Spółka Jawna w O. wniosłaprzeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) w K. powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, którym jest zaopatrzonyw klauzulę wykonalności wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału IX Gospodarczegoz dnia 26 października 2011 roku sygn. akt IX GC 472/10 zasądzający od strony powodowejna rzecz strony pozwanej kwotę 146 776,73 zł tytułem należności głównej wraz z odsetkamiustawowymi od dnia 23 lipca 2010 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 3 617 zł tytułem kosztówzastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym, utrzymany w mocy wyrokiem SąduApelacyjnego w Krakowie, Wydziału I Cywilnego z dnia 21 czerwca 2012 roku sygn. aktI ACa 553/12. Strona powodowa wniosła ponadto o zasądzenie kosztów procesu, w tymkosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozew uzasadniono tym, żezasądzone wskazanym powyżej orzeczeniem świadczenie zostało spełnione przez dłużnikaw całości w następujący sposób: należność w kwocie 94 387,57 zł spełniona została w drodzeoświadczenia o potrąceniu z dnia 27 października 2011 r., należność w kwocie 418 złspełniona została w drodze oświadczenia o potrąceniu z dnia 4 czerwca 2012 r., należnośćw kwocie 19 944,73 zł spełniona została w drodze oświadczenia o potrąceniu z dnia28 czerwca 2012 r., pozostałe roszczenie spełnione zostało poprzez złożenie przedmiotuświadczenia do depozytu sądowego, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dlaKrakowa Śródmieścia w Krakowie, Wydział I Cywilny z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. aktI Ns 807/11/S, któremu ten sam Sąd nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia20 marca 2012 r., sygn. akt I Ns 807/11/S. Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takiesame skutki jak spełnienie świadczenia. Jednakże pomimo w/w okoliczności, strona pozwanazłożyła wniosek egzekucyjny o wyegzekwowanie zasądzonych w nim należności w całości,na podstawie którego Komornik Sądowy wszczął postępowanie egzekucyjne, co w świetleprzytoczonych okoliczności strona powodowa uznała za nieuzasadnione.
W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa orazzasądzenie kosztów procesu. Wskazała, iż świadczenie zasądzone w wyroku SąduOkręgowego w Krakowie Wydział IX Gospodarczy z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt:IX GC 472/10 nie zostało przez stronę powodową spełnione. Według strony pozwanejoświadczenie o potrąceniu z dnia 27 października 2011 r. jest nieważne i nieskuteczne, gdyżzostało złożone przez osobę nieuprawnioną, ponadto aby mogło dojść do skutecznego
1
oświadczenia o potrąceniu, potrącający musi uznać wierzytelność jaką potrąca, zaśw oświadczeniu powódka oświadcza, iż składane oświadczanie nie stanowi uznaniaroszczenia objętego powództwem. Strona pozwana zarzuca także, iż aby doszło dopotrącenia, obie wierzytelności muszą być wymagalne, zaś potrącana wierzytelność nie byławymagalna z uwagi na to, iż wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 26 października
2011 r., sygn. akt: IX GC 472/10 nie był w dniu 27 października 2011 r. prawomocny. Tesame zarzuty pozwana kieruje do oświadczenia o potrąceniu z dnia 4 czerwca 2012 r.W stosunku do oświadczenia o potrąceniu z dnia 28 czerwca 2012 r. strona pozwanazarzuciła, iż jest nieważne i nieskuteczne, gdyż strona powodowa nie udowodnił, iż umowycesji są podpisane przez upoważnione osoby, ponadto brak upoważnienia występuje też postronie cesjonariusza, czyli strony powodowej, gdyż nie przedstawiano w pozwie dowodu, iżosoby podpisujące cesję w imieniu powoda są do tego umocowane. Ponadto stronapowodowa nie udowodniła, iż wierzytelności o jakich mowa w tych cesjach przeszły nastronę powodową, gdyż nie przedstawiono dowodów zapłaty. W ocenie strony pozwanejstrona powodowa nie spełniła świadczenia poprzez złożenie kwoty pieniężnej do depozytusądowego, gdyż skutek o jakim mowa w art. 470 k.c. zachodzi dopiero wówczas, gdy nastąpiodebranie przez wierzyciela przedmiotu świadczenia z depozytu.
W replice na odpowiedź na pozew, strona powodowa uznała zarzut nieważnościoświadczenia o potrąceniu z dnia 27 października 2011 r., wskazując, iż nieważnośćwskazanego oświadczenia o potraceniu nie skutkuje niezasadnością niniejszego powództwa,albowiem stosowne oświadczenie w tym przedmiocie zostało złożone, dlatego stanowisko
0 bezskuteczności przedmiotowego potrącenia nie jest zasadne. Ponadto powódka wskazała,że do pozwu zostało dołączone pełnomocnictwo do działania w imieniu powoda, którestanowiło umocowanie do złożenia oświadczenia o potrąceniu z dnia 4 czerwca 2012 r.Nawet gdyby przyjąć, że powódka pełnomocnictwa nie dołączyła do pozwu, to okoliczność tanie wpływa na ważność i skuteczność złożonego oświadczenia o potrąceniu.
W dalszym toku procesu strony podtrzymały swoje stanowiska.
Dnia 22 października 2012 r. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w całości
1 zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 10 956 zł tytułem kosztówprocesu. Sąd Okręgowy oparł się na następującym stanie faktycznym:
Wyrokiem z dnia 26 października 2011 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział IXGospodarczy, sygn. akt IX GC 472/10 zasądził od spółki (...). B., W. F. narzecz (...) Sp. z o.o. w likwidacji kwotę 146 776,73 zł tytułem należności głównej wrazz odsetkami ustawowymi od dnia 23 lipca 2010 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 3 617 zł tytułem
kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu sądowym. Wyrok ten został w całościutrzymany w mocy wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r. wydanym przez Sąd Apelacyjnyw Krakowie, Wydział I Cywilny, sygn. akt I ACa 553/12. W/w wyrok zaopatrzony zostałw klauzulę wykonalności w dniu 5 lipca 2012 r. W stosunku do należności w kwocie94 387,57 zł powódka złożyła oświadczenie o potrąceniu z dnia 27 października 2011 r.Należność w kwocie 418 zł spełniona została przez powódkę na rzecz pozwanej w drodzeoświadczenia o potrąceniu z dnia 4 czerwca 2012 r. Należność w kwocie 19 944,73 złspełniona została przez powódkę na rzez pozwanej w drodze oświadczenia o potrąceniuz dnia 28 czerwca 2012 r. Należność w kwocie 19 944,73 zł została nabyta przez powódkę od (...) sp. z o. o. w G., od (...) S.A. w K. oraz SM (...) Sp. z o. o. w A. na podstawie trzech umów przelewu wierzytelności. Roszczeniew kwocie 71 967,35 zł spełnione zostało przez powódkę poprzez złożenie przedmiotuświadczenia do depozytu sądowego zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dlaKrakowa Śródmieścia w Krakowie, Wydział I Cywilny z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt
I Ns 807/1 1/S, któremu ten Sąd nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia20 marca 2012 r., sygn. akt I Ns 807/11/S. Pismem z dnia 31 grudnia 2011 r. powódkazawiadomiła pozwaną o złożeniu kwoty 71 967,35 zł do depozytu sądowego. Strona pozwanana podstawie prawomocnego wyroku z dnia 26 października 2011 r. wydanego przez SądOkręgowy w Krakowie, sygn. akt IX GC 472/10 złożyła wniosek egzekucyjny
owyegzekwowanie zasądzonych w nim należności w całości. W trakcie postępowaniaegzekucyjnego sygn. akt KM 2031/12, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowymw Krakowie zawiadomił powódkę o zajęciu rachunku bankowego oraz wezwał do udzieleniawyjaśnień w zakresie posiadanego majątku. W toku procesu, strona powodowa uznając zarzutnieważności swojego oświadczenia o potrąceniu z dnia 27 października 2011 r., ponowniezłożyła pozwanej oświadczenie o potrąceniu przysługującej jej wobec pozwanejwierzytelności w kwocie 94 387,57 zł pismem z dnia 3 września 2012 r.
Sąd Okręgowy ustalił ten stan faktyczny opierając się na dokumentach, co do którychautentyczności i treści strony nie wnosiły zastrzeżeń.
Uzasadniając uwzględnienie powództwa Sąd Okręgowy przytoczył treść art. 840 § 1pkt 2 k.p.c. i wskazał, że podstawą powództwa z tego przepisu może być także potrąceniezłożone po zamknięciu rozprawy. Z ustaleń faktycznych wynikało, że strona powodowadokonała potrąceń, które w całości zaspokoiły stronę pozwaną. Strona powodowa udowodniłazarówno co do zasady jak i wysokości istnienie potrącanych wierzytelności. Przytoczonoorzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym możliwość oparcia powództwa na
zdarzeniu w postaci potrącenia jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy dłużnikwykorzystał możliwość podniesienia zarzutu potrącenia w sprawie, w której wydano tytułwykonawczy. W ocenie Sądu Okręgowego przyznana przez stronę powodową okolicznośćnieważności potrącenia z dnia 27 października 2011 r. nie przekreśla zasadności powództwa,gdyż strona powodowa dnia 3 września 2012 r. złożyła kolejne oświadczenie o potrąceniu.Zgodnie z cytowaną uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. aktIII CZP 91/10, dopuszczalne jest powołanie nowej podstawy powództwa, polegającej nazłożeniu oświadczenia o potrąceniu z wierzytelnością egzekwowaną powstałej dopiero w tokuprocesu wierzytelności wzajemnej także wówczas, gdy złożony w pozwie zarzut potrąceniaokazał się bezskuteczny.
Sąd Okręgowy za bezzasadny uznał zarzut braku umocowania do złożeniaoświadczenia o potrąceniu, gdyż do pozwu dołączono stosowne pełnomocnictwo wrazz dowodem nadania oraz potwierdzeniem odbioru przedmiotowych oświadczeń o potrąceniu.W ocenie Sądu Okręgowego strona pozwana nie wykazała, w jaki sposób strona powodowamiała błędnie wyliczyć potrącane kwoty i w jaki sposób miałoby to być sprzeczne z art. 451k.c. Odnosząc się do zarzutu nieważności umowy cesji, co skutkowałoby nieważnościąpotrącenia z dnia 28 czerwca 2012 r., podniesiono w uzasadnieniu, że umowa ta była ważna,zaś prawidłowa reprezentacja stron wynika z danych Krajowego Rejestru Sądowego, którychnie ma potrzeby dodatkowo wykazywać. Umowa cesji była skuteczna już z chwilą jejzawarcia, bez znaczenia pozostaje zatem kwestia uiszczenia opłaty.
W kwestii depozytu sądowego Sąd Okręgowy podzielił stanowisko stronypowodowej, wskazując, że złożenie do depozytu było ważne. W treści wniosku o złożenie dodepozytu wskazano, że jego podstawą jest uprawomocnienie wyroku Sądu Okręgowegow Krakowie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt IX GC 472/10. Złożenie przedmiotu dodepozytu w ocenie Sądu Okręgowego było ważne, odpowiadało bowiem na chwilę złożeniawniosku przepisom art. 470 i 476 k.c. Ze złożeniem przedmiotu do depozytu wiąże się tenskutek, że w sytuacji, gdy wierzyciel będzie dochodził od dłużnika spełnienia świadczenia,można go odesłać do depozytu.
Apelację od tego wyroku złożyła strona pozwana, zaskarżając go w całości i wnosząc
0 zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie odstrony powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania przed sądem I
1 II instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawySądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wyrokowi zarzucono:
1. Naruszenie prawa materialnego, a to:
1) Art. 6 k.c. poprzez błędne zastosowanie:
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił swoje roszczenie, mimo iżpowód nie przedstawił szczegółowo zestawienia z którego by wynikało na jakiejpodstawie dokonuje wyliczeń rzekomo potrącanych przez niego kwot,
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił umocowanie do reprezentowaniacedentów tj. (...) Sp. z o. o. z siedzibą w G., (...) S.A. z siedzibą w K. oraz SM (...) Sp. z o. o. z siedzibą w A.,mimo iż powód nie przedstawił żadnego dowodu na tą okoliczność,
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił, że doszło do uznania rachunkówcedentów, co było warunkiem nabycia wierzytelności przez powoda, mimo iż powódnie przedstawił dowodu uznania rachunków cedentów,
2) Art. 98 k.c. poprzez błędny brak uznania, iż pełnomocnictwo z dnia 8 czerwca2012 r. jako pełnomocnictwo ogólne nie zawierało umocowania do składaniaoświadczeń o potrąceniu i zawierania umów, w tym umów cesji,
3) Art. 470 k.c. poprzez błędne uznanie, iż złożenie kwoty pieniężnej do depozytusądowego na podstawie przepisu prawa procesowego, w celu uchronienia się przedkosztami postępowania zabezpieczającego jest spełnieniem świadczenia, mimo iżzłożenie kwoty do depozytu sądowego na podstawie przepisów prawa procesowegotylko w celu uniknięcia kosztów postępowania zabezpieczającego, a nie spełnieniaświadczenia, nie może wywołać materialnoprawnych skutków wygaśnięciaświadczenia, gdyż nie stosuje się na zasadzie analogii przepisów materialnoprawnychdo przepisów prawa procesowego o postępowaniu sądowym,
4) Art. 498 § 1 k.c. poprzez błędne uznanie, iż podniesienie procesowego zarzutupotrącenia jest równoznaczne ze złożeniem w tym przedmiocie oświadczeniao skutkach materialnoprawnych, mimo iż obowiązek udowodnienia roszczeniazgłoszonego do potrącenia obciąża zgłaszającego na ogólnych zasadach i zatemsamo zgłoszenie w formie zarzutu procesowego nie oznacza jeszcze, że nastąpiłymaterialnoprawne skutki,
5) Art. 509 § 1 k.c. poprzez błędne uznanie, iż doszło w dniu 28 czerwca 2012 r. dozawarcia przez powoda skutecznych umów przelewu z (...) Sp. z o. o. z siedzibą w G., (...) S.A. z siedzibą w K. oraz SM (...) Sp.z o. o. z siedzibą w A., mimo iż powód nie udowodnił, że doszło douznania rachunku cedentów, co było warunkiem aby powód nabył wierzytelności,a nadto nie udowodnił że podpisały je w imieniu cedentów osoby upoważnione,
natomiast w imieniu cesjonariusza umowy zostały podpisane przez osobynieupoważnione do zawierania umów cesji,
2. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a to:
1) Art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całego materiałuzebranego w sprawie i błędną ocenę wiarygodności i mocy dowodów co skutkowałobłędnym rozstrzygnięciem:
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił swoje roszczenie, mimo iżpowód nie przedstawił szczegółowo zestawienia z którego by wynikało na jakiejpodstawie dokonuje wyliczeń rzekomo potrącanych przez niego kwot,
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił umocowanie do reprezentowaniacedentów tj. (...) Sp. z o. o. z siedzibą w G., (...) S.A. z siedzibą w K. oraz SM (...) Sp. z o. o. z siedzibą w A.,mimo iż powód nie przedstawił żadnego dowodu na tą okoliczność,
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił że doszło do uznania rachunkówcedentów co było warunkiem nabycia wierzytelności przez powoda, mimo iż powódnie przedstawił dowodu uznania rachunków cedentów,
+ Sąd I instancji błędnie uznał, iż wystąpienie pozwanego z wnioskiemegzekucyjnym było nieuzasadnione, mimo iż w chwili wytoczenia powództwaoświadczenie o potrąceniu z dnia 27.10.2011 r. było nieważne, co przyznał potemsam powód, umowy przelewu są bezskuteczne, natomiast złożenie do depozytusądowego nie było spełnieniem świadczenia co wynika chociażby z treści wyroku,będącym podstawą egzekucji, który kwoty z depozytu sądowego nie pomniejszyłkwoty roszczenia,
2) Art. 316 § 1 w zw. z art. 843 § 3 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż powód mógł mimo treściart. 343 § 3 k.p.c. mógł złożyć w trakcie procesu kolejne oświadczenie o potrąceniuz uwagi na to, iż Sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejącyw chwili zamknięcia rozprawy, mimo iż art. 843 § 3 k.p.c. jest przepisemszczególnym w stosunku do art. 316 § 1 k.p.c. i wyłącza zastosowanie tej ogólnejzasady,
3) Art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całego materiałuzebranego w sprawie i błędną ocenę wiarygodności i mocy dowodów co skutkowałobłędnym rozstrzygnięciem:
6
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił swoje roszczenie, mimo iż powódnie przedstawił szczegółowo zestawienia z którego by wynikało na jakiej podstawiedokonuje wyliczeń rzekomo potrącanych przez niego kwot,
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił umocowanie do reprezentowaniacedentów, tj. (...) Sp. z o. o. z siedzibą w G., (...) S.A. z siedzibą w K. oraz SM (...) Sp. z o. o. z siedzibą w A.,mimo iż powód nie przedstawił żadnego dowodu na tą okoliczność,
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż powód udowodnił że doszło do uznania rachunkówcedentów, co było warunkiem nabycia wierzytelności przez powoda, mimo iż powódnie przedstawił dowodu uznania rachunków cedentów,
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż wystąpienie pozwanego z wnioskiem egzekucyjnymbyło nieuzasadnione, mimo iż w chwili wytoczenia powództwa oświadczenieo potrąceniu z dnia 7 października 2011 r. było nieważne, co przyznał potem sampowód, umowy przelewu są nieskuteczne, natomiast złożenie do depozytu sądowegonie było spełnieniem świadczenia co wynika chociażby z treści wyroku, będącympodstawą egzekucji, który kwoty z depozytu sądowego nie pomniejszył kwotyroszczenia,
4) Art. 479 l9a k.p.c. poprzez uznanie, iż złożenie kwoty pieniężnej do depozytusądowego na podstawie prawa procesowego, w celu uchronienia się przed kosztamipostępowania zabezpieczającego jest spełnieniem świadczenia, mimo iż złożeniekwoty pieniędzy do depozytu sądowego na podstawie prawa procesowego, tylko wcelu uniknięcia kosztów postępowania zabezpieczającego, a nie spełnieniaświadczenia nie może wywołać materialnoprawnych skutków wygaśnięciaświadczenia, gdyż do depozytów przewidzianych w prawie procesowym, nie stosujesię na zasadzie analogii przepisów materialnoprawnych o depozycie sądowym, gdyżznikąd to nie wynika,
5) Art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez błędne zastosowanie:
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż pierwotne i uznane za nieważne oświadczenie
opotrąceniu z dnia 27 października 2011 r. powoda mogło być podstawą powództwaopozycyjnego z art. art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., mimo iż zostało złożone przedzamknięciem rozprawy w dniu 21 czerwca 2012 r., natomiast podstawą powództwaopozycyjnego mogą być tylko zdarzenia, jakim jest też oświadczenie o potrąceniu,które miały miejsce po zamknięciu rozprawy,
-
Sąd I instancji błędnie uznał, iż złożenie kwoty pieniężnej do depozytu sądowego
przed zamknięciem rozprawy sprawy w dniu 21 czerwca 2012 r. jest spełnieniemświadczenia, mimo iż w wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział IXGospodarczy z dnia 26 października sygn. akt: IX GC 472/10, utrzymanym w mocywyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia 21 czerwca2012 r., sygn. akt: I ACa 553/12 kwota z ego nie została pomniejszona, co znaczy iżnie uznano iż złożenie do depozytu sądowego było spełnieniem świadczenia,a w powództwie opozycyjnym niedopuszczalne jest merytorycznie kwestionowaniewyroku, który był podstawą egzekucji,
6) Art. 843 § 3 k.p.c. poprzez błędne uznanie, iż powód w trakcie procesu złożyłskutecznie w świetle art. 843 § 3 k.p.c. kolejne oświadczenie o potrąceniu, mimo iżtakie potrącenie powód mógł złożyć skutecznie już w pozwie z uwagi na to, żewierzytelność powoda już istniała i była tym samym takie oświadczanie o potrąceniujest objęte prekluzją.
W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie, podtrzymującswoje twierdzenia zgłaszane na poprzednim etapie sprawy. Wskazała nadto na postanowienieSądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, w którym odmówiono jej wypłatykwot złożonych do depozytu. Strona pozwana wniosła kolejne pismo procesowe, w którympodtrzymała swoje stanowisko. Także na rozprawie apelacyjnej obie strony podtrzymałyswoje stanowiska.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja okazała się w całości bezzasadna, co prowadziło do jej oddalenia.
Z uwagi na treść zarzutów w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutunaruszenia art. 233 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całego materiałuzebranego w sprawie i błędną ocenę wiarygodności i mocy dowodów co skutkowało błędnymrozstrzygnięciem. W istocie jednak strona pozwana nie kwestionuje samych faktówustalonych przez Sąd Okręgowy, a ich interpretację. Nie budzi bowiem wątpliwości samozłożenie oświadczeń czy treść dokumentów, natomiast przedmiotem polemiki jestskuteczność dokonanych czynności i ich interpretacja. Tego rodzaju zarzut jest w istociezarzutem naruszenia prawa materialnego, a nie art. 233 k.p.c. Sfery oceny materiałudowodowego dotyczy zarzut uznania przez Sąd Okręgowy, że strona pozwana wystąpiłaniezasadnie z wnioskiem egzekucyjnym. Jednakże tego rodzaju ustalenie nie ma istotnegowpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż niezasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego
nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności powództwa opozycyjnego. Wprost przeciwnie, wart. 843 § 2 k.p.c. przewidziano możliwość wystąpienia z takim powództwem nawet wsytuacji, gdy jeszcze żadne postępowanie egzekucyjne się nie toczy. Tymczasem co dozasady zarzut naruszenia prawa procesowego może odnieść skutek jedynie wtedy, gdynaruszenie przepisów mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tymczasem wprzedmiotowej sprawie tego rodzaju ustalenie nie ma z istoty roszczenia opozycyjnegożadnego znaczenia dla treści wyroku.
Z zarzutem błędnej oceny materiału dowodowego wiąże się zarzut naruszenia art. 6k.c. poprzez błędne uznanie, że strona powodowa wykazała umocowanie osób podpisanychna umowach przelewu z dnia 28 czerwca 2012 r. oraz fakt dokonania zapłaty za te umowy.W ocenie strony pozwanej dokonanie zapłaty mogłoby być udowodnione jedynie dowóduznania rachunku cedentów. W polskim prawie procesowym jednymi z podstawowych zasadsą zasada prawdy (art. 3 k.p.c.) i zasada swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.).Zasady te sprzeciwiają się tzw. formalnej teorii dowodowej, zgodnie z którą określoneokoliczności, niezależnie od tego czy faktycznie miały miejsce czy nie, mogą byćudowodnione jedynie przy pomocy określonych środków dowodowych. Tymczasemstosownie do treści art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów wedługwłasnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.Według Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie całkowicie wystarczającym dla wykazaniadokonania zapłaty jest potwierdzenie przelewu środków pieniężnych z własnego rachunku.Podobnie wystarczające jest powołanie się na dane dostępne w publicznym rejestrze, jakimjest Krajowy Rejestr Sądowy. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.
0 Krajowym Rejestrze Sądowym ustawodawca domniemuje znajomość wpisów. Nadto niemoże być skutecznym zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. i 6 k.p.c. oparty jedynie na tym, żestrona nie przedłożyła jakiegoś dokumentu, jeśli w istocie druga strona nie przeczy, że stan,który ma wynikać z tego dokumentu faktycznie istnieje. Takie rozumowanie prowadziłoby dokonstatacji, że ważniejsze niż ustalony, zgodny z prawdą stan faktyczny jest określony brakaktywności procesowej na jakimś etapie sprawy. Wniosek taki jest całkowicie sprzecznyz wyżej przywołanymi zasadami procesu.
Biorąc pod uwagę bezzasadność zarzutów strony pozwanej naruszenia art. 233 k.p.c.,Sąd Apelacyjny w pełni akceptuje stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji i przyjmujego za własny. Jak trafnie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, fakty będącepodstawą rozstrzygnięcia, tj. okoliczność złożenia określonych oświadczeń w toku procesu
1 po nim nie była przedmiotem sporu między stronami.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy podzielić je na skierowane przeciwkokolejnym zdarzeniom, które łącznie prowadziły do zaspokojenia wierzyciela i w rezultaciepozbawienia wykonalności tytułu egzekucyjnego.
Pierwszym z tych zdarzeń miało być oświadczenie o potrąceniu złożone dnia
27 października 2011 r., a więc dokonane w toku procesu o świadczenie, zakończonegowydaniem tytułu wykonawczego. Jak utrzymują obecnie obie strony niniejszego procesu,oświadczenie to było nieważne, nie wywołuje zatem żadnych skutków i nie ma stanowispełnienia świadczenia. Nieważność tego oświadczenia przesądza także o tym, że stroniepowodowej po jego złożeniu w dalszym ciągu przysługiwała potrącana wierzytelność.
Kolejnym takim zdarzeniem miało być złożenie oświadczenia o potrąceniu dnia4 czerwca 2012 r. Nastąpiło to przed wydaniem wyroku Sądu Apelacyjnego stanowiącegotytuł wykonawczy. Jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarzut, który mógłbyć rozpoznany w sprawie, w której wydano tytuł egzekucyjny, nie może już stanowićoparcia powództwa przeciwegzekucyjnego. Z chwilą jednak uprawomocnienia się wyrokudochodzi bowiem do prekluzji materiału faktycznego sprawy, w której wyrok został wydany.Oznacza to, że jeżeli określone okoliczności i oparte na nich zarzuty lub wypływające z nichwnioski istniały i dały się sformułować w chwili zamknięcia rozprawy, lecz strona ichskutecznie nie podniosła lub nie przytoczyła, a w związku z tym nawet nie zostałyspożytkowane przez sąd przy wydaniu wyroku, podlegają prekluzji, czyli wykluczającemudziałaniu prawomocności oraz powagi rzeczy osądzonej (tak uchwała z dnia 23 maja 2012 r.,sygn. akt III CZP 16/12, OSNC 2012/11/129; wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. aktV CSK 541/11, Lex nr 1276235). Strona powodowa w niniejszej sprawie (pozwana w sprawie
oświadczenie) powinna przed Sądem II instancji zgłosić, iż roszczenie zostało w tymzakresie spełnione. Jeśli tego nie uczyniła, w świetle powyższego orzecznictwa nie może jużtego podnosić w procesie przeciwegezekucyjnym. Dlatego kwota 418 zł potrąconaoświadczeniem z dnia 4 czerwca 2012 r., nie zmniejsza obowiązku określonego tytułemwykonawczym, a oświadczenie to nie jest zdarzeniem, na którym można oprzeć powództwoprzeciwegzekucyjne.
W tym więc zakresie należy uznać, że zarzuty strony pozwanej, która kwestionujedopuszczalność uwzględnienia w toku procesu tych potrąceń są zasadne. Jednakże nie miałoto znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia, gdyż pozostałe zdarzenia, na których opartopowództwo przeciwegzekucyjne łącznie prowadziły do pełnego zaspokojenia wierzycielaczyli strony pozwanej.
Pierwszym z tych zdarzeń było potrącenie kwoty 19 944,73 zł oświadczeniem z dnia
28 czerwca 2012 r. Nie ma wątpliwości, że potrącenie nastąpiło już po powstaniu tytułuegzekucyjnego, a więc jest zdarzeniem, o którym mowa w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Należyprzyjąć, ze cedent skutecznie przelał te wierzytelności na stronę powodową, a więc zgodniez art. 498 § 1 k.c. możliwe było potrącenie tej wierzytelności z zasądzoną wierzytelnościąstrony pozwanej. Potrącenie nastąpiło już po wydaniu powstaniu tytułu wykonawczego,a zatem nie było objęte wskazanymi wyżej skutkami prawomocnego wyroku. Jak wskazanowyżej, brak było podstaw do uznania, że strony były nieprawidłowo reprezentowane, skorowynika to z danych dostępnych w publicznym rejestrze. Niezasadny jest zarzut stronypozwanej odnośnie reprezentacji cesjonariusza. Brak jest przepisu, który stanowiłby, że doumowy cesji potrzebne jest zawsze pełnomocnictwo szczególne. Zgodnie z art. 98 k.c. pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu, zaś doczynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwookreślające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomocnictwa do poszczególnejczynności. To, czy umowa cesji wchodzi w zakres czynności zwykłego zarządu, czy teżzakres ten przekracza, należy rozpatrywać w kontekście całej działalności podmiotu,zwłaszcza w przypadku strony prowadzącej działalność gospodarczą. Nie ma natomiastżadnego przepisu, który wprost stanowiłby, że zawarcie umowy cesji wymaga szczególnegopełnomocnictwa. Pełnomocnicy podpisani pod umową byli umocowani do „występowaniaw imieniu Spółki przed osobami prawnymi, osobami fizycznymi i podmiotami nieposiadającymi osobowości prawnej, w tym także składania oświadczeń woli” (k. 104). Należyzatem stwierdzić, że byli oni umocowani do zawarcia w imieniu strony powodowej umowycesji.
Z kolei jeśli chodzi o potrącenie kwoty 94 387,57 zł nastąpiło ono dnia 3 września
2012 r. Biorąc pod uwagę, że poprzednie oświadczenie o potrąceniu tej kwoty było nieważne,stronie powodowej w dalszym ciągu przysługiwała wierzytelność. Zgodnie z utrwaloną liniąorzeczniczą Sądu Najwyższego, nie stoi na przeszkodzie takiemu potrąceniu okoliczność, iżpodstawy do potrącenia istniały już w toku postępowania rozpoznawczego (por. uchwałyz dnia 30 listopada 1973 r„ sygn. akt III CZP 73/73, OSNCP 1974/10/163, z dnia 30 lipca1974 r., sygn. akt III CZP 44/74, OSNC 1975/5/78 i z dnia 14 października 1993 r., sygn. aktIII CZP 141/93, OSNC 1994/5/102 oraz wyroki z dnia 28 marca 1972 r., sygn. akt
I CR 396/71, OSPiKA 1973/7-8/151 i z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt V CK 183/05, Lexnr 172091). Mogła zatem ponownie ją potrącić, mogła to uczynić także już po wydaniu tytułuwykonawczego.
Nie są także zasadne zarzuty apelacji, że zgłoszenie tego potrącenia w tokuniniejszego postępowania, później niż w pozwie, nie było już dopuszczalne wobec brzmieniaart. 843 § 3 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem w pozwie o pozbawienie wykonalności tytułuwykonawczego powód powinien przytoczyć wszystkie zarzuty, jakie w tym czasie mógłzgłosić, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu. Dotyczy tojednak jedynie zgłoszenia zdarzeń, które istniały już w chwili wytoczenia powództwa. Niemożna żądać, by powód wskazywał na okoliczności, które dopiero nadejdą w przyszłości.Tymczasem zdarzenie, jakim jest potrącenie może zaistnieć dopiero w chwili złożeniastosownego oświadczenia, zgodnie art. 498 k.c. Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższyw uchwale z dnia 25 listopada 2010 r. (sygn. akt III CZP 91/10, OSNC 2011/6/68)stwierdzając, że w sprawie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności na podstawieart. 840 § 2 pkt 2 k.p.c. dopuszczalne jest powołanie nowej podstawy powództwa, polegającejna złożeniu oświadczenia o potrąceniu z wierzytelnością egzekwowaną powstałej dopierowtoku procesu wierzytelności wzajemnej, także wówczas, gdy zgłoszony w pozwie zarzutpotrącenia okazał się bezskuteczny. Odróżnić bowiem trzeba samo pojawienie się możliwościpotrącenia, tj. istnienie dwóch wzajemnych, wymagalnych wierzytelności, od dokonaniapotrącenia, które wymaga stosownego oświadczenia. Dopiero to drugie zdarzenie możestanowić podstawę do wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego.
Kolejnym zdarzeniem, z którego strona powodowa wywodziła swoje roszczenia byłozłożenie do depozytu sądowego kwoty 71 967,35 zł. Nastąpiło to jeszcze w tokupostępowania rozpoznawczego, jednakże w przeciwieństwie do wskazanego wyżej potrąceniakwoty 418 zł nie jest to sytuacja objęta prawomocnością wyroku. Jako podstawę prawnąwniosku wskazano art. 479 l9a k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed uchyleniem przepisuustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie kodeksu postępowania cywilnego i niektórychinnych ustaw. W myśl tego przepisu w sprawach o roszczenia pieniężne albo świadczeniainnych rzeczy zamiennych wyrok sądu pierwszej instancji z chwilą wydania stanowi tytułzabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Kwota zasądzonawyrokiem wraz z wymagalnymi odsetkami stanowi sumę, której złożenie przez dłużnika dodepozytu sądowego wystarczy do zabezpieczenia. Jeżeli wyrok zobowiązuje do wydaniarzeczy zamiennych, do zabezpieczenia wystarczy złożenie sumy równej wartości przedmiotusporu. Przepis art. 492 § 2 k.p.c. stosuje się odpowiednio. Złożenie do depozytu na chwilędokonania tej czynności nie oznaczało zatem zapłaty, lecz uchronienie się przed skutkamiwykonania wyroku sądu I instancji zasądzającego świadczenie jako tytułu zabezpieczającego.Nie mogło zatem prowadzić do oddalenia powództwa w tym zakresie z uwagi na zapłatę.
Nie można jednak zgodzić się z zarzutem strony pozwanej, że złożenie kwoty dodepozytu w trybie tego przepisu w ogóle nie wywołuje skutków materialnych. Z uwagi nasformułowanie warunku wypłaty, tj. w przypadku uprawomocnienia się wyroku wypłatamiała nastąpić na rzecz strony pozwanej (będące w toku postępowania rozpoznawczegostroną powodową), należy przyjąć, że skutek określony w art. 470 k.p.c. nastąpił z chwiląuprawomocnienia się wyroku Sądu II instancji. W tym więc zakresie wyrok został wykonany.Dodatkowo potwierdza to odmowa wypłaty kwoty złożonej do depozytu stronie powodowej(dłużnikowi). Doszło zatem do sytuacji, w której pieniędzy złożonych w depozycie nie możewypłacić strona powodowa, może je natomiast wypłacić strona pozwana. Wobec tego należystwierdzić, że doszło do zapłaty niezależnie od pierwotnie wskazanej podstawy prawnejzłożenia kwoty do depozytu sądowego.
Suma wyżej wskazanych kwot stanowiących skuteczną zapłatę łącznie stanowi kwotę186 299,65 zł, a zatem znacznie przekracza kwotę zasądzoną w wyroku stanowiącym tytułwykonawczy. Przesądza to o zasadności powództwa i oddaleniu apelacji. Mając to nawzględzie Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
W punkcie 2 sentencji Sąd Apelacyjny orzekł na zasadzie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art.391 § 1 k.p.c., zasądzając koszty od strony przegrywającej postępowanie apelacyjne, tj. stronypozwanej, na rzecz strony powodowej. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika
-
radcy prawnego, obliczone zgodnie z § 6 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzeniaMinistra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radcówprawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przezradcę prawnego ustanowionego z urzędu na kwotę 2 700 zł.