Art. 9. Wywłaszczenie i zajęcie nieruchomości
1. Działania związane z poprawą stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie zdegradowanym stanowią cel publiczny, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
2. Wywłaszczenie lub czasowe zajęcie nieruchomości w celu poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie zdegradowanym dotyczy nieruchomości, na których:
1) znajdują się odpady lub
2) występuje zanieczyszczenie powierzchni ziemi, lub
3) jest konieczne zlokalizowanie niezbędnych urządzeń lub instalacji służących oczyszczaniu środowiska.
3. Wywłaszczenie nieruchomości w celu poprawy stanu środowiska na wielkoobszarowym terenie zdegradowanym dotyczy przypadków, gdy:
1) władający nieruchomością jest sprawcą zanieczyszczenia lub następcą prawnym sprawcy zanieczyszczenia lub przejął na własność, lub objął w użytkowanie wieczyste nieruchomość sprawcy zanieczyszczenia, a wykonanie planu bez wywłaszczenia tej nieruchomości mogłoby naruszać zasadę określoną w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska lub
2) władający nieruchomością na wielkoobszarowym terenie zdegradowanym nie wywiązuje się z obowiązków dotyczących tej nieruchomości nałożonych ostateczną decyzją z zakresu ochrony środowiska, a nieruchomość ma być wywłaszczona w celu wykonania tych obowiązków, oraz:
a) upłynął termin wykonania tej decyzji i nie można wszcząć wobec niego postępowania egzekucyjnego albo egzekucja okazała się bezskuteczna, albo
b) decyzja nie wskazuje terminu wykonania tych obowiązków, a od dnia, w którym stała się ona ostateczna, upłynęło więcej niż dziesięć lat.
4. Wywłaszczenie polega na pozbawieniu, w drodze decyzji w sprawie poprawy stanu środowiska, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
5. Nieruchomość, na której znajdują się działające elementy infrastruktury kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, nie podlega wywłaszczeniu.
6. Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1, starosta niezwłocznie wysyła władającemu nieruchomością na adres wskazany w ewidencji gruntów i budynków oraz właściwemu organowi zawiadomienie o ujęciu nieruchomości w wykazie, o którym mowa w art. 7 ust. 6 pkt 3, w zakresie nieruchomości przeznaczonych do wywłaszczenia w celu wykonania planu i możliwości przystąpienia do rokowań w sprawie nabycia tej nieruchomości.
7. Doręczenie zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6, na adres wskazany w ewidencji gruntów i budynków jest skuteczne.
8. Starosta ogłasza w prasie miejscowej, udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu, a także ogłasza w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości obwieszczenie w sprawie ujęcia nieruchomości w wykazie nieruchomości przeznaczonych do wywłaszczenia w celu wykonania planu i możliwości przystąpienia do rokowań w sprawie nabycia tej nieruchomości. Właściwy organ udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu informację o obwieszczeniu wydanym przez starostę.
9. Rokowania z władającym nieruchomością prowadzi starosta w porozumieniu z właściwym organem.
10. Rokowania przeprowadza się w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6.
11. Przystępując do rokowań, starosta w porozumieniu z właściwym organem jest uprawniony do przedstawienia:
1) oferty proponowanego lokalu zamiennego lub
2) oferty nieruchomości zamiennej, lub
3) propozycji ceny nabycia nieruchomości.
12. Jeżeli w terminie, o którym mowa w ust. 10, nie dojdzie do uzgodnienia ceny i warunków nabycia nieruchomości, następuje zakończenie rokowań, a nieruchomości te wskazuje się w decyzji w sprawie poprawy stanu środowiska jako podlegające wywłaszczeniu.
13. Przy uzgadnianiu ceny nabycia nieruchomości bierze się pod uwagę stan, przeznaczenie i wartość nieruchomości w dniu wysłania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6. Cenę nabycia nieruchomości oblicza się jako różnicę wartości rynkowej nieruchomości określonej zgodnie z przepisami działu IV rozdziału 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz szacunkowych kosztów wykonania planu na tej nieruchomości. W przypadku gdy szacunkowe koszty wykonania planu na tej nieruchomości okażą się wyższe od rzeczywiście poniesionych, władającemu nieruchomością przysługuje zwrot różnicy między szacunkowymi a rzeczywistymi kosztami, o ile ta różnica ma wpływ na wysokość ceny nabycia nieruchomości, jeśli była brana pod uwagę przy jej obliczaniu. Zwrot różnicy następuje na podstawie decyzji wydawanej z urzędu przez starostę, który wydał decyzję w sprawie poprawy stanu środowiska.
14. W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym informację o zamiarze wywłaszczenia starosta podaje do publicznej wiadomości niezwłocznie po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1, w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim. Jeżeli wywłaszczenie dotyczy części nieruchomości, ogłoszenie zawiera również informację o zamiarze podziału tej nieruchomości. W przypadku terenu zamkniętego, w skład którego wchodzą nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, informacja o zamiarze wywłaszczenia jest przekazywana również organowi, który ustanowił ten teren, oraz zarządcy tego terenu.
15. Jeżeli w terminie dwóch miesięcy od dnia podania do publicznej wiadomości informacji, o której mowa w ust. 14, nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, nieruchomości te wskazuje się w decyzji w sprawie poprawy stanu środowiska jako podlegające wywłaszczeniu.
16. Z dniem, w którym decyzja w sprawie poprawy stanu środowiska stała się prawomocna:
1) wywłaszczone nieruchomości stają się własnością:
a) Skarbu Państwa - w przypadku gdy organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska,
b) gminy - w przypadku gdy organem właściwym jest jej organ wykonawczy;
2) wygasa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego;
3) wygasają inne prawa rzeczowe na nieruchomościach, o których mowa w pkt 1 i 2.
17. W przypadku, o którym mowa w ust. 16 pkt 1 lit. a, regionalny dyrektor ochrony środowiska otrzymuje z mocy prawa, nieodpłatnie, w trwały zarząd nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa na czas wykonania na tych nieruchomościach planu.
18. W przypadku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3, w dniu, w którym decyzja w sprawie zakończenia wykonania planu stała się ostateczna, wywłaszczone nieruchomości, o których mowa w ust. 16 pkt 1 lit. b, stają się własnością gminy, na terenie której są położone. Z przekazania nieruchomości sporządza się protokół zdawczo-odbiorczy.
19. Przepisu ust. 18 nie stosuje się do nieruchomości, na których znajdują się wymagające utrzymania instalacje lub urządzenia służące oczyszczaniu środowiska.
20. Prawomocna decyzja w sprawie poprawy stanu środowiska stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek właściwego organu.
21. W przypadku, o którym mowa w ust. 18, wpisu w księdze wieczystej dokonuje się na wniosek organu wykonawczego gminy, która stała się właścicielem nieruchomości.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1719.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.