Art. 8. Odszkodowanie i zadośćuczynienie

Zmiana została uchwalona, ale ustawa zmieniająca nie została jeszcze ogłoszona. Obowiązuje brzmienie dotychczasowe. Zmiana obejmie: ust. 1. Podstawa: Ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu.

Zobacz zapowiedziane brzmienie

Ten tekst jeszcze nie obowiązuje. Zacznie obowiązywać po ogłoszeniu ustawy zmieniającej.

1. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka albo stronę umowy o wspólnym pożyciu, dzieci i rodziców.

1. Osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców.

1a. (utracił moc)

1b. (uchylony)

1c. (uchylony)

1d. (utracił moc)

2. Żądanie odszkodowania lub zadośćuczynienia należy zgłosić odpowiednio w sądzie okręgowym lub wojskowym sądzie okręgowym, który wydał postanowienie o stwierdzeniu nieważności orzeczenia, w terminie 10 lat od daty jego uprawomocnienia się.

2a. Uprawnienia określone w ust. 1 przysługują również osobom, mieszkającym obecnie bądź w chwili śmierci w Polsce, represjonowanym przez radzieckie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub organy pozasądowe, działające na obecnym terytorium Polski w okresie od dnia 1 lipca 1944 r. do dnia 31 grudnia 1956 r. oraz na terytorium Polski w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim, w okresie od dnia 1 stycznia 1944 r. do dnia 31 grudnia 1956 r., za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub z powodu takiej działalności. Żądanie odszkodowania i zadośćuczynienia należy zgłosić w sądzie okręgowym, w którego okręgu zamieszkuje osoba składająca żądanie; sąd ten jest właściwy do rozpoznania sprawy. Przepis art. 1 ust. 3 stosuje się odpowiednio, zaś przepisy art. 9-11 nie mają zastosowania.

2b. Przez działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, o której mowa w ust. 2a, w odniesieniu do osób represjonowanych na terytorium Polski w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim poza obecnym terytorium Polski, należy rozumieć działalność w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r.

2c. Żądanie odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę i krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania decyzji, o której mowa w ust. 1, należy zgłosić w sądzie okręgowym, w którego okręgu zamieszkuje osoba składająca żądanie.

2d. Odpis żądania, o którym mowa w ust. 2, sąd doręcza prokuratorowi z urzędu.

3. W postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie mają odpowiednie zastosowanie przepisy rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego, z wyjątkiem art. 554 § 2a i 2b oraz art. 555.

4. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania prawomocnie zasądzono odszkodowanie, chyba że za jego zastosowaniem przemawiają względy słuszności.

5. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób, których działalność, w okresie będącym podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia albo uznania za nieważne decyzji określonej w ust. 1, stanowiła zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

6. Przepisu ust. 2a nie stosuje się do osób, którym Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał świadczenie pieniężne na podstawie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2021 r. poz. 2029).

Komentarz do Art. 8.

Przepis określa zasady dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za szkodę i zadośćuczynienia za krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia, którego nieważność stwierdzono, albo decyzji o internowaniu związanej z wprowadzeniem w Polsce stanu wojennego. W razie śmierci osoby represjonowanej uprawnienie przechodzi na jej małżonka, dzieci i rodziców.

Żądanie składa się co do zasady w sądzie okręgowym albo wojskowym sądzie okręgowym, który wydał postanowienie o stwierdzeniu nieważności orzeczenia. Termin na jego zgłoszenie wynosi 10 lat od uprawomocnienia się tego postanowienia. W sprawach dotyczących decyzji o internowaniu właściwy jest sąd okręgowy, w którego okręgu mieszka osoba składająca żądanie. Taka sama właściwość obowiązuje w sprawach osób represjonowanych przez wskazane w przepisie radzieckie organy lub organy pozasądowe. Przepis szczegółowo określa przy tym okresy i terytoria represji oraz znaczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Do postępowania stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego, z wyłączeniem wskazanych wyjątków. Odpis żądania złożonego w trybie ust. 2 sąd doręcza prokuratorowi z urzędu.

Uprawnienie jest ograniczone. Nie stosuje się go, gdy wcześniej prawomocnie zasądzono odszkodowanie, chyba że przemawiają za tym względy słuszności. Wyłączone są również osoby, których działalność stanowiła zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a w odniesieniu do ust. 2a także osoby, którym przyznano określone świadczenie pieniężne na podstawie wskazanej ustawy.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2024 r. poz. 442.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 7.Art. 8a.