Wznowienie postępowania

Wznowienie postępowania to nadzwyczajny tryb ponownego rozpoznania sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem albo ostateczną decyzją, jeżeli wystąpiła ustawowa przyczyna podważająca prawidłowość wcześniejszego rozstrzygnięcia. Służy usunięciu szczególnie poważnych wad postępowania lub uwzględnieniu nowych okoliczności, których nie można było skutecznie przedstawić wcześniej. Nie jest zwykłym środkiem odwoławczym i nie prowadzi do ponownego rozpoznania każdej sprawy tylko dlatego, że strona nie zgadza się z wynikiem.

Przesłanki wznowienia zależą od rodzaju postępowania. Mogą obejmować między innymi ujawnienie nowych faktów lub dowodów, popełnienie przestępstwa mającego wpływ na wydanie orzeczenia, istotne naruszenie przepisów procesowych albo wydanie rozstrzygnięcia na podstawie przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. W postępowaniu administracyjnym podstawą może być również określone orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub naruszenie zasady równego traktowania, jeżeli miało ono wpływ na decyzję.

Wznowienie może nastąpić na wniosek uprawnionej strony, a w niektórych postępowaniach także z urzędu. Wniosek podlega wymaganiom formalnym i terminom określonym w przepisach, a o jego dopuszczalności oraz o przeprowadzeniu wznowionego postępowania rozstrzyga właściwy sąd albo organ. Po wznowieniu sprawa może zostać ponownie zbadana, a wcześniejsze orzeczenie lub decyzja może zostać utrzymana, zmieniona albo uchylona.

Instytucja ta występuje między innymi w postępowaniu karnym, cywilnym, administracyjnym, podatkowym oraz w sprawach o wykroczenia. W postępowaniu karnym i w sprawach o wykroczenia może prowadzić do uchylenia niesłusznego skazania, co może otwierać drogę do dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia na zasadach przewidzianych w przepisach. Wznowienie postępowania należy odróżnić od wznowienia przewodu sądowego, które oznacza ponowne przeprowadzenie określonego etapu rozprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia.