Art. 507. k.p.c. Właściwość rzeczowa

Sprawy należące do postępowania nieprocesowego rozpoznają sądy rejonowe, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów okręgowych.

Komentarz do Art. 507. kpc

Art. 507 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) stanowi, że sprawy należące do postępowania nieprocesowego rozpoznają sądy rejonowe, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów okręgowych. Przepis ten określa właściwość rzeczową sądów w postępowaniu nieprocesowym, które jest jednym z dwóch podstawowych trybów postępowania cywilnego obok postępowania procesowego.

Komentarz:

Zakres zastosowania: Art. 507 k.p.c. odnosi się do postępowania nieprocesowego, które obejmuje sprawy cywilne, w których nie dochodzi do sporu między stronami, lecz do rozstrzygnięcia kwestii prawnych na wniosek zainteresowanego podmiotu. Przykłady takich spraw to postępowania dotyczące stwierdzenia nabycia spadku, uznania za zmarłego, ubezwłasnowolnienia, czy też postępowania dotyczące kurateli i opieki.
Właściwość sądów rejonowych: Zasadą jest, że sprawy nieprocesowe rozpoznają sądy rejonowe. Sądy te są sądami pierwszej instancji i zajmują się większością spraw cywilnych, w tym także nieprocesowych. Właściwość sądów rejonowych wynika z ich roli jako sądów powszechnych, które są najbliżej obywateli i mają za zadanie rozstrzygać sprawy o mniejszym stopniu skomplikowania.
Wyjątki - właściwość sądów okręgowych: Art. 507 k.p.c. przewiduje wyjątek od zasady właściwości sądów rejonowych, wskazując, że niektóre sprawy nieprocesowe są zastrzeżone dla sądów okręgowych. Właściwość sądów okręgowych w postępowaniu nieprocesowym jest określona w przepisach szczególnych. Przykładowo, sądy okręgowe rozpoznają sprawy o ubezwłasnowolnienie (art. 544 k.p.c.) oraz sprawy dotyczące uznania za zmarłego (art. 526 k.p.c.).
Znaczenie praktyczne: Określenie właściwości rzeczowej sądów ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ wpływa na organizację pracy sądów oraz na dostępność wymiaru sprawiedliwości dla obywateli. Właściwość sądów rejonowych w sprawach nieprocesowych zapewnia, że większość tych spraw jest rozpoznawana przez sądy niższej instancji, co może przyspieszyć postępowanie i uczynić je bardziej dostępnym dla stron.
Podsumowanie: Art. 507 k.p.c. wprowadza jasny podział kompetencji między sądy rejonowe a sądy okręgowe w zakresie postępowania nieprocesowego. Zasadniczo sprawy te rozpoznają sądy rejonowe, co jest zgodne z ich rolą jako sądów pierwszej instancji. Wyjątki dotyczące właściwości sądów okręgowych są ściśle określone w przepisach szczególnych i dotyczą spraw o większym stopniu skomplikowania lub o szczególnym charakterze. Taki podział kompetencji ma na celu zapewnienie sprawności i efektywności postępowania sądowego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 468.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

Art. 506. kpc Art. 508. kpc