Art. 431. k.p.c. Czynności dyspozytywne strony; podstawy wydania wyroku zaocznego

W sprawach przewidzianych w niniejszym rozdziale rozstrzygnięcia nie można oprzeć wyłącznie na uznaniu powództwa lub przyznaniu faktów. W sprawach tych nie stosuje się art. 339 § 2.

Komentarz do Art. 431. kpc

Art. 431 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) stanowi, że w sprawach przewidzianych w danym rozdziale rozstrzygnięcia nie mogą być oparte wyłącznie na uznaniu powództwa lub przyznaniu faktów przez strony. Ponadto, w tych sprawach nie stosuje się art. 339 § 2 k.p.c.

Komentarz:

Zakres zastosowania: Art. 431 k.p.c. odnosi się do specyficznych spraw przewidzianych w określonym rozdziale kodeksu. Aby zrozumieć pełny zakres zastosowania tego przepisu, konieczne jest zidentyfikowanie, do którego rozdziału się odnosi. W praktyce, przepis ten może dotyczyć spraw o szczególnym charakterze, gdzie sąd ma obowiązek przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe, niezależnie od stanowiska stron.
Wyłączenie uznania powództwa i przyznania faktów:
- Uznanie powództwa: W typowych sprawach cywilnych uznanie powództwa przez pozwanego może prowadzić do wydania wyroku zgodnego z żądaniem powoda bez dalszego badania sprawy. Art. 431 k.p.c. wyłącza taką możliwość, co oznacza, że sąd musi przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe, nawet jeśli pozwany uzna powództwo.
- Przyznanie faktów: Podobnie, przyznanie faktów przez stronę przeciwną zwykle zwalnia drugą stronę z obowiązku ich udowodnienia. Jednakże w sprawach objętych art. 431 k.p.c., sąd nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia wyłącznie na przyznaniu faktów przez strony. Sąd musi samodzielnie zbadać i ocenić dowody.
Wyłączenie stosowania art. 339 § 2 k.p.c.: Art. 339 § 2 k.p.c. stanowi, że w przypadku, gdy pozwany nie stawi się na rozprawę lub nie złoży odpowiedzi na pozew, sąd może wydać wyrok zaoczny, opierając się na twierdzeniach powoda, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości lub zmierzają do obejścia prawa. Wyłączenie stosowania tego przepisu w sprawach objętych art. 431 k.p.c. oznacza, że sąd nie może wydać wyroku zaocznego na podstawie samego braku odpowiedzi na pozew lub niestawiennictwa pozwanego. Sąd musi przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe.
Cel regulacji: Celem art. 431 k.p.c. jest zapewnienie, że w określonych sprawach sąd dokładnie zbada wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, niezależnie od stanowiska stron. Może to dotyczyć spraw o szczególnym znaczeniu społecznym, spraw rodzinnych, opiekuńczych, czy innych, gdzie interes publiczny wymaga pełnego i rzetelnego postępowania dowodowego.
Praktyczne implikacje:
- Dla stron postępowania: Strony muszą być przygotowane na to, że nawet jeśli dojdą do porozumienia co do faktów lub uznania powództwa, sąd i tak przeprowadzi pełne postępowanie dowodowe.
- Dla sądu: Sąd ma obowiązek aktywnie prowadzić postępowanie dowodowe i nie może ograniczyć się do przyjęcia twierdzeń stron za prawdziwe bez ich weryfikacji.

Podsumowując, art. 431 k.p.c. wprowadza istotne ograniczenia w zakresie możliwości opierania rozstrzygnięć sądowych na uznaniu powództwa lub przyznaniu faktów przez strony, co ma na celu zapewnienie pełnego i rzetelnego postępowania dowodowego w określonych kategoriach spraw.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1550.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

rozstrzygnięcie sprawy

uznanie powództwa

przyznanie faktów

art. 339 § 2

przewidziane sprawy

niniejszy rozdział

Art. 430.Art. 432.